T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/214
KARAR NO : 2026/630
DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
DAVA TARİHİ : 24/06/2020
KARAR TARİHİ : 30/06/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sigortalı ---- 15 Palet net 5432 brüt 5951 kg baskıl---- paketleme malzemesi emtianın davalıların sorumluluğundaki araç ile taşındığını, söz konusu ürünlerin alıcı firma tesislerine vardığında tahliye öncesinde araç içerisinde paletlerin dağılmış, ezilmiş, deforme halde olduğunun tutanak ile tespit edildiğini, emtianın 2.708,59 kg'lık 99.392,52-TL değerindeki kısmının tamamen kullanılmaz şekilde hasarlandığını, hasar nedeni ile sigortalıya 08.05.2019 99.392,52-.TL ödediğini ve TTK 1472.'ye göre sigortalı haklarına halef olduğunu, beyan ile bu bedelin ödeme tarihinden itibaren ticari avans faizi ile TTK 1481 ve BK 183 maddeleri gereğince davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı ---- vekili cevap dilekçesinde özetle; gönderici ---- tarafından düzenlenen fatura konusu emtianın ---- şeklinde düzenlendiğini ve teslim edildiğini, uyuşmazlık konusu emtiada iddia edildiği gibi hasar varsa alıcıya geçmiş olduğundan emtia üzerinde davacının sigortalısının her hangi bir menfaati kalmadığını, davacının sigorta teminatı kapsamında olmayan bir zarar için hatır ödemesi gerçekleştirdiğini, davacının aktif husumet ehliyetine sahip olmadığını, hasarı kabul etmediklerini, bir sorumlulukları var ise zararı CMR sigortacıları --- sigortanın karşılaması gerektiğini, sorumlulukların CMR'ye göre belirlenmesi gerektiğini, hasarın ambalaj yetersizliği nedeniyle meydana geldiğini, yükleme, istif ve ambalajlama ---- tarafından yüklenilmediğinden taşıyıcının kusurunun bulunmadığını, davacı haklı olsa bile hasar değerini kabul etmediklerini, bu bedelin CMR kuralları ve TTK 'da taşıyıcının sınırlı sorumluluğuna ilişkin belirlenen esaslar değerlendirilmeksizin fahiş olarak hesaplandığını beyan ile davanın reddini talep etmiştir.
Davalı --- ile ----- vekili cevap dilekçesinde özetle; davada CMR hükümlerinin uygulanması gerektiğini, malda ambalaj hatası mevcut olduğunu, davacının poliçe şartlarına ve emtia nakliyat genel klozlarına göre ambalajlamadan meydana gelen hasarların teminat dışı olduğunu, bu nedenle davacının rücusunun mümkün olmadığını, taşımaya konu malın ----” teslim şekliyle alıcıya teslim edildiğini, hasar varsa alıcıya geçmiş olduğundan emtia üzerinde davacının sigortalısının bir menfaati kalmadığını, bu nedenle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, CMR ye göre taşıyıcının sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olmadığını, CMR 174-b maddesinin taşımaya konu mallar ambalajlanmamaktan veya kötü ambalajlanmaktan hasara uğramış ise taşımacının sorumluluğunun kalktığı hükmüne havi olduğunu, ---- ekspertiz raporunda malların gönderici tarafından hatalı ambalajlanarak, taşıyıcının da hatalı ambalajlamayı göremeyeceği şekilde karton kutu içinde koruyucu olmadan boşluklar bırakılarak taşımaya sokulduğunu, asarın kolilerdeki boşluklara kayarak palet ve paketleme şemasının bozulmasına sebebiyet verdiğini, karton kolilerin devrilerek içindeki malların hasarlanmasına sebebiyet verdiğini, davacının sunduğu ekspertiz raporunda da malda ambalajlanma hatası olduğu belirtildiğini, kaldı ki rücu hükümlerini CMR hükümlerine göre belirlenmediğini, sigortalısının yurt dışındaki firmaya kestiği faturanın dikkate alındığı, burada göndericinin kar payının da olduğu, faturanın tek başına malın değerine tespitte yeterli olmadığını, devamla davacının ekspertiz raporunda hasar hesaplarına 1,20 oranında ilave bedel eklediğini, taşıyıcının CMR hükümlerine ve tarafı olmadığı poliçeye göre bu ilave bedelden sorumlu tutulamayacağını, ilave bedeller düşüldükten sonra bedelin 82.827-TL' ye düştüğünü beyan ile davanın reddini talep etmiştir. Davalı ---- Şirketi usulüne uygun dava dilekçesinin tebliğine rağmen davaya cevap sunmadığı görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların Türkiye'den ----taşınması sırasında hasara uğradığı iddiası ile dava dışı sigortalıya yapılan ödemenin rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; davacı sigorta şirketinin 30.06.2018/30.06.2019 vade tarihli ve ---- nolu Nakliyat Abonman Sigorta poliçesi ile sigortalanmış dava dışı şirket -----ait 15 palet net 5432 brüt 5951 kg baskılı --- paketleme malzemesinin Türkiye'den ---- yerleşik dava dışı alıcı ---- firmasına taşıma işini üstlenen davalı ----- sigortacısı davalı ----, taşıma işini fiilen yerine getiren davalı ---- poliçesi (Poliçe No:--- bulunduğu, ----- tüm aktif ve pasifleri ile birlikte devraldığı, ürünlerin 16.03.2019 tarihinde ---- plakalı Çekici ve ---- plakalı ---- plakalı yarı römark ile karayoluyla ---- taşınması esnasında hasarlandığı hususu ihtilafsız olup, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının sigortalısına ne kadar ödeme yaptığı, yaptığı ödemenin hatır ödemesi olup olmadığı, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, hasarın meydana gelmesinde davalı taşıyıcının kusurunun olup olmadığı, sigortalıya yapılan ödemenin kadri maruf olup olmadığı ve davalıların zarardan sorumlu olup olmadıkları noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Davalıların zaman aşımı defini ileri sürdükleri görüldüğünden öncelikle bu hususta yapılan değerlendirmede; CMR'nin 32. Maddesi gereğince teslimde hasar nedeniyle açılacak davalarda 1 yıllık zaman aşımı süresi öngörülmüştür. Bu sürenin ise teslim tarihinden itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Eldeki davada teslim tarihi 19.03.2019'dur. Normalde 1 yıllık süre 19.03.2020 tarihinde dolacak ise de 7226 sayılı kanun kapsamındaki pandemi nedeniyle zamanaşımı ve hak düşürücü süreler 13.03.2020 ila 15.06.2020 tarihleri arasında durmuştur. 13.03.2020 tarihinde 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolmasına 6 gün kalmıştır. Kanun gereği bitimine 15 gün veya daha az kalan süreler 15 gün uzamış sayılacağından 15.06.2020 tarihine 15 gün eklendiğinde zamanaşımı süresi 30.06.2020 tarihinde dolacaktır. Dava tarihi 24.06.2020 olduğu göz önünde bulundurulduğunda 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır.
Davacının aktif husumet ehliyeti yönünden yapılan değerlendirmede; Davacı ---- tanzim ettiği ---- nolu Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi, 30.06.2018-30.06.2019 tarihleri arasında Nakil Vasıtası: Gemi kaydı ile sigortalı ---- 70.653,000 TL bedelle teminat vermiştir. Davalı ----- tarafından tanzim olunan Hamule Senedi 16.03.2019 günlü olup, hasara konu taşıma, poliçe vadesi içinde ifa edilmiştir. Davacı ---- tarafından tanzim olunan poliçe ön yüzünde Nakil Vasıtası: Gemi kaydı vardır. Yine poliçenin 1. Sayfasının en alt kısmındaki ihtar kısmında “sevkiyatın denizyolu kısmında gemi adının bildirilmesi zorunludur.” kaydı vardır. Bu halde sevkiyatın deniz yolu kısmınında poliçede tanımlandığı görülmektedir. Yine Davacı ---- tarafından tanzim edilen poliçenin 5.sayfasında Genel Bilgiler başlığı altında ''..taşıyan aracın çarpması, çarpışması, devrilmesi, yanması ...'' hali için teminat verilmiş, aynı başlık altında savaş rizikolarına karşı karada teminat verilmediği kayıtlanmıştır. Bu halde Davacı --- tarafından tanzim ----- nolu Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi'nin 16.03.2019 günü başlayan kara taşımasına teminat verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Sigortacı tarafından tanzim olunan poliçenin İngilizce kaydı üzerinde yapılan incelemede “Institute Cargo Clauses (A) " hükümlerine tabi olduğu kaydı vardır. Institute Cargo Clauses (A) 1. maddesi ''Bu sigorta, aşağıdaki 4,5,6 ve 7. klozlarda istisna edilenler hariç, sigorta edilen şeyin her türlü riziko nedeniyle uğrayacağı zıya veya hasarı kapsar.'' hükmüne havidir. Institute Cargo Clauses (A) 4.madde ile getirilen istisnalar, < 4.1. Sigortalının bilerek (kasti) yaptığı harekete yüklenebilen zıya, hasar veya masraf. 4.2. Sigorta edilen şeyin olağan akması, olağan ağırlık veya hacim kaybı ya da aşınma ve yıpranması. 4.3. Sigorta edilen şeyin ambalajlanma veya hazırlanmasındaki yetersizlik ya da uygunsuzluğun neden olduğu zıya, hasar veya masraf. Konteynır veya liftvan (1) içine yapılan istifleme, bu sigorta başlamadan önce ya da sigortalı veya adamları tarafından yapıldığında, bu 4.3 Klozu bakımından “ ambalajlama ” ya dahil sayılır ). 4.4. Sigorta edilen şeyin gizli kusuru (ayıbı) veya niteliğinin neden olduğu zıya, hasar veya masraf. 4.5. Sigorta kapsamındaki bir tehlikeden olsa bile yakın nedeni gecikme olan zıya, hasar veya masraf. Yukarıdaki 2. Kloz' a göre tazmin edilebilen masraflar hariç . 4.6. Gemi sahibi, gemi idarecileri, kiracıları veya işleticilerinin mali kusuru veya ödeme gücünü yitirmesinden doğan zıya, hasar veya Masraf. 4.7. Atom veya nükleer parçalanma ve/veya birleşme ya da diğer benzer tepkime (reaksiyon) veya Işinetkin (radyoaktif) güç ya da madde ile çalışan herhangi bir savaş silahının düşmanca kullanımından doğan zıya, hasar veya masraf.'' şeklinde belirlenmiştir. Hasarın nedenini nakliyecinin parsiyel yükte istif ödevinin ayıplı ifa etmesinden kaynaklandığından istifleme sigortalı tarafından yapılmadığından, ve hasar ambalaj kusuruna bağlanmadığından, hasarın, Institute Cargo Clauses (A) 4.3 maddesinde yer alan istisna kapsamında kalmadığı ve hasarın teminat kapsamında olduğu sonucuna varılmıştır.
Davacı ---- teminat bedeli ödemesini 08.05.2019 günü 99.392,52.TL olarak --- sigortalısı ----- havale yolu ile yapmıştır.
----- Gümrük Müdürlüğü'ne sunulan Gümrük Çıkış Beyannamesi'nde ödeme şekli ---- olarak kayıtlanmıştır. Bu teslim şekli kapı teslim olarak tanımlanmakta olup, taşıma sırasında oluşacak riskler gönderenin üzerindedir. Diğer yandan, Sigortalı ---- tarafından tanzim edilen 15.03.2019 gün --- nolu fatura, kapalı olarak tanzim edilmiştir. Bir başka husus ise ---- tarafından davacı ----- tanzim edilen 25.04.2019 günlü “Ekspertiz Raporu” ile ----- tarafından tanzim edilen 05.07.2019 günlü “Ekspertiz Raporu” nda, emteanın 4 paletinin gönderilen tarafından ret edildiğinin kayıtlanmış olmasıdır. Bu durumda aracı bankadan satış ödeme kayıtlarının araştırılması gerekmiştir. Zira davacı ----- aktif dava ehliyeti mallara ilişkin ödeme yapılmaması halinde geçerlidir. Mal faturasında “aracı banka” olarak kayıtlanan ----- Ticari Şubesi'nden, sigortalı ---- 15.03.2019 gün ----- no ve 26.182,24.€ bedelli faturası bedeli için faturada gösterilen IBAN ----- numaralı hesabına gelen bedel sorulmuştur. ---- Genel Müdürlüğü'nün 07.04.2022 günlü cevabi yazısında--- iban numaralı hesabın ---- vergi kimlik numaralı ----. adına kayıtlı olduğunun tespit edildiği, ilgili hesaba 15.03.2019 tarihinde yapılan 26.182,24 EURO tutarlı herhangi bir ödeme transfer bilgisine rastlanılmadığı, diğer taraftan ilgili hesaba belirtilen ---- açıklaması ile 17.05.2019 tarihinde yapılan 12.762.00 EURO tutarlı transfer işleminin tespit edildiği bildirilmiştir. Sigortalı ---- fatura bedeli olan 12.762,00.€ tahsil etmiş olduğundan, davacı --- sigortalısı --- yaptığı ödemenin 13.420,24-€ luk kısmı için davalılardan talep hakkı olabilecektir. Zira dava dışı sigortalı satmış olduğu mal bedelinden bu miktarda alacaklı kalmıştır. Davacının ödediği bedelden bu miktardan fazla yaptığı ödeme varsa hatır ödemesidir. Dava dışı sigortalının ihraç ettiği toplam mal bedelinden bakiye 13.420,24-€ alacaklı kaldığı, bu nedenle davacının ödemesinin ve rücu edebileceği miktarın da bu miktardan daha yüksek olamayacağı kanaatine varılmıştır. Sigortalı ---- firmasına davacı ödemesi zaten 13.420,24-€ tutarının altında 99.392,52 TL olarak tespit edilmektedir. Davacının bu miktar ile sınırlı olarak tazminatı taşıma süreci sorumlularına rücu hakkı olacaktır.
Teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle alınan bilirkişi kök ve ek raporları ile özetle; Hasarın, nakliye sırasında hareketlenen üsteki paletin ağırlığının, alttaki paletin belirli bir yan hattında toplanması nedeni ile, alttaki paletin üstteki paletin ağırlığının toplandığı lokal kısmının 400.kg ağırlığa dayanamaması, buna bağlı olarak ezilmesi ve bu ezilme ile paletin bozularak, palet içi yükün kayması, bu kayma ile alt sırada yanında istifli palete istifli yüke hasar vermesi ile oluştuğu, hasarın nedeninin ise, nakliyecinin parsiyel yükte istif ödevini ayıplı ifa etmesi olduğu, davacı ---, hasar bedeline %20 ilave bedel ödediği, davacı ---- poliçesi gereği bu ilave bedeli sigortalısına ödese de, nakliyede yer almış nakliyecilerden talep edemeyeceği, bu halde Davacı --- talep edebileceği bedelin 2.780,59.kg x 4,82.€ x 6,1800 (15.03.19 kur) - 82.827,10TL olduğu, CMR sözleşmesine ek protokolün 2.maddesinde yer alan Sözleşmenin 23.maddesinin “3.Bununla beraber, tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır.'' maddesi ile nakliyecinin kg başına sorumluluğununun 8,33.SDR olarak sınırlandığı, taşınan emteanın kg brim fiyatı 4,82.Euro olduğu, 15.03.2019 SDR kurunun 1,39228.USD olduğu, Euro / USD çarpraz kurunun ise 1,1322 olduğu, Bu halde nakliyecinin kg başına sınırlı sorumluluğu ( 8,33 x 1,39228 : 1,1322=) 10,24 € olup, nakliyecinin sınırlı sorumluluğunun aşılmadığı bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının sigortalısına yaptığı ödemenin 82.127,10 TL'lik kısmını davalılara rücu edebileceği kanaatine varılarak davanın kısmen kabulü ile; 82.127,10 TL hasar bedelinin davalı ---- yönünden temerrüt tarihi olan 20.06.2019 tarihinden, diğer davalılar yönünden 12.02.2020 arabulucuya başvuru tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın kısmen kabulü ile;
1-82.127,10 TL hasar bedelinin davalı ----- yönünden temerrüt tarihi olan 20.06.2019 tarihinden, diğer davalılar yönünden 12.02.2020 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gerekli karar harcı 5.610,10-TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 1.696,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.913,40-TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yatırılan 1.696,70-TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 54,40-TL başvuru harcı, 7,80-TL vekalet harcı, 673,20-TL tebligat ve müzekkere gideri, 2.700,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.435,40-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 2.839,78-TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan tutarın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Daval---- Şirketi tarafından yapılan 1.500,00-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 260,07-TL sinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, kalan tutarın davalı üzerinde bırakılmasına,
6-TTK 5/A maddesi ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A fıkrası ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 1.360,00-TL arabuluculuk ücretinin haklılık oranına göre 1.124,20-TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına, kalan 235,80-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Davanın kabul edilen kısmı için davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13/2 maddesindeki esaslara göre belirlenen 45.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8-Davanın reddedilen kısmı için davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13/2 maddesindeki esaslara göre belirlenen 17.225,42-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,Dair karar, davacı vekili, Davalı --- vekili ve davalılar ---ve --- vekillerinin yüzlerine karşı, davalı --- şirketinin yokluğunda karar gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ---- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olarak verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu.