(4734 S. K. m. 54, 63, 65)
Toplantı No: 2016/008
Gündem No: 62
Karar Tarihi: 28.01.2016
Karar No: 2016/UM.II-313
Şikayetçi: Hidromek-Hidrolik Ve Mekanik Makina İmalat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi
İhaleyi Yapan Daire: Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı
Başvuru Tarih ve Sayısı: 21.09.2015 / 78538
Başvuruya Konu İhale: 2015/106139 İhale Kayıt Numaralı "25 İş Makinesi Mal Alımı İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
Karar:
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY
BAŞVURU SAHİBİ: Hidromek-Hidrolik ve Mekanik Makina İmalat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi,
VEKİLİ: Av. Eren AYIK,
Ayaş Yolu 25. Km. 1. Organize Sanayi Bölgesi Osmanlı Cad. No:1 Sincan/ANKARA
İHALEYİ YAPAN İDARE: Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı,
Cumhuriyet Caddesi Uzun Sokak Aydın Perihan Avm Kat: 5 65100 VAN
BAŞVURUYA KONU İHALE: 2015/106139 İhale Kayıt Numaralı “25 İş Makinesi Mal Alımı İşi” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından 21.09.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “25 İş Makinesi Mal Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Hidromek-Hidrolik ve Mekanik Makina İmalat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin 31.08.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.09.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.09.2015 tarih ve 78538 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.09.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2015/2431 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1)İdarece hazırlanan Teknik Şartname’nin rekabet, verimlilik, fonksiyonellik, fırsat eşitliği ve kamu yararı ilkelerine aykırı şekilde tanzim edildiği, sadece tek bir markanın özelliklerinin esas alındığı, dilekçelerine ekli tablolarda söz konusu hususun açıklandığı, anılan Teknik Şartname maddelerinin objektif ve uluslararası kriterler çerçevesinde verimlilik esasına dayalı olarak belirlenmeyen düzenlemeleri nedeniyle yalnızca kendi firmalarının iş makinalarının değil, dünyada kabul görmüş standartlar çerçevesinde üretilen birçok iş makinalarının da ihalede teklif edilemeyeceği, talep ettikleri değişikliklerin yapılması durumunda anılan iş makinalarının da ihale de teklif edilebilecekleri,
2) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 63’üncü maddesi ve 2011/13 sayılı Başbakanlık Genelgesi’ne aykırı olarak ihale dokümanında yerli malı teklif eden istekliye %15’e kadar avantaj sağlanması doğrultusunda herhangi bir düzenleme yapılmadığı,
İdari Şartname’de ihale konusu alıma ilişkin olarak işin tamamı için teklif verileceğinin düzenlendiği, bu durumun rekabeti engelleyici nitelikte olduğu, alımın 4 farklı kalem iş makinası alımı olduğu dikkate alındığında söz konusu düzenlemenin kısmi teklife açık olacak şekilde düzeltilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.
İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.
Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.
Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,
İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;
a) Adı: 25 İş Makinesi Mal Alımı İşi
b) Varsa kodu:
c) Miktarı ve türü:
10 Beko Loder, 10 Lastik Tekerlekli Yükleyici, 3 Paletli Ekskavatör (30-32 Ton sınıfı) ve 2 Paletli Ekskavatör (35-40 Ton sınıfı) olmak üzere toplam 4 kalem 25 iş makinesi…” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuruya konu ihalede Hidromek Hidr. ve Mek. Mak. İm. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Teknik Şartname’nin “2 adet 30 tonluk ekskavatör” başlığı altında bulunan “2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 4 emisyon standardında olacaktır.
3.2 Maksimum yana ulaşma mesafesi yer düzleminde en az 10.99 m olacaktır.
3.3 Kazma derinliği en az 6.80 m olacaktır.
3.4 Boşaltma yüksekliği en az 9.80 m olacaktır.
6.3 Makinada verilecek kepçenin tepeleme kapasitesi (PCSA standartlarına göre) en az 1.60 m3 olacaktır.
7.3 Hidrolik tank kapasitesi en az 300 lt olacaktır.” maddelerine,
“3 adet 35-40 tonluk ekskavatör” başlığı altında bulunan “2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 4 emisyon standardında olacaktır.
3.3 Kazma derinliği en az 6.60 m olacaktır.
3.6 Kepçe koparma kuvveti en az 25.00 kg olacaktır.
3.7 Kol koparma kuvveti en az 24.00 kg olacaktır.
7.3 Hidrolik tank kapasitesi en az 340 lt olacaktır.” maddelerine,
“10 adet beko loader” başlığı altında bulunan “7.e Kepçe pim yüksekliği en az 3520 mm olacaktır.
7.f Kepçe boşaltma yüksekliği 45°'de en az 2750 mm olacaktır.
8.c Kanal kazıcı bomu yükleme yüksekliği en az 5200 mm olacaktır.
8.f Kanal kazıcı uzatılmış durumdayken kol koparma gücü 2400 daN'den az olmayacaktır.
10.c Makinenin arkasındaki stop lambaları çalışma esnasında zarar görmeyecek şekilde yer değiştirebilmelidir.
12.a Makinanın kızaklı kazıcılı versiyonunda standart tırnaklı kovası 610 mm olmalıdır.” maddelerine yönelik olarak 31.08.2015 tarihli şikâyet başvurusunda bulunulduğu, anılan başvurunun idarece 16.09.2015 tarihli yazı ile reddedildiği ancak idarece istekli olabileceklere 11.09.2015 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen Zeyilname bildiriminde şikâyet ve itirazen şikâyete konu edilen “2 adet 30 tonluk ekskavatör” başlığı altında bulunan “2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 4 emisyon standardında olacaktır.” maddesinin “2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 3 emisyon ve üstü standartlarında olacaktır.” şeklinde,
“3 adet 35-40 tonluk ekskavatör” başlığı altında bulunan, 2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 4 emisyon standardında olacaktır.” maddesinin “2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 3 emisyon ve üstü standartlarında olacaktır.” şeklinde değiştirildiği anlaşılmıştır.
Teknik Şartname’nin uyuşmazlığa konu maddelerinin alanında uzmanlık gerektiren hususlar içerdiği anlaşıldığından incelemenin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesini teminen Teknik Şartname, Teknik Şartname’nin bazı maddelerinin değiştirildiği 11.09.2015 tarihli Zeyilname ve ilgili belgeleri, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen cihazlara ilişkin doküman, itirazen şikâyet dilekçesi ve şikâyet dilekçesi gönderilmek suretiyle akademik bir kuruluştan “Şikayet dilekçesinin ekinde bulunan Teknik Şartname’nin ve paletli eskavatör (30-32 ton sınıfı) başlığı altındaki 2.3, 3.2, 3.3, 3.4, 6.3 ve 7.3, paletli eskavatör (35-40 ton sınıfı) başlığı altındaki 2.3, 3.3, 3.6, 3.7 ve 7.3, Beko loader başlığı altındaki 7.e, 7.f, 8.c, 8.f, 10.c, 12.a, maddelerinde işaretli olarak belirtilen kısımlara ilişkin olarak;
1) Anılan maddelerin verimlilik ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olup olmadığı,
2) Tek bir markayı tarif edip etmediği,
3) Anılan maddelerin şikâyet başvurusunda belirtildiği şekilde değiştirilmesi durumunda
teknik kriterlerin ve özelliklerin verimlilik ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olup olmayacağı,
4) Anılan maddelerin şikâyet başvurusunda belirtildiği şekilde değiştirilmesi
durumunda teknik kriterlerin ve özelliklerin idarenin hizmet sunum kalitesini düşürüp düşürmeyeceği, bu değişiklikler yapıldığında idarenin ihtiyacının karşılanıp karşılanmayacağı ile araçlardan istenilen faydanın sağlanıp sağlanmayacağı,” ifadelerine yer verilerek teknik görüş sorulmuştur.
Kuruma ulaşan 18.01.2016 tarihli teknik görüş yazısında “…1-) Paletli Ekskavatörle ilgili değerlendirmeler (30-32 ton)
Değişiklik talep yazısında bahsi geçen standartlar SAE J1995 - Engine Power Test Code - SI and CI-Gross Power Rating ve SAE J1349 - Engine Power Test Code - SI and CI - Net Power Rating olup, motor gücü test yöntemi ve güç hesaplama usulleri verilmiştir. Bunun dışında DİN 6271/1 (gross), DIN 6271/1 (net), ISO 14396 standartları da mevcuttur.
Listelenen marka ve modellere ait, motor gücü, maksimum hız ve dönüş yarıçapları, literatürde (internet sitesi, katalog ve tanıtım broşürlerinde) yer alan verilere göre EK.'1de tabloda özetlenmiştir. Aşağıda değişiklik talep edilen Teknik Şartname maddeleri ayrı ayrı irdelenmiş ve Özet Tabloda ise değerlendirmeye yer verilmiştir.
Madde 2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 4 emisyon standartlarında olacaktır koşulunu sağlayan markalar olduğu gibi, İdare tarafından İPTAL edildiği görülmüştür.
Madde 3.2. Maksimum yana ulaşma mesafesi yer düzleminde en az 10.99 m olacaktır koşulunu incelenen 7 markadan sadece 3 markanın sağladığı görülmüştür. İdare tarafından bu değerinin GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 3.3. Kazma derinliği en az 6.80 m olacaktır koşulunu 4 marka hariç diğer markaların sağlamadığı görülmüştür. Teknik şartname hazırlayanların 6800 mm olarak belirleme gerekçelerine ulaşılamamıştır. İdare tarafından 6800 mm değerinin GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 3.4. Boşaltma yüksekliği en az 9.80 m olacaktır koşulunu sağlayan markalar çoğunlukta ancak bu kriter hangi STANDARDA GÖRE VERİLDİĞİNİN BELİRTİLMESİ gerekecektir.
Madde 6.3. Makine ile verilen kepçenin tepeleme kapasitesi (PCSA standartlarına göre) en az 1.6 m3 olacaktır koşulunu 1 marka hariç diğer markaların sağlamadığı görülmüştür. Teknik şartname hazırlayanların 1.6 m3olarak belirleme gerekçelerine ulaşılamamıştır. İdare tarafından 1.4 m3 değerine REVİZE EDİLMESİ gerek vardır.
Madde 7.3. Hidrolik tank kapasitesi en az 300 lt olacaktır koşuluna dair farklı marka ve modellerde teknik bilgiye kısmen ulaşılamamış olup, bu maddenin verimlilik ve fonksiyonelliği sağlama ile ilişkisi görülmediğinden ilgili teknik şartnamede YER ALMASININ GEREKLİ OLMADIĞI kanaatine varılmıştır.
ÖZET
TABLO Madde2.3. Madde3.2. Madde3.3. Madde 3.4 Madde6.3.Madde7.3
bu durumda anılan İdare HAYIR HAYIR HAYIR EVET HAYIR
düzenlemelerin belirli tarafından
bir marka veya modeli iptal
işaret edip etmediği edilmiştir
bu teknik kriterlerin ve İLGİSİ İLGİSİ İLGİSİ İLGİSİ HAYIR
özelliklerin verimlilik ve YOK YOK YOK YOK YOK
fonksiyonelliği sağlamaya
yönelik olup olmadığı
(önemli oranda bir verimlilik
ve fonksiyonellik artışına
katkı sağlayıp sağlamadığı)
başvuru sahibinin iddialarının
yerinde görülüp görülmediği EVET KISMEN KISMEN KISMEN KISMEN
EVET EVET EVET EVET
SONUÇ Revize Revize Revize Revize Revize
Edilmeli edilmeli edilmeli edilmeli edilmeli
2-) Paletli Ekskavatörle ilgili değerlendirmeler (35-40 ton)
Listelenen marka ve modellere ait, yakıt tankı, tork konventörü, hidrolik sistem basıncı, kaldırma kapasitesi, kol koparma gücü literatürde (internet sitesi, katalog ve tanıtım broşürlerinde) yer alan verilere göre EK.2'de tabloda özetlenmiştir.
Madde 2.3. Motor en az altı silindirli ve Tier 4 emisyon standartlarında olacaktır koşulunu sağlayan bir marka var olup, İdare tarafından İPTAL edildiği görülmüştür.
Madde 3.3. Kazma derinliği en az 6.60 m olacaktır koşulunu 1 marka hariç diğer markaların sağlamadığı görülmüştür. Maddenin değiştirilmesine gerek görülmemiştir.
Madde 3.6. Kepçe koparma kuvveti en az 25.000 kg olacaktır koşulunu 3 marka hariç diğer markaların sağlamadığı görülmüştür. Teknik şartname hazırlayanların 25.000 kg olarak belirleme gerekçelerine ulaşılamamıştır. İdare tarafından 25.000 kg değerinin GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 3.7. Kol koparma kuvveti en az 24.000 kg olacaktır koşulunu hiç bir marka sağlamadığı görülmüştür. Teknik şartname hazırlayanların 24.000 kg olarak belirleme gerekçelerine ulaşılamamıştır. İdare tarafından 24.000 kg değerinin GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 7.3. Hidrolik tank kapasitesi en az 340 İt olacaktır koşuluna dair farklı marka ve modellerde teknik bilgiye kısmen ulaşılamamış olup, bu maddenin verimlilik ve fonksiyonelliği sağlama ile ilişkisi görülmediğinden ilgili teknik şartnamede YER ALMASININ GEREKLİ OLMADIĞI kanaatine varılmıştır.
ÖZET
TABLO Madde2.3. Madde3.3. Madde3.6. Madde 3.7 Madde7.3
bu durumda anılan İdare HAYIR HAYIR HAYIR HAYIR
düzenlemelerin belirli tarafından
bir marka veya modeli iptal
işaret edip etmediği edilmiştir
bu teknik kriterlerin ve İLGİSİ İLGİSİ İLGİSİ HAYIR
özelliklerin verimlilik ve YOK YOK YOK
fonksiyonelliği sağlamaya
yönelik olup olmadığı
(önemli oranda bir verimlilik
ve fonksiyonellik artışına
katkı sağlayıp sağlamadığı)
başvuru sahibinin iddialarının
yerinde görülüp görülmediği HAYIR KISMEN KISMEN KISMEN
EVET EVET EVET
SONUÇ Revize Revize Revize Revize
Edilmeli edilmeli edilmeli edilmeli
3-) Beko Loderlerle ilgili değerlendirmeler
Listelenen marka ve modellere ait, motor beygir gücü, çekiş kuvveti, kule dönüş hızı literatürde (internet sitesi, katalog ve tanıtım broşürlerinde) yer alan verilere göre EK.3'de tabloda özetlenmiştir.
Madde 7.e. Kepçe pim yüksekliği en az 3520 mm olacaktır koşulunu sağlayan markalar olduğu sağladığı görülmüştür. İdare tarafından bu değerinin GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 7.f. Kepçe boşaltma yüksekliği 45°’de en az 2750 mm olacaktır koşulunu 1 marka hariç diğer markaların sağlamadığı görülmüştür. İdare tarafından bu kriter hangi STANDARDA GÖRE VERİLDİĞİNİN BELİRTİLMESİ ve GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 8.c. Kanal kazıcı bomu yükleme yüksekliği en az 5200 mm olacaktır koşulunu 2 marka hariç diğer markaların sağlamadığı görülmüştür. Teknik şartname hazırlayanların bu madde gerekçelerine ulaşılamamıştır. İdare tarafından GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 8.f. Kanal kazıcı uzatılmış durumdayken kova koparma gücü 2400 daN'den az olmayacaktır koşulunu 1 marka hariç diğer markaların sağlamadığı görülmüştür. Teknik şartname hazırlayanların bu madde gerekçelerine ulaşılamamıştır. İdare tarafından bu kriter hangi STANDARDA GÖRE VERİLDİĞİNİN BELİRTİLMESİ ve GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
Madde 10.c. Makinanın arkasındaki stop lambaları çalışma esnasında zarar görmeyecek şekilde yer değiştirebilmelidir koşuluna dair farklı marka ve modellerde teknik bilgiye ulaşılamamış olup, bu maddenin verimlilik ve fonksiyonelliği sağlama ile ilişkisi görülmediğinden ilgili teknik şartnamede YER ALMASININ GEREKLİ OLMADIĞI kanaatine varılmıştır.
Madde 12.a Makinanın kızaklı kazıcılı versiyonunda standart tırnaklı kovası 610 mm olmalıdır koşuluna dair farklı marka ve modellerde teknik bilgiye ulaşılamamış olup, İdare tarafından bu kriter hangi STANDARDA GÖRE VERİLDİĞİNİN BELİRTİLMESİ ve GEREKÇELENDİRİLMESİ gerek vardır.
ÖZET
TABLO Madde 7.e.Madde 7.f. Madde 8.c.Madde 8.f. Madde10.c. Madde12.a
bu durumda anılan
düzenlemelerin belirli
bir marka veya modeli
işaret edip etmediği HAYIR EVET HAYIR HAYIR HAYIR HAYIR
bu teknik kriterlerin
ve özelliklerin
verimlilik ve
fonksiyonelliği
sağlamaya yönelik
olup olmadığı (önemli
oranda bir verimlilik
ve fonksiyonellik
artışına katkı
sağlayıp sağlamadığı) İLGİSİ İLGİSİ İLGİSİ İLGİSİ İLGİSİ İLGİSİ
YOK YOK YOK YOK YOK YOK
başvuru sahibinin
iddialarının yerinde
görülüp görülmediği KISMEN EVET KISMEN KISMEN KISMEN KISMEN
EVET EVET EVET EVET EVET
SONUÇ Revize Revize Revize Revize Revize Revize
Edilmeli edilmeli edilmeli edilmeli edilmeli edilmeli
C-SONUÇ ve KANAAT
Yukarıda belirtilen hususlar neticesinde
1-İdare tarafından 2015/106139 ihale kayıt no’lu Van Büyükşehir Belediyesi, Destek Hizmetler Dairesi Başkanlığınca hazırlanan 14 sayfalık "Yol Yapım Bakım ve Onarım Daire Başkanlığı Bünyesinde Kullanılmak Üzere İş Makinası Alımı İşi Şartnamesinin incelenmesinden, şikayete konu edilen bazı maddelerin rekabeti önleyici unsurlar içerdiği, ancak verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olmadığı,
2-Başvuru sahibinin bazı iddialarının yerinde görüldüğü,
3-Anılan düzenlemelerin belirli bir marka veya modeli işaret etmediği,
4-Buna göre incelenen maddelerden
Aynen kalması gerekenlerin
(35-40 ton) Madde 3.3
Revize edilmesi gerekenlerin
(30-32 ton) Madde 2.3, Madde 3.2, Madde 3.3, Madde 3.4 Madde 6.3 (35-40 ton) Madde 2.3, Madde 3.6, Madde 3.7
(Bekol loader) Madde 7e, Madde 7.f, Madde 8.c, Madde 8.f, Madde 12.a
İptal edilmesi gerekenlerin
(30-32 ton) Madde 7.3
(35-40 ton) Madde 7.3
(Bekol loader) Madde 10.c olduğu
görüş ve kanaatimizi bildirir ortak raporumuzdur…” şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür.
Yapılan değerlendirmede, alınan teknik görüş doğrultusunda Teknik Şartname’nin şikâyete konu edilen bazı maddelerinin rekabeti önleyici unsurlar içerdiği, sonuç kısmında anılan düzenlemelerin belirli bir marka veya modeli işaret etmediğinin belirtildiği ancak raporun içeriğinden kimi maddelerin tek bir markaya haiz özellikleri tarif ettiğinin ifade edildiği anlaşıldığından söz konusu Teknik Şartname’nin 4734 sayılı Kanun’nun 12’inci maddesine aykırılık teşkil ettiği, dolayısıyla başvuru sahibinin incelemeye konu iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kanun’un “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır:
a) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir.
…
c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve her yıl ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanması zorunludur.
d) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir…” hükmü,
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yerli malını teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan mal alımı ihalelerine sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Ayrıca sadece yerli isteklilerin katılımına açık ihalelerde, yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.
(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.
(3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir.
(4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur.
(5) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalede, öncelikle fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur. Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı, bu istekliler dışındaki isteklilerin değerlendirilmiş teklif bedellerine, kendi değerlendirilmiş teklif bedelleri üzerinden fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle uygulanır.
(6) Her yıl Ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesinde yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanması zorunludur. Söz konusu zorunlu fiyat avantajı uygulaması, ilanı veya duyurusu bu listenin yayımlanmasından sonra yapılan mal alımı ihalelerinde uygulanacaktır.
(7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan mevzuat hükümlerinden, mal alımı ihalelerinde idare tarafından yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabileceği ancak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve her yıl ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanmasının zorunlu olduğu, bu durumda ihale dokümanında yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranının belirtileceği ayrıca yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşmasının zorunlu olduğu hususları anlaşılmaktadır.
2011/13 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nde “Tasarruf ve rekabet ilkelerine uygun hareket edilmesi kaydıyla, ülkemiz ihtiyaçlarının yerli ürünlerden karşılanması ekonomimiz açısından büyük önem taşımaktadır.
Bu çerçevede, mevzuatımızda yerli ürün kullanımına yönelik mevcut hükümlerin uygulanmasına özen gösterilmesine ilave olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca gerçekleştirilecek mal alımlarına ilişkin uygulamalarda;
1. Teknik şartnamelerde Türkiye’de üretilen ürünlerin teklif edilmesini engelleyen düzenlemelerin yapılmaması,
2. Kamu ihale mevzuatına aykırı olarak, isteklilerin ithal ürün ya da belirli bir ülkenin malını teklif etmesine yönelik düzenlemelerin yapılmaması,
3. Ürünlere ilişkin olarak yabancı belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve zorunlu olmayan belgelerin ihale dokümanlarında aranmaması,
4.İthal ürün teklif eden isteklilerin yurt dışında mal teslim edebilmelerine imkan tanınması durumunda, teslim yeri, navlun, gümrük ve vergi giderleri gibi unsurların tekliflerin değerlendirilmesinde nasıl dikkate alınacağına dair ihale dokümanlarında düzenlemelerin yapılması,
5. İthal ürün teklif eden isteklilere mal tesliminden önce akreditif açılarak ön ödeme yapılmasına imkan tanınması durumunda, Türkiye’de üretilen ürünleri teklif eden isteklilere de avans ödemesi yapılmasına yönelik ihale dokümanlarında düzenleme yapılması,
hususlarının dikkate alınarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alımlar ile Devlet Malzeme Ofisinden gerçekleştirilecek alımlarda öncelikli olarak Türkiye’de üretilen ürünlerin tercih edilmesini ve kamu kurum ve kuruluşları yöneticilerinin bu konuda gereken duyarlılığı göstermelerini önemle rica ederim.” açıklaması yer almaktadır.
2011 yılında yayımlanan Başbakanlık Genelgesi’nde kamu alımlarında öncelikli olarak Türkiye’de üretilen ürünlerin tercih edilmesini amaçlandığı anlaşılmış olup, bu minvalde idarelerin 4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştireceği ihalelerinde bu amaca yönelik olarak düzenlemeler yapmaları gerektiği anlaşılmaktadır.
İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;
a) Adı: 25 İş Makinesi Mal Alımı İşi
b) Varsa kodu:
c) Miktarı ve türü:
10 Beko Loder, 10 Lastik Tekerlekli Yükleyici, 3 Paletli Ekskavatör (30-32 Ton sınıfı) ve 2 Paletli Ekskavatör (35-40 Ton sınıfı) olmak üzere toplam 4 kalem 25 iş makinesi…” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. İhale, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır.” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir…” düzenlemesi,
Söz konusu Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “…Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması:
35.3.1. Bu madde boş bırakılmıştır...” düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen İdari Şartname düzenlemelerinden, ihale konusu alımın farklı özellikte 4 farklı iş makinası alımı olduğu, ihalede kısmi teklif verilemeyeceği ve ihalenin yerli ve yabancı isteklilere açık olduğu hususlarının düzenlendiği ancak yerli malı teklif eden istekliye fiyat avantajı uygulanacağına ve uygulanacak oranın niceliksel değerine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği tespit edilmiştir.
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen liste incelendiğinde ihale konusu alıma konu beko loder, lastik tekerlekli yükleyici ve paletli ekskavatör araçlarının anılan listede orta teknoloji sanayi ürünleri arasında yer alan, 1185 sıra nolu kepçeli yükleyici, 1208 sıra nolu tekerlekli yükleyici ve 2038 sıra nolu mekanik kürekli yükleyiciler ve 2039 sıra nolu mekanik eskavatörler kategorileri arasında değerlendirilebileceği, yukarıda yer verilen mevzuat hüküm ve Başbakanlık Genelgesi gereği mezkûr ihalenin dokümanında yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanmasının ve yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranının belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 61’inci maddesinin dördüncü bendi gereğince, yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşmasının zorunlu olduğu hususlarından hareketle, başvuru sahibinin yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajının sağlanmasına yönelik olarak düzenleme yapılması gerektiği iddiası yerinde bulunduğundan, başvuruya konu ihalenin kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi gerektiği de anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda başvuru sahibinin ihale dokümanında yerli malı teklif eden istekli lehine fiyat avantajı sağlanması ve ihalenin kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi gerektiğine ilişkin iddialarının yerinde olduğu neticesine ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)