(4734 S. K. m. 38, 54, 56, 65) (4857 S. K. m. 47) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 39, 40)
Toplantı No: 2009/011
Gündem No: 145
Karar Tarihi: 09.02.2009
Karar No: 2009/UH.I-641
Şikayetçi:
Karel İnşaat Turizm Temizlik Taah. ve Tic. Ltd. Şti., Yıldırım Caddesi, Belma Sokak, No:5 /Bursa
İhaleyi yapan idare:
Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, İzmir Yolu 21.Km Görükle Kampüsü Nilüfer/ BURSA
Başvuru tarih ve sayısı:
13.01.2009 / 1143
Başvuruya konu ihale:
2008/163004 İhale Kayıt Numaralı "Genel Temizlik Hizmet Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
05.02.2009 tarih ve H.01.72.0105/2009-3E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 25.11.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Karel İnşaat Turizm Temizlik Taah. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 29.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 02.01.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.01.2009 tarih ve 1143 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.01.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) Başvuru konusu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin 3 sene önceki fiyatlardan bile daha düşük olduğu, idarece bu hususta herhangi bir sorgulamanın yapılmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu teklifle söz konusu işi yapmasının mümkün olmadığı,
2) İhaleye katılan firmaların gelir tablosu ve bilançolarının mevzuata aykırı olduğu,
3) İhale üzerinde bırakılan istekli ile diğer isteklilerin Ticaret Sicil Gazetesinin usulüne uygun olarak sunulmadığı,
İddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
Kamu İhale Kanununun Aşırı Düşük Teklifler Başlıklı 38 inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. “ hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinde aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak; “Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.
Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar" kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.
Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülen işlerde brüt asgari ücret yerine öngörülen bu fazla tutar yazılacaktır. Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
İşçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler, idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek ihale sonuçlandırılacaktır.
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır.
Hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler, sadece aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, bu sözleşme ve genel giderler idarece hazırlanan teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir birim fiyat kalemi olarak öngörülmeyecektir. İhale sonuçlandırıldıktan sonra ihale üzerinde kalan isteklinin ödeyeceği ihale kararı damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile diğer sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır.
Hizmet alım ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması durumunda idarelerce açıklama talep yazılarında, "teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek" açıklama istenecektir.
Temizlik hizmet alımlarında amortismana tabi olmayan kova, fırça, paspas, bez, süpürge, faraş, cam sileceği gibi malzemelerin maliyetleri, temizlik malzemesi olarak kabul edilecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta bu malzemeler için öngörülen bedellerin maliyetlerini tevsik eden belgeler sunulacaktır…” açıklaması yer almaktadır.
İhale işlem dosyası üzerinden yapılan incelemede giyim, yol, yemek ve malzeme-ekipman gideri hariç teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti 6.741.724,92 TL olarak hesaplanmıştır. Söz konusu ihalede ihale komisyonunca ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen 7.799.000,00 TL aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmiş ve aşırı düşük sorgulamasına tabi tutularak, teklifte önemli olduğu düşünülen işçilik maliyeti, yol bedeli, yemek bedeli, giyim bedeli, sözleşme ve genel giderler, malzeme ile amortismana tabi olmayan ekipman bedelleri belirlenerek 25.11.2008 tarih ve 28277 sayılı yazı ile istekliden açıklama istenilmiştir.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük sorgulamasına verilen cevapta; teklifi oluşturan ve idarece önemli görülen iş kalemleri dayanakları ile birlikte ayrıntılı olarak açıklanmıştır. İstekli açıklamasında işçilik maliyeti için giyim, yol, yemek ve malzeme-ekipman gideri hariç teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti olan 6.741.724,92 TL, toplam yol maliyeti için, ekinde has tur otobüs firmasının bütün belgeleri ile birlikte söz konusu firma ile yapılan 700 personelin 12 aylık taşıma işi için sunulan sözleşmeyle beraber 407.880,00 TL, toplam yemek bedeli için ekinde idari şartnamede belirtilen şartlara haiz proforma fatura ile birlikte 449.904,00 TL, giyim bedeli için ekinde tekstil firmasının vermiş olduğu proforma fatura ile birlikte 16.583,00 TL, malzeme ve ekipman maliyeti için ekinde tedarikçilerden alınan proforma fatura ile birlikte 180.007,00 TL ve firma karı olarak 2.901,08 TL öngörerek teklifinin maliyet bileşenlerini idareye sunmuştur.
Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan ve yukarıda yer verilen açıklamaya göre, aşırı düşük sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler, idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.
Yukarıda yer alan açıklamalar ve ihale işlem dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen bilgiler çerçevesinde idarece yapılan aşırı düşük sorgulamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin bilançosu veya eşdeğer belgeleri” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin 36ncı maddesinin (c) bendi kapsamındaki hizmetlerin ihalelerinde; isteklinin, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosunun veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin, yoksa bunlara eşdeğer belgelerinin istenilmesi zorunludur.
Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde de, isteklinin, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançoları veya gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeler istenebilir.
Bu belgelerin istenildiği durumlarda;
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,50 olması (hesaplama yapılırken yıllara yaygın inşaat maliyetleri, dönen varlıklardan ve hakediş gelirleri kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,10 olması (hesaplama yapılırken yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’den küçük olması,
Yeterlik kriterleri olarak öngörülür ve sayılan üç kriter birlikte aranır. Sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur ….
….
İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde veya serbest meslek kazanç defteri özetine ilişkin yedinci fıkrada belirtilen şartları sağlaması zorunludur.” hükmü ile,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 40 ıncı maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin (c) bendi kapsamındaki hizmetlerin ihalelerinde; ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunun ve ihale konusu iş ile ilgili taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarını gösteren belgelerin her ikisinin idarelerce istenilmesi, isteklilerin ise bu iki belgeden birini sunmaları zorunludur. Serbest meslek erbabının ihalelere katılımında bu durumlar serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir.
…
Bu belgelerdeki tutarların; toplam ciro için teklif edilecek bedelin % 15’inden, ihale konusu hizmet işleri ile ilgili gelirleri için ise teklif edilecek bedelin % 10’undan az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir. Bu şartları bir önceki yılda sağlayamayan istekliler, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler, bu takdirde belgeleri sunulan son iki yılın ortalaması üzerinden asgari kriterlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
…
İş ortaklığında; toplam ciro veya ihale konusu hizmet işleri geliri olarak pilot ortağın ve diğer ortakların iş ortaklığındaki hisseleri oranında asgari yeterlik kriterini sağlamaları gerekir. Ortaklardan her birinin bu iki belgeden birini sunması ve sunulan belge için öngörülen kriteri iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlamaları zorunludur…” hükmü yer almaktadır.
İhale işlem dosyası üzerinden yapılan incelemede söz konusu ihalede geçerli teklif sahibi isteklilerin bilançosu ve iş hacmine ilişkin sundukları belgelere ilişkin yapılan incelemede, bütün istekliler gerek bilanço gerekse ciro için yönetmelikte aranılan oranları sağlamakla birlikte, söz konusu belgelerin irdelenmesi ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin, gelir tablosunda bulunan dönem net karı ile bilançoda yer alan dönem net karının muhasebe tekniği açısından birbiri ile uyumlu olması gerekirken birbiri ile uyumlu olmadığı, bu haliyle kabul edilmesinin mevzuata aykırılık oluşturduğu, idarece söz konusu çelişkinin Kamu İhale Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 inci maddesi kapsamında araştırılarak yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:
Yapılan incelemede geçerli teklif sahibi isteklilerce sunulan Ticaret Sicil Gazetelerin usulüne uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle iddianın yerinde bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)