(4734 S. K. m. 37, 38, 54, 65)
Toplantı No: 2014/008
Gündem No: 13
Karar Tarihi: 27.01.2014
Karar No: 2014/UH.III-502
Şikayetçi: Özer-Ay Temizlik İnşaat Turizm Bilgisayar Sağlık Hizmetleri Yemek Üretim İnsan Kaynakları Ve Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, ATATÜRK MAH. BANDIRMA CAD. NO:99/1 BALIKESİR
İhaleyi Yapan Daire: Kartal Belediyesi Park Ve Bahçeler Müdürlüğü, Petrol İş Mahallesi Üsküdar Caddesi Beşim Pasa Sokak 2 İSTANBUL
Başvuru Tarih ve Sayısı: 30.12.2013/41372
Başvuruya Konu İhale: 2013/148867 İhale Kayıt Numaralı "Park, Bahçe Ve Yeşil Alan Hizmet Tesislerinin Bakım Ve Onarım İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Kartal Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından 20.11.2013tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Park, Bahçe ve Yeşil Alan Hizmet Tesislerinin Bakım ve Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Özer-Ay Tem. İnş. Tur. Bilg. Sağ. Hizm. Yem. Ürt. İnsan Kayn. ve Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 11.12.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 30.12.2013 tarih ve 41372 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/4997 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, teklif fiyatları kâr hariç yaklaşık maliyetin altında olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Başvuruya konu ihalede, inşaat, elektrik ve tesisat ustaları, marangoz, bahçıvan, park onarım işçisi ile şoför olmak üzere toplam 130 adet personel çalışacağı, birim fiyat teklif cetvelinde bunlara ilişkin işçilik kalemlerine ayrı ayrı yer verildiği, aynı cetvelde Teknik Şartname kapsamında belirtilmiş olan işlerin gerçekleştirilmesi ile bu işlerde kullanılması amacıyla kiralanacak ve akaryakıt dâhil her türlü giderleri yüklenici tarafından karşılanacak olan iş makineleri ve araç gereçlerin temin edilmesine ilişkin 20 farklı iş kaleminin de bulunduğu, bununla birlikte bahse konu cetvelde ayrı bir iş kalemi olarak yer almamakla birlikte personele verilecek giyim malzemelerine ilişkin tür, miktar ve niteliklerin Teknik Şartname’de yer aldığı görülmüştür. Teknik Şartname’de ayrıca, işçiliğe ilişkin iş kalemleri haricindeki 20 iş kalemi gerçekleştirilirken çalışacak işçilerin, söz konusu işçilik kalemleri kapsamındaki 130 işçiden ayrı olarak getirileceği düzenlenmiştir.
İhalede yaklaşık maliyetin, işçilik kalemlerine ilişkin giderlerin işçilik hesaplama modülünde hesaplanan tutarlara %5 oranında kâr eklenmesi, diğer 20 iş kalemi ilişkin giderlerin piyasadan yapılan fiyat araştırması kapsamında elde edilen fiyat tekliflerinin aritmetik ortalamasının alınması, giyim malzemelerine ilişkin giderlerin ise piyasa fiyat araştırması kapsamında bir şirketten alınan fiyat teklifindeki tutarların dikkate alınması suretiyle hesaplandığı, işçilik kalemleri haricinde yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının belli olmadığı ve idarece hesaplanan maliyete ayrıca kâr ilave edilmediği anlaşılmıştır. Diğer taraftan ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırıldığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.
78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.
78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.
78.4. Çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetlerde, çöp toplama ve naklinde kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın idare tarafından karşılanması durumunda bu alımların ve ayrıca malzemenin idare tarafından karşılandığı yemek hizmeti (malzemesiz yemek hizmeti) alımlarının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir…” açıklamaları,
Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamaları yer almaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat çerçevesinde başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı, idarelerce yaklaşık maliyet hazırlanırken hesaplanan maliyetin %20’si oranını geçmemek üzere yüklenici kârının hesaplanacağı ve öngörülen kâr tutarının yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterileceği, ayrıca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, kâr oranı belli olmayan yaklaşık maliyet bileşenlerinin anılan Yönetmelik hükmü gereği öngörülebilecek olan azami %20’lik kâr oranını içerdiği kabulüyle kâr hariç yaklaşık maliyetin hesaplanabileceği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarına yönelik olarak yer verilen kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceğine ilişkin açıklama, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına da uygulanarak, hesaplanan kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Netice itibarıyla, yaklaşık maliyetin içerdiği kâr oranı tespit edilebilen işçilik bileşeni haricinde kalan ve oranı belli olmamakla birlikte kâr içeren 3.745.911,84 TL’lik kısmının %20 oranında kâr içerdiği varsayılırsa, bahse konu kısma ilişkin kâr hariç tutarın 3.121.593,20 TL (3.745.911,84/1,20), %5 oranında kâr ilave edilerek hesaplanmış olan 4.411.567,13 TL’lik işçilik maliyetine ilişkin kâr hariç tutarın 4.201.492,50 TL (4.411.567,13/1,05) hesaplandığı, bu kapsamda kâr hariç yaklaşık maliyetin ise 7.323.085,70 TL (3.121.593,20 + 4.201.492,50) olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, teklif fiyatı söz konusu tutarın altında olan ekonomik açıdan en avantajlı ve ikinci en avantajlı teklif sahibi isteklilerden, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Beyaz-Tem İnş. Med. Mak. Sos. Hiz. Elek. Özel Güv. Hiz. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Teknosan İnş. A.Ş.den aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)