(4734 S. K. m. 56) (4857 S. K. m. 81) (İşyeri Sağlık Birimleri Ve İşyeri Hekimlerinin Görevleri İle Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik m. 17, 21)
Toplantı No: 2008/076
Gündem No: 97
Karar Tarihi: 01.12.2008
Karar No: 2008/UH.II-4882
Şikayetçi:
Cerit Güvenlik ve Sosyal Hizmetler Ltd. Şti., Tunus Cad. No:50/a-17 Kavaklıdere/ANKARA
İhaleyi yapan idare:
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Atatürk Bulvarı No:221 06100 Kavaklıdere/ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı:
20.11.2008 / 33296
Başvuruya konu ihale:
2008/127389 İhale Kayıt Numaralı “Genel Temizlik Hizmeti Alımı” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
27.11.2008 tarih ve II.H.48.83.0180/2008-46E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından 06.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Genel Temizlik Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Cerit Güvenlik ve Sosyal Hizmetler ltd. Şti.’nin 24.10.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 31.10.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.11.2008 tarih ve 33296 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.11.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; teknik şartnamenin 7.10. maddesinde idarece işçilerin kıdem tazminatlarının ve diğer sosyal haklarının firmalar tarafından karşılanacağının ve bu giderlerin ödenmemesi halinde de hak ediş ve kesin teminata el konularak idare tarafından firma adına ödeme yapılacağının belirtildiği, iş elbisesi gideri, Sage tek yön servis Ulus-Mamak 26 km. ulaşım gideri ve teknik şartnamenin 4 üncü maddesinde sayılan 68 adet kat temizlik arabası, 127 adet kağıt toplama kutusu, 48 adet “Temizlik Yapılıyor” Levhası ve 48 adet “Kaygan Zemin” Levhası ve uzatma kablolarının ayni olarak karşılanacağı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 81 inci maddesi ve teknik şartnamenin 7.6. ve 7.16. maddeleri gereği işçi sayısı 50’nin üzerinde olduğu için işyeri hekimi çalıştırma zorunluluğu bulunduğu, teknik şartnamenin devamı listesinde cinsi ve miktarı belirtilen ve 2 yaşından büyük olmayacağı şartı konulan makinelerin amortisman giderlerinin bulunduğu, bütün bu maliyet kalemlerinin %3 oranında hesap edilen sözleşme ve genel gider tutarları ile karşılanamayacağı, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan bu giderleri karşılamayan teklifi sunan firma üzerinde ihalenin bırakıldığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İhale konusu işe ait teknik şartnamenin 4 üncü maddesinde ihale konusu işte kullanılacak makine ve ekipmana ilişkin olarak “ Tüm makine ve ekipmanlar Yüklenici Firma tarafından karşılanacaktır.
….
Yüklenici Firma tarafından sağlanacak ve idarenin temizlik konusu yerlerinde kalacak makine ve ekipmanların listesi aşağıda gösterilmiştir. İdare, bu listede belirtilen birimler arasında yer değişikliği yapma hakkına sahiptir.
