Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-284 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 12-64/1639-601
Karar Tarihi : 13.12.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B.RAPORTÖR : Hale GÜNDÜZ, Gülçin DERE GÜNGÖR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından bakım, onarım ve işletimi
yapılan otoyol ve köprülerin özelleştirilmesi kapsamında, işletme haklarının 25 yıllık bir
süre için devrine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖİB) Kurum kayıtlarına
26.10.2007 tarihinde giren yazısı ile söz konusu özelleştirme işlemi için ön bildirim yapılmıştır.
Dosya konusuna ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü 17.01.2008 tarih ve 08-06/66-M sayılı karar
ile oluşturularak anılan İdareye bildirilmiştir.
(3) ÖİB’den alınan 25.10.2010 tarihli yazıda, Özelleştirme Yüksek Kurulunun (ÖYK) konuya
ilişkin 19.04.2007 tarih ve 2007/25 sayılı kararının Danıştay 13. Dairesi tarafından
düzenlemelerin henüz yasalaşmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, takiben, otoyol ve köprülerin
özelleştirilmesi ile ilgili olarak hazırlanan 25.06.2010 tarih ve 6001 sayılı “Karayolları Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun”un yürürlüğe girmesi ile birlikte ÖYK
tarafından 15.10.2010 tarih ve 2010/88 sayılı kararın alındığı belirtilerek, 1998/4 sayılı
“Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ” (1998/4 sayılı Tebliğ) doğrultusunda nihai işlemlerin tekemmül ettirilebilmesi
bakımından Kurum görüşü talep edilmiştir.
(4) Bu kapsamda hazırlanan Mesleki Daire Görüşü 23.12.2010 tarihinde ÖİB’ye gönderilmiş olup,
buna ilişkin ÖİB görüşü ise 31.12.2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Bunun
üzerine hazırlanan 14.01.2011 tarih ve 2010-4-284/BN-11-377.SB sayılı Bilgi Notu
görüşülerek 11-04/53-M sayılı karar alınmıştır.
(5) Son olarak ÖİB tarafından yapılan, Kurum kayıtlarına 02.11.2012 tarih ve 9341 sayı ile intikal
eden bildirimde, 1998/4 sayılı Tebliğ ve 2010/4 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" (2010/4 sayılı Tebliğ) hükümleri uyarınca
değerlendirme yapılması talep edilmektedir. Başvuruya ilişkin eksikliklerin 28.11.2012
tarihinde tamamlanmasını takiben düzenlenen 07.12.2012 tarih ve 2010-4-284/ÖN sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(6) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında izne tabi bir devralma işlemi
olduğu, ihalede en yüksek teklifleri veren bildirime konu taraflardan herhangi birisinin söz
konusu birimleri devralması halinde işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade
edilmiştir.
12-64/1639-601
2/5
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(7) Dosya mevcudu bilgiler dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları “erişme kontrollü karayolu ulaşımı
altyapı hizmetleri pazarı” ve ““otoyol hizmet tesisleri işletmeciliği pazarı” olarak belirlenmiştir.
Öte yandan, bu pazarlar için, her bir otoyol hattının bulunduğu bölge ayrı coğrafi pazar olarak
tespit edilmiştir.
G.2. Devre Konu Birimler
G.2.1. Otoyollar ve Köprüler
G.2.1.1. Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu
(8) 1987-1998 yılları arasında üç aşamalı olarak tamamlanan Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu,
toplam 745 km anayol ve 91 km bağlantı yolundan oluşmaktadır. Edirne İstanbul Otoyolu
üzerinde 9 adet D tipi, 1’er adet A, B ve C tipi olmak üzere toplam 12 adet otoyol hizmet tesisi
(OHT) bulunmaktadır. Bu tesislerden 6’sı Yap-İşlet-Devret (YİD), diğer 6’sı da kira sözleşmesi
yoluyla işletilmektedir. İstanbul-Ankara Otoyolu üzerinde ise 2 adet A tipi, 8 adet B tipi ve 14
adet D tipi OHT bulunmaktadır. Bu tesislerin 1 tanesi dışında kalanlar kira sözleşmesi yoluyla
işletilmektedir.
G.2.1.2. İzmir-Çeşme Otoyolu
(9) 1993-1996 yılları arasında tamamlanan İzmir-Çeşme Otoyolu, 78 km anayol 11 km bağlantı
yolundan oluşmakta olup, gidiş ve geliş yolları 2*3 ve 2*2 şeritlidir. Otoyol üzerinde YİD
modeliyle işletilen 1’er adet C ve D tipi OHT bulunmaktadır.
G.2.1.3. İzmir-Aydın Otoyolu
(10) 1996-2004 yılları arasında inşa edilen yol, üç şeritli 95 km ana yol ve 17 km bağlantı yolundan
oluşmaktadır. Otoyol üzerinde 1 adet B, 4 adet D tipi OHT bulunmakta olup, bunlar YİD
yöntemiyle işletilmektedir.
G.2.1.4. İzmir Çevre Otoyolu:
(11) Yapımına 1993 yılında başlanan ve 2006 yılında tamamlanan İzmir çevre otoyolu, üç şeritli
olup, 53 km anayol ve 8 km bağlantı yolundan oluşmaktadır. Otoyol üzerinde 1’er adet B, C
ve D tipi OHT bulunmaktadır. Bunlardan sadece B tipi tesis hizmet vermekte olup, YİD
yöntemiyle işletilmektedir.
G.2.1.5. Pozantı-Adana-Mersin Otoyolu
(12) Toplam 222 km otoyol ve 53 km’lik bağlantı yolundan oluşan otoyolun yapımına 1981 yılında
başlanmış ve yol 2000 yılında tamamlanmıştır. 114 km’lik kısmı 2*3 şeritten kalan kısmı ise
2*4 şeritten oluşmaktadır. Otoyol üzerinde 1 adet A, 2 adet B, 1 adet C ve 7 adet D tipi OHT
bulunmaktadır ve bu tesislerin tamamı YİD ile işletilmektedir.
G.2.1.6. Adana-İskenderun-Şanlıurfa Otoyolu
(13) 1993-2006 yılları arasında 4 aşamalı olarak tamamlanan yol 495 km’lik 2*3 şeritli otoyol ve 66
km’lik 2*2 şeritli bağlantı yolundan oluşmaktadır.
G.2.1.7. Boğaziçi Köprüsü
(14) 64 m yükseklik, 1.074 m uzunluğa sahip olan Boğaziçi Köprüsü, geliş-gidiş yönünde üç şeritli
yoldan oluşmakta ve 7 adet OGS, 5 adet de KGS gişesi ile hizmet vermektedir.
G.2.1.8. Fatih Sultan Mehmet (FSM) Köprüsü
(15) 03.07.1988 yılında tamamlanarak araç trafiğine açılan FSM Köprüsü, 64 m yüksekliğinde
1.510 m (çevre yolu ile birlikte 35 km) uzunluğunda olup, geliş-gidiş yönünde dört şeritli yol, 9
adet OGS ve 12 adet KGS gişesi ile hizmet vermektedir.
12-64/1639-601
3/5
G.2.2. Otoyollar Üzerindeki Hizmet Tesisleri
(16) Otoyollar üzerinde dinlenme, yemek, konaklama ve akaryakıt temini gibi ihtiyaçların
giderilmesi amacıyla OHT’ler bulunmaktadır. A, B, C ve D tipi olarak sınıflandırılan OHT’ler
aşağıdaki şekildedir:
A Tipi Tesis: Yaklaşık 200-250 km aralıklarla akaryakıt satış ve servis istasyonu, kafeterya,
restoran, büfe, tuvalet, telefon ve motel bulunmaktadır.
B Tipi Tesis: Yaklaşık 50 km aralıklarla akaryakıt ve servis istasyonu, kafeterya, restoran,
büfe, tuvalet ve telefon bulunmaktadır.
C Tipi Tesis: Yaklaşık 50 km aralıklarla akaryakıt ve servis istasyonu, kafeterya, büfe, tuvalet
ve telefon bulunmaktadır.
D Tipi Tesis: Yaklaşık 20 km aralıklarla park alanları, çeşme, tuvalet ve büfe bulunmaktadır.
Devre konu birimler üzerinde bulunan hizmet tesislerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo: Otoyol hizmet tesisleri
Otoyol Adı A Tipi Tesis B Tipi Tesis C Tipi Tesis D Tipi Tesis Toplam
Edirne-İstanbul 1 1 1 9 12
İstanbul-Ankara 2 8 - 14 24
İzmir Çevreyolu - 1 1 1 3
İzmir-Aydın - 1 - 4 5
İzmir- Çeşme - - 1 1 2
Pozantı-Mersin - 1 - 1 2
Mersin-Tarsus - 1 - 2 3
Tarsus-Gaziantep 1 - 3 7 11
T.kale-İskenderun - 2 - 5 7
G.Antep- Ş.Urfa - 3 - 3 6
Niğde-Pozantı - 4 - 1 5
Toplam 4 22 6 48 80
G.3. Değerlendirme
(19) Dosya mevcudu bilgilere göre, ÖYK’nın 15.10.2010 tarih ve 2010/88 sayılı Kararı ile
özelleştirme programına alınan ve Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) yapım, bakım,
onarım ve işletimini üstlendiği; bağlantı yolları ile birlikte, Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu,
Pozantı-Tarsus-Mersin Otoyolu, Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolu, Toprakkale-İskenderun
Otoyolu, İzmir-Çeşme Otoyolu, İzmir-Aydın Otoyolu, Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu, İzmir ve
Ankara Çevre Otoyolu, Boğaziçi Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve çevre otoyolu,
bunlar üzerindeki hizmet tesisleri, bakım ve işletme tesisleri, ücret toplama merkezleri ile diğer
mal/hizmet üretim birimleri ve varlıkların, tek paket halinde, fiili teslim tarihinden itibaren 25 yıl
süre ve işletme haklarının verilmesi yöntemi ile özelleştirilmesi için açılan ihale sonucunda en
yüksek teklifi veren Nurol Holding A.Ş.-MV Holding A.Ş.-Alsim Alarko San. Tes. ve Tic. A.Ş.-
Kalyon İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Fernas İnş. A.Ş. Ortak Girişim Grubu (Nurol-MV-Alsim-Kalyon-
Fernas OGG), Koç Holding A.Ş.-UEM Group Berhad-Gözde Gir. Ser. Yat. Ortaklığı A.Ş.
Ortak Girişim Grubu (Koç Holding-UEM Group-Gözde Girişim OGG) ve Autostrade Per I'Italia
S.P.A-Doğuş Holding A.Ş.-Makyol İnş. San. Tur. ve Tic. A.Ş.-Akfen Holding A.Ş. Ortak
Girişim Grubu (Autostrade Per I'Italia-Doğuş Holding-Makyol İnş.-Akfen Holding OGG)
vermiştir.
G.3.1. İşlemin Niteliği ve 1998/4 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
(20) 6001 sayılı Kanun’un “Otoyollar ve tesislerde işletme haklarının verilmesi” başlıklı 29.
maddesinin birinci fıkrasında yer alan, KGM’nin sorumluluğunda bulunan otoyollar ile bunlar
üzerinde bulunan bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri ve diğer mal ve hizmet üretim
birimleri ile varlıklarının işletme hakkının verilmesinin 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları
12-64/1639-601
4/5
Hakkında Kanun hükümleri uyarınca ÖİB tarafından gerçekleştirileceği, anılan Kanun
kapsamında mevcut otoyolların işletme hakkının verilmesinin imtiyaz sözleşmeleri ile
düzenleneceği hükmü çerçevesinde, dosya konusu işlemin özelleştirme işlemi olduğu
anlaşılmıştır. Ayrıca, dosya mevcudu bilgilere göre, özelleştirmeye konu unsurların her biri
1998/4 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro eşiklerini aşmaktadır. Dolayısıyla, inceleme konusu
işlem anılan Tebliğ kapsamında ön bildirime tabi bir işlemdir.
(21) 1998/4 sayılı Tebliğ’in “İzin Başvurusuna Tabi Özelleştirme Yolu ile Devralmalar” başlıklı 5.
maddesi uyarınca, Kuruma ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yoluyla
devralma işlemleri için izin alınması da zorunlu olduğundan, dosya konusu işlemin izne tabi
olduğu değerlendirilmektedir.
G.3.2. İşlemin 2010/4 Sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
(22) Bildirim konusu ihaledeki teklif sahiplerinden Nurol-MV-Alsim-Kalyon-Fernas OGG’nin
taraflarının hali hazırda ilgili pazarda faaliyeti bulunmamaktadır. Bununla birlikte Nurol
Holding, KGM tarafından 19.06.2009 tarihinde düzenlenen “Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu
Yap-İşlet-Devret Projesi”ne ilişkin ihaleyi kazanmıştır. Her ne kadar bildirim tarihi itibarıyla
(…..) anılan projeye ilişkin Yap-İşlet-Devret Sözleşmesi yürürlüğe girmemiş olsa da, söz
konusu projenin tamamlanması ile birlikte Nurol Holding ilgili ürün pazarında faaliyet
göstermeye başlayacaktır. Ancak her bir otoyol hattının bulunduğu coğrafi bölge ayrı bir
coğrafi pazar oluşturduğu için otoyol ve varlıklarının işletme hakkının Nurol-MV-Alsim-Kalyon-
Fernas OGG tarafından devralınması halinde, ilgili pazarlarda herhangi bir yoğunlaşma
olmayacaktır.
(23) İhaledeki diğer teklif sahibi Koç Holding-UEM Group-Gözde Girişim OGG’nin taraflarından
yalnızca UEM Group’un bağlı şirketleri aracılığıyla ilgili ürün pazarında faaliyeti
bulunmaktadır. Bununla birlikte UEM Group’un, Türkiye’de herhangi bir faaliyetinin
bulunmaması nedeniyle, otoyollar, köprüler ve varlıklarının işletme hakkının Koç Holding-
UEM Group-Gözde Girişim OGG tarafından devralınması halinde, ilgili pazarlarda herhangi
bir yoğunlaşma olmayacağı anlaşılmıştır.
(24) Bildirime konu üçüncü ortak girişim gurubu olan Autostrade-Doğuş Holding-Makyol İnş.-Akfen
Holding OGG’nin taraflarından Akfen Holding’in ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Taraflardan Autostrade otoyol işletmeciliği alanında iş yapmaktaysa da
Türkiye sınırları içerisinde herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Doğuş Holding bünyesinde
faaliyet gösteren Doğuş İnşaat ise otoyol yapımında faaliyet göstermekle birlikte, teşebbüsün
otoyol işletmeciliği alanında faaliyeti bulunmamaktadır. Buna karşın Makyol İnşaat doğrudan
veya dolaylı olarak kontrol ettiği teşebbüsler aracılığıyla otoyol yapımı ve işletilmesi
alanlarında faaliyet göstermektedir. Ancak yine ilgili coğrafi pazarlarda bir örtüşme olmaması
nedeniyle otoyollar, köprüler ve varlıklarının işletme hakkının Autostrade -Doğuş Holding-
Makyol İnş.-Akfen Holding OGG tarafından devralınması halinde, ilgili pazarlarda herhangi bir
yoğunlaşma olmayacağı görülmektedir.
(25) Netice itibarıyla, bildirime konu işleme ilişkin olarak, İhale Komisyonu’nca ÖYK’ya
sunulmasına karar verilen teklif sahiplerinden Nurol-MV-Alsim-Kalyon-Fernas OGG, Koç
Holding-UEM Group-Gözde Girişim OGG veya Autostrade Per I'Italia-Doğuş Holding-Makyol
İnş.-Akfen Holding OGG’nin otoyollar, köprüler ve varlıklarının işletme hakkını devralmasının
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve buna dayanılarak hazırlanan 2010/4 sayılı Tebliğ
çerçevesinde herhangi bir sakınca yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
12-64/1639-601
5/5
Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından, otoyollar ve bunlar üzerindeki hizmet tesisleri, bakım
ve işletme tesisleri, ücret toplama merkezleri ve diğer mal ve hizmet üretim birimleri ile
varlıkların 25 yıllık bir süre için “işletme hakkının verilmesi” yöntemiyle
1-
- Nurol Holding A.Ş.-MV Holding A.Ş.-Alsim Alarko San. Tes. ve Tic. A.Ş.- Kalyon İnş. San.
ve Tic. A.Ş.-Fernas İnş. A.Ş. Ortak Girişim Grubu,
- Koç Holding A.Ş.-UEM Group Berhad-Gözde Gir. Ser. Yat. Ortaklığı A.Ş. Ortak Girişim
Grubu,
- Autostrade Per I'Italia S.P.A-Doğuş Holding A.Ş.-Makyol İnş. San. Tur. ve Tic. A.Ş.-Akfen
Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu
tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında
Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi olduğuna;
2- Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel
devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu
işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy