(4734 S. K. m. 54, 65) (4857 S. K. m. 30)
Toplantı No: 2016/008
Gündem No: 73
Karar Tarihi: 28.01.2016
Karar No: 2016/UH.I-323
Şikayetçi: A R Ç Temizlik İnşaat Güvenlik Nakliye Yemek Üretim Hizmetleri Taah. Tic. Ltd. Şti. - Çelik-Güç İnşaat Tem. Sağlık Hizm. Yemek Bilgisayar San. Tic. Ltd. Şti.
İhaleyi Yapan Daire: Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü
Başvuru Tarih ve Sayısı: 08.01.2016 / 1331
Başvuruya Konu İhale: 2015/161767 İhale Kayıt Numaralı "Çankaya Belediyesi İmar Ve Şehircilik Müdürlüğü Destek Personel" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
Karar:
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY
BAŞVURU SAHİBİ: ARÇ Temizlik İnşaat Güvenlik Nakliye Yemek Üretim Hizmetleri Taah. Tic. Ltd. Şti. - Çelik-Güç İnşaat Tem. Sağlık Hizm. Yemek Bilgisayar San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,
İstasyon Cad. Hatapoğlu Sitesi A Blok Kat: 1 No: 7 Yenişehir / DİYARBAKIR
İHALEYİ YAPAN İDARE: Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü,
Ziya Gökalp Cad. No: 11 Kat: 2 Çankaya / ANKARA
BAŞVURUYA KONU İHALE: 2015/161767İhale Kayıt Numaralı “Çankaya Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Destek Personel” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından 21.12.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Çankaya Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Destek Personel” ihalesine ilişkin olarak A R Ç Temizlik İnşaat Güvenlik Nakliye Yemek Üretim Hizmetleri Taah. Tic. Ltd. Şti. - Çelik-Güç İnşaat Tem. Sağlık Hizm. Yemek Bilgisayar San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 25.12.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.12.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.01.2016 tarih ve 1331 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2016/101 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından tekliflerinin teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin altında kaldığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak 4857 sayılı İş Kanununun 30’uncu maddesinde yer alan hüküm gereği ihale konusu işte engelli işçi çalıştırılmasının zorunlu olduğu, bu çerçevede birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü satırında bulunan 4 adet ön lisans mezunu personelin 2’si için KİK İşçilik Hesaplama Modülünde belirtilen birim fiyatlar dikkate alındığı ve bu kalem için 507.645,36 TL teklif verilerek hesaplama yapıldığı, tekliflerinin asgari işçilik maliyeti altında teklif verildiği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Başvuruya konu İhaleye ait İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;
a) Adı: Çankaya Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Destek Personel
b) Miktarı ve türü: 30 Teknik Personel (Mühendis, Mimar, Şehir Plancı), 8 Lisans Mezunu, 11 Tekniker, 4 Ön Lisans Mezunu ve 21 Lise Mezunu olmak üzere toplam 74 personel eli ile yürütülecek 36 ay süre ile destek personel hizmeti. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.” düzenlemesi,
“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,
“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sigorta vergi, resim ve harç vb. giderler teklif fiyata dahildir.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
Teknik Personel (Mühendis, Mimar, Şehir Plancı) 30 personel asgari ücretin % 175 fazlası,
Tekniker 11 personel asgari ücretin % 110 fazlası,
Lisans Mezunu 8 personel asgari ücretin % 100 fazlası
Ön Lisans Mezunu 4 personel asgari ücretin % 85, fazlası
Lise mezunu 21 personel asgari ücretin % 85 fazlası
25.3.2. Yemek ve yol giderleri: Günlük brüt 13,00 TL yemek, günlük brüt 11,00 yol bedeli 22 gün üzerinden nakdi olarak hesaplanacaktır.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. Personelin iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı %2 (iki) olarak belirlenmiştir.” düzenlemesi,
“Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.
33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesinin yer aldığı, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere birim fiyat teklif cetveli örneğinin verildiği,
Teknik Şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 10’uncu maddesinde “Bu şartnamede belirtilmeyen konularda 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre iş ve işlemler yapılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30’uncu maddesinde “78.30. (Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:
a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.
b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.
c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.
ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.
79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.
Başvuruya konu ihalede yaklaşık maliyetin KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak hesaplandığı, teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti toplamı olan 11.560.794,12 TL tutarına 2.223.230,04 TL kâr eklenmek suretiyle toplam yaklaşık maliyetin 13.784.024,16 TL olarak belirlendiği, ihaleye iki isteklinin teklif verdiği, en düşük teklifi veren başvuru sahibinin teklifinin teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti altında teklif verildiği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin Çankaya İmar Proje İnş. A.Ş.nin üzerinde bırakıldığı 22.12.2015 tarihli ihale komisyonu kararı ve eklerinden anlaşılmıştır.
İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 25’inci maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapılan hesaplamada neticesinde başvuruya konu ihalede isteklilerce teklif edilmesi gereken sözleşme gideri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin 11.560.794,12 TL olduğu, bu bedelin altıda teklif veren isteklilerin tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.29’uncu maddesinde yer alan “78.29. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, sözleşme gideri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin altında işçilik bedeli sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır.” şeklindeki açıklama çerçevesinde ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.
Ancak başvuru sahibi tarafından ihale konusu işte çalıştırılması zorunlu engelli personel için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmamış ise de 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde 74 personel çalıştırılacak ihale konusu işte en az 2 adet engelli personel çalıştırılmasının mevzuat gereği olduğu, bu gerekçeyle birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü satırında yer verilen toplam 4 personelin ikisi için engelli personel çalıştırılacağı öngörüsüyle 11.541.246,12 TL tutarında teklif verildiği hususu şikayet ve itirazen şikayet başvurusuna konu edildiğinden başvuru sahibinin teklif bedelinin 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri çerçevesinde de incelenmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede yapılan incelemede;
4857 sayılı İş Kanun’un engelli işçi çalıştırılmasını düzenleyen 30’uncu maddesinde “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü, kamu işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır. …” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.28’inci maddesinde ise “İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır.
İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranın üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır.” açıklaması bulunmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince, özel sektör işverenlerince çalıştırılan 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na tabi engelli sigortalılar ile 01.07.2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalılardan Kanunda belirtilen kontenjan dahilinde çalıştırılanların, aynı Kanun’un 72 ve 73’üncü maddelerinde sayılan ve 78’inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanacağı açıklanmıştır.
Bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca, aynı il sınırları içinde elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenlerinin, çalıştırdıkları toplam işçi sayısının en az %3’ü oranında engelli işçi çalıştırmalarının zorunlu olduğu, idarelerin ise ilanı veya duyurusu 18.08.2014 tarihinden sonra olan ve ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde, 4857 sayılı Kanun uyarınca tespit ettikleri engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubunu İdari Şartname’nin ilgili maddesinde belirtmesi ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerektiği belirtildiği halde başvuruya konu işte toplam 74 personel çalıştırılacağından idarece İdari Şartname’nin 25’inci maddesi ve birim fiyat teklif cetvelinde asgari 2 engelli personel (74 x %3 = 2,22) çalıştırılması yönünde bir düzenlemenin ise yapılmadığı görülmüştür.
İhale dokümanının hazırlanması aşamasında ihale ilan tarihi itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.28’inci maddesinin uygulanması gerekli iken, ihale dokümanında engelli işçi indiriminin dikkate alınmasına yönelik herhangi bir düzenleme bulunmadığı ve ihale dokümanına yönelik süresinde yapılmış bir başvuru olmaması nedeniyle dokümanın kesinleştiği, ancak elli veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde engelli işçi çalıştırılmasının kanuni zorunluluk olduğu ve isteklilerce engelli işçi indirimi dikkate alınarak teklif verilmesi önünde engel bulunmadığı anlaşıldığından, çalıştırılabilecek asgari engelli işçi sayısı tespit edilmek ve bu sayı üzerinden toplam engelli işçi indirimi toplam işçilik maliyetinden eksiltilmek suretiyle hesaplanacak asgari işçilik maliyetinin dikkate alınması gerektiği anlaşılmıştır.
Birim fiyat teklif cetvelinde 4 farklı ücret grubu üzerinden personel çalıştırılacağına dair satır açıldığı, engelli personel çalıştırılmaması halinde teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin 11.560.794,12 TL olduğu, çalıştırılması zorunlu iki engelli personel çalıştırılması halinde teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin bu tutarın altında olacağı, İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 33’üncü maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde ihalede sınır değerin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceği belirtildiğinden başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmadan önce açıklama istenilebileceği değerlendirilmekle birlikte ihaleye 2 isteklinin teklif verdiği, sadece 11.541.246,12 TL tutarında en düşük teklifi veren başvuru sahibinin teklifinin teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti toplam tutarının altında olduğu, diğer teklifin teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti toplamı olan 11.560.794,12 TL tutarına eşit olduğu bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden de isteklinin teklif mektubu dikkate alınarak değerlendirme yapılabileceği, başvuru sahibi tarafından şikayet ve itirazen şikayet başvurularında 2 engelli personelin birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü satırında yer alan 4 personelden ikisinin olduğu yönünde beyanının hareketle istekliye ait birim fiyat teklif cetvelinde teklif ettiği rakamların Kik İşçilik Hesaplama Modulü esas alınarak yapılan hesaplama neticesindeki rakamlarla aynı olmak üzere toplam 11.541.246,12 TL tutarında teklif verdiği görülmüştür.
İdarece İdari Şartname’de engelli çalıştırılmasına yönelik düzenlemeye yer verilmemekle birlikte Teknik Şartname’nin 10’uncu maddesinde 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre iş ve işlemler yapılacağı belirtilerek bu hususa ilişkin olarak da atıfta bulunulduğu, 4857 sayılı İş Kanunu’nun engelli işçi çalıştırılmasını düzenleyen 30’uncu maddesine göre sözleşmenin yürütülmesi aşmasında yüklenicinin anılan Kanunda belirtilen hüküm nedeniyle engelli işçi çalıştırmasının zorunlu olduğu, ihale konusu işte İş Kanunu hükmüne göre yapılacak istihdamda asgari 2’si engelli olmak üzere toplam 74 personelin çalıştırılacağı göz önüne alındığında başvuru sahibinin teklifinin teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin altında teklif verdiği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)