T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO: ***
KARAR NO: ***
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... -
Av. ... -
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: ***
KARAR TARİHİ: ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, davacı ile daha önce yapmış olduğu ticaret sebebiyle verilen çeki ciroladığından müteselsil sorumluluk mucibince Kayseri 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası ile 28/02/2017 tarihli 45.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çeki takip dayanağı yaparak toplam alacak tutarı 50.921,20 TL olan ilamsız icra takibi başlattığını, ancak davalının başlattığı bu takip haksız ve kötüniyetli olduğunu, takip tarihi itibariyle davalının takip dayanağı çekten dolayı veya başka bir sebepten dolayı alacağının bulunmadığını, davalı tarafın mevcut olmayan bir borç için takip başlattığını, davacı ile davalı şirket arasında 2016 yılında yapılmış olan ticari bağlantı sebebiyle bu zamana kadar yapılan ve yapılacak olan ticarete konu olarak davacı tarafından, 2016 yılı sonuna doğru ön ödeme şeklinde toplam değeri 55.500,00 USD olan üç adet çek verildiğini, buna mukabil davalının davacıya teslim ettiği malların değeri 132.520,73 TL olduğunu, davacı tarafça davalıya verilen her biri 18.500,00 USD bedelli çeklerin keşideci tarafından ödendiğini, ödenen bu çeklerden dolayı davacının 132.520,73 TL'lik mal alımından doğan borcun mahsup edilmesi halinde davacının davalıdan alacağının bulunduğunu, davalı tarafça haksız ve kötüniyetli şekilde icra takibi başlatıldıktan sonra davacının üç adet çek ile ödediği miktardan aldığı malların bedeli ile 45.000,00 TL'lik çekin bedeli düşüldükten sonra davalının yedinde fazladan kalan miktarın tahsili için Kayseri 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davalı tarafın başlatılan takibe kötü niyetli olarak itiraz ederek takibi durduğunu, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas numaralı dava dosyası ile söz konusu takibe yapılan itirazın iptali adına davası açıldığını, yapılan yargılama sonucu davacının davalı Bizim Hırdavat Sanayi Ve Tic. Ltd. Şti.'den 7.027,35 USD alacağı olduğu yönünde karar verildiğini, bu dava dosyası ile Kayseri 1. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile 45.000,00 TL bedelli çekten dolayı açılan takibin başlı başına haksız ve kötüniyetli olduğunun ortaya çıktığını, gerek çekin vade tarihi gerekse icra takip tarihi itibariyle davalı şirketin elinde davacıdan tahsil ettiği 3 adet çekten dolayı fazladan para bulunduğunu, dolayısı ile davalı şirketin elindeki paradan 45.000,00 TL'lik alacağını tahsil etmek yerine Kayseri 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlatmasının kötüniyetli olduğunu, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından verilen itirazın iptali kararı üzerine davalıya karşı başlatılmış olan Kayseri 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine devam edildiğini, davalı tarafın bu sefer de işbu dosyaya Kayseri 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden haciz koyarak dosyaya yatırdığı parayı geri aldığını, icra dosyasından talep edilen bedel davalının yedinde olan fazla paraya ilişkin olmasına ve davalının davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığı mahkeme ilamı ile tespit edilmiş olmasına rağmen davalı tarafın bu şekilde davacıdan mükerrer tahsilat yaptığını belirterek davalı tarafın başlattığı Kayseri 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ve davalının yedinde bulunan paranın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı Vekili cevap dilekçesinde özetle; Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davalının defterleri incelenmeksizin karar verildiğini ve kararın istinaf edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER:
Mahkememizce evvelce yapılan yargılama sonunda 02/02/2021 tarihli, ... sayılı gerekçeli karar ile,"...1-Davanın KABULÜ ile davacının Kayseri Genel İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Kapatılan Kayseri 1.İcra Müdürlüğü’nün ... Esas) sayılı dosyasında takibe konulan Yapı Kredi Bankası A.Ş. Serdivan Şubesi’ne ait keşidecisi ... ve PVC Doğrama Yapı Malzemeleri İnş. Taş. San Şti., lehdarı ... olan, ... çek numaralı, 28/02/2017 tarihli, 45.000,00 TL bedelli çekten dolayı DAVALIYA BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Kayseri Genel İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında 04/10/2019 tarihinde tahsil edilen 34.729,26 TL’nin, 06/12/2019 tarihinde tahsil edilen 964,00 TL’nin, 10/01/2020 tarihinde tahsil edilen 964,00 TL’nin, 10/02/2020 tarihinde tahsil edilen 1.237,00 TL’nin, 09/03/2020 tarihinde tahsil edilen 1.244,00 TL’nin, 13/04/2020 tarihinde tahsil edilen 1.244,00 TL’nin, 27/05/2020 tarihinde tahsil edilen 1.224,00 TL’nin, 09/06/2020 tarihinde tahsil edilen 1.171,00 TL’nin, 08/07/2020 tarihinde tahsil edilen 1.171,00 TL’nin, 11/08/2020 tarihinde tahsil edilen 1.171,00 TL’nin, 17/09/2020 tarihinde tahsil edilen 1.170,00 TL’nin, 08/10/2020 tarihinde tahsil edilen 1.096,00 TL’nin, 16/11/2020 tarihinde tahsil edilen 1.067,00 TL’nin, 09/12/2020 tarihinde tahsil edilen 1.067,00 TL’nin, 12/01/2021 tarihinde tahsil edilen 1.067,00 TL olmak üzere her bir tahsil edilen tutarın tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine (istirdadına),
3-Davacının tazminat talebinin kabulü ile 45.000,00 TL’nin takdiren % 20’si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,..." karar verilmiş, karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi tarafından yapılan istinaf incelemesi sonunda 15/04/2021 tarihli, ... Karar sayılı karar ilamı ile;"...1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin, ... Karar sayılı ve 21/05/2019 tarihli kararının KALDIRILMASINA,..." karar verilmiştir.
İade edilen dosya mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilmiştir.
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas saylı dosyası bekletici mesele yapılmış, ... esas sayılı dosya kesinleştikten sonra dosya ek rapor alınmak üzere bilirkişiye gönderilmiş, 28/12/2023 tarihli ek raporda özetle;
1. Davacının davalı aleyhine Kayseri 4. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası üzerinden başlattığı ve alacak iddiasında bulunduğu ... E sayılı itirazın iptali davasında davacı talebinin reddedildiği ve istinaf aşamasından geçerek kararın kesinleştiğini,
2. Derdest davaya konu menfi tespit ve istirdat davasının konusu davacının cirolayarak davalıya verdiği 45.000 TL bedelli ... numaralı çek sebebiyle başlatılan takip sebebiyle borçlu olmadığının tespiti ve ödenen bedelin istirdadına yönelik olduğunu, bahse konu çekin davacı tarafça dava dışı makroline şirketine cirolandığı ve daha sonra davalıya geçtiğini, davalı tarafın çek bedelini ciranta durumundaki davacıdan talep ettiğini, davacının bahse konu çekte cirosu olması sebebiyle kambiyo senedi kapsamında borçlu olmadığının söylenemeyeceğini, diğer çekler sebebiyle fazla ödendiği iddia edilen bedelin istirdadına yönelik davacı talebinin mahkemece reddedildiği ve kararın ise kesinleştiğini, hal böyle olunca mahkemece ispat hukuku yönünden bir değerlendirme yapılması gerektiğinin düşünüldüğünü,
3. Bilirkişi olarak yeniden yapılacak bir hesaplamanın söz konusu olmadığını bildirir yönde rapor sunulmuştur. Ek rapordan birer suretinin taraflara tebliğ edildiği, ek rapora karşı davacı ve davalı vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.
Davacı taraf dava dilekçesinde yemin deliline dayandığından davalıya yemin teklif etme hakkı hatırlatılmış, davacı tarafça yemin teklif edilmemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, İİK 72. maddesi uyarınca açılan menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, alacağın dayanağını teşkil eden kambiyo senedinin hukuksal niteliğini irdelemekte yarar vardır.
Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine dayanır.
Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir "gayeye" ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye, bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan bu ilişki "kambiyo ilişkisi" olarak anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu "kambiyo taahhüdü"nde bulunmuş olur.
Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl/temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.
Menfi tespit konulu eldeki davada, ispat yükünün özellikleri üzerinde de durulmalıdır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72. maddesi gereğince, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında, borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.
Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6).
İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir.
Borçlu, borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir.
Aynı ilkeler Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 17/12/2003 tarihli, *** Karar sayılı ve 05/02/2019 tarihli, ***Karar sayılı emsal ilamlarında da benimsenmiştir.
Yukarıda yapılan tüm açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde: davacı, kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığının tespitini istediğine göre, konunun hem kambiyo hem de ispat hukuku açısından ele alınıp, değerlendirilmesi gerekir.
Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Borçlu dava konusu çekin Kayseri 2. Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasına konu çeklerden dolayı mahsup edilmesi gerektiğini, bu çekleri ödediğini, davalı tarafça malların teslim edilmediğini iddia etmiş ise de Ankara BAM kararıyla da kesinleşen Kayseri 2. Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında ödemelere karşılık malın teslim edilmediğini ispat edemediği anlaşılarak davanın reddine karar verildiği, iş bu dosya kapsamında mahsup işleminin yapılamayacağı , davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayandığı ancak yemin teklif etmekten kaçındığı anlaşılmakla ispatlanamayanın davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 427,60 TL harcın davacı tarafından peşin yatırılan 768,49TL harçtan mahsubu ile artan 340,89 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan tüm yargılama giderlerinin kararın mahiyeti gereği davacı taraf üzerine bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan posta gideri 45,50 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/06/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır