T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO : ***
KARAR NO : ***
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... -
Av. ... -
DAVALILAR :1- ... - ... ...
2- ... - ... ...
3- ... - ... ...
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : ***
KARAR TARİHİ : ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin bünyesinde genel temizlik işlerinin gördürülmesi amacıyla hizmet alımı ihalelerinin yapıldığını, bu hizmeti almak amacıyla Kamu İhale Kanunu kapsamında ihaleye çıkıldığını ve en avantajlı teklifi verene işin yaptırıldığını, genel temizlik işçisi olan ...'nun da hizmet alımı ihalelerinde en iyi teklifi veren şirketler bünyesinde çalışmış olduğunu, ...'nun 23.07.2008-02.03.2010 tarihleri arasında ..., 03.03.2010-31.12.2010 tarihleri arasında ..., 01.01.2011-09.02.2013 tarihleri arasında ... ve son olarak 10.02.2013-18.07.2013 tarihleri arasında ... bünyesinde çalışmış olduğunu, 18.07.2013 tarihinde işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranılması nedeniyle işvereni ... şirketi tarafından iş akdine son verilmiş olduğunu, işçinin yıllık izin, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağının tahsili amacıyla Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin *** sayılı dosyası ile dava açtığını, Kayseri 6. İcra Müdürlüğü'nün ***. sayılı dosyasına 03.08.2016 tarihinde müvekkili şirket tarafından 11.827,45TL ödeme yapılarak icra dosyasının kapatıldığını, icra dosyasına yapılan ödemenin ... firmasından rücen tahsili amacıyla Kayseri 8. AHM ***. sayılı dosyası ile açtıkları davanın kısmen kabul kismen reddedildiğini ve kararın kesinleştiğini, reddedilen kısmın diğer yüklenici firmalardan tahsili amacıyla işbu davayı açtıklarını, davalıların işçi ...'ya ödenen işçilik alacakları ve yargılama giderleri gibi kalemlerden kaynaklı payları oranında sorumlu olduklarını, dava öncesinde arabuluculuk görüşmesi yapıldığını ancak netice alınamadığını beyan ederek, müvekkili şirket tarafından, işçi ...'ya ödenen 11.827 45-TL'nin karşı taraflarca ödenmesi gereken 10.195,85-TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ödeme tarihi olan 03.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Dava dilekçesinin davalılara tebliğ edildiği ancak cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Kayseri 2. İş Mahkemesinin ***karar sayılı dosyası fiziki olarak celp edilmiştir.
Kayseri 6. İcra Müdürlüğünün ***esas sayılı dosyasının uyap üzerinden celp edilmiştir.
Kayseri 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin *** karar sayılı dosyası uyaptan celp edilmiştir.
Davacı kuruma müzekkere yazılarak dava dışı ...'nun iş alımına ilişkin sözleşme ve şartname örnekleri celp edilmiştir.
SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak dava dışı ...'nun kıdem tazminatına ve toplu iş sözleşmesi farkı ve ihbar tazminatına esas şahsi dosyasının bir örneği celp edilmiştir.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Nitelikli Hesaplama Uzmanı ***13/08/2024 tarihli raporunda özetle;
1-Davacı tarafın, Mahkeme ilamına istinaden icra takip dosyasına yapmış olduğu ödeme, başka bir icra dosyasındaki borca mahsup miktarı, yasal düzenleme ve Yargıtay içtihatları nazara alındığında, raporda yapılan hesaplamalar doğrultusunda davacının, davalılardan talep edebileceği toplam bedelin 9.972,72TL olduğuna,
2-Rücu edilebilir toplam 9.972,72TL içerisinden davalı tarafların sorumlulukları nazara alınarak, davacı tarafın her bir davalıdan talep edebileceği rücu bedelinin aşağıda belirtildiği gibi olduğuna,
*... Ltd. Şti'den 5.593,14-TL rücu edebileceğine.
*... Ltd. Şti.'den 2.270,89-TL rücu edebileceğine,
*... Ltd. Şti.'den 2.108,69-TL rücu edebileceğine,
3-Alacak talep edilen bedellere ilişkin temerrüt oluşmadığından, işlemiş yasal faizin dava tarihinden itibaren işletilebileceğine, bu nedenle faiz yönünden hesaplama yapılmasına yer olmadığına, hukuki değerlendirme ve takdir hakkı Sayın Mahkeme'nize ait olmak üzere, aksi kanaat ile ödeme tarihi olan 03.08.2016'dan dava tarihi olan 13.12.2022 tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerektiği kanaatine varılması halinde,
*... Ltd. Şti'nin borcu oranında faiz sorumluluğunun 3.203,72-TL,
*... Ltd. Şti.'nin borcu oranında faiz sorumluluğunun 1.300,75-TL,
*... Ltd. Şti.'nin borcu oranında faiz sorumluluğunun 1.207,85TL olacağına dair kanaatini bildirmiştir. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının davalı yüklenicilerden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.
Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar ; 2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)
Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı anlaşılmıştır. (Kayseri BAM 6. HD *** tarih,***Karar)
Ödeme belgeleri, taraflar arasında düzenlenen Özel Güvenlik Hizmeti Alımına ilişkin Sözleşmeler ve eki Şartnameler, tarafların ticari defter ve kayıtları, sgk kayıtları, TMO Genel Müdürlüğü kayıtları, sözleşmeler, Teknik ve İdari şartname ve tarafların dayandığı tüm deliller celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; 4857 sayılı yasanın 112. maddesi gereğince dava dışı işçinin hakettiği yıllık izin alacağı, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağı davacı kurum tarafından ödenmiştir. 13/08/2024 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamalar hükme esas alınarak açılan davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
Davanın kısmen kabulü ile;
1)5.593,14-TL'nin 13/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
2) 2.270,89-TL'nin 13/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıl ... Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
3) 2.108,69-TL'nin 13/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
Davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine,
4)492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 681,23-TL ilam harcından, dava açılışı sırasında tahsil edilen 174,12-TL peşin harcın mahsubuna, bakiye 507,12-TL harcın (davalı ... Ltd. Şti''nin 284,42-TL ile, davalı ... Ltd. Şti'nin 115,48-TL ile ve davalı ... Ltd. Şti'nin 107,23-TL ile sınırlı sorumlu olmaları koşuluyla) müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin (davalı ... Ltd. Şti''nin 1.794,70-TL ile, davalı ... Ltd. Şti'nin 728,67-TL ile ve davalı ... Ltd. Şti'nin 676,62-TL ile sınırlı sorumlu olmaları koşuluyla) müştereken ve müteselsilen sorumlulukları oranında alınarak Hazineye gelir kaydına,
6)Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvurma harcı ve 174,12-TL peşin harç olmak üzere toplam254,82-TL harcın davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine,
7)Davacı tarafın yaptığı 2.500,00-TL bilirkişi ücreti ve 1.438,00-TL posta ücreti olmak üzere toplam 3.938,50-TL yargılama giderinin (davalı ... Ltd. Şti''nin 2.208,88-TL ile, davalı ... Ltd. Şti'nin 896,84-TL ile ve davalı ... Ltd. Şti'nin 832,78-TL ile sınırlı sorumlu olmaları koşuluyla) müştereken ve müteselsilen sorumlulukları oranında alınarak davacıya verilmesine,
8)6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
9)Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2. maddesi uyarınca 9.972,72-TL vekalet ücretinin (davalı ... Ltd. Şti''nin 5.593,14-TL ile, davalı ... Ltd. Şti'nin 2.270,89-TL ile ve davalı ... Ltd. Şti'nin 2.108,69-TL ile sınırlı sorumlu olmaları koşuluyla) müştereken ve müteselsilen sorumlulukları oranında alınarak davacıya verilmesine,
10)Davalılar kendisini bir vekil ile temsil ettirmediğinden davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
11)Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda HMK'nun 341/2. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır