(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2009/013
Gündem No: 57
Karar Tarihi: 16.02.2009
Karar No: 2009/UY.I-838
Şikayetçi:
... İnş. Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti., Yüksel Cad. No:33/16 Kızılay /ANKARA
İhaleyi yapan idare:
Bolu Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, Tabaklar Mah. Emin Hattat Barın Cad.No:26 BOLU
Başvuru tarih ve sayısı:
09.01.2009 / 895
Başvuruya konu ihale:
2008/165749 İhale Kayıt Numaralı "Gerede Esentepe Huzurevi Onarım ve Çevre Tanzim Yapım İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
11.02.2009 tarih ve Y.01.44.0198/2009-2E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Bolu Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 06.11.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Gerede Esentepe Huzurevi Onarım ve Çevre Tanzim Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak ... İnş. Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 18.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.01.2009 tarih ve 895 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.01.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; söz konusu ihaleye sunmuş oldukları teklife ilişkin olarak idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap olarak sunulan açıklamaların yeterli bulunmama gerekçelerinin ve idareye yapmış oldukları şikayet başvurusuna verilen cevapta yer alan gerekçelerin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, ihale komisyonu tarafından geçerli tekliflerin belirlenmesinin ardından Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan açıklamalar doğrultusunda tespit edilen sınır değerin altında kalan başvuru sahibi ... İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti.’den 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca 10.11.2008 tarih ve 3316 sayılı yazı ile açıklama talep edildiği, söz konusu yazıda; “idari şartnamenin 34.2 maddesi gereğince; a) imalat sürecinin veya yapım yöntemlerinin ekonomik olması, b) seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yazılı açıklama yapılması gerektiği” hususuna yer verildiği,
Söz konusu sorgulama yazısına, başvuru sahibi tarafından 17.11.2008 tarihli yazı ile cevap verildiği; söz konusu cevap yazısının ekinde iş gruplarına ait tutarların belirtildiği icmal sayfası, avantajlı koşulların açıklandığı açıklama yazısı, iş gruplarını oluşturan maliyet kalemlerinin miktarları ile birim fiyat ve tutarlarının yer aldığı cetveller, … Mermerler firmasından alınan 12.11.2008 tarihli teklif mektubu, ... Mobilya’dan alınan 13.11.2008 tarihli teklif mektubu, Uğurlu firmasından alınan 13.11.2008 tarihli proforma fatura, ... Doğrama’dan alınan teklif mektubu, Özçelikler firmasından alınan 12.11.2008 tarihli teklif mektubu, ... Elektrik’ten alınan 12.11.2008 tarihli iki adet teklif mektubu, ... Mühendislik’ten alınan 14.11.2008 tarihli teklif mektubu, ... Asansör’den alınan 15.11.2008 tarihli teklif mektubu, ... Hazır Beton’dan alınan 15.11.2008 tarihli teklif mektubu, Kam firmasından alınan 13.11.2008 tarihli teklif mektubu ve ... firmasından alınan 04.11.2008 tarihli proforma faturanın sunulduğu,
Söz konusu açıklamaların ihale komisyonu tarafından özetle; aşırı düşük teklif sorgulamasında yer alan çeşitli iş gruplarındaki ana kalemler dikkate alındığında idarenin bulduğu metrajlara göre idarenin birim fiyatları kullanılarak bulunan tutarın, isteklinin göstermiş olduğu metrajlara göre isteklinin birim fiyatları kullanılarak bulunan tutardan 105.714,69 YTL fazla olduğu; isteklinin birim fiyatları esas alınmak kaydıyla idarenin bulduğu metrajlar kullanılarak bulunan tutarın, isteklinin göstermiş olduğu metrajlar kullanılarak bulunan tutardan 63.471,90 YTL fazla olduğu; tüm iş gruplarına ait imalatlar değerlendirmeye alındığında ise birinci durum için 104.126,58 YTL, ikinci durum için ise 47.479,24 YTL fark oluştuğu gerekçesi belirtilerek yeterli bulunmadığı ve başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi” başlıklı XIII üncü bölümünün “H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı kısmının “(a) Yapım İşleri İhalelerinde:” başlığı altında ; “4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde,
“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,
40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında ise, “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.” hükmü,
Yer almaktadır.
Ayrıca Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 65 inci ve 67 nci maddelerinde benzer hükümler bulunmaktadır.
4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, 38 inci maddesinde ise, aşırı düşük tekliflerin, ihale komisyonlarınca önce tespit edileceği, daha sonra ise bunlar hakkında yazılı açıklama isteneceği ve değerlendirme yapılacağı öngörülmüş iken, uygulamada ihale komisyonlarınca Kanunun öngördüğü aşırı düşük teklif tespit çalışması hiç yapılmayarak ihale doğrudan en düşük teklif sahibine bırakılmakta veya aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme çalışmaları komisyonlar tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili ayrıntılar hakkında yazılı açıklama istenmeden veyahut yazılı açıklama istenmiş olsa dahi, Kanunun öngördüğü, “Yapım yönteminin ekonomik olması”, “Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar” ile “Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü” hususlarında her hangi bir değerlendirme yapılmaksızın ihalelerin sonuçlandırıldığı tespit edilmiştir.
Bu şekildeki uygulamaların önüne geçilebilmesi için aşırı düşük teklifin tespitinde ve değerlendirilmesinde esas alınacak bazı kıstasların getirilmesine gerek görülmüştür.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin son fıkrasında;
“Ayrıca, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere, idarelerce isteklilerden tekliflerinin ekinde; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli; teklif birim fiyatlı işlerde ise, teklif edilen fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler, istenebilir.”
Düzenlemesi bulunmaktadır. Bununla birlikte, bazı idarelerin sadece Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca istenen ve isteklilerce teklifleri kapsamında sunulan belgelerin değerlendirilmesi yoluyla Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklif sorgulaması yaptıkları görülmüştür.
Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca idarelerce istenen ve isteklilerce verilen bilgi ve belgeler, isteklilerin teklif fiyatlarını nasıl hesapladıkları konusunda ihale komisyonunun bilgi sahibi olmasını temin için ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanmak amacıyla istenmektedir. Bu belgeler Kanunun 38 inci maddesine göre isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların tamamını karşılamadığından, ihale komisyonlarının aşırı düşük teklif sorgulamalarını, sadece bu belgeleri kullanarak gerçekleştirmeleri, anılan maddenin uygulandığı anlamına gelmeyecek ve bu maddeye aykırı olacaktır. Bu nedenle, Yönetmeliğin 34 üncü maddesine göre bilgi ve belge istendiği durumlarda da ayrıca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu kapsamda istekliler tarafından yapılan açıklamaların değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;
a) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti = 100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C) değerini elde eder.
b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.
c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,
İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,
c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.” açıklaması yer almaktadır.
Anılan tebliğ açıklamasında, idarelerce aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, bileşenlerin teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntıların ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiği belirtilmiş olup, bunlar dışında belgelere dayalı her hangi bir açıklamaya ihtiyaç duyulması halinde bunların aşırı düşük teklif sorgulama yazısında ayrıca belirtilmesi gerekmektedir.
İdare tarafından başvuru sahibine tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ve başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak sunulmuş olan açıklamaların, yukarıda anılan mevzuat hükmü doğrultusunda incelenmesi neticesinde; idarece başvuru sahibine tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında teklifte önemli olan bileşenlerin hangileri olduğunun belirtilmediği, idari şartnamenin 34.2 nci maddesi gereğince 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde de belirtilen üç hususta belgelendirilmek suretiyle yazılı açıklama istendiği; bu itibarla, yukarıda anılan tebliğ açıklamalarına ilişkin olarak yapılan değerlendirmeler doğrultusunda başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında maliyet bileşenlerine ilişkin cetveller ile bu bileşenlere ait analizlerin sunulması gerekirken maliyet bileşenlerine ilişkin cetveller ile bu cetvellerde yer alan bazı bileşenlere ilişkin piyasadan alınmış proforma fatura ve teklif mektuplarının sunulduğu ancak anılan cetvellerde yer alan maliyet bileşenlerine ait fiyat analizlerinin sunulmamış olduğu tespit edildiğinden, netice itibariyle başvuru sahibi tarafından sunulan açıklamaların ihale komisyonu tarafından yeterli bulunmayarak başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açılanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)