Makine, Ekipman Cins ve Özelliği Toplam
Islak, Kuru Vakum Makinesi 10
Su Filtreli Elektrik Süpürgesi 73
Koltuk ve Halı Yıkama Makinesi 17
Cila Makinesi 11
Yüksek Devirli Cila Bakım Makinesi 8
Yüksek Basınçlı Yıkama Makinesi 6
Zemin Temizleme Otomatı 7
Kat Temizlik Arabası 68
Kağıt Toplama Kutusu 127
“Temizlik Yapılıyor” Levhası 48
“Kaygan Zemin” Levhası 48
Ayrıca Başkanlıkta 3 adet, SAGE’de 2 adet 3 m’lik uzatma kablosu bulundurulacaktır.” düzenlemesi, 5 inci maddesinde yukarıda yer alan listedeki ilk 7 makine ve ekipmana ilişkin olarak 2 yaşında olma şartı,
7.6. maddesinde, “Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırma ve sakat ve eski hükümlü çalıştırmaya ilişkin yükümlülükler dahil olmak üzere, yüklenici çalışma mevzuatı ve diğer mevzuat ile getirilen her türlü yükümlülüğe uymak zorundadır.”, 7.10. maddesinde, “Temizlik işlerinde çalıştırılacak tüm personelin sorumluluğu (maaşlar, sigorta primleri, tazminatlar, işsizlik sigortası primleri, kıdem tazminatları vb. gibi kesintiler ve ödemeler) yüklenici firmaya aittir. İdare, yüklenicinin işçilerin kıdem tazminatı dahil her türlü alacaklarını ödememesi halinde, bu miktarları hakediş, kesin teminat vb. alacaklarından keserek işçilere ödeme hakkına sahiptir.”, 7.16. maddesinde, “Yüklenici firma, hiçbir uyarıya gerek kalmaksızın, İş Kanunu, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümlerine göre her türlü güvenlik önlemlerini zamanında almak ve kazalardan korunmak usul ve çarelerini işçilerine öğretmekle yükümlüdür. Bu itibarla, taahhüdün ifasında gerek ihmal, dikkatsizlik, tedbirsizlik ve gerekse ehliyetsiz işçiler kullanmaktan veya herhangi bir sebeple olabilecek kazalardan ve zararlardan, idareye ve üçüncü şahıslara karşı yüklenici firma sorumludur.” düzenlemeleri yapılmış, 8 inci maddesinde ise 125 yazlık ve 125 kışlık pantolon, 125 tişört, 125 gömlek, 22 kaban, 125 terlik ve 13 ayakkabının ayni olarak karşılanacağı belirtilmiştir.
İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu iş, “TÜBİTAK Başkanlığı ve Başkanlığa bağlı Ankara’daki birimler ile BUTAL’ın (BURSA) 01/01/2009-31/12/2009 tarihleri arası 125 kişi ile genel temizlik hizmet alım işi.” olarak tanımlanmış, 26 ncı maddesinde teklif fiyata dahil olan masraflara ilişkin olarak;
“26.3. Ayrıca, sözleşme ve genel giderler ile aylık ücret, yol ücreti, mesai, giyim (ayni olarak verilecektir.), SAGE’de çalışan personelin merkezi bir yerden (ULUS) alınarak işyerine (SAGE-Mamak) ulaştırılması için servis ücreti ile teknik şartname ve ihale dokümanında belirtilen her türlü giderler teklif fiyata dahildir.
Yüklenici firmanın personeline iş günlerinde ücretsiz öğle yemeği verilecektir. (Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma) verilen yemek bedeli yüklenici firmadan talep edilmeyecektir.
Yol, ücret ve mesai aşağıda belirtilen şekilde hesaplanacaktır:
* TÜBİTAK Başkanlığı, ATAL, ULAKBİM, UZAY, UEKAE, (SAGE’de çalışan 2 personel) çalıştırılan yüklenici firma personeline çalışılan her gün için oturdukları yere bakılmaksızın brüt (İşveren maliyeti dahil) günlük 10,21 YTLx104 kişi x 26 gün,
* SAGE’de çalışan yüklenici firma personeline çalışılan her gün için oturduğu yere bakılmaksızın brüt (İşveren maliyeti dahil) günlük 5,11 YTL x 16 kişi x 26 gün,
(SAGE’de çalışan personel akşam dönüşünde, SAGE’nin personel servisinden ücretsiz olarak yararlanacaktır.)
* BUTAL’da çalışan yüklenici firma personeline çalışılan her gün için oturduğu yere bakılmaksızın brüt (İşveren maliyeti dahil) günlük 13,58 YTL x 5 kişi x 26 gün yol ücreti hesaplanacaktır.
FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ
(*)
(BAŞKANLIK, ULAKBİM,
UZAY, UEKAE ve ATAL) 102 kişi x 12 ay Her işçi için, aylık fazla çalışma saati
olarak, hafta içi 10 saat, hafta sonu ayda
1 gün fazla çalışma ücreti ödenecekmiş
gibi hesaplanıp teklifte belirtilecektir.
FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ
(*)
(SAGE) 18 kişi x 12 ay Her işçi için, aylık fazla çalışma saati
olarak, hafta içi 22 saat, çalışma ücreti
ödenecekmiş gibi hesaplanıp teklifte
belirtilecektir.
FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ
(*)
(BUTAL- BURSA) 5 kişi x 12 ay Her işçi için, aylık fazla çalışma saati
olarak, hafta içi 10 saat fazla, çalışma
ücreti ödenecekmiş gibi hesaplanıp
teklifte belirtilecektir.
Yukarıda belirtilen nakdi ödemelerin brüt tutarları ücret bordrosunda ayrı ayrı gösterilecektir.
…
26.5. Genel Temizlik Hizmetlerine ait iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası prim oranı %2 olarak hesaplanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
4857 sayılı İş Kanununun 81 inci maddesinde, “Devamlı olarak en az elli işçi çalıştıran işverenler, Sosyal Sigortalar Kurumunca sağlanan tedavi hizmetleri dışında kalan, işçilerin sağlık durumunun ve alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin sağlanması, ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık hizmetlerini yürütmek üzere işyerindeki işçi sayısına ve işin tehlike derecesine göre bir veya daha fazla işyeri hekimi çalıştırmak ve bir işyeri sağlık birimi oluşturmakla yükümlüdür.
İşyeri hekimlerinin nitelikleri, sayısı, işe alınmaları, görev, yetki ve sorumlulukları, eğitimleri, çalışma şartları, görevlerini nasıl yürütecekleri ile işyeri sağlık birimleri, Sağlık Bakanlığı ve Türk Tabipleri Birliğinin görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.
İşyeri Sağlık Birimleri ve İşyeri Hekimleri Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 17 nci maddesinde, “İşverenler, koruyucu ve acil sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütmek üzere bir ortak sağlık birimi kurabilir, kurulmuş olanlara ortak olabilirler.
Ortak sağlık birimi aynı işkolunda faaliyet gösteren işyerlerine hizmet vermek üzere kurulabileceği gibi, küçük sanayi siteleri veya organize sanayi bölgeleri gibi aynı alanda kurulmuş bulunan ve farklı işkollarında faaliyet gösteren işyerlerine hizmet vermek üzere de kurulabilir.
Ortak sağlık biriminde çalışacak personel sayısı ve nitelikleri, hizmet verilecek işyerlerinin yer aldığı risk grupları ve çalışanların toplam sayısı dikkate alınarak bu Yönetmelikte belirtilen diğer kriterlere göre tespit edilir.
Ortak sağlık biriminin tüm giderleri hizmet alan işverenler tarafından karşılanır” düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin 21 inci maddesinde ise “İşyeri hekimleri, aşağıda belirtilen sürelerde görev yaparlar.
İşyeri hekimleri, bu Yönetmelikte belirtilen görevleri eksiksiz olarak yerine getirmek için,
I inci Risk Grubunda yer alan işyerlerine; ayda en az 1 iş günü,
II inci Risk Grubunda yer alan işyerlerine; ayda en az 2 iş günü,
III üncü Risk Grubunda yer alan işyerlerine; ayda en az 3 iş günü,
IV üncü Risk Grubunda yer alan işyerlerine; ayda en az 4 iş günü,
V inci Risk Grubunda yer alan işyerlerine; ayda en az 5 iş günü,
gitmek zorundadır...” hükmü bulunmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin işyeri hekiminin görevlendirilmesi başlıklı 25 inci maddesinde ise;
“…I inci, II inci ve III üncü Risk Gruplarında yer alan ve 1000 işçi çalıştırılan işyerlerinde tam gün çalışacak bir işyeri hekimi görevlendirilir. 1000 kişiyi aşan hallerde bu Yönetmeliğin 21 inci maddesinde belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar hekim eklenir…” hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümler uyarınca, I inci, II nci ve III üncü risk gruplarında yer alan ve 1000 işçi çalıştırılan işyerlerinde tam gün çalışacak bir işyeri hekiminin görevlendirileceği, işçi sayısının 51-999 olduğu ve temizlik hizmetlerinin III üncü risk grubunda yer aldığı, bu grupta işyeri hekimlerinin ayda en az 3 iş günü işyerine gitmelerinin gerektiği, buna bağlı olarak aynı ay içerisinde 7-8 işyerinde de söz konusu hekimlerin görevlendirilebileceği, anılan Yönetmeliğin 17 nci maddesinde de işverenlerin ortak bir sağlık birimi kurabilmesine ve kurulmuş olanlara ortak olabilmesine olanak sağlanmış olması nedeniyle, bu hizmetlere ilişkin giderlerin maliyeti tam olarak hesaplanamamaktadır.
İhale yoluyla hizmet alımlarında; 50’den fazla işçi çalıştırılan 6-7 adet idareye iş yapan yüklenici ile 50’den fazla işçi çalıştırılan 2-3 adet idareye iş yapan yüklenicinin işyeri hekimi maliyetinin aynı olmadığı, 2-3 adet idarede yüklenici olan isteklinin 6-7 adet idarede yüklenici olan istekliye göre 2-3 katı maliyete katlanacağı dikkate alındığında; ihale aşamasında isteklinin kaç idarede hizmet yüklenicisi olduğu, yapılan ihaleden sonra da kaç idarenin ihalesinde daha yüklenici olacağı tespit edilemeyeceğinden, bu hususun ihalenin yaklaşık maliyetine dahil edilmesi ve teklif fiyata dahil olacak masraflar içinde gösterilmesi ve böylece aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınması mümkün gözükmemektedir. Hesaplanabilir olmayan bu maliyetin 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihalelerin idari şartname ve sözleşmelerine dahil edilmemesi gerekmektedir. İdarelerce, idari şartnamelerin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı maddesinde bu konudaki düzenlemelere yer verilmesi durumunda dahi aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınmaması gerekmektedir.
Teknik şartnamenin 4 üncü maddesinde yer alan kağıt toplama kutusu, “Temizlik Yapılıyor” Levhası, “Kaygan Zemin” Levhası ve uzatma kablosu gibi amortismana tabi olmayan makine ve ekipmanlar sayılmış olsa da bu malzemelerin esaslı bir maliyet kalemini oluşturmadığı ve genel giderler içerisinde karşılanabileceği anlaşılmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin Birinci Bölüm, XIII. Kısım, “H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlığı altında, “Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.
Yukarıda yer alan tebliğ açıklaması çerçevesinde amortisman, sözleşme giderleri, iş yeri hekimliği ve ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin genel giderler içerisinde yer aldığı ve asgari işçilik maliyeti üzerinden %3 oranında hesaplanacak sözleşme ve genel giderler payı içerisinde karşılanabileceği kabul edilmektedir.
İhale dokümanında yapılan düzenlemelere göre ve idarece hesaplanan yaklaşık maliyet de göz önünde bulundurulduğunda; SAGE (Servis, tek yön) ve giyim giderleri hariç olmak üzere %3 sözleşme ve genel gider karşılığı dahil ihale konusu iş için asgari maliyet 1.720.065 YTL olarak hesaplanmaktadır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen bedelin 1.778.269,80 olduğu ve asgari maliyetin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan SAGE (Servis, tek yön) ve giyim giderleri birim fiyat teklif mektubunda ayrı birer kalem olarak yer almış ve ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, SAGE (Servis, tek yön) gideri için 12.339,84 YTL, ayni olarak karşılanacak giyim gideri için de 5.120,16 YTL teklif edilmiş ve bu iki kalem için verilen teklif bedellerinin toplamının da idare tarafından bu iki kalem için hesaplanan yaklaşık maliyetin de üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan %3 sözleşme ve genel gider karşılığını karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)