Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-58 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-28/326-109
Karar Tarihi : 10.4.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Ekrem SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE :- Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
BULUNAN Temsilcisi: Av. Onur Kerem GÜNEL
Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi, Kaya Sultan Sokak No:97, 20
Kat:5-6, Kozyatağı/İstanbul
D. TARAFLAR : - Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi, Kaya Sultan Sokak No:97,
Kat:5-6, Kozyatağı/İstanbul
- Kaynak Beton ve İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş.
Mimar Sinan Mah. Beylikçayır Mevkii Veliköy Kasabası
Çerkezköy/Tekirdağ
E. DOSYA KONUSU: Kaynak Beton ve İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş.’ye ait hazır 30
beton tesisinin Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından kiralanması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.3.2008 tarih ve 1759 sayı ile intikal
eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen
1.4.2008 tarih ve 2008-2-58/Öİ-08-HSÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
3.4.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/101 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-28 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin 40
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, fakat aynı Tebliğ’de öngörülen eşiklerin
aşılmaması sebebiyle izne tabi bir devralma olmadığı ifade edilmiştir.
08-28/326-109
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Akçansa)
Akçimento’nun 1996 yılında Çanakkale Çimento ile birleşmesi sonucunda kurulan 50
Akçansa, Sabancı Holding ve HeidelbergCement’in ortak kuruluşudur. Şirket bu iki
grubun ortak kontrolüne tabidir. Çimento ve hazır beton üretiminde faaliyet gösteren
Akçansa'nın, İstanbul, Çanakkale ve Samsun'da üç çimento fabrikası ile Ambarlı,
Aliağa ve Yalova'da üç çimento terminali bulunmaktadır. Şirket ayrıca 23 hazır beton
santrali, 3 agrega tesisi ve 1 adet çimento öğütme tesisine sahiptir. Akçansa’nın
Tekirdağ ilinde faaliyet gösteren iki adet hazır beton tesisi bulunmaktadır.
Sabancı Grubu ile Karabük Demirçelik İşletmesinin ortaklaşa sahip olduğu Karçimsa
ve yine çoğunluk hissesi Sabancı Grubu’na ait olan Çimsa, sektörde faaliyet gösteren
diğer grup şirketleridir. Akçansa’nın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo1: Akçansa’nın Ortaklık Yapısı 60
Pay Sahibi Payı(%)
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 32,24
Aksigorta A.Ş. 7,48
HeidelbergCement Mediterranean Holdings S.L. 39,72
Diğer-Halka Açık 20,56
Toplam 100,00
H.1.2. Kaynak Beton ve İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş. (Kaynak Beton)
Kaynak Beton Tekirdağ ili Çerkezköy ilçesinde hazır beton üretimi yapmaktadır.
Kaynak Beton’un ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo2: Kaynak Beton’un Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Payı (%)
Adnan Kaynak 90
Sevda Kaynak 5
İlhan Kaynak 2
Özcan Kaynak 1
Sedat Kaynak 2
Toplam 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, Kaynak Beton’a ait hazır beton tesisinin üç yıl süre ile Akçansa
tarafından kiralanmasına ilişkindir. Bu nedenle, ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı”
olarak belirlenmiştir. 70
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton; çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton, niteliği gereği çok kısa
zamanda tüketilmesinin zorunlu olması, stoklanamaması, yüksek taşıma
maliyetlerinin birim maliyeti artırması gibi nedenlerle uzun mesafe taşınması mümkün
olmayan bir üründür. Bu bakımdan, hem ürünün özelliği hem de taşıma maliyetleri
nedeniyle hazır beton, bir hazır beton santralinden yaklaşık 50 km uzaklığa
götürülebilmektedir. Devralma işlemine konu hazır beton tesisi Tekirdağ il sınırları
içinde yer almaktadır. İlgili ürünün özellikleri ile devralma işlemine konu olan tesisin
08-28/326-109
3
bulunduğu bölge göz önüne alındığında, bu işlem açısından ilgili coğrafi pazar 80
“Tekirdağ ili” olarak tespit edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2 (b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da
birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı
sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün 90
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir.”
hükmü yer almaktadır.
Tebliğ’de kontrolün, bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı sağlayan
haklar ve sözleşmeler ile de meydana getirilebileceği belirtilmektedir. Bu nedenle
belirli bir süre için yapılan sözleşme ile kontrol devrinin gerçekleşip
gerçekleşmediğinin tespiti için sözleşme ile sağlanan hakların teşebbüs kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayıp sağlamadığı dikkate alınmalıdır.
Taraflar arasında imzalanan Hazır Beton Tesisi Kiralama Sözleşmesi (Sözleşme) ile 100
Kaynak Beton’a ait hazır beton tesisi üç yıl süreyle Akçansa tarafından kiralanacaktır.
Sözleşme’nin 4. maddesi ile Akçansa’ya sözleşmenin süresini aynı şartlarda iki yıl
uzatma hakkı tanınmaktadır. Üç yıllık süre boyunca Akçansa, söz konusu tesiste
hazır beton üretimi, üretilen hazır betonun pazarlanması, satılması ve sevkıyatı ile
ilgili konulardaki kararları Kaynak Beton’dan bağımsız olarak alabilecek ve
uygulayabilecektir. Bu nedenle Sözleşme ile Akçansa ilgili hazır beton tesisi üzerinde
belirleyici etki uygulama olanağına sahip olacaktır.
Hazır beton pazarının niteliği, yeni sözleşme yapılmasının diğer pazarlara göre daha
kolay olması, kiralama işlemine konu hazır beton tesisinin faaliyette olması ve üretim
amacıyla yeni yatırım yapılmasına gerek olmayışı hususları dikkate alındığında hazır 110
beton pazarına yeni giren bir teşebbüs açısından üç yıl süreyle bir hazır beton
tesisinin kiralanması işlemi, teşebbüsün ilgili pazardaki faaliyetlerini bağımsız bir
teşebbüs olarak sürdürebilmesi açısından yeterli bir süredir. Ayrıca Akçansa’nın
işlem öncesinde, ilgili coğrafi pazar da dahil olmak üzere Türkiye’nin değişik illerinde
hazır beton tesisi pazarında faaliyeti bulunması da önemli bir husustur.
Bu çerçevede, uzun süreli bir kiralama sözleşmesi ile elde edilen kontrol, yönetim ve
malvarlıkları üzerinde elde edilen haklar bakımından, hisse veya malvarlıklarının
satın alınması yoluyla sağlanan kontrol ile benzer özellikler taşıması sebebiyle,
Kaynak Beton’a ait hazır beton tesisinin malvarlığı ve kontrolünün kiralama yoluyla 3
(üç) yıl süre boyunca Akçansa’ya geçmesi işlemi, Tebliğ’in anılan maddesi 120
anlamında bir devralma işlemidir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Kaynak Beton’un 2007 yılında Tekirdağ ili hazır beton
pazarında elde ettiği ciro (…………) YTL’dir. Akçansa’nın Tekirdağ ili hazır beton
pazarında faaliyet gösteren hazır beton tesislerinin 2007 yılı toplam cirosu (…………)
YTL’dir. Dosya konusu işlemin taraflarının ilgili ürün pazarındaki 2007 yılı toplam
cirosu (…………) YTL’dir. 2007 yılı itibariyle Tekirdağ ili hazır beton pazarında
08-28/326-109
4
Kaynak Beton’un pazar payı %(…), Akçansa’nın pazar payı ise %(…)’tir. Tarafların
Tekirdağ ili hazır beton pazarındaki toplam pazar payı ise %(…)’dir. Tekirdağ ilinde
faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinden Atılım Beton’un pazar payı %(…), Varol
Beton’un ise %(…)’dir. 130
Yukarıda yer verilen pazar payı ve ciro rakamlarından anlaşıldığı üzere, bildirim
konusu kiralama işleminde 1997/1 sayılı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinde; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen
bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları zorunludur.” şeklinde belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılmadığı
görülmektedir. Bu nedenle, Akçansa ile Kaynak Beton arasında 27.2.2008 tarihinde
imzalanan Sözleşme uyarınca Kaynak Beton’a ait hazır beton tesisinin üç (+2) yıl 140
süre ile Akçansa tarafından kiralanması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen
pazar payı ve ciro eşiklerini aşmaması sebebiyle, aynı Tebliğ bakımından izne tabi
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında olduğuna, ancak tarafların toplam pazar payları ve cirolarının
aynı Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmaması nedeniyle izne tabi olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 150
Full & Egal Universal Law Academy