T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO : ***
KARAR NO : ***
HAKİM : ***
KATİP : ***
DAVACI : ***
VEKİLİ : Av.
Av.
DAVALI : 1- ***
VEKİLİ : Av.
Av.
DAVALI :2- ***
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : ***
KARAR TARİHİ : ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 28/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılar arasında 2 adet 171.000 MW kodlu Mazaka MW1.000 kazık çakma makinesinin satışının söz konusu olduğu, 110180 motor seri nolu makine satışının sözlü olarak yazılı sözleşme öncesinde gerçekleştiğini, alıcılar Temer ve ...'in söz konusu makineden fazlaca memnun kaldığını ve müvekkili şirketten ikinci makineyi talep ettiğini, müvekkili şirketin kurumsallaşma çalışmaları çerçevesinde ikinci makine için yazılı vadeli satış sözleşmesi imzalanması talep edildiği, davalılar tarafından iş bu durumun kabul edilerek MZK087.0137 referans numaralı satış sözleşmesi (dava konusu sözleşme) imzalandığını, ikinci makinenin seri nosunun 109139 olduğunu, dava konusu sözleşme ile satılan makinenin bedelinin makine başı 62.540 Euro olduğu,u bu kapsamda davalılar tarafnıdan ödeme tarihlerindeki Euro kuru göz önüne alındığında toplamda 102.610 Euro'luk ödeme gerçekleştirildiğini, her iki makinenin toplamda 125.080 Euro olduğunu, toplam bedelden bugüne kadar ödenen bedel çıkarıldığında 22.380 Euro'luk müvekkili şirketin alacağının bulunduğunu belirterek davanın kabulüne, 22.380 Euro tutarın taraflarca belirlenen aylık %1,5 +KDV faizinin temerrüt tarihinden itibaren, mahkeme aksi kanaatte olursa dava tarihinden itibaren davalılardan alınarak müvekkili şirkete ödenmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Sistemleri vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkememizin yetkili olmadığını, İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, taraflar arasında mülkiyeti muhafaza kaydı ile yapılan geçeri bir satış sözleşmesinin bulunmadığını, mülkiyeti muhafaza kayıtlı sözleşmelerin ancak resmi şekilde yapılması halinde geçerli olacağını, somut olayda resmi şekilde yapılmış bir sözleşme bulunmadığını, davalının ticari defter ve kayıtlarına göre davacıya borcunun olmadığını, davalının davacıdan yalnız bir adet makine satın aldığını, diğer makinenin davalı tarafından satın alınmadığını ve bedelinin davalı tarafından ödeneceğine dair yazılı sözleşme bulunmadığını, davacı ile davalı arasındaki temel satış iradesinin; makinelerden birinin davalı şirkete diğerinin ise diğer davalı şirkete satılmış olması nedeni ile her bir makine bedeli olan 62.540 Euro'nun (KDV dahil), makinenin telim edildiği taraftan tahsiline yönelik olduğunu, davalının davacıya karşı ifa edimini eksiksiz yerine getirdiğini, davacının diğer davalıdan olan alacağını bildiğini ve malın tesliminden 4 yıl geçtikten sonra alacak talep etmesinin hayatın olağan akışına, ticari örf ve adete aykırı olduğunu, taraflar arasında Form BA-BS mutabakatı düzenlendiğini, davacı tarafça teslim edilen makinenin palet mekanizmasının eğri olmasından ötürü davalının, davacının bilgisi ve onayı dahilinde makineyi İzmir'de yaptırdığını ve bedeli için davacıya hizmet faturası kestiğini, davacının talep ettiği faiz oranının fahiş olduğunu ve davalının davadan önce temerrüde düşürülmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ye dava dilekçesi tebliğ edilmiş, davalının cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Bornova Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... Sistemleri A.Ş'nin 2017 yılı 7.ay ve 2017 yılı 12.ayına ilişkin Form BA örneklerinin gönderilmesi istenilmiş, gelen yazı cevabıyla, Form Ba'ların gönderildiği görülmüştür.
Davacı vekilinin 27/07/2021 tarihli dilekçesi ekinde sunduğu sözleşmedeki imzanın davalı şirkete ait olup olmadığı hususunda davalının isticvap edilmesi için Konya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmasına karar verilmiş, Konya 4. Asliye Ticaret mahkemesi'nin 2021/161 Talimat sayılı dosyasıyla davalı ...... Ltd. Şti'ye Tebligat Kanunu 35. Maddeye göre usulüne uygun tebligatın tebliğ edildiği ve talimat evrakının bila ikmal iadesine karar verildiği görülmüştür.
Konya Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Makine Modeli: MW 1000, Makine Seri No: 171000MW 1043MT, Motor Seri No: 109139, Makine Model Yılı: 2017, Makinanın Satış Sözleşme Kodu: MZK0817.0137 olan söz konusu makinenin davalı ... Sistemleri A.Ş.'ye ait olup olmadığı hususu sorulmuş, gelen yazı cevabıyla, ilgili iş makinesinin 35-00-19-1121 plaka numarası ile Ankara Ticaret Odasında ... adına kayıtlı bulunduğunu, ayrıca İMBS'de yapılan incelemede iş makinesinin yurt dışına satıldığının tespit edildiği görülmüştür.
İzmir Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Makine Modeli: MW 1000, Makine Seri No: 171000MW 1043MT, Motor Seri No: 109139, Makine Model Yılı: 2017, Makinanın Satış Sözleşme Kodu: MZK0817.0137 olan söz konusu makinenin davalı ... Sistemleri A.Ş.'ye ait olup olmadığı sorulmuş, gelen yazı cevabıyla, makinenin ... adına kayıtlı olduğu, Ankara Ticaret Odasından sorulması gerektiğinin bildirildiği görülmüştür.
Ankara Ticaret Odası Başkanlığı'na müzekkere yazılarak Makine Modeli: MW 1000, Makine Seri No: 171000MW 1043MT, Motor Seri No: 109139, Makine Model Yılı: 2017, Makinanın Satış Sözleşme Kodu: MZK0817.0137 olan söz konusu makinenin davalı ... Sistemleri A.Ş.'ye ait olup olmadığı sorulmuş, gelen yazı cevabıyla, ilgili iş makinesinin ... Sistemleri A.Ş adına İzmir Ticaret Odasında tescilli iken noter satış sözleşmesi ile satılarak ... adına tescil edildiği bildirilmiş, daha sonra ...'in 11/11/2019 tarihli dilekçesine istinaden kesin ihraç olunduğu ve kesin ihracına ilişkin evrakların ve ilgili belgelerin gönderildiği görülmüştür.
Meram Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... vergi numaralı davalı ... San ve Tic Ltd Şti.'nin davacı Avrasya Forklift İş Makinaları İmalat İnş. Taah. San. Ve Tic Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 25/07/2017 tarihli 26.500 Euro net + 4.770,00 Euro KDV olmak üzere toplam 31.270,00 Euro bedelli faturayı Form BA ile beyan edip etmediği sorulmuş, gelen yazı cevabıyla Form Ba-Bs beyannamelerinin gönderildiği görülmüştür.
Tüm deliller toplandıktan sonra;
Davalı ... San ve Tic Ltd Şti'nin talimat yolu ile bilirkişi incelemesi yaptırılması için dava dosyasının ekleri ile birlikte Konya Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş, Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... talimat sırasına kaydının yapıldığı ve dosyaya ticari defterler sunulmadığından rapor alınamadığı görülmüştür.
Davalı ...'in ticari defterlerinin incelenmesi amacıyla talimat yazılmasına karar verilmiş, İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyası ile rapor sunan mali müşavir bilirkişi ... 28/04/2022 tarihli raporunda özetle; raporda ayrıntılı olarak yazıldığı üzere davacı tarafından düzenlenen ve davalının ticari defterine kaydedilen fatura bedellerinin tamamının ödendiği, davalının 27.04.2018 tarihli 25098 no.lu 9.819,89 TL tutarında kur farkı bedeli faturası düzenlendiği ve ödenecek tutardan düşülerek davalının 3.555,89 TL borçlu olduğu ancak Davacı tarafından davalı ... A.Ş. ye düzenlenen 25.07.2017 tarihli ... seri no.lu 31.270,00 Euro(129.914,34 TL) tutarındaki fatura bedelinin davalı kayıtlarında yer almadığını bildirir yönde rapor sunulmuştur. Rapordan birer suret taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı davacı vekili ile davalı ... Ltd Şti'nin itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür. Tarafların bilirkişi raporuna itirazlarının karşılanması için ek rapor alınmasına karar verilmiş, 28/09/2022 tarihli ek raporda özetle;
1-Dava dosyası kapsamında bulunan davalı ve ... Sistemleri A.Ş. tarafından davacı ... Mekatronik Sistemler ve Savunma Sanayi A.Ş.ye hitaben düzenlenen 25.09.2020 tarihli ... no.lu fatura ile 3.556,26 TL tutarında hizmet bedeli faturası düzenlediği, sözkonusu faturanın Sayın mahkeme tarafından kabulü halinde davalı ... Sistemleri A.Ş. ticari defter kayıtlarına göre ... Sistemleri A.Ş.nin davacı ... Mekatronik Sistemler ve Savunma Sanayi A.Ş.ye borcu kalmadığının analiz edildiği,
2-Davalı ... Sistemleri A.Ş.nin 2020 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış kayıtları davalı ... Sistemleri A.Ş.nin 2020 yılı ticari defterlerinin E-DEFTER olduğu defter beratlarının mevcut olduğu görülerek bir kopyasının dava dosyasına konulduğu, buna göre defterlerin sahibi lehine delil teşkil edip etmediğinin Mahkemenin takdirinde olduğu,
3- Davalı ... Sistemleri A.Ş.nin 2020 yılı ticari defter kayıtlarının analizi davalı ... Sistemleri A.Ş.nin 2020 yılı yevmiye(Muavin) kayıtlarında; önceki yıldan 3.555,89 TL devir ve 25.09.2020 tarihli 3.556,26 TL tutarındaki borç kaydı yapıldığı, 0,37 TL borç bakiyesi kaydı olduğunun görüldüğü yönünde ek rapor sunulmuştur.
Davacının ticari defterlerinde inceleme yapılması amacıyla dava dosyasının re'sen seçilecek bir Muhasebeci-Mali Müşavir ve bir Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişiden oluşturlacak bilirkişi kuruluna tevdine karar verilmiş, mali müşavir bilirkişi İbrahim Yapar ve Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişi ... 17/04/2023 tarihli raporunda özetle;
2 adet kazık çakma makinasinin satışının söz konusu olduğu,
-110180 motor seri nolu makine satışının sözlü olarak yazılı sözleşme öncesinde gerçekleştiği, referans numarasının MZK0617.0104 olduğu,
... adına 25/01/2017 tarihli, ... nolu, 26.500 Euro (KDV dahil 31.270 uro) (MZKO617.0104 nolu sözleşmeye istinaden makine 1/2 oranında düzenlenmiştir.) miktarlı fatura düzenlendiği, BA-BS beyanının yapıldığı,
... adına 25/07/2017 tarihli ... nolu, 26.500 Euro (KDV dahil 31.270 Euro) (MZKO617.0104 nolu sözleşmeye istinaden makine 1/2 oranında düzenlenmiştir.) miktarlı fatura düzenlendiği, BA-BS beyanının yapıldığı,
- 109139 motor seri nolu makinanın satışının 14/08/2017 tarihli sözleşme ile gerçekleştiği, referans numarasının MZKO317.0137 olduğu,
*** Enerji adına 29/12/2017 tarihli 0l17511 nolu, 26.500 Euro (KDV dahil 31.270 Euro) (MZK 0817.0137 nolu sözleşmeye istinaden makine 2 oranında düzenlenmiştir.) miktarlı fatura düzenlendiği, sözleşmeye konu makinanın davalı tarafından 31/10/2019 tarihinde ...'e satılmış olduğu,
-Ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, dava ve davalı ... defterlerinin birbiri ile uyumlu olduğu,
-... Sistemleri A.Ş. tarafından davacı adına düzenlenen 25.09.2020 tarih ve ... sıra numaralı 3.556,26 TL tutarlı “Hizmet Bedeli” açıklamalı fatura aynı tarihli olarak davacı kanuni kayıtlarında yer almış ve ... Sistemleri A.Ş.'nin bu tarih itibariyle davacıya borcu kalmadığı,
-Davacının 2017 kanuni defterlerine göre ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden sözleşme tarihi olan 14.08.2017 tarihinde 115.000,00 TL. tutarlı, 16.08.2017 tarihinde 90.000,00 TL. tutarlı iki adet çek alındığı, sözleşme tarihinden önceki döneme ait borçların mahsup edilmiş olduğu, sözleşme gereği teslim edilen makine dolayısıyla herhangi bir borçlandırma kaydı yapılmadığı,
-115.000 TL bedelli çekin teslim tarihi olan 14/08/2017 tarihi itibariyle karşılığının (115.000,00 TL/4.1617 Euro=) 27.633 Euro, 90.000 TI. bedelli çekin teslim tarihi olan 16/08/2017 tarihi itibariyle karşılığının (90.000.00 TL / 4.1352 Euro =) 21.765 Euro olduğu, toplamda (27.633 Euro +21.765 Euro =) 49.398 Euro ettiği,
-Davalı ... bir makine bedeli olan 62.540 Euro bedeli ödemiş olduğu defiler kayıtlarından ve tarafların zımni kabulünde olmakla, diğer davalı ... tarafından yapılan 49.398 Euro miktarın eklenmesi ile toplam 111.938 Euro ödeme gerçekleştirildiği, sözleşmeye göre 13.142 Euro (KDV dahil) ödenmesi gereken miktarın kaldığı,
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ( TTK ) “Teselsül karinesi” başlıklı 7. Maddesi “İki veya daha fazla kişi, içlerinden yalnız biri veya hepsi için ticari niteliği haiz bir iş dolayısıyla, diğer bir kimseye kurşı birlikte borç altına girerse, kanunda veya sözleşmede aksi öngörülmemişse müteselsilen sorumlu olurlar.” Uyarınca davalıların müştereken ve müteselsilen 13.142 Euro borçtan sorumlu olacakları yönünde rapor sunulmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin itiraz dilekçesi, davalı vekilinin beyan dilekçesi sundukları görülmüştür. Dosyanın rapor hazırlayan bilirkişi heyetine tevdi ile davalı tarafın rapora yapmış olduğu itirazları karşılar mahiyette denetime elverişli gerekçeli ek rapor alınmasına karar verilmiş, mali müşavir bilirkişi İbrahim Yapar ve Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişi ...'dan 21/08/2023 tarihli ek rapor alınmış, ek rapordan birer suret taraflara tebliğ edildiği, ek rapora karşı davacı ve davalı vekilinin ayrı ayrı beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.
Mahkememizin 09/01/2024 tarihli duruşmasında, HMK'nun 273. Maddesi gereğince davacının ticari defterlerinin usulune uygun tutulup tutulmadığı, kayıtların birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi kanalıyla alınan raporun davacı kayıtları ile uyumlu olup olmadığı, dosyaya sunulan faturalar, sözleşmeler, beyanlar ve özellikle davacı tarafın 18/10/2022 tarihli bilirkişi raporuna karşı yapmış olduğu itiraz dilekçesinde belirtilen hususlarda incelenip değerlendirilmek suretiyle davacının davalılardan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise ne kadar alacaklı olduğu, davalılar arasında müşterek müteselsil sorumluluğun bulunup bulunmadığı hususlarında rapor alınmasına karar verilmiş, mali müşavir bilirkişi ... ve Nitelikli Hesap Uzmanı Av. ... 20/03/2024 tarihli raporunda özetle;
-Davacının 2017-2018 yıllarına ait yevmiye defterlerinin açılış-kapanış tasdikinin süresinde yapıldığı, kebir ve envanter defterleri ibrazı olmadığından defterlerin içerdiği kayıtların birbirini doğrulama teyidi ve tasdik tespiti yapılamadığından defterlerin bu haliyle HMK 222/2 ye uygun olmadığının tespit edildiği,
Davacı kayıtlarından davaya konu makineler için davalı ... 2 adet 31.270,00-Euro'luk fatura düzenlendiği, düzenlenen faturalara karşılık yapılan TL ödemeler sözleşmeye göre Euro'ya çevrilerek fatura bedelinden düşüldüğünde; davacının davalı/... Enerjiden alacaklı olmadığı, davalının davacıdan 263,68-Euro alacaklı olduğu hesap ve tespit edildiği, davalı ... Ltd. Şti.'nin, ticari defter kayıtlarının incelenmesine ilişkin düzenlenen 28.04.2022 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde; davacı kayıtları ile davalı kayıtlarının uyumlu olduğunun tespit edildiği,
Davacı kayıtlarından davaya konu makineler için davalı ... 1 adet 31.270,00-Euro'luk fatura düzenlendiği, düzenlenen faturalara karşılık yapılan TL ödemeler sözleşmeye göre Euro'ya çevrilerek fatura bedelinden düşüldüğünde; davacının davalı/...'den alacaklı olmadığı, davalının davacıdan 17.664,19-Euro alacaklı olduğu hesap ve tespit edildiği, bu alacak bakiyesinin ise davaya konu edilen makineler için davalıya düzenlenmesi gereken ancak düzenlenmeyen bir adet 31.270,00-Euro bedelli faturadan dolayı olduğunun değerlendirildiği yönünde rapor sunulmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin itiraz dilekçesi, davalı vekilinin beyan dilekçesi sundukları görülmüştür.
Dosyanın son raporu veren bilirkişiye tevdi ile dava dosyasında mevcut 17/04/2023 tarihli kök ve 22/08/2023 tarihli ek raporlarda belirtilen hususlar ile düzenlemiş oldukları rapor arasındaki çelişkinin açıklanmasının istenilmesine, ayrıca davacının talebi olan faturalara karşı yapılan ödemelerin sözleşmede belirtilen gecikme faizi başlığı altında yapılan anlaşma gereğince talep edebileceği alacağı olup olmadığı ve diğer itirazları göz önüne alınarak ek rapor alınmasına karar verilmiş, 15/08/2024 tarihli ek raporda özetle;
Diğer heyet tarafından düzenlenen bilirkişi raporu ile taraflarınca düzenlenen bilirkişi raporu arasında çelişki bulunmayıp; diğer heyet tarafından düzenlenen raporda; çeklerin davacıya teslim tarihi itibariyle; TL ödemelerin Euro kur karşılığının hesaplandığı, taraflarınca düzenlenen bilirkişi raporunda ise; TL çekler ile yapılan ödemelerin, teslim tarihi değil 14.08.2017 Tarihli Sözleşmenin 3. Maddesine göre; vade/ödeme tarihi dikkate alınarak TL ödemelerin Euro kur karşılığı hesaplandığı, çeklerin teslim tarihi ile ödeme tarihleri arasındaki kur farkı nedeniyle; önceki bilirkişi raporu ile taraflarınca düzenlenen bilirkişi raporu arasında fark bedel oluştuğu,
Gecikme faizi hesap edilmeden yapılan tespit ve hesaplamalara göre; davacının davalıdan dava tarihi itibari ile 13.605,81-Euro (125.080,00-62.450,00-48.934,19) alacağı olacağının hesap edildiği,
Türk Lirası karşılıkları ise dava tarihindeki TCMB döviz satış kuru üzerinden;
Ana Para : 13.605,81-€ x 10.2226 = 139.086,75-TL
Yukarıda detayı belirtildiği şekilde yapılan gecikme faizi ile yapılan hesaplamaya göre; davacının davalıdan dava tarihi itibari ile 17.272,76-€ ana para ve 9.616,91-€ işlemiş faiz olmak üzere toplam 26.889,67-€ alacağı olacağı hesap ve tespit edildiği,
Türk Lirası karşılıkları ise dava tarihindeki TCMB döviz satış kuru üzerinden;
Ana Para : 17.272,76-€ x 10.2226 = 176.572,52-TL
İşlemiş Faiz : 9.616,91-€ x 10.2226 = 98.309,82-TL
Toplam : 26.889,67-€ x 10.2226 = 274.882,34-TL olduğu yönünde tespit ve kanaatlerini bildirmişlerdir. Ek rapor taraflara tebliğ edilmiş, ek rapora karşı davacı vekilinin ve davalı ... Sistemleri A.Ş vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.
Mevcut dosya kapsamına göre dava dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı görülmekle davacı tarafa yemin teklif edip etmeyeceğini bildirmek üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süreye uyulmadığı takdirde yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı davacı vekiline ihtar edilmiş ancak davacı tarafça yemin metni sunulmadığı görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava satım sözleşmesinden kaynaklı alacak davasıdır.
Tarafların uyuşmazlık noktaları; Davacının davalılara 2 ayrı makine satıp satmadığı, geçerli bir satım sözleşmesi kurulup kurulmadığı, satmış ise davacının dava tarihi itibari ile davalılardan alacağının olup olmadığı, var ise miktarının ne olduğu, alacak var ise davalıların borçtan müşterek müteselsil sorumlu olup olmadığı, alacak var ise faiz başlangıç tarihinin ne olduğu ve faiz oranının ne olduğu tespit edildi.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) “Teselsül karinesi” başlıklı 7. Maddesi; “(1) İki veya daha fazla kişi, içlerinden yalnız biri veya hepsi için ticari niteliği haiz bir iş dolayısıyla, diğer bir kimseye karşı birlikte borç altına girerse, kanunda veya sözleşmede aksi öngörülmemişse müteselsilen sorumlu olurlar. Ancak, kefil ve kefillere, taahhüt veya ödemenin yapılmadığı veya yerine getirilmediği ihbar edilmeden temerrüt faizi yürütülemez.
(2) Ticari borçlara kefalet hâlinde, hem asıl borçlu ile kefil, hem de kefiller arasındaki ilişkilerde de birinci fıkra hükmü geçerli olur” hükmünü haizdir.
Adi işlerde birden fazla borçludan her birinin alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olması için bu yönde beyanlarının olması aranırken, ticarî hayatta hız, güven ve kredi düzeninin korunması gibi çeşitli sebeplerle TTK’nın 7/1. maddesinde kural olarak teselsül karinesine yer verilmiş, birlikte borç altına giren kişilerin kanun gereği müteselsil sorumluluğa tâbi tutulmaları esası kabul edilmiştir (Ülgen, Hüseyin/Helvacı, Mehmet/Kendigelen, Abuzer/Kaya, Arslan/Ertan, Nomer Füsun N.: Ticari İşletme Hukuku, İstanbul 2015, s. 68).
Müteselsil sorumluluğun söz konusu olması için öncelikle sözleşmenin borçlu tarafında birden fazla gerçek ve/veya tüzel kişinin bulunması gerekir. Teselsül karinesi için işin, borç altına girenlerin tamamı yönünden ticarî iş niteliğini haiz olmasına gerek bulunmamaktadır. Borcun borçlulardan en az biri için ticarî iş olması yeterli olup, müteselsil sorumluluk için birden fazla borçlunun, alacaklı veya alacaklılara karşı birlikte borç altına girmeleri gerekir.
İki veya daha fazla kimsenin, içlerinden yalnız biri veya hepsi için ticarî nitelikteki iş nedeniyle borç altına girmesi hâlinde, aralarında müteselsil sorumluluğun olması için dış ilişkiyi düzenleyen sözleşmede (alacaklı ile borçlu arasındaki sözleşmede) aksi yönde bir hükmün olmaması gerekir. Sözleşmede müteselsil sorumluluğun kabul edilmediği yönünde bir düzenleme varsa borçlular sözleşmedeki düzenleme uyarınca borcun tamamından değil sadece kendi paylarına düşen kısmından sorumlu olurlar. Borçluların yalnızca kendi aralarında, yani iç ilişkide kısmî sorumluluk öngörmüş olmaları ise müteselsil sorumluluğa engel teşkil etmez.
Görüldüğü üzere adi işlerde borçlular arasındaki teselsül, kural olarak ancak borçluların alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olduğunu beyan etmeleri hâlinde mümkün iken, ticarî işlerde iki veya daha fazla kimse içlerinden yalnız biri veya hepsi için ticarî nitelikteki bir iş dolayısıyla alacaklıya karşı müştereken borç altına girerlerse, bu yönde bir irade açıklamaları olmasa dahi, kanunen müteselsilen sorumlu olurlar. Ticarî bir borç nedeniyle birden fazla borçludan her birinin borcun bir kısmından sorumlu olması ise, ancak alacaklı ile aralarındaki sözleşmede buna ilişkin açık bir hüküm olması hâlinde mümkündür (Ülgen/Helvacı/Kendigelen/Kaya/Ertan, s. 70).(Yargıtay 6.HD 2024/716 E., 2024/1093 K., HGK 2019(19)11-254 E., 2022/584 K.)
Davacı kayıtlarından davaya konu makineler için davalı ... 2 adet 31.270,00-Euro'luk fatura düzenlendiği, düzenlenen faturalara karşılık yapılan TL ödemeler sözleşmeye göre Euro'ya çevrilerek fatura bedelinden düşüldüğünde; davacının davalı/***den alacaklı olmadığı, davalının davacıdan 263,68-Euro alacaklı olduğu hesap ve tespit edilmiştir. Davalı ... Ltd. Şti.'nin, ticari defter kayıtlarının incelenmesine ilişkin düzenlenen 28.04.2022 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde; davacı kayıtları ile davalı kayıtlarının uyumlu olduğu tespit edilmiştir.
Davacı kayıtlarından davaya konu makineler için davalı ... 1 adet 31.270,00-Euro'luk fatura düzenlendiği, düzenlenen faturalara karşılık yapılan TL ödemeler sözleşmeye göre Euro'ya çevrilerek fatura bedelinden düşüldüğünde; davacının davalı/...'den alacaklı olmadığı, davalının davacıdan 17.664,19-Euro alacaklı olduğu hesap ve tespit edilmiştir. Bu alacak bakiyesinin ise davaya konu edilen makineler için davalıya düzenlenmesi gereken ancak düzenlenmeyen bir adet 31.270,00-Euro bedelli faturadan dolayı olduğu değerlendirilmiştir.
Mevcut dosya kapsamına göre dava dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı görülmekle davacı tarafa yemin teklif edip etmeyeceğini bildirmek üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süreye uyulmadığı takdirde yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı davacı vekiline ihtar edilmiş ancak davacı tarafça yemin metni sunulmadığı görülmüştür.
Tüm açıklamalar ışığında davacının davasının ispat edemediği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 615,40-TL harcın davacı tarafından peşin yatırılan 3.911,59-TL harçtan mahsubu ile artan 3.296,19- TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan tüm yargılama giderlerinin kararın mahiyeti gereği davacı taraf üzerine bırakılmasına,
5-Davalı ... Sistemleri Anonim Şirketi tarafından yapılan bilirkişi ücreti 4.000,00-TL ve e-tebligat, posta ücreti 100,00-TL olmak üzere toplam 4.100,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak iş bu davalıya verilmesine,
6-Davalı ... Sistemleri Anonim Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap edilen 36.647,87-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak iş bu davalıya verilmesine,
7-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/02/2025
Katip ***
e-imzalıdır
Hakim ***
e-imzalıdır