T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO :...
KARAR NO : ...
HAKİM : ...
KATİP :...
DAVACI :...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av....
Av. ...
DAVALI : 2-...
DAVA : Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ : ...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin kaza tarihinde 06... plakalı aracın maliki olduğunu, 07/08/2022 tarihinde aracın şirket yetkilisi Nurettin Sayan kontrolünde İstiklal Caddesini takiben Erciyes Caddesi istikametine doğru geçiş yapmakta iken, davalı..., sevk ve idaresindeki 15... plakalı adına kayıtlı aracı ile, kendisine hitap eden "DUR" levhasına uymayarak müvekkili şirkete ait araca çarptığını, çarpışma neticesinde de yaralanmalı trafik kazası meydana geldiğini, sigorta şirketi tarafından müvekkili şirkete hasar bedeli olarak 45.000,00 Türk Lirası, + 9.236,67 Türk Lirası ödeme yapıldığını, sigorta şirketi tarafından belirlenen hasar tutarının gerçek piyasa rayiçlerine göre çok düşük kaldığını, sigorta şirketi tarafından yaptırılan ekspertiz raporunda dahi aracın hasar bedelinin 100.000 Türk Lirasının üzerinde olduğunun ortaya çıktığını, kaza günü itibariyle piyasadaki rayiç bedeli 310.000 TL olan davaya konu aracın kaza sonrası kazalı hali ile müvekkili şirket tarafından17/10/2022 tarihinde 65.000,00-TL'ye satıldığını, hasar bedeli ve değer kaybından davalı ... sigorta ve araç maliki İdris Kuşca'nın müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, ikame araç bedelinden araç maliki İdris Kuşca'nın sorumlu olduğunu, 15... plakalı aracın üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi için trafik kayıtlarına tedbir şerhi konulmasına, araçta meydana gelen zararın tazmini için şimdilik 1.000,00-TL'nin ve değer kaybının tazmini için şimdilik 1.000,00-TL'nin davalı ... Sigorta A.Ş yönünden poliçe limitleri oranında müştereken ve müteselsilen, ikame araç bedeli olarak şimdilik 500,00-TL 'nin davalı İdris Kuşca'dan tahsiline, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı ... Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğunu, belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmesini, davacının araç mahrumiyet bedeli talebinin poliçe kapsamı dışında olduğunu, hasar bedeli talebinin fahiş olduğunu belirterek davanın yetkili mahkemeye gönderilmesine, davanın usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Türkiye Noterler Birliğine müzekkere yazılarak 06... plakalı ve 15... plaka sayılı aracın kaza tarihi olan 07/08/2022 tarihi itibarıyla ve halen maliklerini gösterir şekilde trafik tescil kayıtları celp edilmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş. müzekkere yazılarak, 15... plakalı aracın 07/08/2022 tarihindeki trafik kazası nedeniyle açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, incelenmesinde, 15... plakalı aracın 16/02/2022 başlangıç ve 16/02/2023 bitiş tarihli ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak 06... plakalı aracın karıştığı 07/08/2022 tarihli trafik kazasından önceki dönemlere ilişkin bu araca ait kaza, hasar kayıt ve bilgileri varsa bunları da gösteren tramer kayıtları ve belgeleri celp edilmiştir.
Kayseri Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 07/08/2022 tarihinde meydana gelen kaza tespit tutanağına konu olan trafik kazasına ilişkin kamera kaydı olup olmadığı hususu araştırılmıştır.
SBGM yazı cevabında geçen 06... plakalı aracın karıştığı ... sigorta bünyesindeki ... hasar dosya numaralı 14/05/2016 hasar, ... sigorta A.Ş bünyesindeki ... hasar dosya numaralı 18/02/2015 hasar tarihli, 29/12/2014 tarihli, ... , 21/10/2014 kaza tarihli, ... hasar dosyası, ... Sigorta bünyesinde ... hasar dosya numaralı 20/05/2013 hasar tarihli, ... hasar dosya numaralı 01/02/2013 hasar tarihli hasar dosyaları celp edilmiştir.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi ... 04/02/2025 tarihli raporunda özetle;
-Dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'ndaki veriler, iddia, savunma, sigorta bilgi gözetim merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın 07/08/2022 günü saat 19.15 civarında sürücü Sürücü... sevk ve idaresindeki 15... plakalı aracı ile Kayseri ili Melikgazi ilçesi Esenyurt mahallesi Sümbül Sokağı takiben seyri esnasında olay yeri İstiklal Caddesi kavşağına geldiğinde kendisine hitap eden "DUR" levhasına rağmen Kartal Bulvarı istikametine geçiş yapmak istediği esnada İstiklal Caddesini takiben Erciyes Cadde istikametine doğru geçiş yapan sürücü Nurettin Sayan sevk ve idaresindeki 06... plakalı aracın sağ ön kısımlarıyla kendi aracının sol yan kısımları ile çarpışması sonucunda yaralanmalı maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği olayda:
15... plaka sayılı araç sürücüsü... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "DUR" trafik tanzim levhası bulunmasından dolayı kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçları beklemesi gerekirken beklemediği ve dava konusu araca çarpması ile sebebiyet verdiği olayda;
-KTK Madde 47/c "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu: Madde 47- Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymak zorundadırlar.",
KTK Madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; ....a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar.",
KTK Madde 57/a "Kavşaklarda geçiş hakkı: Madde 57 – Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar.",
Madde 84/h "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84– Araç sürücüleri trafik kazalarında, ......h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli ve tam kusurlu olduğu;
06... plakalı sayılı araç sürücüsü ... ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkinliği olmadığından kusurunun olmadığı,
-06... plakalı 2008 model, VOLKSWAGEN PASSAT 2.0 TDI COMFORTLINE TIP. DSG tip, geçmiş 8 adet hasar kaydı bulunan emsal araçların Dava konusu kaza tarihinde piyasa rayiç bedelinin ortalama 280.000 - 300.000 TL arasında olduğu ve 290.000 TL piyasa rayiç bedeli olabileceğinin değerlendirildiği,
-Dava konusu hasar nedeniyle davalı sigorta firması tarafından 45.000 TL hasar bedeli ödemesinin yapıldığı,
-Dava konusu kaza dolayısıyla 06... plakalı araçta oluşan hasar zararının 8 adet hasar geçmişi incelendiğinde ön kısımdan birçok onarım geçirdiği ve 07/08/2022 tarihli kazada hasarlanan parçaların daha öncede onarım gördüğü dosyada mevcut SBGM kayıtlarıyla sabit olduğu bu nedenle 07/08/2022 tarihli kaza sonrası orijinal olmayan eşdeğer parçalarla onarımının yapılmasının uygun olduğu, bu kapsamda yedek parça, işçilik ve KDV dahil 45.000 TL olduğu (Ek-1),
-Hasar miktarı ile araç rayiç bedeli kıyaslandığında kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olduğu,
-Davalı sigorta firması tarafından Değer Kaybı Bedeli olarak 9.236,67 TL ödeme yapıldığı,
- Dava konusu 06... plakalı sayılı araçin model yılına göre 14 (ondört) yaşında olduğu, araç kullanılmışlık değeri yönünden kaza tarihinde yaklaşık 370.153 km kullanılmışlık düzeyine sahip olduğu, 8 (sekiz) adet geçmiş hasar kaydının olduğu ve yine aynı bölgeden pek çok hasar aldığı, ancak yeni hasar alan kısımlar için değer kaybı hesabının irdelendiği,
-Kazanın gerçekleştiği tarihte model yılı aynı benzer kilometre de aynı tip araçlerde serbest piyasa rayiç bedeline göre fiyatının kaza öncesi ortalama 290.000 TL olduğu, kullanılmışlık düzeyi benzer değişen/boyanan/işlem gören kısımların çokluğuna göre dava konusu araç içinde gerçekleşen kaza sonrası yapılan onarımların akabinde piyasa rayiç değerinin 280.000 TL olarak değerlendirildiği (geçmiş hasar kayıtları da göz önüne alınarak),
-Dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 06... plaka sayılı araçta dava konusu kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı";
Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 290.000 TL
Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 280.000 TL
Değer Kaybı= Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri Değer Kaybı= 290.000 - 28.000
Değer Kaybı = 10.000 TL olduğu,
Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı
Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 10.000
Toplam Değer Kaybı = 10.000 TL olduğu,
Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı
Bakiye Araç Değer Kaybı = 10.000 - 9.236,67
Bakiye Araç Değer Kaybı = 763,33 TL olduğu değerlendirilmiştir.
-Dava konusu araçta meydana gelen hasar sonrası için ikame araç bedelinin; dava konusu kaza sonrası tamir/parça bekleme ve makul onarım süresinin 14 gün olacağı, bu nedenle araç mahrumiyet süresinin 14 gün olarak değerlendirildiği, kaza tarihi civarında emsal 2008 model araç kira bedelinin günlük 300 TL olduğu,
İkame Araç Bedeli = Araç Onarım Gün Sayısı x Günlük Emsal Araç Kira Bedeli
İkame Araç Bedeli = 14 x 300 = 4.200 TL olduğu,
Kusur Oranında İkame Araç Bedeli= 1 x 4.200
Kusur Oranında İkame Araç Bedeli= 4.200 TL olduğu değerlendirilmiştir. Rapor birer taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı davacı vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş vekili itiraz dilekçesi sunmuştur.
Davacı vekilinin 25/02/2025 tarihli talep artırım dilekçesi sunduğu, harcını tamamladığı, talep artırım dilekçesinin davalı vekiline tebliğ edildiği, talep artırımına karşı davalı vekilinin beyan dilekçesi sunduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazası nedeni ile meydana gelen araç hasar zararı, araç değer kaybı zararı ve ikame araç zararının tazmini istemi ile açılan tazminat davasıdır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibarı ile 7251 sayılı Kanun'la değişik 6102 Türk Ticaret Kanunu'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar anlaşmaya varamadıkları görülmüştür.
Taraflar arasında uyuşmazlık konuların değerlendirmesinde;
Uyuşmazlığın 07/08/2022 tarihinde davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından ZMMS poliçesi ile güvence altına alınan ve diğer davalı...'ya ait olan 15... plakalı araç ile davacının maliki olduğu 06... plakalı aracın karıştığı kaza sonucunda şimdilik belirsiz alacak davası niteliğinde hasar bedeli olarak 1.000,00-TL, değer kaybı olarak 1.000,00-TL VE KISMİ DAVA araç mahrumiyet zararı olarak 500,00-TL'nin araç sahibi yönünden olay tarihinden, sigorta şirketi yönünden (hasar bedeli ve değer kaybı) kaza tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacıya verilmesi talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Kusur ön sorununun değerlendirmesinde;
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi ... 04/02/2025 tarihli raporunda özetle;
-Dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'ndaki veriler, iddia, savunma, sigorta bilgi gözetim merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın 07/08/2022 günü saat 19.15 civarında sürücü Sürücü... sevk ve idaresindeki 15... plakalı aracı ile Kayseri ili Melikgazi ilçesi Esenyurt mahallesi Sümbül Sokağı takiben seyri esnasında olay yeri İstiklal Caddesi kavşağına geldiğinde kendisine hitap eden "DUR" levhasına rağmen Kartal Bulvarı istikametine geçiş yapmak istediği esnada İstiklal Caddesini takiben Erciyes Cadde istikametine doğru geçiş yapan sürücü ... sevk ve idaresindeki 06... plakalı aracın sağ ön kısımlarıyla kendi aracının sol yan kısımları ile çarpışması sonucunda yaralanmalı maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği olayda:
15... plaka sayılı araç sürücüsü... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "DUR" trafik tanzim levhası bulunmasından dolayı kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçları beklemesi gerekirken beklemediği ve dava konusu araca çarpması ile sebebiyet verdiği olayda;
-KTK Madde 47/c "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu: Madde 47- Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymak zorundadırlar.",
KTK Madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; ....a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar.",
KTK Madde 57/a "Kavşaklarda geçiş hakkı: Madde 57 – Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar.",
Madde 84/h "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84– Araç sürücüleri trafik kazalarında, ......h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli ve tam kusurlu olduğu;
06... plakalı sayılı araç sürücüsü ... ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkinliği olmadığından kusurunun olmadığı," bildirilmiştir. Bu rapor, dosya kapsamındaki kaza yerine ve araçlara ait fotoğraflar, hasar dosyası ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Araç hasar zararına dair değerlendirmede;
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasına göre; trafik kazasında zarar gören aracın gerçek hasar zararından zarar verenin aracını zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalayan sigorta şirketi de zarar veren ile birlikte sorumludur.
Somut olayda 07/08/2022 tarihli trafik kazasında davacıya ait 06... plakalı otomobil hasarlanmıştır.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi ... 04/02/2025 tarihli raporunda özetle; 06... plakalı 2008 model, VOLKSWAGEN PASSAT 2.0 TDI COMFORTLINE TIP. DSG tip, geçmiş 8 adet hasar kaydı bulunan emsal araçların Dava konusu kaza tarihinde piyasa rayiç bedelinin ortalama 280.000 - 300.000 TL arasında olduğu ve 290.000 TL piyasa rayiç bedeli olabileceğinin değerlendirildiği,
-Dava konusu hasar nedeniyle davalı sigorta firması tarafından 45.000 TL hasar bedeli ödemesinin yapıldığı,
-Dava konusu kaza dolayısıyla 06... plakalı araçta oluşan hasar zararının 8 adet hasar geçmişi incelendiğinde ön kısımdan birçok onarım geçirdiği ve 07/08/2022 tarihli kazada hasarlanan parçaların daha öncede onarım gördüğü dosyada mevcut SBGM kayıtlarıyla sabit olduğu bu nedenle 07/08/2022 tarihli kaza sonrası orijinal olmayan eşdeğer parçalarla onarımının yapılmasının uygun olduğu, bu kapsamda yedek parça, işçilik ve KDV dahil 45.000 TL olduğu (Ek-1),
-Hasar miktarı ile araç rayiç bedeli kıyaslandığında kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olduğu yönündeki tespit ve kanaatini" bildirilmiştir. Bu rapordaki tespit, dosya kapsamındaki kaza yerine ve araçlara ait fotoğraflar, hasar dosyası ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Araç değer kaybı zararına dair değerlendirmede;
Trafik kazasından kaynaklanan tazminat davalarında, zarar veren taraf, kusuru oranında, gerçek zarardan sorumlu olur. Zarar verenin aracını zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalayan sigorta şirketi de zarar veren ile birlikte zarar görenin gerçek zararından sorumludur. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasına göre; trafik kazasında zarar gören aracın hasarı onarılsa dahi onarımdan sonra aracın piyasa rayiç satış fiyatında düşüklük oluşacağı gerçeği karşısında, kaza nedeniyle araçta meydana gelen değer kaybı, gerçek zarar içinde değerlendirilir ve bu zarardan hem zarar veren, hem de zorunlu trafik sigortacısı sorumludur (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 06/12/2016 tarihli, 2015/18642 Esas ve 2016/11228 Karar sayılı ilamı).
Araç hasarında değer kaybı; aracın hasarsız haldeki 2. el piyasa değeri ile hasarın onarımından sonraki 2. el piyasa değeri arasındaki fark olup, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında, değer kaybının, araçların modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek araçların kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerleri arasındaki farka göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/6070 Esas, 2020/3614 Karar sayılı ilamı). Yapılan açıklamalar doğrultusunda değer kaybı hesabının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları EK-1de bulunan "Değer Kaybı Hesaplanması" yöntemine göre değil, kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın kilometresi ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişi tarafından hesaplanması gerekir.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi ... 04/02/2025 tarihli raporunda özetle; "Davalı sigorta firması tarafından Değer Kaybı Bedeli olarak 9.236,67 TL ödeme yapıldığı,
- Dava konusu 06... plakalı sayılı araçin model yılına göre 14 (ondört) yaşında olduğu, araç kullanılmışlık değeri yönünden kaza tarihinde yaklaşık 370.153 km kullanılmışlık düzeyine sahip olduğu, 8 (sekiz) adet geçmiş hasar kaydının olduğu ve yine aynı bölgeden pek çok hasar aldığı, ancak yeni hasar alan kısımlar için değer kaybı hesabının irdelendiği,
-Kazanın gerçekleştiği tarihte model yılı aynı benzer kilometre de aynı tip araçlerde serbest piyasa rayiç bedeline göre fiyatının kaza öncesi ortalama 290.000 TL olduğu, kullanılmışlık düzeyi benzer değişen/boyanan/işlem gören kısımların çokluğuna göre dava konusu araç içinde gerçekleşen kaza sonrası yapılan onarımların akabinde piyasa rayiç değerinin 280.000 TL olarak değerlendirildiği (geçmiş hasar kayıtları da göz önüne alınarak),
-Dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 06... plaka sayılı araçta dava konusu kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı";
Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 290.000 TL
Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 280.000 TL
Değer Kaybı= Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri Değer Kaybı= 290.000 - 28.000
Değer Kaybı = 10.000 TL olduğu,
Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı
Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 10.000
Toplam Değer Kaybı = 10.000 TL olduğu,
Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı
Bakiye Araç Değer Kaybı = 10.000 - 9.236,67
Bakiye Araç Değer Kaybı = 763,33 TL olduğu değerlendirilmiştir." bildirilmiştir. Bu rapordaki tespit, dosya kapsamındaki kaza yerine ve araçlara ait fotoğraflar, hasar dosyası ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
İkame araç (araç mahrumiyet, araç kiralama) zararına dair değerlendirmede;
Hasar gören aracın onarım süresi boyunca kullanılamaması ya da işletilememesi sebebiyle ortaya çıkan zarar, ticari araçlarda (taksi, otobüs, servis, minibüs ve diğer ticari araçlar) "Ticari Kazanç Kaybı Tazminatı"nın konusunu oluşturmaktadır.
Onarım süresince kullanılamayan araçlardan dolayı kazada kusuru bulunan araç sahibi ve sürücüsü müteselsil olarak sorumludur. Trafik kazası sebebiyle hasar gören aracın onarım süresince çalıştırılamaması sebebiyle oluşan "kazanç kaybı", "araç mahrumiyet zararı" başka bir anlatımla "ikame araç zararı" trafik sigortası kuvertürü dışında kalmaktadır.
Borçlar Hukukuna göre, bir şeyin kısmen hasar görmesinden veya kullanılamamasından dolayı oluşacak olan zarar, buna neden olan kişilerden talep edilebilmektedir.
Araç, trafik kazası sonucunda zarar görmüş ise, onarım süresince kullanılamayacağından, aracın kullanış amacına göre, mahrumiyet zararı belirlenmelidir. Eğer, uğranılan zarara ilişkin yeterince delil sunulamıyorsa, Türk Borçlar Kanunu'nun 50/2. maddesi gereği, hakkaniyete uygun bir bedel tayin ve takdir edilmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.
Yargıtay kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, ticari araç kazanç kaybı için sigortanın sorumluluğuna gidilememektedir. Ticari kazanç kaybı karşı tarafın trafik sigortalarından talep edilemez. Ticari kazanç kaybı kazada kusuru bulunan diğer aracın ruhsat sahibinden veya sürücüsünden talep edilebilir. Kazada kusursuz olmak şart değildir. Kusurun tamamı ticari araç sahibinde olmadığı sürece talepte bulunulabilir.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi ... 04/02/2025 tarihli raporunda özetle; " -Dava konusu araçta meydana gelen hasar sonrası için ikame araç bedelinin; dava konusu kaza sonrası tamir/parça bekleme ve makul onarım süresinin 14 gün olacağı, bu nedenle araç mahrumiyet süresinin 14 gün olarak değerlendirildiği, kaza tarihi civarında emsal 2008 model araç kira bedelinin günlük 300 TL olduğu,
İkame Araç Bedeli = Araç Onarım Gün Sayısı x Günlük Emsal Araç Kira Bedeli
İkame Araç Bedeli = 14 x 300 = 4.200 TL olduğu,
Kusur Oranında İkame Araç Bedeli= 1 x 4.200
Kusur Oranında İkame Araç Bedeli= 4.200 TL olduğu " bildirilmiştir. Bu rapordaki tespit, dosya kapsamındaki kaza yerine ve araçlara ait fotoğraflar, hasar dosyası ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Gerçek kişi davalının ve davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartları'nın, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen hasar zararı ile araç değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar). Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre araç değer kaybı, maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır.
Somut uyuşmazlıkta davacının araç hasar zararı ve araç değer kaybı zararından tüm davalılar sorumludur.
Yine az yukarıda değinildiği üzere ikame araç zararı, dolaylı bir zarar olup, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre araç mahrumiyet (ikame araç, araç kiralama) zararı için sigorta şirketinin sorumluluğuna gidilemez ve karşı tarafın trafik sigortacısı olan sigorta şirketinden talep edilemez. Eldeki davada ikame araç zararından haksız fiil hükümlerine göre sadece araç sahibi ve sürücüsü olan davalının sorumlu olduğu değerlendirilmiştir.
Bedel arttırım ve ıslah talebi, temerrüt tarihi ve faiz türü ile ilgili değerlendirmede;
Davacı vekili 08/12/2023 tarihli dilekçesinde taleplerini bildirmiştir. Davacı tarafından ilgili harçlar tamamlanmıştır. Bu dilekçelerin bir örneği davalılara tebliğ edilmiştir.
Dava konusu olay haksız fiil niteliğinde olup somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık haksız fiilden kaynaklanmaktadır. Haksız fiilin faili ihtara veya ihbara gerek olmaksızın zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylemin işlendiği tarihten itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır. Haksız fiil faili olan borçlu temerrüde düştüğünden artık faiz haksız fiil tarihinden itibaren ve yasal faiz istenebilir.
2918 sayılı KTK'nun 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları'nın B 2/a maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Sigortaya başvurulmadan dava açılması veya icra takibi başlatılması halinde ise bu tarihlerde temerrüt gerçekleşir. Bu durumda, ilke olarak davadan önce usulüne uygun başvuru yapılmış ise bundan 8 iş günü sonrasında, başvuru yapılmamış ise dava tarihi itibarıyla, belirlenen tazminat alacağının tamamı için anılan tarihlere uygun faiz uygulanması gerekir. Somut olayda davalı sigortanın 06/10/2022 tarihinde kısmi ödeme yaptığı anlaşılmakla bu tarih temerrüt tarihi olarak kabul edilmiştir.
Davada araç hasar zararı, araç değer kaybı zararı ve ikame araç zararından haksız fiil hükümlerine göre araç sürücüsü olan davalının sorumluluğuna hükmedilmiştir. Araç sürücüsü olan davalı yönünden haksız fiil ve zararın meydana geldiği tarih olan trafik kaza tarihi olan 07/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar vermek gerekmiştir. Davacının araç değer kaybına yönelik zararından davalı ... Sigorta A.Ş.'nin ZMMS poliçesi teminat limiti ile sınırlı ve temerrüt tarihi olan 06/10/2022 tarihinden itibarin işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumludur. Araç araç değer kaybı zararına ilişkin davada ise tüm davalılar arasında müteselsil sorumluluk söz konusu olduğundan bu husus hükümde dikkate alınmıştır.
Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;
Davacının araç hasar bedeline ilişkin davasının REDDİNE, davacının değer kaybına ilişkin davasının KISMEN KABULÜ ile, 763,33 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, alacağın davalı ... Sigorta yönünden 06/10/2022 tarihinden, davalı... yönünden ise kaza tarihi olan 07/08/2022 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davacının davalı...'ya karşı ikame araç bedeline ilişkin davasının KABULÜ ile, 4.200,00 TL'nin davalı...'dan alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan 07/08/2022 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,
,
karar verilmesi görüş ve kanaatine varılmıştır.
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13/2. maddesinde " (1) Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir.
(2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez." hükmü yer almaktadır. Bu husus dikkate alınmak suretiyle davacının tazminat talebi ile ilgili reddedilen talep yönünden vekalet ücretine hükmedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davacının araç hasar bedeline ilişkin davasının REDDİNE,
2-Davacının değer kaybına ilişkin davasının KISMEN KABULÜ ile, 763,33 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, alacağın davalı ... Sigorta yönünden 06/10/2022 tarihinden, davalı... yönünden ise kaza tarihi olan 07/08/2022 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,
3-Davacının davalı...'ya karşı ikame araç bedeline ilişkin davasının KABULÜ ile, 4.200,00 TL'nin davalı...'dan alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan 07/08/2022 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,
4-Kabul edilen kısım yönünden; 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından davacıdan peşin olarak alınan 80,70-TL peşin dava harcı ile 65,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 145,70-TL'nın mahsubu ile bakiye 469,70-TL karar ve ilam harcının davalılardan (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 72,24-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-14. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş'den alınarak Hazine'ye Gelir Kaydına,
6-Davacılar tarafından yatırılan 80,70-TL başvuru harcı, 80,70-TL peşin harç ve 65,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 226,40-TL harcın davalılardan (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 34,82-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 734,00-TL tebligat gideri, 2.500,00-TL bilirkişi ücreti ve 133,00-TL ihtiyati tedbir harcı olmak üzere toplam 3.367,00-TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 2.695,41-TL'sinin davalılardan (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 414,54-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 671,59-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
9-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/2 maddesi uyarınca kabul edilen kısım üzerinden 4.963,33-TL vekalet ücretinin davalılardan (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 763,33-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması kaydı ile) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
10-Davalı ... Sigorta A.Ş kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2 maddesi uyarınca red edilen kısım üzerinden 1.236,67-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak iş bu davalıya ödenmesine,
11-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/06/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
TASHİH ŞERHİ
Her ne kadar mahkememizin 03/06/2025 tarihli duruşmasının hüküm bölümünün dair kısmı "Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. " denilmiş ise de kararın kesin karar olması gerektiği anlaşılmakla;
Hüküm kısmının dair bölümünün "Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda HMK'nun 341/2. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı." şeklinde düzeltilmesine ve işbu tahsis şerhinin gerekçeli kararın eki sayılmasına karar verildi. 03/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır