AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞME KARARI
Başvuru no. 58429/12
Fikri KARAKUŞ/Türkiye
(ekteki listeye bakınız)
Başkan
Ivana Jelić,
Hâkimler
Arnfinn Bårdsen,
Darian Pavli,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Liv Tigerstedt’in katılımıyla 30 Nisan 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
21 Haziran 2012 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu göz önüne alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvuranın listesi ekteki tabloda yer almaktadır.
Başvuran, Tunceli Barosuna bağlı Avukat B. Yıldırım tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranın, Sözleşme’nin 2. maddesi kapsamında, askeri kuvvetler tarafından yapılan bir güvenlik operasyonu sırasında yaralanmasına ilişkin şikâyeti Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, Mahkeme’ye, söz konusu şikâyetler kapsamında ileri sürülen hususların çözüme kavuşturulması amacıyla tek taraflı deklarasyon metni düzenlemeyi teklif ettiğini bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkeme’den, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Söz konusu deklarasyon, aşağıdaki gibidir:
“Hükümet, somut davanın koşullarında olduğu gibi, mevcut Türk mevzuatına ve Hükümet’in bu kapsamdaki eksiklikleri gidermeye yönelik çözüm yollarına bağlı kalınmaksızın, yaşamı tehdit eden yaralanmalarla ilgili bireysel vakaların ortaya çıkmasından üzüntü duymaktadır.
Hükümet, yaşam hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkin olarak yürütülen soruşturmanın Sözleşme’nin 2. maddesinde öngörülen standartları karşılamadığını kabul etmektedir. Hükümet, gelecekte yürütülecek olan etkili soruşturma yükümlülüklerini sağlamak amacıyla gerekli olan tüm tedbirleri almayı taahhüt eder.
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, Fikri Karakuş’a, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde halen derdest olan yukarıdaki başvurunun dostane çözüme kavuşturulmasını sağlamak amacıyla, tüm masraf ve giderler karşılığında, başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere, 10.000 avro (on bin avro) ödemeyi teklif ettiğini beyan etmektedir.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından kabul edilen kayıttan düşme kararının bildirildiği tarihi müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.”
Bu kararın verildiği tarihten birkaç hafta önce, Hükümetin tek taraflı deklarasyonlarının şartları başvurana gönderilmiş ve başvuran da tek taraflı deklarasyonun şartlarını kabul etmediğini Mahkeme’ye bildirmiştir.
Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi, aşağıdaki halde Mahkeme’nin davayı kayıttan düşürmesine imkân vermektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse”.
Bu sebeple dava, başvuranların davalarının incelenmesine devam edilmesini istemelerine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan bir tek taraflı deklarasyon temelinde başvuruları 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülebilir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003-VI).
Mahkeme, Türkiye’ye karşı açılanlar dâhil olmak üzere bazı davalarda, Sözleşme’nin 2. maddesi kapsamında etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü hakkındaki şikâyetlere ilişkin uygulamasını tesis etmiştir (bk., diğerlerinin yanı sıra, Mustafa Tunç ve Fecire Tunç/Türkiye [BD], no. 24014/05, § 169, 14 Nisan 2015).
Mahkeme, Hükümetin deklarasyonlarında yer alan ikrarların mahiyetinin yanı sıra teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlar ile uyumlu olan tazminat miktarını dikkate alarak, başvuruların incelenmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (37 § 1 (c) maddesi).
Yukarıdaki hususlar ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokollerinde tanımlanan insan haklarına saygının, başvuruların incelenmeye devam edilmesini gerektirmediği kanısındadır (37 § 1 maddesi son cümlesi).
Mahkeme, bu doğrultuda, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 172. maddesinin Temmuz 2018 tarihinde değiştirildiğini kaydetmektedir. Bu değişikliğe göre, Türkiye’de artık başvuranlar, sadece Mahkeme’nin etkin soruşturma yürütülmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin ihlal edildiğine karar verdiği davalarla değil, aynı zamanda Mahkeme tarafından başvurularının dostane çözüm yoluyla veya Hükümet tarafından sunulan tek taraflı deklarasyonlar yoluyla kayıttan düşürüldüğü davalarla ilgili olarak da ilgili Cumhuriyet savcılıklarına başvurarak soruşturmaların yeniden açılmasını talep etme imkânına sahiptir.
Son olarak Mahkeme, Hükümet’in tek taraflı deklarasyonşartlarına uymaması halinde, başvuruların Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca listeye geri alınabileceğini vurgulamaktadır (Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıdaki hususlar göz önüne alındığında, davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oybirliğiyle,
Davalı Hükümet’in deklarasyon koşullarını ve belirtilen taahhütlerin yerine getirilmesine ilişkin düzenlemeleri dikkate alarak;
Başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 4 Haziran 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv TigerstedtIvana Jelić
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı VekiliBaşkan
EK
Sözleşme’nin 2. maddesi kapsamında ileri sürülen şikâyetlere ilişkin başvuru
(yaşam hakkı - güvenlik güçleri tarafından öldürülme, soruşturmanın etkisiz olması)
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum tarihi
Avukatın adı ve görev yaptığı yer
Hükümetin deklarasyonunun alındığı tarih
Başvuranın deklarasyonunun Mahkeme’ye bildirildiği tarih
Her başvuru başına hükmedilen maddi ve manevi tazminat ve masraf ve giderleri karşılamak üzere ödenecek miktar
Başvuran başına
(Avro halinde)[1]
58429/12
21.06.2012
Fikri KARAKUŞ
1.01.1977
Barış YILDIRIM
Tunceli
9.03.2018
29.03.2018
10.000
[1]Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere ödenecek miktar.
Full & Egal Universal Law Academy