(4734 S. K. m. 4, 5, 21, 38, 54, 55, 65) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 5) (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 60) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 45)
Toplantı No: 2014/008
Gündem No: 8
Karar Tarihi: 27.01.2014
Karar No: 2014/UY.III-497
Şikayetçi: Mehmet Çağdaş Sönmezocak, SERÇEÖNÜ MAH. AHMET PAŞA CAD. ERASLAN İŞ MERKEZİ KAT: 7 D: 58 KAYSERİ
İhaleyi Yapan Daire: İller Bankası Anonim Şirketi Kastamonu Bölge Müdürlüğü, Kuzeykent Mah. Miralay Halit Bey Cad. No:10 37100 KASTAMONU
Başvuru Tarih ve Sayısı: 03.01.2014 / 201
Başvuruya Konu İhale: 2013/122594 İhale Kayıt Numaralı "Arıt (Bartın) Kanalizasyon İnşaatı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: İller Bankası Anonim Şirketi Kastamonu Bölge Müdürlüğü tarafından 07.10.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Arıt (Bartın) Kanalizasyon İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Mehmet Çağdaş Sönmezocak’ın 19.12.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.12.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.01.2014 tarih ve 201 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/36 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1) Aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısının ekinde ayrıntılı analiz girdilerinin belirtilmemesinin, ihale konusu işteki nakliye giderlerinin yüzde olarak belirlenmesinin, ayrıca açıklama talep yazısının ekinde işçilik girdilerinin belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,
2) Aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmasına karşın idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu,
3) Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen her iki iş kaleminin birim fiyat tariflerinde hattın tamamının şevli veya iksayla yapılabileceğinin belirtilmesi nedeniyle bu birim fiyat tariflerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesine aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,
Aynı Kanun’un 55’inci maddesinde ise “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır…” hükmü yer almaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından başvuru sahibi Mehmet Çağdaş Sönmezocak’tan 24.10.2013 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği ve başvuru sahibi tarafından bu açıklama talep yazısının 30.10.2013 tarihinde tebellüğ edildiği, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklama talep yazısındaki iddiaya konu hususların farkına varıldığı tarihin 30.10.2013 olduğu ve 4734 sayılı Kanun’un yukarıda belirtilen hükümleri gereği iddiaya ilişkin şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı tarihi (30.10.2013) izleyen on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu iddiayla söz konusu süre geçtikten sonra 19.12.2013 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından, bu iddiaya konu başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince süre yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ncı maddesi uyarınca teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesinden önce, isteklilerden bu tekliflerin önemli bileşenlerine ilişkin belirli bir süre içinde aşırı düşük teklif açıklamalarını belgelere dayalı olarak sunmalarının ihale komisyonunca istenilmesi, daha sonra belgelere dayalı olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale konusu yapım yönteminin ekonomik olması, ihale konusu işte seçilen teknik çözümler ile işin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar ve teklif edilen işin özgünlüğü hususlarında değerlendirmesinin yapılması ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan veya aşırı düşük teklif açıklaması yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerekmektedir.
İdare tarafından başvuru sahibi Mehmet Çağdaş Sönmezocak, Ercan Eker, Dağ Hafriyat İnşaat Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti., Altınbaş İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ve Zonguldak Berat İnş. Mad. Nak. Tarım San. Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısının ekindeki açıklama istenilen iş kalemlerinin listesinde ARIT-KF.01 özel poz no.lu “Φ 200 mm entegre contalı buhar kürlü (muflu) beton boru ile kanalizasyon şebeke inşaatı yapılması (Hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)” iş kalemi ile ARIT-KF.03 özel poz no.lu “Çıkış çapı Φ200 mm olan kanalizasyon şebekesi buhar kürlü muayene bacası imalatının yapılması (Temel dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)” iş kaleminin yer aldığı, bu iş kalemlerinin içeriğindeki açıklama istenilmeyen analiz girdileri ile açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tablolar halinde aşırı düşük teklif açıklama talep yazısının ekinde yer aldığı, analiz istenilmeyen analiz girdileri tablosunda bu analiz girdilerinin içeriğinde yer alan işçilik giderlerinin açıklanması gerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
İsteklilerden Dağ Hafriyat İnşaat Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti., Altınbaş İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ve Zonguldak Berat İnş. Mad. Nak. Tarım San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadıkları gerekçesiyle idare tarafından bu isteklilerin tekliflerinin reddedildiği anlaşılmıştır.
Ercan Eker’in aşırı düşük teklif açıklamasındaki iksa miktarlarının yaklaşık maliyetteki iksa miktarlarından düşük olması, bununla ilgili herhangi bir geçerli belge sunulmaması, işin kapsamındaki kazı derinlikleri dikkate alındığında açıklamaların iş ve işçi güvenliği gibi hususlar yönünden mevzuata ve şartnamelere aykırılık teşkil etmesi gerekçeleriyle idare tarafından Ercan Eker’in aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki iksa miktarlarının yaklaşık maliyetteki iksa miktarlarından düşük olması ve iksa pozlarına ilişkin alt analizde hesaplanan birim fiyatın ayrıntılı fiyat analizlerinde 1/3 oranında düşülerek alınması ve bununla ilgili herhangi bir geçerli belge sunulmaması gerekçeleriyle idare tarafından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmadığı anlaşılmıştır.
İhale dokümanındaki birim fiyat tariflerinde ahşap iksa yapılmasının belirtildiği, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında “Ahşap iksa sistemleri İller Bankasınca daha önceki işlere ait yaklaşık maliyet hesaplamalarında dikkate alınan birim fiyatlar göz önünde bulundurularak, teklif ettiğimiz kârsız birim fiyatlar ahşap iksa için 1/3 oranında azaltılarak hesaplanmıştır. Aksi takdirde, mahal listesi ve birim fiyat tarifine göre hesap edilen iksaya göre hesaplanması halinde açıklanan yaklaşık maliyetin çok üzerinde bir değere ulaşılmaktadır.” ifadesinin yer aldığı, başvuru sahibi tarafından söz konusu ifadeye uygun olarak açıklamada yer alan ana iş kalemleri olan ARIT-KF.01 poz no.lu ve ARIT-KF.03 poz no.lu iş kalemlerinin içerisindeki ahşap iksaya ilişkin 14.023/1 poz no.lu, 14.023/2 poz no.lu ve 14.023/3 poz no.lu alt imalat iş kalemlerinin birim fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2013 yılına dair yayımladığı kârsız birim fiyatların üçte biri olarak belirlendiği, ancak bu birim fiyatlara ilişkin herhangi bir belgelendirmenin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b)Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,
hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.
45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.
45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır…” açıklaması yer almaktadır.
Yukarıda anılan tespitler doğrultusunda, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan ahşap iksaya ilişkin 14.023/1 poz no.lu, 14.023/2 poz no.lu ve 14.023/3 poz no.lu alt imalat iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin maliyet avantajının belgelere dayandırılmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı ve başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde “istekli”, “mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidi”, “istekli olabilecek” “ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişi ya da bunların oluşturdukları ortak girişim”, “teklif” ise “Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde isteklinin idareye sunduğu fiyat teklifi ile değerlendirmeye esas belge ve/veya bilgiler” şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.
İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir...” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde ise “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;
a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,
…
c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabilir...”düzenlemesi yer almaktadır.
Yapılan incelemede, başvuru sahibinin 07.10.2013 tarihinde ihale dokümanını satın aldığı, yukarıda anılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca istekli sıfatını haiz başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik söz konusu iddiasında başvuru ehliyetinin bulunmadığı, buna ek olarak ihale dokümanına yönelik iddiayla başvurunun ihale tarihinden en az üç iş günü öncesinde olmak üzere doküman temin edildiği tarihten itibaren 10 gün içerisinde idareye şikâyet konusu yapılması gerekirken bu süre geçtikten sonra başvuru yapıldığı anlaşıldığından, söz konusu iddiaya ilişkin başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ehliyet ve süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)