AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru no. 9507/19
Halil KAYALAR / Türkiye
(ekte bulunan tabloya bakınız)
Başkan
Branko Lubarda,
Hâkimler
Carlo Ranzoni,
Pauliine Koskelo,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Liv Tigerstedt’in katılımıyla 11 Mart 2021 tarihinde Komite hâlinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
8 Şubat 2019 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu dikkate alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
Gerçekleştirdiği müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvurana ilişkin bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır.
Başvuran, Mahkeme önünde Ankara Barosuna bağlı Avukat L. Özçelik tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranın Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilişkin şikâyetleri Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, Mahkemeye, söz konusu şikâyetler kapsamında ileri sürülen hususların çözüme kavuşturulması amacıyla tek taraflı deklarasyon metni düzenlemeyi teklif ettiğini bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeden, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Söz konusu deklarasyon, aşağıdaki gibidir:
“AİHM önünde derdest bulunan yukarıda anılan davanın çözüme kavuşturulması amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin, başvurana yansıtılabilecek olan tüm maddi ve manevi zararlar ve masraf ve giderler karşılığında 1.200 avro (bin iki yüz avro) ödemeyi teklif ettiğini beyan ederim.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 37 § 1 maddesi uyarınca kabul edilen kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağların belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, davanın nihai çözüme kavuşturulduğu anlamına gelecektir.
Hükümet, Mahkemenin yerleşik içtihadı ışığında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmamasının başvuranın adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini değerlendirmektedir (Tanışma/Türkiye, no. 32219/05, 17 Kasım 2015). Bununla beraber, Hükümet, 7145 sayılı, 31 Temmuz 2018 tarihli Kanunla değiştirildiği üzere, İdari Yargılama Usulü Kanununun 53 § 1 maddesinin, halihazırda, AİHM’nin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir başvuruyu kayıttan düşürmeye karar verdiği davalarda idari mahkeme yargılamalarının yeniden açılmasını gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, başvuranın Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamındaki şikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiği kanaatindedir.
Hükümet, Mahkemeyi başvurunun incelenmesine devam etmesi için bir sebep kalmadığı gerekçesiyle davayı Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca kayıttan düşürmeye davet etmiştir.
Hükümetin tek taraflı deklarasyon şartları başvurana gönderilmiştir. Mahkeme, başvuranın deklarasyon şartlarını kabul etmediğine dair bir cevap almıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesinin aşağıdaki halde davayı kayıttan düşürmesine imkân verdiğini gözlemlemektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse”.
Bu sebeple, başvuranın davasının incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan bir tek taraflı deklarasyon temelinde başvurular 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülebilir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003-VI).
Mahkeme Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsızlığına ilişkin şikâyetler konusunda açık ve geniş kapsamlı içtihat belirlemiştir (bk. örneğin, Tanışma/Türkiye, no. 32219/05, 17 Kasım 2015).
Teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra Hükümet deklarasyonu içerisinde bulunulan ikrarların mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda, Mahkeme başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (37 § 1 (c) maddesi).
Mahkeme, 7145 sayılı Kanun’un 31 Temmuz 2018 tarihinde yürürlüğe girdiğine dikkat çekmek istemektedir. Bu yeni Kanun’un 4, 17, 18 ve 19. maddelerinde, Mahkemenin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde davayı kayıttan düşürme kararının akabinde, yerel mahkeme yargılamalarının veya soruşturmanın yenilenmesi talebinde bulunma hakkı öngörülmektedir. Mahkemenin içtihadına ve uygulamasına göre, iç hukuk yargılamalarının yenilenmesi öne sürülen ihlale etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yoldur. Bu bağlamda, Mahkemenin Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında, Sözleşme’nin herhangi bir ihlalinin giderilmesinin öncelikli olarak ulusal makamların görevi olduğu hatırlatılmaktadır.
Mahkeme ayrıca, 16 Nisan 2017 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kaldırılmış olduğunu (bk. Baysal/Türkiye (k.k.), no. 29698/11, 22 Mayıs 2018) ve Ankara İdare Mahkemesinde yargılamaların yenilenmesi için talepte bulunulabileceğini kaydetmektedir.
Yukarıdaki hususlar ışığında Mahkeme Sözleşme ve Protokollerinde tanımlanan insan haklarına saygının, başvurunun incelenmeye devam edilmesini gerektirmediği inancındadır (37 § 1 maddesinin son cümlesi).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca tekrar kayda alınacağının altını çizmektedir (bk. Josipović/Sırbistan (k.k), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıdaki hususlar ışığında, davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan koşulların ve yine aynı metin içerisinde sunulan taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen yöntemleri dikkate alarak;
Başvurunun, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, 1 Nisan 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv TigerstedtBranko Lubarda
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetleri konu alan başvuru
(bağımsız ve tarafsız bir mahkeme)
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum Yılı
Hükümet’in deklarasyonunun Mahkemeye tebliğ edildiği tarih
Başvuran’ın deklarasyonunun Mahkemeye tebliğ edildiği tarih
Her başvuran başına hükmedilen maddi ve manevi tazminat ve masraf ve giderleri karşılamak üzere ödenecek miktarlar
(avro cinsinden)[1]
9507/19
08.02.2019
Halil KAYALAR
1957
11.06.2020
16.07.2020
1.200
[1] Başvuranlara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere
Full & Egal Universal Law Academy