Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την χρηματοπιστωτική ενοποίηση στην Κοινότητα

29. 12. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 333/39
Γνωμοδότηση για την χρηματοπιστωτική ενοποίηση στην Κοινότητα
(86/C 333/11)
Στις 19 Δεκεμβρίου 1985, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το
άρθρο 20 εδάφιο 4 του εσωτερικού κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση για τη «χρηματο­
πιστωτική ενοποίηση στην Κοινότητα».
Το τμήμα οικονομικών και δημοσιονομικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 15 Ιουλίου 1986 με βάση την
εισηγητική έκθεση του κ. Drago.
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 241η σύνοδο ολομέλειας της,
συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου 1986, με πολύ μεγάλη πλειοψηφία και 4 αποχές, την ακόλουθη
γνωμοδότηση.
1. Γενικές παρατηρήσεις 2. Νομικοθεσμικό πλαίσιο αναφοράς
1.1. Η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να καταρτίσει γνωμοδό­
τηση για τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση με σκοπό να
παρακινήσει την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συνεχί­
σουν τη δράση τους για μια ελευθέρωση των κινήσεων
κεφαλαίων στην Κοινότητα, υιοθετώντας τις απαρίτητες
οδηγίες για την εφαρμογή του άρθρου 67 της συνθήκης
της ΕΟΚ.
Από την άποψη αυτή η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι
δεν ζητήθηκε η γνώμη της για το θέμα αυτό και επιφυλάσ­
σεται να εκφράσει τη γνώμη της σε μια γνωμοδότηση
πρωτοβουλίας.
1.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι στο εσωτερικό της Κοινότητας
η χρηματοπιστωτική ενοποίηση θα επιτρέψει στο χρη­
ματοδοτικό τομέα να παράσχει άμεση βοήθεια στον τομέα
της παραγωγής, επειδή θα ευνοήσει μια ομοιογένεια των
οικονομικών μέσων που μπορούν να διευκολύνουν την
προσφορά κεφαλαίων για επενδύσεις που αποβλέπουν
στην τόνωση της ζήτησης με τρόπο άμεσο.
Για το σκοπό αυτό η αναθέρμανση της ενοποίησης πρέπει
να βασίζεται σε μια σειρά δράσεων που οφείλουν να είναι
βαθμιαίες στη φάση της υιοθέτησης, προοδευτικές στο
χρόνο και να ανταποκρίνονται στη συνολική διαδικασία
εναρμόνισης.
1.3. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, ως χώρος
ανοιχτός για τις διεθνείς συναλλαγές, πρέπει να θεωρεί
την υλοποίηση της χρηματοπιστωτικής ενοποίησης
απαραίτητη προϋπόθεση για το ρόλο αυτό και ταυτόχρονα
συστατικό στοιχείο της διαδικασίας για τη νομισματική
ενοποίηση. Στο πλαίσιο αυτό η θέσπιση της ελευθερίας
εγκατάστασης δεν αποτελεί μόνη της επαρκή προϋπόθεση
για την πορεία προς συγκεκριμένα επιτεύγματα κοινω­
νικοοικονομικής ανάπτυξης.
Εξάλλου αναζητείται μια καλύτερη οργάνωση των νομι­
σματικών και οικονομικών σχέσεων μεταξύ μεγάλων περι­
οχών της παγκόσμιας οικονομίας, ώστε να επιτευχθούν
ανώτερα επίπεδα οικονομικής αποδοτικότητας και κοινω­
νικοοικονομικής ανάπτυξης. Σχετικά τα κράτη μέλη της
Κοινότητας οφείλουν στο πλαίσιο του συντονισμού των
νομισματικών πολιτικών, να επιβεβαιώσουν το ρόλο της
Επιτροπής στο διάλογο μεταξύ των μεγάλων διεθνών νομι­
σματικών ζωνών.
2.1. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού
οικονομικού χώρου που δεν απορρέει από κανόνες άμεσης
εφαρμογής, απαιτεί την επιστροφή σε εκτελεστικές
πράξεις κατάλληλες για να εξαλείψουν τα εμπόδια για μια
πραγματική ελευθέρωση.
2.2. Η ίδια η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και προ­
σώπων έχει περιορισθεί εν μέρει από τα εμπόδια που
τίθενται στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και στην ελεύ­
θερη κυκλοφορία κεφαλαίων. Κατά συνέπεια, εφόσον δεν
θα έχει υλοποιηθεί μια ολοκληρωμένη εσωτερική αγορά,
όλες οι ελευθερίες που διακηρύσσονται αλλά υλοποιού­
νται μόνο εν μέρει, περιορίζονται από πολιτικές πράξεις
και μέτρα, που στην πραγματικότητα εμποδίζουν την
πραγματοποίηση της διαδικασίας ολοκλήρωσης της
Ευρωπαϊκής Κοινότητας.
2.3. Συνεπώς οι σκοποί που διακηρύσσονται στο
άρθρο 2 της συνθήκης ΕΟΚ, και πρέπει να επιτευχθούν
με τα μέσα που αναφέρονται στο άρθρο 3 στοιχείο γ)
και οι στόχοι που αναφέρονται στο άρθρο 67, πρέπει να
επιδιωχθούν εφεξής με τις ειδικές πράξεις του Συμβουλίου
που αναφέρονται στο άρθρο 69, οι οποίες έχουν ήδη χρη­
σιμοποιηθεί για την προώθηση της ελευθέρωσης όσον
αφορά τη μεταφορά κεφαλαίων το 1960 και το 1962.
2.4. Ο λιγότερο απόλυτος χαρακτήρας αυτής της ελευ­
θέρωσης που προκύπτει από τη δυνατότητα προσφυγής
στα άρθρα 73,108 και 109 της συνθήκης, άρθρα που έχουν
γενικό πεδίο εφαρμογής, και από τη ρήτρα «standstill»
του άρθρου 71, δεν πρέπει να εξακολουθήσει να νομιμο­
ποιεί το γεγονός ότι ρήτρες προστασίας που καθιερώθη­
καν για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων μπορεί
να χρησιμοποιούνται για αόριστο χρόνο και με τρόπο που
τις καθιστά ασυμβίβαστες με την εξέλιξη του κοινοτικού
θεσμικού πλαισίου.
2.5. Σχετικά οι κοινοτικοί οργανισμοί θα πρέπει να
ενεργούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε η εποπτεία και η εναρ­
μόνιση της οικονομικής πολιτικής να εξασφαλίζουν
καλύτερα την μακροοικονομική σύγκλιση και να
ενισχύουν την ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει ότι αφενός δέον
να περιορίζεται η προσφυγή σε εξαιρετικές και προσωρι­
νές ρήτρες προστασίας, και αφετέρου ότι οι κοινοτικοί
Αριθ. C 333/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 12. 86
χρηματοδοτικοί μηχανισμοί μπορούν να συμβάλουν στη
διευθέτηση των ανισορροπιών μεταξύ εθνικών κατα­
στάσεων και περιφερειακών ανισοτήτων.
2.6. Ταυτόχρονα η δημιουργία μιας ζώνης χρηματο­
πιστωτικής ενοποίησης στην Ευρώπη σημαίνει επίσης
και ενίσχυση της δράσης για τον «προοδευτικό συντο­
νισμό των πολιτικών των κρατών μελών όσον αφορά το
συναλλαγματικό τομέα», καθόσον αφορά τις κινήσεις
κεφαλαίων μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών.
2.7. Σ' αυτό το πλαίσιο η ολοκλήρωση δεν σημαίνει
ότι η διεύρυνση των υπερεθνικών αρμοδιοτήτων θα πρέπει
να συνεχισθεί με αντίτιμο την εγκατάλειψη ορισμένων
εθνικών αρμοδιοτήτων, αλλά μάλλον ότι τα κράτη μέλη
θα δύνανται να ενεργούν με τρόπο αποτελεσματικότερο,
μέσω κοινών μηχανισμών, από ό,τι μεμονωμένα. Η
ύπαρξη εμποδίων θεσμικού χαρακτήρα στο νομισματικό
τομέα σήμερα δεν πρέπει να καθυστερήσει την επίτευξη
κοινών λύσεων που δεν περιβάλλονται αναγκαστικά από
θεσμικό χαρακτήρα έστω και αν δεν είναι οι άριστες.
2.8. Το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια
νομικής φύσης αποτελεί μια δεύτερη σειρά προβλημάτων.
Οι κοινοτικοί οργανισμοί, βασιζόμενοι στις αρχές της
συνθήκης της ΕΟΚ, που αναφέρονται στην ελευθερία
εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών, αρχές που πρέπει
να εφαρμόζονται άμεσα, θα πρέπει να ελέγχουν αν έχει
πράγματι καταργηθεί κάθε περιορισμός που μπορεί να
υφίσταται ακόμη.
Εξάλλου, βάσει του άρθρου 57 δεύτερη παράγραφος, η
σκοπιά του οποίου ενισχύθηκε από τις αποφάσεις του
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 1985, οι οργανι­
σμοί αυτοί θα πρέπει να διευκολύνουν με κατάλληλα
συντονιστικά μέτρα, τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να
χρησιμοποιηθούν οι ελευθερίες αυτές.
3. Εναρμόνιση της μακροοικονομικής πολιτικής και
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς
3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι συνθήκες οι οποίες στη δεύ­
τερη πενταετία της δεκαετίας του 60 προκάλεσαν την
αντιστροφή της τάσης στη διαδικασία ελευθέρωσης, και
εκείνες που προκάλεσαν τη μεταγενέστερη κατάτμηση
των αγορών με αποτέλεσμα μερικές να προσανατολίζονται
προς ένα γενικό και μερικές προς ένα επιλεκτικό άνοιγμα,
έχουν ξεπερασθεί από τις μεταβολές που σημειώθηκαν
στην παγκόσμια οικονομία και από ορισμένα θετικά
αποτελέσματα που επέτυχε η ευρωπαϊκή οικονομία.
3.2. Κατά τη δεκαετία του 80, χάρη σε μια κοινή ζώνη
μεγαλύτερης νομισματικής σταθερότητας και ένα αποτε­
λεσματικότερο συντονισμό της οικονομικής και νομισμα­
τικής πολιτικής των χωρών μελών (παρά τα θεσμικά εμπό­
δια), πραγματοποιήθηκε σημαντική προσέγγιση μεταξύ
των οικονομιών των κρατών μελών.
3.3. Ταυτόχρονα η εμπειρία της δεκαετίας του 70 κατέ­
στησε ανάγλυφα τα όρια της στρατηγικής που βασίζονταν
σε νομισματικούς περιορισμούς οι οποίοι εφαρμόζονταν
από ορισμένες χώρες, και αποκάλυψε την ακαταλληλό­
τητα της για διαρκή επίλυση των προβλημάτων που απορ­
ρέουν από εξωτερικά κωλύματα, εφόσον δεν υπήρχε
θέληση να θυσιασθούν οι στόχοι της εσωτερικής οικονο­
μικής πολιτικής.
3.4. Κατά τα τελευταία τρία χρόνια μια μεγαλύτερη
σύγκλιση στα οικονομικά αποτελέσματα επέτρεψε μια
καλύτερη συνοχή στην επιδίωξη της οικονομικής
ολοκλήρωσης στα πλαίσια της ελευθερίας των συναλλα­
γών αγαθών και υπηρεσιών. Συνεπώς έχουν ωριμάσει οι
συνθήκες για τη σταθερή υποστήριξη της διαδικασίας
της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης στο
νομισματικό τομέα και στην οικονομική και εμπορική
ολοκλήρωση.
3.5. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η ύπαρξη άνισων και ασύμ­
μετρων χρηματοπιστωτικών ροών σε μια ομάδα αλληλοε-
ξαρτημένων οικονομιών θα εξακολουθήσει να περιορίζει
τη δυναμικότητα της συνολικής ευρωπαϊκής οικονομίας
και να δικαιολογεί την αναζήτηση μιας καλύτερης αποδο­
τικότητας εκεί όπου είναι μικρότερες οι οικονομικές και
χρηματοδοτικές αντιστάσεις. Το φαινόμενο αυτό παρατη­
ρήθηκε στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 80, όταν τα
ευρωπαϊκά κεφάλαια κατέκλυσαν μαζικά τις Ηνωμένες
Πολιτείες όπου επετύγχαναν μεγαλύτερα κέρδη ενώ ταυ­
τόχρονα ευνοούσαν τη βιομηχανική αναδιάρθρωση της
χώρας αυτής.
3.6. Επιπλέον τα δεδομένα που βοηθούν σήμερα τις
χώρες μέλη της ΕΟΚ να ελαφρύνουν τις εξωτερικές υπο­
χρεώσεις τους (τιμές πρώτων υλών και δολαρίου) ευνοούν
μια καλύτερη εξέλιξη στα ισοζύγια πληρωμών και θα
πρέπει να παρακινήσουν τις χώρες, όπου οι υποχρεώσεις
είναι μεγαλύτερες, να επιφέρουν τις διορθώσεις εκείνες
που θα επιτρέψουν μια ταχεία και βαθμιαία κατάργηση
των ρητρών προστασίας που υιοθέτησαν.
3.7. Προς αυτή την κατεύθυνση η ΟΚΕ επιθυμεί να
υπογραμμίσει τη σημασία που θα έχουν οι μηχανισμοί
που αποβλέπουν στην προοδευτική δημιουργία της εσωτε­
ρικής αγοράς εντός της περιόδου που λήγει στις 31 Δεκεμ­
βρίου 1992 και οι οποίοι βάσει του συμφώνου του Λουξεμ­
βούργου αποσκοπούν στη δημιουργία «ενός χώρου χωρίς
εσωτερικά σύνορα, στον οποίο θα εξασφαλίζεται η ελεύ­
θερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των προσώπων, των
υπηρεσιών και των καφαλαίων».
Το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για το θέμα αυτό αποτελεί
θετικό έργο γιατί όπως η ΟΚΕ είχε την ευκαιρία να
αναφέρει στη γνωμοδότηση που εξέδωσε (αριθ. 1019/85),
τονίζει ότι η διαδικασία για τη λήψη αποφάσεων με ειδική
πλειοψηφία αποτελεί πολιτική επιλογή που θα πρέπει να
υιοθετηθεί και όσον αφορά τις αποφάσεις στο δημοσιονο­
μικό τομέα.
4. Χρηματοδοτική καινοτομία, νομισματική πολιτική και
σταθερότητα των αγορών
4.1. Στο κοινοτικό πλαίσιο η ΟΚΕ σημειώνει ότι αν
και το Συμβούλιο υιοθέτησε μια σειρά οδηγιών που λίγο
η πολύ σχετίζονται με τη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση
20. 10. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 333/41
(π.χ. διευκόλυνση της ελευθερίας εγκατάστασης και ελεύ­
θερη παροχή υπηρεσιών, συντονισμός της πρόσβασης και
άσκησης των δραστηριοτήτων για τα πιστωτικά ιδρύματα,
όροι εισαγωγής αξιόγραφων στα χρηματιστήρια αξιών
κλπ.), δεν έχει ωστόσο αναληφθεί δράση σχετικά με το
διαδεδομένο φαινόμενο της χρηματοδοτικής καινοτομίας
η οποία, με αφετηρία την ευρωπαϊκή αγορά, έδωσε ζωή σε
μια υπερεθνική κεφαλαιαγορά απαλλαγμένη από κρατικές
ρυθμίσεις και με έντονα χαρακτηριστικά κινητικότητας
και σφαιρικότητας.
4.2. Οι διαρθρωτικές αυτές μεταβολές που αντανακλούν
την εξοικείωση με τις συνέπειες του πληθωρισμού στις
χρηματοδοτικές ροές, υπήρξαν αποτέλεσμα μιας αλληλοε­
πίδρασης μεταξύ δυνάμεων της αγοράς και κρατικής πολι­
τικής.
Η περίοδος αυτή χαρακτηρίσθηκε από αστάθεια των νομι­
σματικών ισοτιμιών, μεταβλητότητα των επιτοκίων,
έκρηξη των δημοσίων χρεών, οι οποίες σε συνδυασμό με
ανελαστικές ρυθμίσεις των εθνικών νομισματικών και των
χρηματοπιστωτικών αγορών, προκάλεσαν την αναζήτηση
τοποθετήσεων πλέον αποδοτικών και διαφοροποιημένων.
4.3. Η σύγχρονη διεθνοποίηση των διατραπεζικών
αγορών και η δημιουργία ολοένα και περισσότερο πολύ­
πλοκων χρηματοπιστωτικών μέσων μπορούν να έχουν
άμεση επίπτωση στη νομισματική πολιτική των κρατών
μελών και επιρροή στη διενέργεια επενδύσεων οι οποίες
δημιουργούν απασχόληση, εκτός από τη σημασία που
έχουν για την ανάπτυξη της οικονομίας και του διεθνούς
εμπορίου.
4.4. Η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι πάντοτε δυσκολότερος
ένας διαχωρισμός μεταξύ χρήματος και άλλων χρηματο­
δοτικών μέσων, μεταξύ τραπεζικής διαμεσολάβησης και
άμεσου δανεισμού κεφαλαίων και ότι ο έλεγχος που
ασκούν τα κράτη μέλη στην ποσότητα του κυκλοφορού­
ντος χρήματος μπορεί να επηρεασθεί από άλλους παράγο­
ντες. Καλεί επομένως τα κοινοτικά όργανα να επιδιώξουν
τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση, εφιστώντας ταυτό­
χρονα την προσοχή τους στις ενδεχόμενες επιπτώσεις των
καινοτομιών τόσο στη νομισματική πολιτική που ασκούν
οι εθνικές αρχές όσο και στη σταθερότητα των αγορών.
4.5. Ο κίνδυνος να απωλεσθεί σε σταθερότητα το κέρ­
δος που ο χρηματοδοτικός τομέας έχει επιτύχει σε αποτε­
λεσματικότητα, πρέπει να αποσοβηθεί με μια συντο­
νισμένη εποπτική πολιτική, όσον αφορά την ποιότητα
της διαχείρισης και της άσκησης της νομισματικής πολι­
τικής, με προσαρμογή και των δύο στο νέο πλαίσιο, όσον
• αφορά είτε τους στόχους τους είτε τα μέσα που χρησιμο­
ποιούν.
5. Ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων στην Κοινότητα
5.1. Η έλλειψη προόδου στον τομέα της ολοκλήρωσης
των εθνικών κεφαλαιαγορών αντιπαραβάλλεται με τη
σημαντική ανάπτυξη των διεθνών χρηματοδοτικών
σχέσεων που σημειώθηκε έξω από τα εθνικά πλαίσια δια­
μέσου ιδιαίτερα της επέκτασης των ευρωαγορών.
Ενώ η έλλειψη προόδου εξηγείται ιδιαίτερα από τη μέρι­
μνα των εθνικών αρχών να διατηρήσουν στην εξουσία
τους την κατεύθυνση της εθνικής νομισματικής πολιτικής.
Επειδή συχνά η εφαρμογή αυτή εξαρτάται από τις επιταγές
του ισοζυγίου πληρωμών, σε ορισμένες χώρες στηρίζεται
στον έλεγχο των διεθνών κινήσεων κεφαλαίων.
5.2. Επομένως όχι μόνο η ελευθέρωση των κεφαλαιου­
χικών συναλλαγών παρεμποδίστηκε σε ορισμένες χώρες,
αλλά μερικές φορές περιορίστηκε όταν ορισμένα κράτη
ζήτησαν την εφαρμογή των ρήτρων ασφαλείας της συνθή­
κης της Ρώμης για να λάβουν περιοριστικά μέτρα που
τους επέτρεπαν να παρεκκλίνουν από τις υποχρεώσεις
ελευθέρωσης που περιέχονταν στις οδηγίες. Η ΟΚΕ κρί­
νει ότι αυτή η εξέλιξη, ακόμα κι αν πραγματοποιήθηκε
σε συμφωνία με την Επιτροπή, υπερέβη στις πραγματικές
ανάγκες προατασίες του ισοζυγίου των πληρωμών των
χωρών που έχουν συναντήσει δυσκολίες στην αποκα­
τάσταση της ισορροπίας στους εξωτερικούς λογαρια­
σμούς τους.
5.3. Στο πλαίσιο μιας καλύτερης κατανόησης και ενός
διαλόγου μεταξύ των κυρίων νομισματικών ζωνών, όσον
αφορά τις κατευθύνσεις στον τομέα των ισοτιμιών και την
πολιτική επιτοκίων, και της επιδίωξης μιας αμοιβαίας
ενίσχυσης μεταξύ οικονομικής και χρηματοπιστωτικής
ολοκλήρωσης, η Κοινότητα πρέπει να αναλάβει και πάλι
την πρωτοβουλία μιας βαθμιαίας αλλά πλήρους ελευθέρω­
σης των κινήσεων των κεφαλαίων.
5.4. Για την επίτευξη του στόχου αυτού η ΟΚΕ ζητεί
την άμεση περάτωση της κοινοτικής νομοθετικής διαδι­
κασίας και την έκδοση των απαραίτητων οδηγιών, σε
προθεσμίες που συμβιβάζονται με τα διάφορα στάδια που
προηγούνται της πραγματοποίησης της εσωτερικής
αγοράς.
Για το σκοπό αυτό οι πρώτες ενδείξεις μιας ελευθέρωσης
που περιέχονται στην οδηγία που υιοθετήθηκε από το
Συμβούλιο(') για τις μακροπρόθεσμες εμπορικές
πιστώσεις, για την αγορά χρηματιστηριακών ή μη χρη­
ματοπιστωτικών τίτλων σχετικά με την εισαγωγή τίτλων
στην κεφαλαιαγορά, θα πρέπει να συνοδεύονται από την:
— εξασφάλιση στους υπηκόους των χωρών μελών, εκεί
όπου υπάρχουν περιορισμοί, καθώς και στους δημόσι­
ους και ιδιωτικούς επιχειρηματίες, ισότητας ελευθε­
ρίας για τις επιχειρηματικές ενέργειες και τις επιλογές
για επενδύσεις και αποταμίευση,
— αποτελεσματική επιτήρηση εκ μέρους της Επιτροπής
για την άρση κάθε συναλλαγματικού περιορισμού
όσον αφορά τον τουρισμό, τις σπουδές, την ιατρική
αγωγή και για τις εμπορικές συναλλαγές,
— δυνατότητα λειτουργίας των επιχειρήσεων με χρη­
σιμοποίηση των λογαριασμών τους σε συνάλλαγμα,
για να μειωθούν οι θέσεις που είναι ανοικτές σε συνάλ­
λαγμα και οι δαπάνες χρησιμοποίησης των μέσων
κάλυψης,
(') Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τρίτη τροποποί-
σηση της πρώτης οδηγίας για την εφαρμογή του άρθρου 67
της συνθήκης ΕΟΚ (ελευθέρωση των κινήσεων των κεφα­
λαίων) που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 17 Νοεμβρίου
1986.
Αριθ. C 333/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 12. 86
— διεύρυνση των δραστηριοτήτων για τους εγκατεστη­
μένους επιχειρηματίες και επανεξέταση του περιο­
ρισμού των εμποδίων στιςτοποθετήσεις που επιβάλλο­
νται στους θεσμικούς επενδυτές,
— μεγαλύτερη κυκλοφορία των χρηματοδοτικών
δραστηριοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
5.5. Το πλαίσιο αυτό εφικτών λύσεων, που γίνονται
πιο εύκολες σε μια περίοδο οικονομικής ανάκαμψης στο
σύνολο της Κοινότητας, θα επιτρέψει:
— να καταστεί πιο ανοικτός ο νομισματικός και χρηματο­
πιστωτικός και συνεπώς και ο εμπορικός χώρος της
ΕΟΚ,
— να ενθαρρυνθεί ο σχηματισμός κεφαλαίων υψηλού κιν­
δύνου και, όπου είναι δυνατό, η διοχέτευση της αποτα­
μίευσης προς οικονομικές επενδύσεις που εμφανίζουν
καλύτερες προοπτικές από την άποψη της αποδοτικό­
τητας,
— να εξαλειφθούν τα τεχνητά εμπόδια σε διάφορους
τομείς των αγορών των χωρών μελών καιστο εσωτε­
ρικό των αγορών αυτών,
— να αυξηθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των οικονομικών
μεσαζόντων, με τρόπο που να ευνοεί την ελευθερία
επιλογής των αποταμιευτών και των επενδυτών,
— να ενισχυθούν οι ΜΜΕ με την παροχή διευκολύνσεων
όσον αφορά την πρόσβαση σε κεφάλαια υψηλού κινδύ­
νου και με την εξάλειψη ορισμένων δυσκολιών σχε­
τικά με τις μεγάλες επιχειρήσεις που μπορούν να ελέγ­
χουν καλύτερα τις χρηματοδοτικές, κανονιστικές και
δημοσιονομικές εξελίξεις.
5.6. Η ΟΚΕ θεωρεί επιπλέον ότι, για να μετριασθούν
οι επιπτώσεις στην ποσότητα του κυκλοφορούντος χρή­
ματος και τις νομισματικές ισοτιμίες, η Κοινότητα θα
πρέπει να επιτρέψει την ευρεία χρησιμοποίηση του συνό­
λου των υφιστάμενων μηχανισμών χρηματοδότησης, ώστε
να αντισταθμισθούν οι εκροές κεφαλαίων που οφείλονται
σε αναπροσαρμογές του φάσματος των δραστηριοτήτων
ή σε εκροές κεφαλαίων κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
Συμπερασματικά, η ελευθέρωση των κινήσεων των κεφα­
λαίων θα πρέπει να ευνοήσει όλη την κοινοτική οικονο­
μία, επειδή θα διευκολύνει την άρση των διαρθρωτικών
και περιφερειακών ανισοτήτων στο εσωτερικό και θα βοη­
θήσει τις χώρες να προμηθευθούν κεφάλαια ή απλώς να
συμμετάσχουν σε πράξεις διεθνούς χρηματοδοτικής δια­
μεσολάβησης στο εξωτερικό.
6. Δράση στον τομέα των χρηματοδοτικών υπηρεσιών
6.1. Για την πραγματοποίηση μιας ικανοποιητικής
χρηματοπιστωτικής ενοποίησης η ΟΚΕ θεωρεί ουσιώδη
τη δημιουργία ενός πλαισίου, ικανού να εξασφαλίσει ένα
αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην προσφορά χρηματο­
δοτικών υπηρεσιών: τράπεζες, χρηματιστήρια αξιών,
ασφάλειες και οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων. Για
να επιτευχθεί ένας επαρκής βαθμός εναρμόνισης φαίνεται
απαραίτητο να αναληφθεί δράση σ' αυτούς τους ειδικούς
τομείς που θα καταστούν αντικείμενο δράσης κατά προ­
τεραιότητα, αφού δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο διοικητικό
και δημοσιονομικό πλαίσιο.
6.2. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ μια καλύτερη διασύνδεση
μεταξύ των τραπεζικών αγορών απαιτεί την εναρμόνιση
των διαφόρων νομοθετικών διατάξεων. Σχετικά, η αρχή
της αμοιβαίας αναγνώρισης μπορεί βέβαια, κάτω από
ορισμένες προϋποθέσεις και εφόσον εκπληρούνται
ορισμένοι όροι, να διευκολύνει την υλοποίηση των στό­
χων της συνθήκης της Ρώμης. Το ίδιο μπορεί να συμβεί
με την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων. Η ίδια αρχή
μπορεί να εφαρμοσθεί επίσης στον έλεγχο του οικονομι­
κού επιχειρηματία, στον τομέα του δικαιώματος εγκα­
τάστασης και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, μέσω μιας
ενδεχόμενης επαρκούς εναρμόνισης που θα επιτρέπει
κυρίως την αποφυγή του αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ
των οικονομικών επιχειρηματιών.
Σχετικά με τις διατάξεις που διέπουν το τραπεζικό
σύστημα, η ΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των οδηγιών
του 1977 και 1983 για το συντονισμό των σχετικών τρα­
πεζικών νομοθεσιών και των πρωτοβουλιών που αφορούν
τη διάρθρωση των ετήσιων τραπεζικών απολογισμών, τα
ίδια κεφάλαια, τον έλεγχο των μεγάλων κινδύνων, κλπ.
6.3. Η ΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν σκόπιμο να προωθηθεί
η ολοκληρωμένη χρήση των ηλεκτρονικών συστημάτων
μεταφοράς κεφαλαίων. Σχετικά θα πρέπει να γίνει διά­
κριση της τεχνικής υποδομής, για την οποία είναι δυνατή
και επιθυμητή μια τυποποίηση, από την ίδια την υπηρεσία
που θα πρέπει να παραμείνει στον τομέα του ελεύθερου
ανταγωνισμού.
6.4. Στον τομέα των κινητών αξιών η εναρμόνιση των
ισχυουσών νομοθεσιών χρειάζεται να διανύσει πολύ
δρόμο ακόμη για να δημιουργηθεί μια αγορά όπου οι αξίες
θα μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα και να υπόκεινται
σε ίση φορολογική μεταχείριση.
Η διεργασία της χρηματοπιστωτικής ενοποίησης απαιτεί
ιδιαίτερα την ανάληψη, σε σχέση με την ελευθέρωση των
κινήσεων κεφαλαίων, των εξής πρωτοβουλιών:
— προοδευτική μείωση της κατάτμησης των χρη­
ματιστηρίων αξιών στην ΕΟΚ,
— διευκόλυνση της πρόσβασης για τους τίτλους για τους
οποίους ικανοποιούνται οι όροι εισαγωγής στο χρη­
ματιστήριο αξιών μιας χώρας μέλους.
6.5. Η ΟΚΕ, αν και σημειώνει ότι το σύστημα IDIS θα
διασφαλίσει μια διασύνδεση δεδομένων, τονίζει εντούτοις
ότι ο στόχος που επιδιώκεται παραμένει η διασύνδεση
των συναλλαγών επί κινητών αξιών.
Τέλος, εξετάζοντας την αρχική αγορά (κινητών αξιών), η
ΟΚΕ επιμένει ότι οι μετοχικοί τίτλοι που εκδίδονται από
εταιρίες ανήκουσες στα κράτη μέλη θα πρέπει να υπάρχει
δυνατότητα να εκδίδονται και στις εθνικές αγορές κεφα­
λαίων των άλλων κρατών.
6.6. Σχετικά με τις ασφαλιστικές υπηρεσίες, η ΟΚΕ
πιστεύει ότι το δικαίωμα ελεύθερης παροχής υπηρεσιών,
καταρχή στους διάφορους τομείς της ασφάλειας ζωής,
πρέπει να καταστεί ενεργό. Πρέπει επομένως, σύμφωνα
με το τμήμα, να ενεργοποιηθούν οι προταθείς που ήδη
επεξεργάσθηκε η Επιτροπή.
29. 12. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 333/43
6.7. Η ΟΚΕ κρίνει ως θετική εξέλιξη την υιοθέτηση
των δύο οδηγιών που αναφέρονται στους οργανισμούς
συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες και στην ελευθέ­
ρωση των πράξεων για τις συναλλαγές μετοχών.
Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι οδηγίες αυτές αποτελούν σημαντική
συμβολή στην πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς,
επειδή θεσπίζουν κοινούς κανόνες σχετικά με την
έγκριση, τον έλεγχο, τη διάρθρωση και την πολιτική
επενδύσεων των οργανισμών συλλογικών επενδύσεων σε
κινητές αξίες(!).
6.8. Σε μια τάση διεθνοποίησης των χρηματοδοτικών
αγορών κατά την οποία οι πραγματοποιηθείσες καινο­
τομίες, και εκείνες που είναι αυτόνομες, καθιστούν αλλη-
λοεξαρτημένα τα τραπεζικά συστήματα και τις χρηματο­
δοτικές υπηρεσίες, η διατήρηση ακαμψίας, προνομιούχων
θέσεων και κατατμήσεων στον κοινοτικό χώρο, θα είναι
τόσο επιζήμια για τον τομέα των υπηρεσιών, όσο είναι
και για τη βιομηχανία.
7. Ευρωπαϊκό νομισματικό σύστημα και ρόλος της ECU
7.1. Ο ευρωπαϊκός νομισματικός χώρος θα είναι σε
θέση να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο του στο μέτρο
κατά το οποίο θα του διατεθεί ένας χρηματοπιστωτικός
χώρος, απαραίτητος για την εξασφάλιση της ισότητας
ευκαιριών όσον αφορά την πρόσβαση στις κεφαλαιαγο­
ρές.
7.2. Στα επτά χρόνια της λειτουργίας του το ευρωπαϊκό
νομισματικό σύστημα αντιπροσώπευσε μια ζώνη σχετικής
νομισματικής σταθερότητας και μείωσε τις αβεβαιότητες
που προέρχονται από τις διακυμάνσεις των συναλλαγματι­
κών ισοτιμιών.
Η πορεία προς τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση θα πρέπει
να ευνοήσει την εδραίωση και την τελειοποίηση του ΕΝΣ
προς το συμφέρον μιας καλύτερης ισορροπίας των διεθνών
συναλλαγών, είτε οικονομικού είτε χρηματοδοτικού
χαρακτήρα.
7.3. Η αυξημένη σύγκλιση των οικονομιών των κρατών
μελών και ο καλός συντονισμός των νομισματικών πολιτι­
κών δεν θα αποτρέψει πάντως το κίνδυνο του ΕΝΣ να
μετατραπεί σε σύστημα διολισθαινουσών ισοτιμιών ελλεί­
ψει μιας ελευθέρωσης των ευρωπαϊκών παραγωγικών
κεφαλαίων με τρόπο που θα μπορούσε να επηρεάσει το
αναπτυξιακό δυναμικό.
7.4. Σχετικά η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και το Συμβού­
λιο να αναλάβουν με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα το
ρόλο που τους ανατέθηκε με την απόφαση της 18ης Φε­
βρουαρίου 1974 σχετικά με τη σύγκλιση των μακροοικο­
νομικών στόχων των κρατών μελών και ταυτόχρονα τον
ενισχυμένο συντονισμό των πιστωτικών μηχανισμών.
7.5. Η ΟΚΕ, παραπέμποντας στην ενημερωτική έκθεση
που συζητήθηκε στη σύνοδο ολομέλειας της 28ης Φε­
βρουαρίου 1985, όσον αφορά τις προτάσεις για την
ενίσχυση του ΕΝΣ, και στη γνωμοδότηση που υιοθε­
τήθηκε σχετικά με τη χρησιμοποίηση της ECU εκ μέρους
τρίτων(2), περιορίζεται στο σημείο αυτό στις ακόλουθες
συστάσεις.
7.6. Μεγαλύτερη χρησιμοποίηση της ECU θα ενισχύ­
σει τη νομισματική και χρηματοπιστωτική ενοποίηση και
θα εισάγει ταυτόχρονα ένα στοιχείο διαφοροποίησης των
κυριαρχούντων πόλων στο διεθνές νομισματικό σύστημα.
Σχετικά η ΟΚΕ συνιστά στους οργανισμούς και στους
ιδιώτες επιχειρηματίες τις ακόλουθες δυνατές ενέργειες:
— άδεια για την ιδιωτική χρησιμοποίηση της ECU για
τις εμπορικές συναλλαγές και για τη διοίκηση των
επιχειρήσεων στην ΕΟΚ σε υπερεθνικό επίπεδο,
— αύξηση των τιμολογήσεων σε ECU για τις συναλλαγές
μεταξύ βιομηχανικών χώρων και για την πληρωμή της
αγοράς πρώτων υλών,
— διευκόλυνση της χρήσης της ECU στη λογιστική και
στην εσωτερική τιμολόγηση των ευρωπαϊκών επιχει­
ρήσεων διεθνούς χαρακτήρα,
— διεύρυνση της χρησιμοποίησης της ECU στην τιμολό­
γηση υπηρεσιών και ιδιαίτερα στον τομέα του του­
ρισμού,
— ενθάρρυνση της χρησιμοποίησης της ECU για τις
χρηματοδοτήσεις, για τις εμπορικές πιστώσεις και τις
αγορές πίστης.
Για να γίνει δυνατό οι συναλλαγές σε ECU να ενισχυθούν
με τον τρόπο, που ήδη αναφέρθηκε, ορισμένα κράτη μέλη
θα πρέπει να τροποποιήσουν τις διατάξεις σχετικά με τις
συναλλαγές αυτές προς την κατεύθυνση που υιοθετήθηκε
κατά την έκδοση διαφόρων τίτλων από τα κοινοτικά
όργανα.
8. Χρηματοπιστωτική ενοποίηση και δημοσιονομική
εναρμόνιση
8.1. Η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να συνδυασθεί με τη δια­
δικασία νομισματικής και χρηματοπιστωτικής εναρμόνι­
σης μια παράλληλη διαδικασία δημοσιονομικής εναρμό­
νισης, κατάλληλης για τη δημιουργία προοδευτικής
ισότητας συνθηκών (επιχειρηματικής λειτουργίας) στο
εσωτερικό της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Γι' αυτό η
ΟΚΕ παραπέμπει στο ειδικό κεφάλαιο που περιέχεται στη
γνωμοδότηση για το Λευκό Βιβλίο για την εσωτερική
αγορά.
8.2. Η διάρθρωση αυτής της εναρμόνισης πρέπει να
προβλέπει εκτεταμένες μεταβατικές φάσεις και, όπου
χρειάζεται, αντισταθμιστικά μέτρα, και να αποβλέπει σε
μια βαθμιαία προσέγγιση των αρνητικών πτυχών που
αποτελούν συνέπεια διαφόρων επιλογών και προτεραιοτή­
των μεταξύ οικονομικών και κοινωνικών προτιμήσεων.
8.3. Παρά την ύπαρξη ενός φορολογικού συστήματος
με ριζικές διαφορές και μιας διαφορετικής σύλληψης του
φορολογητέου αντικειμένου είναι απαραίτητο να επιδιω­
χθεί η μέγιστη δημοσιονομική ουδετερότητα για να γίνει
δυνατό οι κινήσεις κεφαλαίων να πραγματοποιούνται σύμ­
φωνα με οικονομικές επιλογές και όχι σύμφωνα με φορο­
λογικές σκέψεις.
(') Οδηγία τής 20ής Νοεμβρίου 1985. (2) ΕΕ αριθ. C 218 της 29. 8. 1985, σ. 14.
Αριθ. C 333/44 Επίσημη Εφημερίδα των
Για να ευνοηθούν συνεπώς οι παραγωγικές επενδύσεις,
πρέπει να ενισχυθούν όλες οι πρωτοβουλίες που επιδιώ­
κουν να εξασφαλίσουν στις επιχειρήσεις ίσους όρους
ανταγωνισμού και να εξαλείψουν μερικές περιπτώσεις
διπλής φορολογίας καθώς και διαφορετικά φορολογικά
συστήματα για τη συγχώνευση εταιρειών που ανήκουν σε
δύο ή περισσότερα κράτη μέλη, διαφορετικά συστήματα
σχετικά με την κράτηση (φόρων κλπ.) στην πηγή επί των
μερισμάτων των εταιριών ή επί των τόκων.
8.4. Στον τομέα της άμεσης φορολογίας η ΟΚΕ τονίζει
τη σκοπιμότητα μιας προσέγγισης των επιπτώσεων των
φορολογικών επιβαρύνσεων των επιχειρήσεων κατά
τρόπο που το κόστος παραγωγής, η τοποθέτηση των επεν­
δύσεων καθώς και η αποδοτικότητα των κεφαλαίων να
Βρυξέλλες, 27 Νοεμβρίου 1986.
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 12. 86
επηρεάζονται λίγο από το δημοσιονομικό καθεστώς των
διαφόρων χωρών.
8.5. Στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προβλημάτων η
ΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής και του Συμβου­
λίου στο θέμα της απάτης της διεθνούς φοροδιαφυγής και
των «φορολογικών ασύλων».
Μια ανάλυση των νομικών και πολιτικών προβλημάτων
καθώς και των δυσχερειών που είναι εγγενείς στην
πρακτική εφαρμογή κανόνων που αποβλέπου στηυν
ανατροπή των συμφωνιών που υφίστανται με μερικές
χώρες-άσυλα, θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί με βάση
ένα έγγραφο της Επιτροπής, ενημερωμένο και διευρυμένο
σχετικά με την ανακοίνωση της 28ης Νοεμβρίου 1984.
Ο Πρόεδρος της
Οικονομικής και Κοινωνικής
Επιτροπής
Alfons MARGOT


Full & Egal Universal Law Academy