Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-5-045 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 20-43/588-262
Karar Tarihi : 24.09.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Serap TOPALÖMER, Eren YALDIZLI, Mert ÖZMEN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Kast Ajansları Derneği
Temsilcisi: Av. Emel KORKUT
Vişnezade Mah. Bayıldım Cad. Balıklı Apt. No:14/1 Maçka
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Kast Ajansları Derneği yönetim kurulu tarafından alınan
kararla hazırlanan ve Derneğin internet sitesinde yayımlanacak olan sözleşmeye
ilişkin menfi tespit/muafiyet talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 07.10.2019 tarih ve 6729
sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 22.04.2020 tarih ve 2019-5-045/MM sayılı
Muafiyet/Menfi Tespit Raporu 30.04.2020 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında
görüşülmüş ve 20-21/277-Mİ sayı ile dosya konusunun ek çalışma yapılmak üzere Kurul
gündeminde incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
(3) Anılan karar çerçevesinde hazırlanan 18.09.2020 tarih ve 2019-5-045/BN-01 sayılı Bilgi
Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor ve Bilgi Notu’nda, bildirimi yapılan sözleşmeye;
- Kısıtlayıcı hükümler içermesi nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında olduğundan
menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Bununla birlikte, ödeme koşullarına ilişkin “…günlük ücretin asgari yarısı…”,
“günlük ücret üzerinden hesaplanan saat ücreti”, “…1/10 oranında…”, “… bir gün
ve tek kullanım alanı ücretinin yarısı…” gibi dolaylı fiyat tespitine yol açan
ifadelerinin çıkarılması koşuluyla, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında
bireysel muafiyet tanınabileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflara İlişkin Bilgiler: Kast Ajansları Derneği (KASTDER) ve Üyeleri
(5) Başvuruda, 2006 yılında kurulan KASTDER’in, her türlü reklam mecralarını kullanan,
üretimini ve tüketimini yapan kuruluşlarla çalışmalar yapan, onlara rehberlik eden,
ajansların mesleki yeterliliklerini geliştirmek ve sektörün bütün olarak gelişmesini
sağlamak amacıyla forum, seminer, konferans vb. etkinlikler düzenleyen, toplumun bu
sektörde var olan mesleklere karşı ilgisini arttırmayı amaçlayan, tüketiciye karşı
sorumluluk duygusuyla sektördeki ticari ilişkilerin standartlarını oluşturan, sanatçıların
20-43/588-262
2/8
haklarını korumak amacıyla çalışmalar yapan bir dernek yapılanması olduğu
belirtilmiştir. Türkiye’de faaliyet gösteren kast ajanslarının yaklaşık %10’unu bünyesinde
bulundurmaktadır1.
G.2. İlgili Pazar
(6) Bildirim konusu taslak sözleşmeyle, kast ajansları ve bu ajanslara bağlı oyuncu,
model/fotomodeller ile reklam ajansları, reklam yapım şirketleri ve doğrudan reklam
verenler arasındaki çalışma usul, ilke ve esaslarının, tarafların hak ve
yükümlülüklerinin/sorumluluklarının belirlenmesi, reklamcılık, prodüksiyon, oyunculuk
ve modellik sektöründeki tüm tarafların menfaatleri gözetilerek sektörün gelişiminin
sağlanması amaçlanmaktadır.
(7) Kast ajansları oyuncu ya da reklam yüzü olmak isteyenlerin kendisine yaptığı
başvurularla oyuncu portföyünü oluşturmakta; belli bir komisyon karşılığında, reklam
ajansları, reklam yapım şirketleri ve doğrudan reklam verenlerden oluşan şirketler ile
portföylerinde bulunan manken, model ve oyuncuları bir araya getirmekte ve bunlar
arasında yapılacak anlaşmalara aracılık etmektedir. Bu bakımdan kast ajanslarının rolü,
reklam, tanıtım, organizasyon (defile, fuar, sergi, festival vb.), film gibi gösterimlerde rol
alacak fotomodel, manken, oyuncu, dansçı, animatör, seslendirme sanatçısı, hostes,
sunucu vb. insan kaynağını temin etmektir.
