22. 12. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 328/23
Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και προς το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο με τίτλο «Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: κοινοτική νομοθεσία των ειδών
διατροφής»
(86/C 328/10)
Στις 20 Νοεμβρίου 1985, η Επιτροπή ζήτησε από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να
εκδώσει γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο για την «ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: κοινοτική νομοθεσία των ειδών
διατροφής».
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του την Ί η και 2η Σεπτεμβρίου 1986.
(Εισηγητής ήταν ο κ. Hilkens).
Η ΟΚΕ υιοθέτησε στη 239η σύνοδο ολομέλειας της, συνεδρίαση της 17ης Σεπτεμβρίου 1986, την
ακόλουθη γνωμοδότηση:
1. Γενικές παρατηρήσεις 2. Δημόσια υγεία
1.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής
να επιταχύνει τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς για
τα τρόφιμα. Η ΟΚΕ είναι έτσι συνεπής με την προηγού
μενη γνωμοδότηση της(') για την ολοκλήρωση της εσωτε
ρικής αγοράς. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της επειδή δεν
επιτεύχθηκε νωρίτερα η καθιέρωση μιας συνεκτικής κοι
νοτικής πολιτικής στον τομέα των τροφίμων.
1.2. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής
ότι κατά τη δημιουργία της κοινής αγοράς τροφίμων θα
δημιουργηθούν προβλήματα για την επίλυση των οποίων
απαιτείται η θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων.
1.2.1. Θα πρέπει ιδιαίτερα να ληφθεί μέριμνα ώστε η
κατάσταση αυτή να μην έχει αρνητικές συνέπειες για την
υγεία των πολιτών και τις υφιστάμενες απαιτήσεις όσον
αφορά την ποιότητα των τροφίμων.
1.2.2. Για το σκοπό αυτό είναι απαραίτητο, κατά την
εναρμόνιση των νομικών διατάξεων σχετικά με τα τρό
φιμα, να εξασφαλισθεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας
που θα βασίζεται στα ανώτερα δυνατά πρότυπα.
1.2.3. Η ΟΚΕ έχει ήδη αποφανθεί επανειλημμένα σε
γνωμοδοτήσεις της για τη σχέση μεταξύ της υγείας και
της διατροφής, όπως για παράδειγμα στο πρόγραμμα δρά
σης για την πρόληψη του καρκίνου (Επίσημη Εφημερίδα
αριθ. C 101 της 28ης Ιουνίου 1986, σελίδα 22 κ. επ.)
1.2.4. Στην ανακοίνωση της η Επιτροπή υποθέτει, όσον
αφορά την υγεία και την ποιότητα, ότι η νομοθεσία των
κρατών μελών σχετικά με τα τρόφιμα εφαρμόζεται με
ικανοποιητικό τρόπο.
1.2.4.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι, λόγω των μεγάλων διαφορών
που υπάρχουν στη νομοθεσία των διαφόρων κρατών μελών
για τα τρόφιμα, είναι αδύνατο να κριθεί αν το επίπεδο
προστασίας μπορεί να θεωρηθεί ισοδύναμο. Έτσι δια
πιστώθηκαν π.χ. ήδη πολύ μεγάλες διαφορές (2) σχετικά
με τον έλεγχο της εφαρμογής των νομοθεσιών, διαφορές
που επηρεάζουν φυσικά σε μεγάλο βαθμό το πραγματικό
επίπεδο προστασίας. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ κρίνει ότι
είναι απαραίτητο η Επιτροπή να καταρτίσει συγκριτική
μελέτη με την οποία θα επισημανθούν οι διαφορές των
διατάξεων της νομοθεσίας τροφίμων.
(') ΕΕ αριθ. C 344, της 31. 12. 1985.
2.1. Η ΟΚΕ έλαβε με ικανοποίηση γνώση του γεγονό
τος ότι η Επιτροπή προτίθεται να επιδιώξει τη θέσπιση
κοινοτικής νομοθεσίας με σκοπό την προστασία της
υγείας και της ασφάλειας.
Η ΟΚΕ έχει τη γνώμη ότι θα πρέπει για το σκοπό αυτό
να θεσπισθεί μια κοινοτική οδηγία που να προσδιορίζει
τους όρους τους οποίους πρέπει να πληροί η προστασία
της υγείας και της ασφάλειας. Με τον τρόπο αυτό θα
μπορούσαν επίσης να εξαλειφθούν τυχόν εμπορικά εμπό
δια. Όσο δεν υπάρχει σε ικανοποιητικό βαθμό σαφήνεια
σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια, θα είναι αδύνατο
να υλοποιηθεί η εσωτερική αγορά τροφίμων.
2.2. Πρόσθετες ουσίες
Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης καταρχή την πρόθεση της
Επιτροπής να συμπληρώσει τον θετικό κατάλογο των
επιτρεπόμενων πρόσθετων. Τονίζει επίσης ότι θα πρέπει
να υπάρχει και μεταγενέστερα η δυνατότητα προσαρμογής
του καταλόγου αυτού. Η χρησιμοποίηση στα/τρόφιμα των
επιτρεπόμενων προσθέτων που αναφέρονται στο θετικό
κατάλογο θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο όταν είναι απολύ
τως ακίνδυνα από άποψη υγείας και είναι από τεχνική
άποψη αναγκαία.
2.3. Φυτοφάρμακα και κτηνιατρικά ιδιοσκευάσματα
Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα κατάλοι
πα των φυτοφαρμάκων (για παράδειγμα DDT) και των
κτηνιατρικών ιδιοσκευασμάτων (όπως ορμόνες και
αντιβιοτικά) που περιέχονται στα τρόφιμα είναι επικίν
δυνα για την υγεία. Για τον λόγο αυτό απαιτείται η
θέσπιση αυστηρών κανόνων και η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη
της επειδή η Επιτροπή δεν εξέτασε το θέμα αυτό.
2.4. Διατάξεις όσον αφορά την υγιεινή
Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της επειδή η Επιτροπή δεν έχει
την πρόθεση να υποβάλει περαιτέρω προτάσεις σχετικά
με την εναρμόνιση των ρυθμίσεων της υγιεινής στον τομέα
των τροφίμων, που αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προ
βλήματα όσον αφορά την υγεία των πολιτών.
Αριθ. C 328/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 22. 12. 86
3. Προστασία των καταναλωτών και επισήμανση
3.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόσθεση της Επιτροπής
να συμπληρώσει την ισχύουσα οδηγία σχετικά με την
επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τρο
φίμων. Επιθυμεί να τονίσει ιδιαίτερα ότι ένα σύστημα
ενημερωτικής επισήμανσης σε συνδυασμό με τη συστη
ματική εκπαίδευση του καταναλωτή αποτελούν απαραίτη
τες προϋποθέσεις, προκειμένου η προτεινόμενη διεύρυνση
της εσωτερικής αγοράς τροφίμων να μην πραγματοποιη
θεί σε βάρος του καταναλωτή.
3.2. Η οδηγία σχετικά με την επισήμανση πρέπει να
προβλέπει ένα σαφές και κατανοητό πρότυπο για τις ετικέ
τες, η χρησιμοποίηση των οποίων θα είναι υποχρεωτική
σε ολόκληρη την Κοινότητα ώστε να μπορέσει να αποφευ
χθεί η παραπλάνηση των καταναλωτών διαμέσου της
επισήμανσης.
4. Ανταγωνισμός και ποιότητα των τροφίμων
4.1. Αν ληφθεί υπόψη η υπόθεση ότι η κατανάλωση
στην Κοινότητα παραμένει στα ίδια επίπεδα, η ολοκλή
ρωση της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά τα τρόφιμα
ενδέχεται να οδηγήσει, λόγω της αύξησης του αντα
γωνισμού, στη μεταβολή του τρόπου διάθεσης των προϊό
ντων των διαφόρων παραγωγών. Παρόμοια διαρθρωτική
μεταβολή της προσφοράς εγκυμονεί τον κίνδυνο της νό
θευσης του ανταγωνισμού και της πτώσης της ποιότητας.
4.2. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι θα ασκηθεί πίεση στην
εκάστοτε εθνική νομοθεσία αν η τοπική βιομηχανία είναι
υποχρεωμένη να τηρεί αυστηρότερες (εθνικές) προδιαγρα
φές απ' ό,τι η εταιρία που εξάγει προϊόντα στην ίδια χώρα.
4.3. Για να διατηρηθεί το επίπεδο της ποιότητας των
τροφίμων και να αποφευχθεί η νόθευση του αντα
γωνισμού, είναι απαραίτητο να θεσπισθούν ελάχιστα πρό
τυπα. Για το σκοπό αυτό θα μπορούσαν αφενός να θεσπι
σθούν οδηγίες σχετικά με τη σύσταση ομάδων προϊόντων
ή μακροχρόνια γνωστών επιμέρους προϊόντων, και αφετέ
ρου να καθιερωθούν σφραγίδες ή σήματα ποιότητας και
η σαφής επισήμανση των προϊόντων απομίμησης. Επίσης,
θα μπορούσε να μελετηθεί και η δυνατότητα της κατάρτι
σης ενός κώδικα συμπεριφοράς σε συνεργασία με τη βιο
μηχανία και τις ενώσεις των καταναλωτών.
4.4. Η ΟΚΕ κρίνει ότι και στο μέλλον θα είναι αναπό
φευκτη η θέσπιση κάθετων οδηγιών-πλαισιών στον τομέα
των τροφίμων, σε μια σειρά περιπτώσεων. Έλαβε εξάλλου
με ικανοποίηση γνώση της ανακοίνωσης της Επιτροπής
ότι θα συνεχιστεί η εφαρμογή των υφιστάμενων κάθετων
οδηγιών.
4.5. Για να διασφαλισθεί η συνέχεια της διάθεσης των
τοπικών και περιφερειακών προϊόντων ποιότητας, είναι
αναγκαίο να βελτιωθεί ο έλεγχος των όρων ανταγωνισμού.
Στο πλαίσιο αυτό, ο προσδιορισμός απαιτήσεων όσον
αφορά την ποιότητα αλλά και η θέσπιση ελάχιστων υπο
χρεωτικών προδιαγραφών θα διευκόλυνε τον έλεγχο αλλά
και την παρεμπόδιση της νόθευσης του ανταγωνισμού.
4.6. Από αυτή την άποψη, η διαπίστωση της Επιτροπής
όσον αφορά τη ρύθμιση των προδιαγραφών ποιότητας(')
δεν είναι κατανοητή προπαντός αν εξετασθεί λεπτομερώς
και η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην οποία
αναφέρεται και η ίδια(2). Γιατί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
αναγνώρισε ρητά και εξακολουθεί να αναγνωρίζει ολοένα
και συχνότερα τόσο στην υπόθεση 120/78 (3) όσο και στις
επόμενες αποφάσεις με αφορμή τις οποίες ασχολήθηκε με
την ερμηνεία των άρθρων 30 κ. επ. της συνθήκης ΕΟΚ, ότι
τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρήσουν εθνικές διατάξεις
που περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία στην Κοινό
τητα, και οι οποίες είναι απαραίτητες για λόγους επιτακτι
κής ανάγκης, όπως π.χ. για ένα υγιή ανταγωνισμό αλλά
και για την προστασία των καταναλωτών.
5. Δημόσιος έλεγχος
5.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι ο δημόσιος
έλεγχος που αποσκοπεί στην προστασία της υγείας πρέπει
από τη φύση του να ρυθμίζεται νομοθετικά. Τονίζει επίσης
την ανάγκη εναρμόνισης των εθνικών διατάξεων σχετικά
με τον έλεγχο.
5.2. Όσον αφορά τη νέα πρόταση οδηγίας που προε
τοιμάζει η ΟΚΕ, συνιστά να προβλεφθούν έλεγχοι σε
όλους τους σχετικούς τομείς (ιδιαίτερα στις εγκα
ταστάσεις παραγωγής και καλλιέργειας, στις επιχειρήσεις
μεταποίησης και επεξεργασίας καθώς και στον τομέα της
χονδρικής και λιανικής πώλησης).
5.3. Για να είναι δυνατόν να εφαρμόζεται ο έλεγχος από
τις αρμόδιες αρχές άμεσα στον παραγωγό, θα πρέπει να
αναφέρεται η προέλευση του εμπορεύματος είτε διαμέσου
ενός κωδικού αριθμού είτε, όταν πρόκειται για εμπορεύ
ματα που μεταφέρονται χύμα, στη γενική συσκευασία.
Εκτός όμως από τον έλεγχο και την ευθύνη του παραγωγού
θα πρέπει επίσης να καθιερωθεί και ο έλεγχος και η ευθύνη
της επιχείρησης μεταποίησης.
5.4. Θα πρέπει να καθιερωθεί η άμεση ανταλλαγή πλη
ροφοριών μεταξύ των αρχών ελέγχου των κρατών μελών
της Κοινότητας διαμέσου των σύγχρονων τεχνολογιών
πληροφόρησης (πρόγραμμα IRIS της Επιτροπής). Η
ανταλλαγή αυτή θα πρέπει να καθιστά δυνατή την πλη
ροφόρηση μεταξύ των επιμέρους τοπικών αρχών, χωρίς να
ακολουθείται μακροχρόνια διαδικαστική οδός, σχετικά με
το κατά πόσο το ξένο προϊόν ανταποκρίνεται στις δια
τάξεις της χώρας προέλευσης του. Επιπλέον, θα πρέπει
να καταστεί δυνατή η ανταλλαγή των αποτελεσμάτων των
ελέγχων σχετικά με τα συστατικά των ειδών διατροφής
που έχουν ήδη αναλυθεί.
5.5. Η ΟΚΕ υποδεικνύει επίσης να ληφθεί υπόψη η
δυνατότητα μιας κατανομής των καθηκόντων και της συ
νεργασίας μεταξύ των εθνικών διοικήσεων των κρατών
μελών σύμφωνα με την οποία:
— οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί από ένα εγκεκριμένο
εργαστήριο σε ένα κράτος μέλος θα ισχύουν και για τα
άλλα κράτη μέλη, κι αυτό για να μειωθούν οι κίνδυνοι
επικάλυψης κατά τους παραμεθόριους ελέγχους·
— θα ενθαρρυνθεί η ειδίκευση από τις διάφορες εθνικές
διοικήσεις.
5.6. Επιπλέον, η ΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ενός κοι
νοτικού σώματος επιθεωρητών που θα επιφορτισθεί με
τον δειγματοληπτικό έλεγχο των ειδών διατροφής στους
τόπους πώλησης προς τον τελικό καταναλωτή.
(>) Έγγραφο COM(85) 603 τελικό, σημείο 26, σ. 26.
(2) Στο ίδιο, σημείο 25, σ. 25.
(3) CASSIS DE DIJON, απόφαση της 20. 2. 1979.
22. 12. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 328/25
6. Η κατανομή των νομοθετικών εξουσιών μεταξύ του
Συμβουλίου και της Επιτροπής/Νέα διαδικασία
6.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής
καθόσον προτίθεται να θεσπίσει μια ταχύτερη και απλού
στερη διαδικασία σχετικά με την υιοθέτηση των οδηγιών
για τα τρόφιμα ενόψει της υλοποίησης της εσωτερικής
αγοράς που προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί ως το 1992.
6.2. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η αρχική πρόταση της
Επιτροπής [COM(85) 603 τελικό], για την οποία είχε ζητη
θεί η γνωμοδότηση της τροποποιήθηκε λόγω της « Ενιαίας
Πράξης».
6.3. Αν και θα εξακολουθήσουν ακόμη να υποβάλλο
νται οδηγίες-πλαίσια για τα τρόφιμα στο Συμβούλιο, με
τη νέα συμβουλευτική διαδικασία η Επιτροπή θα είναι
εξουσιοδοτημένη να υιοθετεί ειδικές οδηγίες εφαρμογής
ύστερα από διαβουλεύσεις με την Επιστημονική Επιτροπή
Τροφίμων και τη Μόνιμη Επιτροπή Τροφίμων σε όλες τις
περιπτώσεις, αλλά χωρίς να είναι αναγκαία η διεξαγωγή
ψηφοφορίας στη Μόνιμη Επιτροπή όπως συνέβαινε μέχρι
σήμερα. Η Επιτροπή θα μπορεί επίσης να διαβουλεύεται
με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Τροφίμων όπως συνέβαινε
μέχρι σήμερα.
6.4. Η ΟΚΕ δεν συμφωνεί με την καθιέρωση της παρα
πάνω νέας διαδικασίας για το λόγο ότι παρέχει υπερβο
λικά μεγάλη ισχύ στην Επιτροπή χωρίς να διασφαλίζει
Βρυξέλλες, 17 Σεπτεμβρίου 1986.
την κατάλληλη και αναγκαία διαβούλευση. Η διαδικασία
αυτή στερείται επαρκούς διαφάνειας.
