(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2011/016
Gündem No: 7
Karar Tarihi: 21.02.2011
Karar No: 2011-UM.III-759
Şikayetçi: AKM İnşaat Nak. Turz. Teks. Mad. Merm. San. ve Tic. Ltd. Şti., Yeni Mah. 1277. Sk. No:4 Bucak/BURDUR
İhaleyi yapan idare: Güney Antalya Turizmi Geliştirme ve Altyapı İşletme Birliği, Merkez Mah. Karayer Cad. No:1 Kemer/ANTALYA
Başvuru tarih ve sayısı: 12.01.2011 / 2017
Başvuruya konu ihale: 2010/544429 İhale Kayıt Numaralı "Muhtelif Çaplarda Prefabrik Malzeme Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 17.02.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.M.[01.92].(0266)./2011-05E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Güney Antalya Turizmi Geliştirme ve Altyapı İşletme Birliği tarafından 21.12.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Muhtelif Çaplarda Prefabrik Malzeme Alımı” ihalesine ilişkin olarak AKM İnşaat Nak. Turz. Teks. Mad. Merm. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 27.12.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.01.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.01.2011 tarih ve 2017 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.01.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idari şartnamede isteklilerin alım konusu malı teklif etmeye yetkisi bulunduğunu gösteren belgelerin sayıldığı, işe ait özel teknik şartnamede de, üretici firmalardan kalite belgeleri ve imalat yeterlik belgelerinin talep edildiği, alım konusu 21 kalemin dört adedinin TS 821 EN 1916, on yedi adedinin ise TS EN 1917 standardı kapsamında olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yalnızca beton ve betonarme boru üretimine ilişkin TS 821 EN 1916 standardına ilişkin belgesinin olabileceği, ilgilinin kapasite raporu incelendiğinde, prefabrik baca elemanları üreticiliği için gerekli TS EN 1917 standardına sahip olamayacağının anlaşılacağı, dolayısıyla, isteklinin teknik şartname gereğince sunulması gereken TSE belgelerini sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, ayrıca, malzemelere ilişkin birim fiyat tariflerinde de “İller Bankası Tipi” ibarelerine yer verildiği, buna göre ihaleye katılanların, idari şartnamenin imalatçılığı gösteren belgeler grubunun son sırasında sayılan “Alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler” kapsamında İller Bankasından alınan belgeyi de sunması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Şikayete konu ihaleye ait ilanın 9 uncu, idari şartnamenin ise 18 inci maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Birim fiyat teklif cetvelinin 21 kalemden oluştuğu görülmüştür.
İdare tarafından şikayete verilen cevapta, idari şartnamede mesleki ve teknik yeterlik kriteri kapsamında yalnızca alım konusu malın teklif edilmesine yetkili olunduğunu gösteren belgelerin ve iş deneyim belgesinin talep edildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin de bu kapsamda gerekli şartları sağladığı, TSE belgelerinin muayene ve kabul aşamasında sunulması gerektiği belirtilmiştir.
İdari şartnamenin 7.5.2 nci maddesinde; “İsteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını belgelendirmesi gerekir. Bu çerçevede istekli aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerden kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunabilir:
a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,
b) İstekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,
c) İstekli Türkiye'de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.
İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.
İsteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:
İsteklilerin yukarıda sayılan belgelerden, kendi durumuna uygun belge veya belgeleri sunması yeterli kabul edilir.
a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğu aşağıdaki belgeler ile tevsik edilir;
1. Sanayi Sicil Belgesi, Meslek odası tarafından düzenlenen Kapasite Raporu,
2. Meslek odası tarafından düzenlenen Yeterlik Belgesi,
3. Meslek odası tarafından düzenlenmiş ve teklif ettiği mala ilişkin Yerli Malı Belgesi,
4. Alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler.
b) İsteklinin yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı veya yetkili temsilci olduğu aşağıdaki belgeler ile tevsik edilir;
1. İstekli tarafından teklif edilen malların üreticisi/imalatçısı veya ithal ürün ise yine imalatçısı veya ithalatçısı tarafından verilen yetkili satıcı veya satışa yetkili temsilcisi olduğuna dair imalatçı/ithalatçı tarafından düzenlenen belge,
2. Yetkili satıcılık veya yetkili temsilci belgesi düzenleyen İmalatçıların imalatçı olduğu (a) maddesinde belirtilen imalatçılığı gösterir belgeler ile tevsik edilir.(Kapasite raporu, Sanayi Sicil Belgesi, İmalat Yeterlilik Belgesi, Yerli Malı Belgesi, Yetkili kurum/kuruluşlardan alınan belgeler)
3. İsteklinin yetkili satıcı veya yetkili temsilci olduğunu gösterir belgelerde imzası bulunanların imza atmaya yetkili olduklarını gösterir imza beyannameleri/imza sirküleri.” düzenlemesinin yer aldığı anlaşılmıştır.
Özel teknik şartnamenin “Genel Hükümler” başlıklı 1 inci maddesinde; “…İhaleye katılacak olan üretici firmalarda imalat yeterlik belgesi ve TSE belgeleri aranacaktır…” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür. Anılan şartnamenin malzemelerin teknik özelliklerinin sayıldığı kısımlarında “İller Bankası standartlarına uygun” ibarelerinin yer aldığı, her bir malzemeye ilişkin “İlgili Standart” başlıklı maddelerinin bazılarında TSE 1906, bazılarında TSE 706 1906, bazılarında da TSE 821 3830 ibarelerinin yer aldığı tespit edilmiştir. Alım konusu mallara ait birim fiyat tariflerini içeren belgeler incelendiğinde de, her bir malzemeye ilişkin kısımda tarifin; “Sözleşme ve teknik şartnamesine uygun İller Bankası tipi” şeklinde başladığı anlaşılmıştır.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yetkili satıcılığı veya imalatçılığı gösteren belgeler” başlıklı 38 inci maddesinde; “(1) Alımın özelliği göz önünde bulundurularak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığı, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebilir. Bu hususun yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi durumunda aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerin birlikte istenmesi zorunludur. Aday veya istekli ise kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunar. Bu belgeler şunlardır:
a) Aday veya istekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,
b) Aday veya istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,
c) Aday veya istekli Türkiye’de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi…” hükmü,
Anılan Yönetmeliğin “Kalite ve standart ile ürünlerin piyasaya arzına ilişkin belgeler” başlıklı 42 nci maddesinde; “…(2) Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğu ve bu uygunluğu gösteren belge veya belgelere yönelik olarak ön yeterlik veya ihale dokümanında düzenleme yapılabilir. Yapılacak düzenlemede aşağıdaki hususlar esas alınır:
a) Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belge veya belgeler, ihaleye katılımda yeterlik belgesi olarak istenebilir. Bu durumda, aday veya isteklinin teklif ettiği malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.
…
c) Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belge veya belgelerin, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülmemesi halinde; sözleşmenin uygulanması aşamasında yüklenici tarafından bu belge veya belgelerin muayene ve kabul komisyonuna sunulmasına yönelik teknik şartnamede veya sözleşme tasarısında düzenleme yapılabilir.
…
(3) Ürünlere ilişkin teknik mevzuatı hazırlamaya ve yürütmeye yetkili kılınan kamu kurum veya kuruluşlarının düzenlemeleri esas alınarak malın piyasaya arzına ilişkin alınması zorunlu belge veya belgelere yönelik ön yeterlik veya ihale dokümanında düzenleme yapılır…” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin 54.2 nci maddesinde; “…k) İdare alımın özelliğini göz önünde bulundurarak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenleyebilir. Bu hususun ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi durumunda; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 38 inci maddesi ile bu Tebliğin “Mal alımı ihalelerinde aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisini gösteren belgeler” başlıklı maddesindeki açıklamalar ve ilgili kurumların düzenlemeleri esas alınarak aday veya isteklinin kendi durumuna uygun olarak sunacağı belge veya belgeler ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede belirtilir.
…
n) Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğu ve bu uygunluğu gösteren belge veya belgelere yönelik olarak ön yeterlik veya ihale dokümanında düzenleme yapılabilir. Yapılacak düzenlemede Yönetmeliğin 42 nci maddesi esas alınmalıdır. Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belge veya belgelerin istenildiği ihalelerde, uygunluğu istenilen standardın açık olarak ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir. Ayrıca tekliflerin değerlendirilmesinde tereddütlerin yaşanmaması için belgeyi düzenleyecek kuruluşların belirli niteliklere sahip olması gerekiyor ise konuya ilişkin mevzuat veya düzenlemeler esas alınarak belgeyi düzenleyecek kuruluşların niteliği de ihale dokümanında belirtilmelidir…” açıklamasına,
Anılan Tebliğin “Mal alımı ihalelerinde teknik şartnamenin hazırlanması” başlıklı 55 inci maddesinin ikinci alt maddesinde; “Teknik şartnamede aday veya isteklinin ihaleye katılımda teknik yeterliğe ilişkin sunacağı belgelere yönelik düzenleme yapılması durumunda bu belge veya belgelere ön yeterlik şartnamesinin “Ön yeterlik başvurusu için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı maddesinin ilgili alt maddesinde veya idari şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı maddesinin ilgili alt maddesine yer verilmesi gerekmektedir. Teknik şartnamede yapılan düzenleme ile ön yeterlik şartnamesi ve/veya idari şartnamede yapılan düzenlemelerin birbiriyle uyumlu olması gerekmektedir.” açıklamasına,
Aynı Tebliğin “Mal alımı ihalelerinde aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisini gösteren belgeler” başlıklı 58 inci maddesinde de; “…58.3. Adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:
a) Aday veya istekli adına düzenlenen Sanayi Sicil Belgesi,
b) Adayın veya isteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu,
c) Adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi,
ç) Adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenmiş ve teklif ettiği mala ilişkin Yerli Malı Belgesi,
d) Alım konusu fidan, çiçek veya tohum gibi mallar ise Tarım ve Köyişleri Bakanlığı düzenlenen ve adayın veya isteklinin teklif edilen ürünün üretici olduğunu gösteren belge veya belgeler,
e) Alım konusu malın gıda veya gıda ile temas eden madde ve malzeme olması durumunda gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretimini düzenleyen mevzuat çerçevesinde aday veya istekli adına düzenlenmiş ve alım konusu mal veya malların faaliyet konusu olarak belirlendiği Gıda Sicil Belgesi (Sertifikası) ya da aday ve istekli adına ve teklif edilen ürüne ilişkin düzenlenen Gıda Üretim Sertifikası/Gıda Üretim İzin Belgesi,
f) Tıbbi cihaz üreticisi, OEM (Original Equipment Manafacturer – Orijinal Malzeme Üreticisi) tarzı ürün ürettirmek suretiyle üretici niteliğini kazanmış ise bu üretime ilişkin sözleşme,
g) Harp araç ve gereçleri ile silah, mühimmat ve patlayıcı maddelere ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili bakanlık veya kuruluşlarca verilen üretim/işletim izni (müsaadesi) belgeleri,
ğ) Adayın veya isteklinin alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve aday veya isteklinin üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler.
58.4. İdare tarafından adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu yukarıdaki belgelerden birini sunarak tevsik edeceği belirtilecektir. İdarenin yukarıdaki belgeleri birlikte istemesi (Alım konusu mal gıda, fidan, çiçek, tohum veya tıbbi cihaz, silah ve mühimmat değil ise (d), (e), (f) ve (g) alt bentlerinde yer alan belgelerin belirtilmesi gerekmemektedir. Ayrıca alım konusunun fidan, çiçek, tohum gibi mallar olması durumunda sadece alt bentlerdeki uygun belgeler istenebilir.); adayın veya isteklinin ise bu belgelerden birini sunması yeterlidir. Ancak kontrole tabi liste kapsamında bulunan harp araç ve gereçleri, silah, mühimmat ve patlayıcı maddelere ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili bakanlık veya kuruluşça verilen üretim/işletim izni (müsaadesi) belgesinin sunulmak zorunda olduğu ayrıca belirtilecektir. Aday ve istekli tarafından sunulan belgelerin üretim konusu veya belge konusu mamul itibarıyla adayın veya isteklinin alım konusu malların üretimini gerçekleştirebileceklerini göstermesi gerekmektedir. İhalenin, özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalesi olmaması durumunda da, adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösterebileceği belgelerden biri olarak “kapasite raporuna” veya “imalat yeterlik belgesine” yer verilir. Bu durum, Yönetmeliğin 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 40 ıncı maddesinin yedinci ve onikinci fıkralarına aykırılık teşkil etmemektedir. Kapasite raporunun, adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösterebileceği belgelerden biri olarak yer verildiği durumlarda, üretim kapasite miktarına ilişkin düzenleme yapılmaması gerekmektedir...” açıklamasına yer verilmiştir.
Aktarılan mevzuat hükümleri ve açıklamaları ile ihale dokümanı düzenlemeleri dikkate alındığında, şikayete konu hususlar itibariyle ihaleye katılanların yeterlik kriteri kapsamında alım konusu malın teklif edilmesine yetkili olunduğunu gösteren belgeleri sunması gerektiği anlaşılmaktadır. Özel teknik şartnamenin genel hükümlere ilişkin kısmında yalnızca imalat yeterlik belgesinden bahsedilmiştir. Ancak, idari şartname düzenlemesi incelendiğinde, bu belgenin, alım konusu malın teklif edilmesine yetkili olunduğunu gösteren belgelerden yalnızca birini teşkil ettiği görüldüğünden, idari şartname düzenlemesini kısıtlayan mahiyetteki teknik şartname düzenlemesinin (TSE belgelerinden de bahseden), kaleme alınış itibariyle, ayrı bir yeterlik kriteri ihdas ettiği şeklinde değerlendirilmesine imkan bulunmamaktadır. Belirtilen hususlar, birim fiyat tariflerinde yer alan “İller Bankası tipi” ibareleri bakımından da geçerlidir. Netice itibariyle, teknik şartnamelerde işin teknik özelliklerine yer verilmesinin esas olduğu, ulusal standartlara uygunluğu da içeren teknik yeterliğe ilişkin belgelerin yeterlik kriteri olduğunun, tereddüte mahal vermeksizin, idari şartnamede düzenlenmiş olması gerektiği anlaşıldığından, aşağıda başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin alım konusu malzemeleri teklif etmeye yetkili olduğunu gösteren belgelerinin uygun olmadığına ilişkin iddiası incelenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan istekli Bemak Yapı Temz. Turz. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, alım konusu malzemeleri teklif etmeye yetkili olduğunu gösteren belgeler kapsamında, kapasite raporu, sanayi sicil belgesi ve bir adet alt bayilik sözleşmesi sunulduğu görülmüştür. Sanayi sicil belgesinde üretim konuları; betonarme boru, bordür, büz, çim bordür, kilitli parke, oluk ve prizma olarak sayılmıştır. Kapasite raporunun “Tablo:III Kapasite Hesabı” başlıklı kısmının başlangıcında; “Tesiste 1 adet büz makinesi ile 3 adet beton parke makinesi mevcuttur. Tesiste Büz, Kilitli Parke, Granit Parke, Bordür, Prizma, Oluk imalatı yapıldığı tespit edilmiştir.” açıklamasının yer aldığı tespit edilmiştir. Yukarıda belirtildiği üzere sunulması zorunlu olmamasına karşın, istekli tarafından teklif ekinde ayrıca TS 821 EN 1916 standardı belgesi sunulmuştur. Belirtilen her üç belgenin de, isteklinin alım konusu malzemelerin bütününü teklif etmeye yetkili olduğunu gösterir nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.
Yetkili satıcılık ve temsilcilik kapsamında sunulan alt bayilik sözleşmesinin konusunun ise, İller Bankası pozuna uygun beton ve betonarme alt yapı malzemelerinin alımı ve satımına ilişkin olduğu görülmüştür. Ancak söz konusu belge ekinde, idari şartnamenin ilgili düzenlemesi gereğince imalatçı konumundaki karşı tarafa ait imalatçılığı gösteren belgelerin sunulmadığı ve belgeyi ilgili şirket müdürü adına vekaleten imzalayan kişiye ait imza beyannamesinin de eklenmediği, yalnızca noter onaylı vekaletnamenin sunulduğu tespit edilmiştir. Alt bayilik sözleşmesinin konusunun birim fiyat teklif cetvelinde yer alan malzemeleri kapsayıp kapsamadığının belirsiz olduğu, bu durumun tevsikinin idari şartname düzenlemesi ile teklif ekinde sunulacak diğer belgelerle zorunlu hale getirildiği, ayrıca, sözleşmeyi imzalayanın yetkisinin de eksiksiz olarak ortaya konulamadığı dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ihale dokümanında yer alan şartları karşılamadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)