(4734 S. K. m. 32, 35, 37, 54, 55, 65)
Toplantı No: 2012/036
Gündem No: 30
Karar Tarihi: 18.06.2012
Karar No: 2012/UH.I-2517
Şikayetçi: Sim Çağrı Hizmetleri Oto Kiralama Özel İstihdam Temizlik San. Ve Tic. Ltd. Şti., Barınaklar Bulvarı Fırat Sokak Papatya Sitesi A Blok No:2/2 ANTALYA
İhaleyi yapan idare: T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (2. Bölge Malzeme Müdürlüğü), Anadolu Bulvarı Üzeri ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı: 25.05.2012 / 19522
Başvuruya Konu İhale: 2011/208002 İhale Kayıt Numaralı "Kuruluşumuza Bağlı 10 Adet İş Yerinde 01.02.2012-31.12.2012 Tarihleri Arasında 11 Ay İşyeri Ve Lokomotiflerin 54 İşçi İle Teknik Şartnameye Göre Temizliği" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 12.06.2012 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.(2046).(0262)./2012-35Esayılı Esas İnceleme Raporunda;
TCDD 2. Bölge Malzeme Müdürlüğü tarafından 31.01.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kuruluşumuza bağlı 10 adet iş yerinde 01.02.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 11 ay işyeri ve lokomotiflerin 54 işçi ile teknik şartnameye göre temizliği” ihalesine ilişkin olarak Sim Çağrı Hizmetleri Oto Kiralama Özel İstihdam Temizlik San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 14.05.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 25.05.2012 tarih ve 19522 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.05.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar: Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; teklif geçerlilik sürelerini uzatmakla beraber geçici teminat mektuplarının geçerlilik süresini uzatmamış olan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin kendileri üzerinde bırakılması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İhaleye ait idari şartnamenin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24 üncü maddesi;
“24.1. Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (Doksan) takvim günüdür.
24.2.İhtiyaç duyulması halinde, teklif geçerlilik süresinin en fazla yukarıda belirlenen süre kadar uzatılması istekliden talep edilebilir. İstekli, İdarenin bu talebini kabul veya reddedebilir. İdarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı iade edilir.
24.3.Teklifinin geçerlilik süresini uzatan istekli, teklif ve sözleşme koşullarını değiştirmeden, geçici teminatını kabul ettiği yeni teklif geçerlilik süresi ile geçici teminata ilişkin hükümlere uygun hale getirir.
24.4.Bu konudaki istek ve cevaplar yazılı olacaktır.” şeklinde düzenlenmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Teminat mektupları” başlıklı 35 inci maddesinde; “…32 nci maddeye göre belirlenen tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması halinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır…” hükmü,
Aynı Kanunun 32 nci maddesinde ise; “Tekliflerin geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.” hükmü yer almaktadır.
İhale sürecinin itirazen şikâyet başvuruları nedeniyle uzaması üzerine idare, 30.04.2012 tarihinde isteklilerden tekliflerinin geçerlilik sürelerini 90 gün uzatıp uzatmayacaklarını yazı ile sormuştur. Teklif geçerlilik süresini uzatan istekliler ile uzatmayı kabul etmediğini beyan eden istekliler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Teminat mektubu Teminat mektubu
İsteklinin Teklif geçerlilik geçerlilik süresini süre sonu
Adı Teklif Bedeli süresini uzatmış mı? uzatmış mı?
Genç Ufuklar 677.563,14 Evet Hayır 15.06.2012
FCS 686.465,51 Evet Hayır 22.08.2012
Genç Aslan 699.747,00 Evet Hayır 30.05.2012
Mert İnşaat 709.297,10 Hayır (Talep yazısına
cevap vermemiştir.) --- ---
E Grup 751.457,82 Hayır (Talep yazısına
cevap vermemiştir.) --- ---
SİM Çağrı Hiz. 775.400,31 Evet Evet 30.12.2012
Hazar Medikal 793.277,00 Evet Hayır 01.10.2012
Adalı Grup 793.407,14 Hayır --- ---
Turkuaz 795.437,00 Hayır (Talep yazısına
cevap vermemiştir.) --- ---
Gök Mavisi 811.020,31 Evet Hayır 31.07.2012
Yazar 830.376,40 Evet Hayır 27.07.2012
Yukarıya aktarılan tablodan anlaşılacağı üzere, teklif geçerlilik sürelerinin uzatılmasını kabul eden isteklilerin (başvuru sahibi hariç olmak üzere), teminat mektuplarının geçerlilik süresini uzatmadıkları görülmektedir.
İdare, 17.05.2012 tarihli yazısı ile Genç Ufuklar Dan. Tem. Paz. San. Dış Tic. Ltd. Şti.’ni sözleşmeye davet etmiş, 14.05.2012 tarihinde şikâyet başvurusu yapılmış olmasına rağmen, 4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin son fıkrasındaki; “İdareye şikâyet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmüne aykırı bir şekilde 22.05.2012 tarihinde sözleşme akdetmiştir.
Başvuru sahibi istekli SİM Çağrı Hiz. Ltd. Şti. tarafından, tekliflerinin geçerlilik süresini uzatmakla beraber geçici teminat mektuplarının geçerlilik süresini uzatmamış olan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak, ihalenin firmaları üzerinde bırakılması gerektiği ileri sürülmektedir.
İhtilafa konu hususun düğümlendiği nokta; geçici teminat mektubu süresinin, teklif geçerlilik süresine paralel olarak “hangi anda” uzatılması gerektiği sorusuyla ilgilidir. Ancak daha önce, geçici teminat mektubunun koruduğu hukuki yararların ortaya konulması gerekmektedir. Geçici teminat mektubu, isteklinin sözleşme yapmak maksadıyla teklif sunduğunu, aksi bir davranış halinde mektupta belirtilen tutarın kayıtsız şartsız idareye ödeneceğini garanti eden bir üçüncü kişinin edimini taahhüt müessesesidir. Sözleşmeden imtina etme ya da teklifi geri çekme (bilgi eksikliğini tamamlamama) davranışlarının ihale düzenini bozmaması adına, teklifle beraber ve teklifin geçerlilik süresi ile mütenasip olacak şekilde herhangi bir teminatın bulunmaması, o teklifi kendiliğinden geçersiz kılacaktır. Bu nedenle, ihale düzeninin korunması amacıyla teklifle beraber olmak üzere geçici teminat alınmasıyla belli bir hak-ödev dengesinin kurulmasının amaçlandığı söylenebilir. Öyle ki, 4734 sayılı Kanunun 37 inci maddesi uyarınca, tekliflerin açıldığı ilk oturumda geçici teminatı usulüne uygun olmadığı tespit edilen isteklilerin teklifi, öncelikle ve doğrudan değerlendirme dışı bırakılmaktadır.
Ne var ki, 4734 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde, teminat mektubu sürelerinin teklif geçerlik süresine paralel olarak (teklif geçerlilik süresinden en az 30 gün fazla olmak koşulu ile) uzatılacağı hüküm altına alınırken, bu uzatma işleminin teklif geçerlilik süresinin uzatılmasıyla aynı anda yapılacağına dair herhangi kural konulmamıştır. İdareler, isteklilerden tekliflerinin geçerlilik süresinin uzatılmasını talep ettikten sonraki bir zamanda teminat mektubunun süresinin uzatılmasını talep edebilecektir. Burada asıl olan, hak-ödev dengesinin korunması adına, bir an için dahi olsa, herhangi bir teklifin teminat ile desteklenmemiş olmasına müsaade edilmemesidir.
Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin geçici teminat mektubunun geçerlilik süre sonu 15.06.2012 olup, bu tarihten 30 gün geriye doğru gidilerek tespit edilecek olan tarihin, (16.05.2012) anılan isteklinin teklifinin hüküm ve sonuç doğurabileceği son gün olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
İhtilafa konu duruma bu yönüyle bakıldığında, teminat mektubu sürelerinin uzatılmamış olması, bu tekliflerin doğrudan geçersizliğini gerektirmeyecek, ancak 4734 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde; “…32 nci maddeye göre belirlenen tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir…” hükmü uyarınca, geçici teminat mektubu süresinden geriye doğru hesaplanan 30 uncu güne tekabül eden tarih, ait olduğu teklifin geçerlilik süresinin üst sınırını teşkil edecektir.
Başka bir anlatımla, teminat mektuplarının sürelerini uzatmayı erteleyen isteklilerin bu ihmali davranışları, tekliflerinin geçerlilik süresinin son gününün, beyan ettikleri süreye göre değil ama yukarıda bahsedilen fiili duruma göre tespit edilmesini gerekli kılmaktadır.
Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin, fiili geçerlilik süresi sonu olan 16.05.2012 tarihinden sonra hüküm ve sonuç doğurma kabiliyetini kaybettiği anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin geçici teminat mektubu geçerlilik süresinin 22.08.2012 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, fiili durum itibariyle teklif geçerlilik süresinin 23.07.2012 olduğu anlaşıldığından, anılan istekli ile sözleşme akdedilmesi önünde herhangi bir engel bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte, ihale komisyonu üyeleri ile ihale yetkilisi hakkında, Genç Ufuklar Dan. Tem. Paz. San. Dış Tic. Ltd. Şti. ile idare arasında 4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesi amir hükmüne aykırı bir şekilde sözleşme bağı kurulmasına neden oldukları anlaşıldığından, gerekli inceleme ve disiplin soruşturmasının başlatılmasını teminen Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına bildirimde bulunulması gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Genç Ufuklar Dan. Tem. Paz. San. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
1) Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) İhale komisyonu üyeleri ile ihale yetkilisi hakkında, Genç Ufuklar Dan. Tem. Paz. San. Dış Tic. Ltd. Şti. ile idare arasında 4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesi amir hükmüne aykırı bir şekilde sözleşme bağı kurulmasına neden oldukları anlaşıldığından, gerekli inceleme ve disiplin soruşturmasının başlatılmasını teminen Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına bildirimde bulunulmasına,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)