(8) Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı “oyuncu, fotomodel ve manken temin pazarı” olarak ele
alınabilecek ve dosya konusu iddiaların değerlendirilmesinde esas pazarı
oluşturabilecektir. Bununla birlikte, ilgili ürün pazarı tanımı yapılacak değerlendirmenin
sonucuna herhangi bir etkisinin olmayacağından, “İlgili Pazarın Tanımlanmasına Dair
Kılavuz’un 20. maddesi doğrultusunda, detaylı bir pazar analizi ve kesin bir ilgili ürün
pazarı tanımı yapılmamıştır.
(9) Dosya konusu kast ajanlarının faaliyet alanı dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazarın
Türkiye olarak ele alınması mümkün olmakla birlikte, ilgili ürün pazarına benzer şekilde,
işbu dosya kapsamında yapılacak olan ilgili coğrafi pazar tanımının yapılacak
değerlendirmenin sonucuna herhangi bir etkisinin olmayacağı anlaşılmıştır. Bu
çerçevede, yukarıda sözü edilen Kılavuz’un ilgili maddesi doğrultusunda, detaylı bir
pazar analizine ve kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımına ihtiyaç duyulmamıştır.
G.3. Bildirim Konusu Taslak Sözleşmenin Kapsamı ve Niteliği
(10) 2006 yılında faaliyete geçen KASTDER’in, sanatçıların çalışma standartlarının
yükseltilmesi ve her türlü haklarının korunması için gerekli koşulların sağlanması,
sanatçılar ve hizmet verilen kuruluşların ortak sorunlarına arabuluculuk edilmesi gibi
amaçları bulunmaktadır. Başvuruya göre, bu amaçlarla ilintili olarak KASTDER yönetim
kurulunca, taraflardan birisinin kast ajansı, diğerinin reklam ajansı/reklam yapım
şirketleri/doğrudan reklam verenlerin olduğu tavsiye niteliğinde bir taslak sözleşme
hazırlanması ve kamuya açık bir şekilde KASTDER’in resmi internet sitesinde
yayımlanması planlanmaktadır. Oyunculuk ve modellik hizmetlerinde faaliyet gösteren
tüm paydaşların kullanımına yönelik olarak hazırlanan söz konusu taslak sözleşmenin
amacı, yapılan bildirimde; sektörün gelişimini sağlamak adına paydaşların birbirleriyle
ilişkilerini sürdürmelerine yönelik asgari standartların belirlenerek sektörde faaliyet
gösteren teşebbüslere kılavuzluk edilmesi, böylece tarafların yasal haklarının koruma
altına alınması olarak belirtilmektedir. Ayrıca anılan sözleşmeyle, oyunculuk ve modellik
sektörünün insan ve emek odaklı bir sektör olduğundan bahisle pazarda faaliyet
1 Bildirim Formunda Türkiye’de yaklaşık 400-450 adet kast ajansının faaliyet gösterdiği ve KASTDER’in
40 üyesinin bulunduğu belirtilmiştir.
20-43/588-262
3/8
gösteren büyük reklam ajansları ve reklam veren teşebbüsler karşısında oyuncu ve
modellerin haklarının korunmasının da amaçlandığı bildirilmiştir.
(11) Taslak sözleşme; “Sözleşmenin Konusu”, “Süre ve İlave Kullanımlarla İlgili Maddeler”,
“Çalışma Koşulları ile İlgili Maddeler”, “Sigorta ile İlgili Maddeler”, “Çalışma Süresi ile
İlgili Maddeler”, “İşin İptali ile İlgili Maddeler”, “Ödeme Şekli ve Koşulları ile İlgili
Maddeler” ve “Genel Hükümler” başlıklı sekiz bölümden oluşmaktadır. Sözleşme genel
itibarıyla, sözleşme taraflarının hak ve yükümlülüklerine ilişkin genel düzenlemeleri
içermektedir. Sözleşmede yer alan ve rekabet mevzuatı açısından önemli olduğu tespit
edilen maddelerin detaylarına aşağıda yer verilmiştir:
Çalışma Koşulları ile İlgili Maddeler:
- Madde 8: İstanbul il sınırları dışında yapılacak çekimlerde; Oyuncu / Fotomodel
ücretlerine (…..).
- Madde 12: İş öncesi kıyafet provası, 1 günde 2 saat için ücretsiz gerçekleştirilir.
Uzayan provalarda (…..).
Çalışma Süresi ile İlgili Maddeler:
- Madde 16: Çalışma süresi oyuncunun işyerine geliş saatinden itibaren başlar,
işyerini terk ettiği saate kadar devam eder. Belirtilen saatten sonra çekim yerine
gelen oyuncunun ücreti, gecikmiş olduğu süre oranında kesilir. Çalışma bir
günden uzun sürecekse, bütçeye (…..).
- Madde 17: Oyuncunun günlük çalışma süresi, toplam bir saatlik ara dinlenme
süresi dahil 10 (on) saattir. Eğer tek günlük çalışma süresi aşılmış ise her fazla
çalışma saati için (…..) fazla çalışma ücreti Yapım Şirketi / Reklam Ajansı
tarafından ayrıca ödenir. Çalışma fazlası ücret devam eden günler içinde, ilk gün
ücreti üzerinden hesaplanır. Oyuncunun 18 yaşından küçük olması durumunda;
çalışma süreleri, vb. hususlarda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 71. maddesi ile
Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in
Çalışma Koşulları’na ilişkin hükümleri uygulanır. Yapım Şirketi/Reklam
Ajansı/Cast Ajansı, bu hükme uygun davranmayı kabul, beyan ve taahhüt eder.
İşin İptali ile İlgili Maddeler:
- Madde 19: Belirlenen çekim saatinden 24 saat öncesine kadar yada çekim
esnasında iş ertelenirse / iptal edilirse; anlaşılan ücretin (global ücret ve gün
olarak anlaşılmış olsa bile), (…..), Yapım Şirketi / Reklam Ajansı ödeme yapar.
Mücbir sebepler konunun dışındadır (Deprem-sel, yangın vb.).
- Madde 20: Çekim esnasında oyuncunun yetersizliği nedeniyle, yönetmenin /
fotoğrafçının talimatlarının uygulanamamasında ise oyuncuya (…..) ödenir.
(12) Yukarıda yer verilen sözleşme hükümlerinde ödeme koşullarına ilişkin yer verilen
“…günlük ücretin asgari yarısı…”, “günlük ücret üzerinden hesaplanan saat ücreti”,
“…1/10 oranında…”, ”… bir gün ve tek kullanım alanı ücretinin yarısı…” ifadeler dolaylı
fiyat tespitine yol açabilecek nitelikte olup anılan ifadelerle ilgili yapılan
değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
G.4. Sektör Paydaşları İle Yapılan Görüşmeler
(13) Bildirim konusu taslak sözleşmenin tarafları olabilecek yahut taslak sözleşmeden
etkilenme ihtimali olan reklam ajansları, kast ajansları, Oyuncular Sendikası ve
oyunculardan oluşan sektör paydaşları ile rekabetçi açıdan detaylıca incelenmesi
gereken “…günlük ücretin asgari yarısı…”, “…günlük ücret üzerinden hesaplanan saat
20-43/588-262
4/8
ücreti…”, “…1/10 oranında…”, ”… bir gün ve tek kullanım alanı ücretinin yarısı…” gibi
ifadelere yönelik değerlendirmeleri başta olmak üzere genel değerlendirmelerini de
içeren görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
(14) Yapılan görüşmelerden bazı reklam ya da kast ajanslarının daha çok fotomodellerle
çalıştığı, bazılarının ise yoğun olarak oyuncularla çalıştığı, bazı kast ajanslarının
portföylerinde çok sayıda ancak tanınırlığı yüksek olmayan oyuncular bulunduğu, bazı
kast ajanslarında ise az sayıda ancak kaşesi yüksek oyuncuların bulunduğu dolayısıyla
reklam ajanslarının ve kast ajanslarının kendi içlerinde farklılık gösterebildiği
görülmektedir. Oyuncu piyasasında ise oyuncuların birbirleri arasındaki farklılaşmanın,
bir diğer deyişle heterojenliğin çok daha yüksek olduğu değerlendirilmektedir. Özetle
kast ajansından reklam ajansına, oyuncunun tanınırlığından projenin büyüklüğüne
kadar pazarın tüm paydaşlarının kendi içlerinde yüksek heterojenlik barındırdığı
görülmektedir.
(15) Diğer taraftan sektörün bir standarda oturmasının, var olan yüksek belirsizliklerin
giderilmiş olmasının tüm taraflar açısından faydalı olabileceği hususu da yapılan
görüşmelerin bir kısmında ifade edilmekle birlikte pazarın çok farklı yapıda olması
nedeniyle tüm paydaşlar için geçerli tek ve ortak bir zemin oluşturulmasının mümkün
ve/veya uygulanabilir olmayacağı da ifade edilmiştir. Bu noktada KASTDER üyesi olan
ve taslak sözleşmenin hazırlanması aşamasında bizzat görev almış kast ajanslarının
da sektörün irili ufaklı yapıda olduğunun farkında oldukları, dolayısıyla sözleşmenin
öneri niteliğinde kalacağını düşündükleri görülmüştür.
(16) Öte yandan tavsiye niteliğinde ortaya çıkan teşebbüs birliği kararlarının pazarda önemli
sayıda işletme ya da önde gelen büyük işletmeler tarafından uygulanmaya başlanması
halinde tavsiye olmaktan çıkabileceği, teşebbüsleri bağlayıcı ve rekabeti sınırlayıcı
kararlar haline dönüşebileceği endişesi varlığını sürdürmektedir. Nitekim yine
KASTDER tarafından daha önce yayımlanmış ve yine tavsiye niteliğinde olan reklam
filmlerinin farklı mecralarda gösterilmesi halinde uygulanacak uyarlama tarifesinin
reklamcılık sektörünün neredeyse tümünde uygulanır hale geldiği yapılan bir
görüşmede ifade edilmiştir.
G.5. Değerlendirme
G.5.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 8. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(17) Aynı pazarda faaliyet gösteren teşebbüsleri bünyesinde bulunduran ve bir teşebbüs
birliği olan KASTDER’in yönetim kurulu tarafından alınan bir kararla hazırlanan taslak
sözleşmeye ilişkin menfi tespit değerlendirmesi, Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
yapılmıştır. 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar” başlıklı 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların, uyumlu
eylemlerin ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak
olduğu hükme bağlanmıştır. İlgili maddenin (b) bendinde, “mal veya hizmetlerin alım ya
da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” bu tür hallere örnek olarak gösterilmektedir.
(18) Bu bağlamda taslak sözleşmenin bir önceki bölümde yer verilen maddeleri
incelendiğinde, doğrudan ana hizmet alım ya da satım fiyatlarının belirlenmediği
görülmektedir. Diğer yandan sözleşme taraflarının ana hizmet fiyatlarını serbestçe
belirledikten sonra sözleşmede yer alan “…günlük ücretin asgari yarısı…”, “günlük ücret
üzerinden hesaplanan saat ücreti”, “…1/10 oranında…”, ”… bir gün ve tek kullanım alanı
ücretinin yarısı…” ifadelerinin tarife belirlemek suretiyle dolaylı olarak fiyat tespiti ve
20-43/588-262
5/8
ticari koşullara müdahale olarak yorumlanması mümkündür. Her ne kadar incelemeye
konu taslak sözleşmenin sektör paydaşlarınca kullanımının ihtiyari olması ve yahut
kullanılacaksa da sözleşmede yer alan maddeleri diledikleri gibi tadil ederek
kullanmalarının mümkün olduğu belirtilse de sözleşmelerinde yazılı usulü kullanan
sektör paydaşlarının birçoğunun bu sözleşmeyi veri olarak alacağı ve ticari koşullarını
değiştirme eğilimi göstermeyeceği değerlendirilmektedir.
(19) Sektör paydaşları ile yapılan görüşmelerde, kast ajansından reklam ajansına,
oyuncunun tanınırlığından projenin büyüklüğüne kadar pazarın tüm paydaşlarının kendi
içlerinde yüksek heterojenlik barındırdığı, dolayısıyla sözleşmenin öneri niteliğinde
kalacağı görüşü ileri sürülmüştür. Ancak, aksi durumda kurulacak iş ilişkilerinin
farklılıklarına göre yeterince esnek olması gereken ve her bir sözleşme özelinde
değişmesi gerekebilecek sözleşme maddelerinin mevcut taslak sözleşme aracılığıyla
sabit hale gelmesi söz konusu olabilecektir.
(20) Herhangi bir bağlayıcılığı bulunmasa da tavsiye niteliğinde ortaya çıkan teşebbüs birliği
kararlarının pazarda önemli sayıda işletme ya da önde gelen büyük işletmeler
tarafından uygulanmaya başlanması halinde tavsiye olmaktan çıkabileceği,
teşebbüsleri bağlayıcı ve rekabeti sınırlayıcı kararlar haline dönüşebileceği endişesi
varlığını sürdürmektedir. Nitekim yine KASTDER tarafından daha önce yayımlanmış ve
yine tavsiye niteliğinde olan reklam filmlerinin farklı mecralarda gösterilmesi halinde
uygulanacak uyarlama tarifesinin reklamcılık sektörünün neredeyse tümünde uygulanır
hale geldiği bir sektör paydaşı ile yapılan görüşmede ifade edilmiştir.
(21) Anılan sözleşmenin, yukarıda ifade edilen maddeleri dikkate alındığında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu ve bu nedenle sözleşmeye menfi tespit
belgesi verilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
(22) Aşağıda sözleşmeye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet
tanınıp tanınamayacağı değerlendirilmiştir.
G.5.2. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(23) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olan bir sözleşmenin, bu madde
hükümlerinin uygulanmasından bireysel olarak muafiyete tabi tutulabilmesi için
Kanun’un 5. maddesinde sayılan dört koşulun tamamının karşılanması gerekmektedir.
Bu koşullar 5. maddenin birinci fıkrasında:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
şeklinde sayılmıştır.
a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(24) Bildirim Formunda ve sonrasında sunulan belgelerde verilen bilgilerde, taslak sözleşme
ile objektif etkinlik kazanımlarının ortaya çıkmasının beklendiği ileri sürülmektedir. Buna
göre, taslak sözleşmenin bir tarafında yer alacak kast ajanslarının sektöre giriş
maliyetlerinin yüksek olmadığı ve sektörün dinamik bir yapıda olduğu belirtilmektedir.
Bunun sonucunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olmayan kast ajanslarının pazara
20-43/588-262
6/8
girişleri ve yüksek batık maliyetler gerektirmediği için pazardan çıkışları mümkün
olmaktadır. Yeterli tecrübeye sahip olmayan kast ajanlarının temsil ettiği oyuncuların
haklarının yeterince savunulamaması veya bu kast ajanslarının piyasadan çıkmalarıyla
sektördeki tüm paydaşların zarar görmesi gündeme gelmektedir.
(25) Öte yandan, taslak sözleşmenin diğer tarafında yer alacak reklam verenler/reklam
ajansları açısından bakıldığında ise aldıkları projeler için gerekli oyuncuların temin
edilmesi aşamasında genellikle kısıtlı zamanlarının olduğu belirtilmiştir. Özellikle geniş
kapsamlı projelerde bu sorunun daha çok gündeme geldiği, yüksek sayıda oyuncunun
hızlıca temin edilmesi gerekliliğinin arttığı ifade edilmiştir.
(26) Buna göre, hem kast ajansları hem de reklam verenler/reklam ajansları açısından
bakıldığında, taslak sözleşme sektörde gerçekleşecek iş ilişkilerinde sektöre yeni giren
teşebbüslere kılavuzluk ederek tecrübesizlikten kaynaklanacak sorunları giderecek,
tarafların haklarının korunması için asgari standartlar ortaya konmuş olacak, anlaşmalar
için gerekli olan zaman maliyeti azaltacaktır. Sektör paydaşları arasında daha zayıf
konumda olan oyuncuların haklarının da gerek kast ajanslarına gerekse reklam
ajanlarına karşı korunmasına olanak tanınacaktır. Bu çerçevede tavsiye edilen bu
sözleşmede belirli standartların ortaya konulması ile hizmetlerin sunulmasında iyileşme
ve sektörde teknik olarak gelişme meydana gelecektir.
(27) Yapılan açıklamalar doğrultusunda, sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan koşulu sağladığı değerlendirilmektedir.
b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(28) Hizmet kalitesinde iyileşme ve sektörde belli bir düzen sağlanması sonucunda nihai
tüketici de dolaylı olarak bir fayda sağlayacaktır. Ayrıca, sektörde büyük reklam
ajansları/reklam verenler/yapım ajansları karşısında genel olarak zayıf konumda olan
oyuncu/fotomodel/modellerle ilgili asgari standartlar sunulmuş olması ve yapılan
sözleşmelerde karşılaşılacak noksanlıkların bu taslak sözleşme ile saf dışı bırakılması
sonucunda yeni oluşacak fiyat-kalite dengesi de dolaylı olarak tüketiciyi olumlu yönde
etkileyebilecektir.
(29) Yapılan açıklamalar doğrultusunda, sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinde yer verilen koşulu sağladığı anlaşılmıştır.
c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(30) Öncelikle sözleşmenin zorunlu olmaması, taraflara sözleşme serbestisi verilmesi,
gerektiğinde karşılıklı anlaşma ile bazı maddelerin değiştirilebilmesi ve bu sözleşmelerin
yalnızca tavsiye kararlar olarak sektörün bilgisine ve kullanımına sunulması, ilgili
piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına yol açmayacağının
göstergeleri olarak kabul edilebilecektir. Ayrıca, sektördeki iş ilişkilerinin yüksek
çoğunluğunun yazılı değil sözlü olarak gerçekleşmesi, pazara girişler önünde yasal
ve/veya yapısal engellerin bulunmaması itibarıyla sektörün dinamik yapısı ve
KASTDER’in pazarın yalnızca %10-15’lik dilimini temsil etmesi bu hususu destekler
niteliktedir.
(31) Diğer taraftan, sözleşme tarafları ana hizmet fiyatlarını serbestçe belirlemekle birlikte,
taslak sözleşmede rekabet hukuku bağlamında ele alınabilecek kısıt, “…günlük ücretin
asgari yarısı…”, “günlük ücret üzerinden hesaplanan saat ücreti”, “…1/10 oranında…”,
”… bir gün ve tek kullanım alanı ücretinin yarısı…” gibi ifadelerdir. Bu ifadelerin dolaylı
olarak fiyat tespitine yol açma ihtimalinin göz önüne alınması gerektiği
değerlendirilmektedir. Her ne kadar bildirim formunda tavsiye niteliğinde hazırlanan bir
sözleşme olduğu ifade edilse de, internet sitesinde tüm sektör paydaşlarının
20-43/588-262
7/8
kullanımına açılması planlandığından, rekabetçi endişe yaratan ifadelerin yer aldığı
taslak tip sözleşmenin pazarın geneli tarafından kullanılma ihtimali bulunmaktadır.
(32) Bu durum da piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına zemin
hazırlayabilecektir. Bu sebeple (c) bendinde yer verilen koşulun sağlanabilmesi için
anılan ödeme koşullarına ilişkin ifadelerin taslak sözleşmeden çıkarılması
gerekmektedir. Zira bu ifadeler, fiyatı dolaylı olarak tespit eden unsurlardır ve esasen
tarafların karşılıklı olarak serbest iradeleri ile belirlenmeleri ve pazarda yer alan
teşebbüslerin bu hususlarda da birbirleri ile rekabet halinde bulunmaları gerekmektedir.
d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi için Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
(33) Başvuru konusu sözleşmelerin zorunlu olmaması, taraflara sözleşme serbestisi
verilmesi, gerektiğinde karşılıklı anlaşma ile bazı maddelerin değiştirilebilmesi ve bu
sözleşmelerin yalnızca tavsiye kararlar olarak sektörün bilgisine ve kullanımına
sunulması, rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlanmayacağının bir göstergesidir.
Bununla birlikte anılan ödeme koşullarına ilişkin ifadelerin taslak sözleşmeden
çıkarılması (d) bendinde yer verilen koşulun sağlanabilmesi için de gerekmektedir.
Netice itibarıyla, KASTDER yönetim kurulu tarafından alınan kararla hazırlanan ve
Derneğin internet sitesinde yayımlanması planlanan başvuru konusu sözleşmeye,
ödeme koşullarına ilişkin ifadelerin çıkarılması koşuluyla bireysel muafiyet tanınabileceği
kanaatine varılmıştır.
20-43/588-262
8/8
H. SONUÇ
(34) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Kast ajansları ve bu ajanslara bağlı oyuncu, model/fotomodeller ile reklam ajansları,
reklam yapım şirketleri ve doğrudan reklam verenler arasındaki çalışma usul, ilke
ve esaslarının, tarafların hak ve yükümlülüklerinin/sorumluluklarının belirlenmesi
amacıyla Kast Ajansları Derneği tarafından hazırlanan bildirim konusu sözleşmenin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna ve bu nedenle söz konusu
sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
- Bununla birlikte, ödeme koşullarına ilişkin “…günlük ücretin asgari yarısı…”, “günlük
ücret üzerinden hesaplanan saat ücreti”, “…1/10 oranında…”, ”… bir gün ve tek
kullanım alanı ücretinin yarısı…” gibi dolaylı fiyat tespitine yol açan ifadelerin
çıkarılması koşuluyla söz konusu sözleşmeye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
çerçevesinde bireysel muafiyet tanınmasına
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy