(4734 S. K. m. 38, 54, 62, 65) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 38, 45)
Toplantı No: 2012/026
Gündem No: 18
Karar Tarihi: 07.05.2012
Karar No: 2012-UY.I-1968
Şikayetçi: Has-Kem İnşaat Taah. Peyzaj San. Ve Tic. Ltd. Şti., Emniyet Caddesi Kültür Sokak No:6/E ŞANLIURFA
İhaleyi yapan idare: Urfa Özel İdaresi Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğü, Ertuğrul Gazi Mah. N.Fazıl Kısakürek Cad. No: 35/C ŞANLIURFA
Başvuru tarih ve sayısı: 11.04.2012 / 14280
Başvuruya Konu İhale: 2012/6527 İhale Kayıt Numaralı "Şanlıurfa Suruç Merkez 24 Derslikli İ.Ö.O Yapım İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 30.04.2012 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.(1469).(0225)./2012-33E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Urfa Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından 15.02.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şanlıurfa Suruç Merkez 24 Derslikli İ.Ö.O Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Has-Kem İnşaat Taah. Peyzaj San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 26.03.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 11.04.2012 tarih ve 14280 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.04.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idare tarafından ihalede sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarında imalat miktarlarında düşüklükler tespit edildiği gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, ancak kendilerinin ihale dokümanına uygun teklif verdiği, düşüklüğün zemin etüdü farklılıkları gibi unsurlardan kaynaklandığı, bazı benzer pozların toplam miktarlarının idarenin miktarlarına yaklaştığı, bu nedenle tekliflerinin uygun kabul edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 45.1.1 inci maddesinde, ihaledeki geçerli teklifler tespit edildikten sonra hesaplanacak aşırı düşük teklif sınır değeri formülü açıklanmış; 45.1.13 üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin fiyatlarını açıklama yöntemleri belirtilmiş; 45.1.13.1 inci maddesinde, tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda, proforma faturadaki birim satış tutarının, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim maliyetin, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamayacağı; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği; satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği düzenlenmiştir.
Öte yandan aynı Tebliğin 45.1.10 ve 45.1.13 üncü maddelerinde, idarelerin istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirme yapacağı; teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği belirtilmiştir.
Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda, aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin, kural olarak reddedileceği, ancak bu işlemden önce yapılacak sorgulama sonucunda, söz konusu isteklinin, ihale konusu yapım işine ilişkin, ekonomik bir yönteme sahip olması (i), seçilen teknik çözüm sayesinde avantajlı koşullarının bulunması (ii) ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü (iii) gibi üç ana konunun tamamı ya da herhangi bir çerçevesinde açıklama sunacağı, açıklamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğindeki usullerin esas alınacağı, açıklama yapılırken ilgilinin maliyet bileşenlerine ilişkin bilgi ve belgelere dayanan bir yöntem kullanılacağı, dayanağı olmayan ve sadece beyana dayanan açıklamaların geçerli kabul edilmesine hukuki olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.
İncelenen ihale, yirmi dört derslikli bina inşaatı yapım işi olup, ihaleye yirmi üç istekli katılmış, yirmi bir istekli geçerli teklif sunmuştur. Kamu İhale Genel Tebliğinin, ilan tarihi itibariyle yürürlükte olan düzenlemesine uygun olarak yapılan aşırı düşük teklif sınır değer hesabından sonra dört isteklinin teklifi aşırı düşük olarak değerlendirilmiş, aynı Tebliğin 38.1 inci maddesi gereği hesaplanan sıralı iş kalemleri ve analiz girdileri listesi kullanılarak isteklilerden önemli teklif bileşenleri hakkında açıklama istenmiş, bir istekli açıklama sunmamış, iki isteklinin açıklaması yeterli görülmemiş, kalan isteklinin açıklaması uygun görülerek ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenmiştir.
İhalede açıklamaları uygun görülmeyen başvuru sahibi tarafından, ihalede sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece imalat miktarlarında düşüklükler tespit edildiği gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, ancak kendilerinin ihale dokümanına uygun teklif verdiği, düşüklüğün zemin etüdü farklılıkları gibi unsurlardan kaynaklandığı, bazı benzer pozların toplam miktarlarının idarenin miktarlarına yaklaştığı, bu nedenle tekliflerinin uygun kabul edilmesi gerektiği iddiasıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuru sahibinin iddiası çerçevesinde, sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklama istenen pozlar için 2011 yılı kamu idarelerinin birim fiyatları ve alt analizlerinin kullanıldığı, Tebliğin 38.3 üncü maddesi gereği buna ilişkin detaylı açıklama sunulmasının zorunlu olmaması nedeniyle bilgi ve belge sunulmadığı görülmüştür. Ancak idare tarafından yapılan değerlendirmede, ilgilinin 16.058/1A; 23.176; 21.011; 21.054; 23.014; 21.066 ve 23.152 poz numaralı imalatlarda yüzde 12 ila 30 oranında miktar azaltmaları yaptığı tespit edilerek açıklamalar uygun görülmemiştir.
Yapım işi ihalelerinde, aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin fiyat tekliflerine yönelik bilgi ve belge sunmaları gerekmekle birlikte, temel amacı isteklilerin teklif fiyatlarıyla sözleşme konusu edimin kusursuz biçimde ifasının olanağını araştıran aşırı düşük teklif değerlendirmesi işlemlerinde, isteklilerin imalat miktarlarının işin yaklaşık maliyetindeki miktarlarla kabul edilebilir oranda benzeşmesi beklenmektedir. Dolayısıyla böyle bir sınırın dışında, yüzde 30’a yaklaşan oranlarda düşük imalat miktarlarıyla açıklama yapmak olanaklı olmadığından idarenin tesis ettiği işlemde kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan isteklinin itirazen şikâyet dilekçesinde yer alan, idarenin imalat miktarlarına yönelik iddia incelendiğinde, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (c) bendi ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi çerçevesinde yapının her türlü teknik ayrıntısını içeren ve anahtar teslimi götürü bedel teklif alma yoluyla ihale kurgulayan idarenin bu projeye göre metraj hazırladığı göz önüne alındığında, idarenin metraj hesaplarında zemin etüdleri ve benzeri yapı tekniğini ilgilendiren başlıkları dikkate alacağı açık olduğundan, başvuru sahibinin bu iddiası da yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun olmadığından itirazen şikâyet başvurusunun reddi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)