6.5. Η ΟΚΕ επιθυμεί με την ευκαιρία αυτή να εκφράσει
τη λύπη της που η Επιτροπή δεν προσδιορίζει επαρκώς
στις προτάσεις της τις αρμοδιότητες και τις μεθόδους
εργασίας των διαφόρων αρμόδιων επιτροπών στον τομέα
των τροφίμων.
6.6.1. Η ΟΚΕ επιμένει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να
εξακολουθήσει να ζητάει τη γνωμοδότηση της. Γι' αυτό
το λόγο, ζητάει από την Επιτροπή να δίνει δημοσιότητα
στις προτάσεις της. Θα πρέπει στις προτάσεις που υποβάλ
λονται για γνωμοδότηση στην Οικονομική και Κοινωνική
Επιτροπή να επισυνάπτονται οι απόψεις της Συμβουλευτι
κής Επιτροπής Τροφίμων και της Επιστημονικής Επιτρο
πής Τροφίμων που θα πρέπει πάντοτε να ζητούνται.
6.6.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να διατηρηθεί η
αρχή της ψηφοφορίας στη Μόνιμη Επιτροπή Τροφίμων.
Ενόψει της ταχείας υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς,
η ΟΚΕ προτείνει να λαμβάνει η Μόνιμη Επιτροπή Τρο
φίμων τις αποφάσεις της με ειδική πλειοψηφία.
6.7. Τέλος, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να
συντάσσει ετήσια έκθεση όσον αφορά τις οδηγίες εφαρμο
γής για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ο Πρόεδρος
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
Gerd MUHR
Α ο ^ ^ ^ ^ Ρ^οτητη, ^ ^ ^ ο ^ ο ^ τ ^ ^ Ρ ^ η ο ^ ^ ^ ^ ^ ^ ο ^ ο τ ^ τ ^ ^ ^ Ρ^^ο
Στη διάρκεια των συζητήσεων απορρίφθηκαν οι παρακάτω τροπολογίες^
^ α προστεθεί το σημείο ^.ία^που να λέει ότι^
Στην πρόταση της Επιτροπής γίνεται ανασκόπηση της τρέχουσας κατάστασης αναφορικά με την εναρμόνιση
της νομοθεσίας για τα τρόφιμα.
Αεν λόγω ανασκόπηση είναι ελλιπής, αφοΰ παραλείπονται για παράδειγμα οι παρακάτω οδηγίες^κανονισμοί^
— συναπέλαιο
— κονσερβοποιημένο γάλα
— κατάλοιπα εντομοκτόνων ^λαχανικά^
— κρέατα^ κατάλοιπα ακατάλληλα για την κατανάλωση ^ορμόνες, αντιβιοτικά, κλπ.^
— περιεκτικότητα των πουλερικών σε νερό
— απαγόρευση της υποβολής σε ιοντίζουσαακτινο^ολία^κρέατα^
— επισήμανση του οίνου
— επισήμανση των οπωροκηπευτικών^πρότυπα ποιότητας^
— επισήμανση των αυγών^νωπότητα, μέγεθος, ημερομηνία συσκευασίας^
— περιεκτικότητα του βουτύρου σε λίπος
— ^ωπό γάλα ^περιεκτικότητα σε λίπος κλπ.^
Μπροστά στις παραλείψεις αυτές, ευλόγα διερωτάται κανείς ποιο είναι το πραγματικό πεδίο εφαρμογής της
εντολής που ζητάηΕπιτροπή και της πρότασης της σχετικά με την επισήμανση.
πρόκειται για την εναρμόνιση όλων των ειδών διατροφήςήορισμένων μόνο,και ποιων^ πρόκειται για τη
σήμανση όλων των ειδών διατροφήςήορισμένων μόνο, και ποιων^
Μια εξουσιοδότηση της Επιτροπής δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης αν το πεδίο εφαρμογής
της είναι τόσο α^έ^αιο και ενέχει τόσες νομικές ασάφειες.
Ατροπολογία,ηοποία τόσο σε επίπεδο τμήματος όσο και σε επίπεδο ομάδας μελέτης έγινε αποδεκτή από
τον εισηγητή, είναι αυτεξήγητη.
^ήφοιυπέρ^^, ψήφοι κατά^^,αποχές^^.
Full & Egal Universal Law Academy