Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-5-054 (Devralma) Karar Sayısı : 25-03/89-51 Karar Tarihi : 23.01.2025 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER : Serkan GÜMÜŞ, Nagehan GÖKTEPE, Mine ŞEVİK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Qatar Holding LLC Temsilcileri: Dr. M. Fevzi TOKSOY, Bahadır BALKI, Erdem AKTEKİN, Ayberk KURT, Av. Seda ELİRİ Çamlıca Köşkü - Tekkeci Sokak No:3-5 Arnavutköy, 34345, Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Katar Yatırım Otoritesi tarafından iştiraki Qatar Holding LLC aracılığıyla AUDI Aktiengesellschaft’in tek kontrolünde bulunan Sauber Holding AG’nin ortak kontrolünün devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 16.12.2024 tarihli ve 60190 sayılı yazı ile giren ve eksiklikleri en son 17.01.2025 tarihli ve 61523 sayılı yazı ile giderilen bildirim üzerine düzenlenen 21.01.2025 tarihli ve 2024-5-054/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda; Katar Yatırım Otoritesi’nin (QIA), hisselerinin tamamına sahip olduğu iştiraki Qatar Holding LLC (QH) aracılığıyla, AUDI Aktiengesellschaft’ın (AUDI) tek kontrolünde bulunan Sauber Holding AG’nin (SHO) ortak kontrolünün devralınması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesi kapsamında izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Bildirim konusu işlemin temelini, taraflar arasında 29.11.2024 tarihinde imzalanan “Yatırım Sözleşmesi” oluşturmaktadır. Söz konusu sözleşmeye göre AUDI’nin hisselerinin %(.....)’lük kısmının QH tarafından devralınması ile birlikte, işlem öncesinde AUDI’nin tek kontrolünde bulunan SHO, işlem sonrasında AUDI ve QH’nin ortak kontrolüne geçecektir. (6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ)’in 5. maddesinde, birleşme ve devralma sayılan hallerden biri olarak; “kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir veya daha fazla kişi tarafından devralınması” hali sayılmıştır. (7) AUDI, SHO’nun hisselerinin çoğunluğunu ve yönetim kurulunun oylarının çoğunluğunu elinde bulundurmaktadır. QH’nin ise SHO ve iştirakleri ile ilgili verilecek stratejik
25-03/89-51 2/5 kararlarda veto yetkisi bulunmaktadır. AUDI ve QH’nin her ikisi de SHO üzerinde belirleyici etkiye sahip olacaktır. Dolayısıyla başvuru konusu işlem öncesinde AUDI tarafından kontrol edilen SHO; işlem sonrasında, AUDI ve QH tarafından ortak kontrol edilecektir. (8) 1970 yılından beri faaliyet gösteren devre konu ortak girişim SHO’nun küresel pazarda ana teşebbüslerinin sunduğu hizmetlere bağlı kalmadan faaliyet gösteren, bağımsız yönetim ekibine sahip bir teşebbüs olduğu, ana teşebbüsler için belirli bir işleve hizmet etmenin ötesine geçen ticari faaliyetlerini sürdüreceği ve teşebbüsün faaliyetleri için herhangi bir zaman sınırlaması öngörülmediğinden, SHO’nun tam işlevsellik koşulunu sağlayacağı kanaatine ulaşılmıştır. (9) İncelenen işlemle birlikte payları devre konu SHO’nun kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana geleceğinden, bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. (10) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine göre bir devralmanın Rekabet Kurulu (Kurul)’nun iznine tabi olması için, “işlemin taraflarının Türkiye ciroları toplamının yedi yüz elli milyon TL’yi ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı iki yüz elli milyon TL’yi” veya “devralma işlemlerinde devre konu varlık ya da faaliyetin, ... Türkiye cirosunun iki yüz elli milyon TL’yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin dünya cirosunun üç milyar TL’yi” aşması gerekmektedir. (11) Bildirime konu devralmanın taraflarının 2023 yılı cirolarına bakıldığında 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan ciro eşiğinin aşıldığı, dolayısıyla işlemin izne tabi bir işlem olduğu tespit edilmiştir. (12) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca Türkiye’de taraflardan ikisinin veya daha fazlasının aynı ürün pazarında ticari faaliyette bulunduğu ya da taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ilgili pazarın alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu tüm ilgili ürün pazarları ve coğrafi pazarlar etkilenen pazarları oluşturmaktadır. Bu noktada tarafların faaliyetleri arasında yatay veya dikey bir örtüşmenin olup olmadığı önem arz etmektedir. (13) Ortak girişim taraflarından QIA, sürdürülebilir getiri sağlayabilecek nitelikte küresel ve çeşitlendirilmiş bir yatırım portföyü oluşturmak için çeşitli varlık sınıfları ve kurumlarıyla ortaklık içinde yatırımlar yapmaktadır. QIA, küresel olarak pazarlarda borsaya kote menkul kıymetler, gayrimenkuller, alternatif varlıklar ve özel sermaye dâhil olmak üzere çoklu varlık sınıflarına yatırım yapma konusunda faaliyet göstermektedir. (14) Ortak girişimin diğer tarafı olan Volkswagen Aktiengesellschaft (VW GRUBU), Türkiye’de binek araç tedariki, ticari araç tedariki, finansman hizmetleri, sigorta hizmetleri, filo yönetim hizmetleri ve deniz motorları tedariki alanlarında faaliyetleri bulunmaktadır. VW GRUBU küreselde ise her biri yedek parça ve aksesuarlar dâhil olmak üzere binek otomobil, hafif ticari araç, kamyon, otobüs, otobüs şasisi ve dizel motor, motosiklet geliştirme alanlarında üretim, pazarlama ve satış faaliyetleri göstermektedir. VW GRUBU ayrıca küreselde araç dağıtımı da yapmaktadır. (15) SHO’nun faaliyetlerinin ana kapsamı FIA Formula 1 Dünya Şampiyonası’nda F1 yarış araçlarının yapımcısı ve geliştiricisi olarak yarışmak ve yarış takımının markasını tanıtmaktır. Ayrıca geliştirme, üretim ve test tesislerini üçüncü taraflara hizmet sağlamak için kullanmaktadır. SHO, F1 pilotlarıyla sürüş anlaşmaları, promosyon anlaşmaları, test anlaşmaları ve diğer faaliyet anlaşmaları gibi farklı türde anlaşmalar temelinde iş birliği yapmaktadır.
25-03/89-51 3/5 (16) Bununla birlikte SHO’nun Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmadığı ve gelecekte de Türkiye’de faaliyette bulunmayacağı taraflarca ifade edilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, bildirim konusu işlem ile birlikte herhangi bir etkilenen pazarın ortaya çıkmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. (17) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi açısından herhangi bir koordinasyon riski taşıyıp taşımadığının da incelenmesi gerekmektedir. Nitekim 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrasında “Teşebbüsler arasında rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olan ve bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddeleri çerçevesinde de değerlendirilir.” hükmüne yer verilmiştir. (18) Bu çerçevede ortak girişim taraflarının faaliyet alanları incelendiğinde, QIA ve VW GRUBU’nun Türkiye’de bankacılık hizmetleri pazarı, sigortacılık hizmetleri pazarı ve faktoring hizmetleri pazarlarında faaliyet gösterdiği, bu yönüyle anılan faaliyet alanları arasında yatay örtüşme bulunduğu anlaşılmaktadır. QIA’ya bağlı bir teşebbüs olan Qatar National Bank’ın bir iştiraki olarak 1987’de kurulan QNB Bank AŞ, Türkiye’de QNB markası altında faaliyet gösteren özel bir bankadır. QNB Bank AŞ bireysel ve kurumsal bankacılık, KOBİ bankacılığı, dijital bankacılık, kurumsal sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlik alanlarında faaliyet göstermekte, QNB Türkiye çatısı altında, QNB Finansbank AŞ’nin QNB Leasing, QNB Invest, QNB Varlık Yönetimi, QNB Faktoring, QNB Sigorta, IBTech ve QNB eFinans’ın da aralarında olduğu iştirakleri, Türkiye’deki müşterilerinin finansal ihtiyaçlarını karşılamak için çözümler sunmaktadır. Bildirim Formunda Aralık 2023 itibarıyla QNB Bank AŞ, toplam aktifler bazında Türkiye’nin en büyük sekizinci bankası olduğu ve bankacılık hizmetleri pazarında yaklaşık %(.....) pazar payına sahip olduğu görülmektedir. (19) VW GRUBU; iştiraki Volkswagen Financial Services AG (FSAG) ve dolayısıyla Volkswagen Doğuş Finans (VDF) aracılığıyla bankacılık, sigortacılık ve faktoring sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Volkswagen Bank GmbH (VW BANK), VW GRUBU’na ait FSAG’nin yüzde yüz iştirakidir. VW BANK tarafından sunulan hizmetler, tüm VW Grubu markalarına ait yeni ve kullanılmış araçların finansmanından, doğrudan bankacılık ve bayi finansmanına kadar uzanmaktadır. Çeşitli Avrupa pazarlarında hem özel hem de ticari müşterilere odaklanılmaktadır. VW Grubu markalarının yetkili bayileri bünyesinde faaliyet gösteren VDF Sigorta, markalı kasko, trafik, uzatılmış garanti ve kredi koruma sigortaları gibi birçok branşta bireysel ve grup müşterilerine hizmet vermektedir. VW BANK Türkiye’de doğrudan bankacılık hizmeti sunsa da pazardaki varlığı ve payı ihmal edilebilir düzeyde olduğu ifade edilmiştir. VW Grubu ise 2010 yılında faaliyete başlayan ve %51 Volkswagen Financial Services A.G. ve %49 Doğuş Grubu ortaklığı ile kurulan VDF Faktoring ile faktoring sektöründe yer almaktadır. (20) Yukarıda aktarılan bilgiler çerçevesinde, işlem taraflarının faaliyetlerinin örtüştüğü bankacılık hizmetleri pazarı için Kurulun 26.08.2021 tarihli ve 21-40/576-279 sayılı kararında finansal piyasaların çok oyunculu, karmaşık, istikrarsız ve dinamik olduğunu belirtmiştir. İşlem taraflarının ve iştiraklerinin pazar paylarının görece düşük kaldığı söz konusu pazarda çok sayıda güçlü rakibin yer aldığı dolayısıyla işlem taraflarının Türkiye’deki faaliyetlerinin, bildirime konu işlem sonrasında koordinasyon riski oluşturacak nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir. (21) İşlem taraflarının faaliyetlerinin örtüştüğü sigortacılık hizmetleri pazarı için Kurulun 10.08.2023 tarihli ve 23-37/686-237 sayılı kararında; sigortacılık pazarının çok oyunculu bir yapıya sahip olduğu, dolayısıyla markalar arası rekabetin yoğun seviyede gerçekleştiği, ilk beş oyuncunun toplam pazar payı %42’ye yakın olup pazarda faaliyet
25-03/89-51 4/5 gösteren toplam oyuncu sayısının fazla olması da dikkate alındığında, yoğunlaşma seviyesinin çok yüksek olmadığı belirtilmiştir. Pazarın rekabetçi yapısına ek olarak, işlem taraflarının pazarın büyük oyuncuları arasında yer almadığı, QNB Sağlık Hayat Sigorta ve Emeklilik AŞ’nin 2024 yılındaki pazar payının Türkiye Sigorta Birliği verilerine göre yaklaşık %(.....) olduğu, VDF Sigorta’nın, ilgili sektörde çok daha küçük bir oyuncu olduğu ifade edilmiştir. İlgili pazarda işlem taraflarının pazar paylarının görece düşük kaldığı, çok sayıda güçlü rakibin yer aldığı pazarda işlem taraflarının Türkiye’deki faaliyetlerinin, bildirime konu işlem sonrasında koordinasyon riski oluşturacak nitelikte olmadığı değerlendirilmektedir. (22) Kurul tarafından verilen MNT kararında faktoring pazarı için pazarda hâlihazırda 49 oyuncunun faaliyet gösterdiği, Vakıf Faktoring AŞ, İş Faktoring AŞ, Yapı Kredi Faktoring AŞ, Finans Faktoring AŞ ve Garanti Faktoring AŞ gibi önemli oyuncuların mevcut olduğu ifade edilmiştir. İlgili kararda da işlem taraflarına bağlı bulunan iştiraklerin zikredilmediği görülmektedir. Ayrıca, faktoring sektörü sürekli büyüyen bir sektördür. Finansal Kurumlar Birliği’nin Eylül 2024 tarihli Faktoring Sektörü Özet Finansal Veriler Raporu’na göre sektör dünyada yıllık ortalama %9 büyürken, Türkiye’de %19 oranında büyümektedir. Rekabetin yüksek olduğu, sürekli büyüyen bu pazarda işlem taraflarının pazar paylarının görece düşük kaldığı, söz konusu pazarda çok sayıda güçlü rakibin yer aldığı dolayısıyla işlem taraflarının Türkiye’deki faaliyetlerinin, bildirime konu işlem sonrasında koordinasyon riski oluşturacak nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir. (23) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, devre konu ortak girişimin faaliyetlerinin, ortak girişim taraflarının faaliyetleri ile Türkiye’de yatay ya da dikey olarak örtüşmediği, bu nedenle Türkiye’de herhangi bir etkilenen pazarın yahut koordinasyon riskinin bulunmadığı, anılan işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde başta hâkim durumun yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir nitelik taşımadığı değerlendirilmiştir.
25-03/89-51 5/5 H.SONUÇ (24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy