Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-5 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 05-22/264-73
Karar Tarihi : 7.4.2005
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B- RAPORTÖR : Derya YENİŞEN
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Karel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 20
Kore Şehitleri Caddesi Yzb. Kaya
Aldoğan Sok. 16 Zincirlikuyu 80600 İstanbul
D- İLGİLİ
TARAFLAR : Karel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile yetkili
satıcıları ve bayileri
E- DOSYA KONUSU : “Karel A.Ş. Yurtiçi Yetkili Satıcılık/Bayi
Sözleşmesi”nin 2002 sayılı Tebliğ kapsamına girdiğinin tespit edilmesi,
bunun mümkün görülmemesi halinde bireysel muafiyet tanınması talebi. 30
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.2.2005 tarih ve 836 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine düzenlenen 31.3.2005 tarih ve 2005-2-5 / MM-05-D.Y.
sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, 4.4.2005 tarih ve REK.0.06.00.00/38
sayılı Başkanlık önergesi ile 05-22 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1. Karel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile yetkili satıcıları/bayileri arasında
imzalanmış olan “Karel A.Ş. Yurtiçi Yetkili Satıcılık/Bayi Sözleşmesi”nin, G.3. 40
maddesinde yetkili satıcı/bayinin satış fiyatlarını serbestçe belirlemesi
engellediğinden, 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği’nin 4. maddesi (a) bendi
uyarınca Tebliğ ile sağlanan muafiyet kapsamı dışında kaldığı, ancak ilgili
madde metni yetkili satıcı/bayilerin diğer aracı firmalara yapacağı satışlarda,
KAREL’in ürün ve hizmet fiyatlarını ve iskonto oranlarını tavsiye edebileceği
veya fiyat ve iskontolarda azami oranları belirleyebileceği yönünde tadil
edildiği takdirde Sözleşme’nin Tebliğ ile sağlanan muafiyetten
faydalanabileceği,
05-22/264-73
2
2. Diğer yandan, Sözleşme’nin E.14. maddesinde yetkili satıcı/bayilere belirsiz 50
süreli rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği, bu haliyle ilgili maddenin
Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendine aykırı olduğu; söz konusu maddeye Tebliğ
ile sağlanan muafiyetin uygulanabilmesi için madde metninin, rekabet etmeme
yükümlülüğünün geçerli olacağı süreyi azami 5 yıl süre ile sınırlayacak bir
düzenleme içerecek şekilde tadil edilmesi gerektiği,
3. Sözleşme’de yukarıda 1 ve 2. maddelerde yer verilen değişikliklerin
yapılarak Rekabet Kurumu’na bildirilmesi gerektiği, bu değişikliklerin
yapılması suretiyle Sözleşme’nin Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti
kapsamına gireceği, Sözleşme’nin mevcut haliyle bireysel muafiyetten de 60
faydalanamayacağı,
ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME:
H.1. Anlaşmanın Konusu ve Niteliği
Sözleşme ile yetkili satıcı/bayi, sözleşme konusu ürünleri pazarlamak, satmak
ve satış sonrası hizmetleri vermek üzere yetkilendirilmiştir. Yetkili satıcı veya
bayiler, Van, İzmir, Antalya, Ankara, İstanbul olmak üzere iller bazında
ayrılmış olan bölgelerde faaliyet göstermektedir.
Bir bölgede, birden fazla yetkili satıcı veya bayi tayin edilebilmektedir.
Sözleşme, imza tarihinden başlayarak bir yıl süre ile geçerli olacaktır.
Yetkili satıcılar, esas olarak son kullanıcıya satış yapan ve satış sonrası
hizmet veren, dağıtım kanalının ana unsurudur. Bu firmalar KAREL ürünlerini
bilen teknik kökenli firmalar (genellikle bayi statüsündeki firmalar) arasından
seçilmektedir. Yetkili satıcı, satış sonrası hizmet sorumluluğunu üstlenmek
koşuluyla bayilere satış yapabilmektedir.
Bayiler ise dağıtım sisteminin, belirli koşulları sağlamaları halinde yetkili satıcı
olmaya aday olan ancak mevcut durumda ticari ve teknik gelişimlerini
tamamlayamamış olan unsurudur.
Yetkili satıcılar ve bayiler, kendi bölgeleri içinde, ürünlerini nihai tüketicilere
ve/veya diğer aracı firmalara satabilmektedir. Dolayısıyla, seçici dağıtım
sisteminde olduğu gibi, kapalı ve sadece yetkilendirilmiş satıcılara satış
yapmanın serbest olduğu bir sistem söz konusu değildir.
Sözleşme dahilinde KAREL, prensip olarak devlet kurum ve kuruluşları, banka
v.b. büyük müşteriler ile ihaleler dışında nihai kullanıcılara doğrudan satış
yapmamaktadır.
05-22/264-73
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Sözleşmenin konusu, özel telefon santralleri ile bunlarla birlikte kullanılan özel
çevre birimlerinin satış, montaj ve satış sonrası hizmetlerinin yerine getirilmesi
için yetkili satıcı veya bayi tayin edilmesidir. Dolayısıyla, bildirim konusu
ürünlerden ilki, özel telefon santralleri ve kablolu-kablosuz telefonlar, faks
cihazları gibi ürünlerden oluşan çevre birimleri, diğeri ise bu ekipmanların
montaj ve satış sonrası hizmetleridir. Bu durumda, “özel telefon santralleri ve
bunların çevre birimleri pazarı” ve “özel telefon santralleri ve bunların çevre
birimlerinin montaj ve satış sonrası hizmetleri” ilgili ürün pazarlarını
oluşturmaktadır. Söz konusu mal ve hizmetlerin birbirinin tamamlayıcısı
olduğu ve malların yeniden satışının, bu mallara ilişkin gerekli hizmetlerin de
verilmesini beraberinde getirdiği göz önüne alındığında, ilgili pazar bu iki
pazarı da kapsayacak şekilde “özel telefon santralleri ve çevre birimleri ve
bunların montaj ve satış sonrası hizmetleri” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Sözleşme konusu ürünlerin satışı ve satış sonrası hizmetleri, tüm Türkiye’de
gerçekleşmektedir. İlgili ürün pazarı kapsamındaki mal ve hizmetler açısından
rekabet koşulları bölgeler arasında hissedilir oranda farklılık
göstermemektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları”dır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Sözleşme hükümleri incelendiğinde, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği açısından 4 madde dikkat çekmektedir. Bunlar; bölge
dışına satışların düzenlendiği E.3. madde, YS veya B’ye ilişkin rekabet
yasağının getirildiği E.14. madde, fiyatlarla ilgili F.7. madde ve son olarak YS
veya B’nin aracı firmalara yapacağı satışlarla ilgili G.3. maddedir.
i. Bölge dışına satışlar
Sözleşme’nin E.3. maddesi;
“İşbu sözleşme ile KAREL, yukarıda öngörülen yetkileri Y.S’nın / B.’nin
bulunduğu BÖLGE için vermektedir. Y.S. / B. bu BÖLGE içinde, ÜRÜN’lerini
nihai tüketicilere ve/veya diğer aracı firmalara satmakta serbesttir.
BÖLGE’sindeki bir müşterisinin BÖLGE dışındaki bir ihtiyacının karşılanması
durumunda, satışın yapıldığı bölgedeki KAREL Yetkili Satıcısı / Bayisi ile
Satış-Montaj ve Bakım konularında KAREL’in de onayladığı bir anlaşma
yapacaktır. Bu şartların yerine getirilmeden BÖLGE dışına ÜRÜN satışının
yapıldığının tespit edilmesi durumunda söz konusu ürün ile ilgili servis ve
hizmet, garanti süresi ve kapsamı içinde, KAREL tarafından o BÖLGE’deki
Y.S.’nın / B.’nin sorumluluğuna verilir. Bu hizmet karşılığında anılan ürünün
liste fiyatının en az %20’si KAREL tarafından Y.S.’ya / B.’ye ödenir. Bu
meblağ satışı yapan Y.S.’nın / B.’nin cari hesabına borç olarak fatura edilir.”
05-22/264-73
4
şeklindedir. Bölge dışına satışlara ilişkin bu düzenleme, telefon santralleri ve
çevre birimlerinin satışı işinin, montaj da dahil olmak üzere satış sonrası
verilecek hizmetlerden ayrılamaz nitelikte olmasından kaynaklanmaktadır.
Satış sonrası hizmetler, PTT hattı temini, hattın taşınması, bina içinde hat
çekilmesi, bu hatların santral üzerine işlenmesi gibi faaliyetlerle birlikte,
santralden ve tesisattan kaynaklanan arızalarda yerinde (garanti gereğince iki
yıl boyunca ücretsiz) destek verilmesi işini de kapsamaktadır. Bu işlerin
yapılabilmesi için yetkili satıcı/bayinin, telefon santralinin kurulduğu yere yakın
olması gerekmektedir. Madde ile amaçlanan, bu hizmetlerin sağlıklı ve
kesintisiz verilebilmesidir. Dolayısıyla, bir yetkili satıcı/bayi bölge içindeki
müşterisinin bölge dışındaki bir ihtiyacını karşılayacak satış yaptığında, satış
sonrası hizmetlerin gerektiği gibi verilmesini teminen o bölgedeki yetkili
satıcı/bayi ile bir anlaşma yapacak, bu anlaşma da KAREL tarafından
onaylanacaktır. Sınırlama açıklanan gerekçelerle Sözleşme konusu
faaliyetlerin yürütülebilmesi için gerekli ve makul bir sınırlamadır ve
Sözleşme’yi pasif satışları yasaklamak suretiyle 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamı
dışına çıkaracak nitelikte değildir.
ii. Rekabet yasağı
Sözleşme’nin E.14. maddesi, alıcılara rekabet etmeme yükümlülüğü
getirmektedir. Söz konusu madde aşağıdaki şekildedir:
“ Y.S/B., Y.S./B.’nin tüzel kişi olması halinde bu tüzel kişiliğin merkez veya
şubelerinin, irtibat ve/veya tanıtım ofislerinin müdürleri, ortakları Karel ürünleri
ile birlikte benzer ve/veya rakip markaların ürünlerini üretemez, satamaz, satın
alamaz, dağıtamaz; reklamını, tanıtımını, promosyonunu, pazarlamasını,
depolamasını yapamaz; stoklarında bulunduramaz, afişlerini, logo veya
tabelalarını asamaz.
Y.S/B., Y.S./B.’nin tüzel kişi olması durumunda ortakları benzer ve/veya rakip
ürünleri KAREL dışında üreten ve/veya dağıtan şirketlere ortak olamaz, ortak
alamaz ve bağlantılı şirketleri ile de bu tip faaliyetlerde bulunmaz.”
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesine göre, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya
süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü, anlaşmaya tanınacak
muafiyetten faydalanamayacaktır. E.14. madde incelendiğinde, rekabet
etmeme yükümlülüğüne ilişkin bir süre belirlenmediği anlaşılmaktadır. Bu
maddenin Tebliğ ile tanınan muafiyetten faydalanabilmesi için, maddede 5 yılı
aşmayacak bir süre tahdidine yer verilmesi gerekmektedir.
iii. Fiyatlar
Sözleşme’nin F.7. maddesinde, müşteriye uygulanacak fiyatların KAREL
tarafından tavsiye edileceğine yer verilmiştir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi (a) bendi uyarınca sağlayıcının alıcılara satış fiyatını tavsiye etmesi
izin verilen bir sınırlamadır ve Sözleşme’yi muafiyet kapsamı dışına
çıkarmamaktadır.
05-22/264-73
5
iv. Aracı firmalara yapılacak satışlar
Sözleşme’nin G.3. maddesinde;
“Y.S./B. diğer aracı firmalara yapacağı satışlarda, KAREL’in diğer satıcılara
uygulayacağı satış koşullarına kesinlikle uymak zorundadır.”
denilmektedir.
2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği uyarınca, alıcının kendi satış fiyatını
belirleme serbestisinin engellenmesi, dikey anlaşmayı grup muafiyeti dışına
çıkarmaktadır. Yukarıda yer verilen madde ile de, aracı firmalara yapılacak
satışlarda KAREL’in yetkili satıcı ve bayilerin uygulayacağı fiyatlara müdahale
ettiği anlaşılmaktadır. Bu müdahale, doğrudan satış fiyatının dikte edilmesi
şeklinde olabileceği gibi, satışlarda uygulanacak iskonto oranlarının KAREL
tarafından belirlenmesini de kapsamaktadır. Dolayısıyla, maddenin, KAREL’in
satış koşullarını tavsiye edebileceği veya uygulanacak azami fiyat veya
iskonto oranlarını belirleyebileceği şeklinde değiştirilerek 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesinin (a) bendi ile uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir.
I- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre:
1. “Karel A.Ş. Yurtiçi Yetkili Satıcılık/Bayi Sözleşmesi”nin, G.3. maddesi ile
yetkili satıcı ve bayilerin satış fiyatlarını serbestçe belirlemelerinin
engellenmesi nedeniyle, 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği’nin 4. maddesi
(a) bendi uyarınca Tebliğ ile sağlanan muafiyet kapsamı dışında kaldığına,
2. Sözleşme’nin E.14. maddesinde yetkili satıcı/bayilere belirsiz süreli rekabet
etmeme yükümlülüğü getirilmesi nedeniyle, Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendi
uyarınca söz konusu maddeye Tebliğ ile sağlanan muafiyetin
uygulanamayacağına,
3. Sözleşme’nin G.3. maddesinin “…yetkili satıcı/bayilerin diğer aracı
firmalara yapacağı satışlarda, KAREL’in ürün ve hizmet fiyatlarını ve iskonto
oranlarını tavsiye edebileceği veya fiyat ve iskontolarda azami oranları
belirleyebileceği…” yönünde tadil edilmesi halinde Sözleşme’nin 2002/2 sayılı
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden faydalanabileceğine,
4. Sözleşme’nin E.14. maddesinin rekabet etmeme yükümlülüğünün geçerli
olacağı sürenin azami 5 yıl süre ile sınırlanacak şekilde düzenlenmesi halinde
ilgili maddenin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
faydalanabileceğine,
5. Bu değişikliklerin yapılabilmesi için taraflara 60 gün süre verilmesine,
gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde
05-22/264-73
6
haklarında soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun’un 16. ve 17.
maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy