(4734 S. K. m. 5, 38, 54, 65) (4857 S. K. m. 30) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 79)
Toplantı No: 2014/003
Gündem No: 50
Karar Tarihi: 09.01.2014
Karar No: 2014/UH.II-194
Şikayetçi: Ankyra Organizasyon Turizm Sağlık Reklam İnşaat Yemek Üretim Bilgisayar Temizlik Gıda İliçlama Taahhüt Ticaret Limited Şirketi, KIZILIRMAK MAH. 1450. SOK. NO: 9/33 ÇUKURAMBAR ANKARA
İhaleyi Yapan Daire: İlkadım Belediyesi, Pazar Mah. 100. Yıl Bulvarı No:73 SAMSUN
Başvuru Tarih ve Sayısı: 26.12.2013 / 41074
Başvuruya Konu İhale: 2013/155202 İhale Kayıt Numaralı "Personel Destek" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: İlkadım Belediye Başkanlığı tarafından 04.12.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Personel Destek” ihalesine ilişkin olarak Ankyra Org. Turz. Sağ. Rek. İnş. Yem. Ür. Bilg. Tem. Gıda İlaç. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin 17.12.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.12.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.12.2013 tarih ve 41074 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.12.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/4932 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, söz konusu ihalede 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, sorgulama sonucunda görüleceği üzere 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesine göre engelli personel çalıştırılacağı ve çalıştırılması zorunlu olan personel için 2008-77 sayılı Genelge’de belirtilen işveren teşvikinden faydalanılacağı ve teklifin bu suretle hazırlandığı yönünde yapacakları açıklamaların kendilerinden istenilmeden tekliflerinin reddine karar verildiği, ayrıca İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 47’nci maddesinde yer alan “47.1. 4857 sayılı iş kanununun 30. maddesi gereği özürlü personel çalıştırmaya dayalı hükümler uygulanacaktır. Çalıştırılacak olan özürlü personelden doğacak hazine indirimi '' 506 sayılı SSK. Kanunu gereğince işveren nam ve hesabına hazinece yapılacak ödemeler dikkate alınmak suretiyle bu esasların 7. maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir '' hükmü gereğince istekliler tekliflerinde herhangi bir hazine indirimi yapmayacak, çalıştırılacak özürlü personelden doğan hazine indirimi her ay yüklenicinin hakedişinden kesilecektir.” düzenlemesi uyarınca hazine bedelinin sözleşme bedelinden düşülmeyip her ay yüklenici hakedişinden düşüleceği, yüklenici firmanın engelli teşviki kadar fazla tutar üzerinde sözleşme imzalayacağı gibi bu tutar üzerinden de damga vergisi ve karar pulu ödeyeceği, fazladan ödenecek olan bu bedeller için çözümün ne şekilde olacağının belirtilmediği, bu nedenle teklifleri ile ilgili aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
İlkadım Belediye Başkanlığı tarafından “Personel Destek Hizmeti Alımı” işinin açık ihale usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin 7.566.247,04 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihalede 8 adet ihale dokümanı satın alındığı, 04.12.2013 tarihinde yapılan ihaleye 7 isteklinin katıldığı, Ankyra Org. Tur. Sağ. Rek. İnş. Yem. Ür. Bilg. Tem. Gıda İlaç. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin teklif etmiş olduğu tutarın asgari işçilik maliyet tutarının altında kaldığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 10.12.2013 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin iş deneyim belgesi tutarı yüksek olan Nif-Tem Tem. ve Malz. Gıda Tur. İnş. ve Özel Sağ. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. - Maviege Tem. Hiz. İns. Kay. Gıda Tab. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1.Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç ve diğer giderler yükleniciye aittir.
25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
1.Grup İşçi Personel 128 Kişi Asgari Ücret
2. Grup Büro Personeli (Lise) 75 Kişi Asgari Ücret %15 Fazlası
3. Grup (Önlisans Mezunu) 21 Kişi Asgari Ücret %30 Fazlası
4. Grup (Lisans Mezunu) 36 Kişi Asgari Ücret %45 Fazlası
5. Grup(Usta-Şöför) 80 Kişi Asgari Ücret %25 Fazlası
6. Grup (Operatör)16 Kişi Asgari Ücret %35 Fazlası
7.Grup Grup (Yönetici) 5 Kişi Asgari Ücret %100 Fazlası
8.Grup (Uzman) 5 Kişi Asgari Ücret %300 Fazlası
1.Grup Resmi Tatil Günleri 14,5 günx128 Kişi=1.856 gün
1. Grup Fazla Çalışma Saat 6.000 saat
5.Grup Resmi Tatil Günleri 14,5 günx80 Kişi=1.160 gün
5. Grup Fazla Çalışma Saat 6000 saat
6.Grup Resmi Tatil Günleri 14,5 günx16 Kişi=232 gün
6. Grup Fazla Çalışma Saat 4000 saat
25.3.2. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
Kısa vadeli sigorta kolları risk prim oranı % 2,00 (iki) olarak tespit edilmiştir.”,
“Diğer Hususlar” başlıklı 47’nci maddesinde “47.1. 4857 sayılı iş kanununun 30. maddesi gereği özürlü personel çalıştırmaya dayalı hükümler uygulanacaktır. Çalıştırılacak olan özürlü personelden doğacak hazine indirimi'' 506 sayılı SSK. Kanunu gereğince işveren nam ve hesabına hazinece yapılacak ödemeler dikkate alınmak suretiyle bu esasların 7. maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir'' hükmü gereğince istekliler tekliflerinde herhangi bir hazine indirimi yapmayacak, çalıştırılacak özürlü personelden doğan hazine indirimi her ay yüklenicinin hakedişinden kesilecektir.”düzenlemeleri yer almaktadır.
İşe ait birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibi düzenlenmiştir.
A
B
Sıra No
İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması
Miktarı
Teklif Edilen Birim Fiyat
Tutarı
Birimi
İşçi sayısı
Ay/gün/saat
1
1.Grup İşçi Personel
Ay
128
12
2
2. Grup Büro Personeli (Lise)
Ay
75
12
3
3. Grup (Önlisans Mezunu)
Ay
21
12
4
4. Grup (Lisans Mezunu)
Ay
36
12
5
5. Grup(Usta-Şöför)
Ay
80
12
6
6. Grup (Operatör)
Ay
16
12
7
7.Grup Grup (Yönetici)
Ay
5
12
8
8.Grup (Uzman)
Ay
5
12
I. Ara Toplam (K.D.V Hariç)
Sıra No
İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması
Birimi
Miktarı
Teklif EdilenBirim Fiyat
Tutarı
1
1.Grup Resmi Tatil Günleri
Gün
1.856
2
1. Grup Fazla Çalışma Saat
Saat
6.000
3
5.Grup Resmi Tatil Günleri
Gün
1.160
4
5. Grup Fazla Çalışma Saat
Saat
6.000
5
6.Grup Resmi Tatil Günleri
Gün
232
6
6. Grup Fazla Çalışma Saat
Saat
4.000
II. Ara Toplam(K.D.V. Hariç)
Toplam Tutar (K.D.V Hariç)
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.
Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.
…
Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir.
Bu maddeye aykırılık hallerinde 101 inci madde uyarınca tahsil edilecek cezalar, engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılır. Tahsil edilen cezaların kullanımına ilişkin hususlar, Türkiye İş Kurumunun koordinatörlüğünde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ile İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü, en çok işçi ve işvereni temsil eden üst kuruluşların ve en çok engelliyi temsil eden üst kuruluşun birer temsilcisinden oluşan komisyon tarafından karara bağlanır. Komisyonun çalışma usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
Eski hükümlü çalıştırılmasında, kanunlardaki kamu güvenliği ile ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır.”hükmü bulunmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;
İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.
…
79.3. Asgari işçilik maliyeti;
i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),
ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,
iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.
…
79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.
Elli veya daha fazla işçi çalıştıran işverenlerin engelli işçi istihdam etmesi Kanuni zorunluluk olmakla birlikte, Hazinece karşılanacak işveren priminden yararlanma imkanı tüm istekliler için söz konusu olmaktadır. Ancak, ihale konusu işin niteliğine göre çalışacak personel arasında engelli personel bulunacağına yönelik ihale dokümanında herhangi bir düzenleme bulunmayan ihalelerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelerden eşitlik ve rekabetin sağlanmasını temin etmek ve bu durumu korumak için teklif fiyatlarının oluşturulmasında, Hazinece karşılanacak işveren primi dikkate alınmadan teklif fiyatının oluşturulması gerektiği kabul edilmelidir. Öte yandan 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde, çalıştırılacak engelli işçi sayısının işverenin aynı il sınırları içinde yer alan işyerlerinde bulunan toplam işçi sayısına göre hesaplanacağı da düzenlenmiştir. Bu durumda ihaleyi gerçekleştiren idarenin sadece ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısına bakmaması, ihaleye teklif veren her istekliye ait il sınırları içinde başka işyeri bulunup bulunmadığını, varsa bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısını da bilmesi gerekeceğinden teklifinde engelli işçi çalıştıracağını beyan ederek teklif tutarını buna göre hesaplayan istekliler bakımından İş Kanunu’nun anılan hükmü uyarınca idarenin ihaleyi karara bağlamadan önce her defasında araştırma yapma gereksinimi doğabilecek ve bu uygulama nedeniyle ihale süreçlerinde yaşanacak gecikmeler 4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “ihalelerde ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması” ilkesinin ihlaline yol açabilecektir. Kaldı ki, idare tarafından İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” kısmında, isteklilerin tekliflerinde herhangi bir hazine indirimi yapmayacağı, çalıştırılacak engelli personelden doğan hazine indiriminin her ay yüklenicinin hakedişinden kesileceği düzenlenmiştir.
İncelenen ihalede, başvuru sahibinin teklif bedelinin 7.177.478,60 TL olduğu ve asgari işçilik maliyet tutarını 7.205.949,56 TL karşılamadığı anlaşılmıştır.
Bu nedenle Hazine tarafından karşılanacak olan işveren sigorta primi tutarı dikkate alınmadan, tekliflerin işveren payları üzerinden hesaplanarak verilmesi ve değerlendirilmesi gerektiğinden, teklif fiyatı asgari işçilik maliyetinden daha düşük olan başvuru sahibinin teklifinin ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmuştur.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)