T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO: ***
KARAR NO: ***
HAKİM: ***
KATİP: ***
DAVACI : ***
VEKİLİ: Av. ***
DAVALILAR : 1- ***
2- ***
DAVA: Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: ***
KARAR TARİHİ: ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... firmasına ait Volvo S90 D5 AWD Inscription Plus model, 06*** plakalı aracı satın aldığını ve satın aldıktan sonra araç plakasını *** olarak değiştirdiğini, satın alınan araç için ... firması tarafından 12/11/2021 tarihli 950.000,00 TL bedelli fatura keşide edildiğini ve müvekkiline teslim edildiğini, aracın devir işlemleri yapılmadan önce ... Limited Şirketi isimli firmaya 12/11/2021 tarihinde ekspertiz incelemesi yaptırıldığını, müvekkilinin aracı bir süre kullandıktan sonra göğüs kısmında kabarma olduğunu ve aracı Kayseri'deki yetkili servis olan ... Makina Tic. Ve San. Ltd. Şti.'ye götürdüğünü, servis tarafından gerekli kontrollerin yapılması ve aracın göğüs kısmının garanti kapsamında değiştirilmesinin istenildiğini, ancak yetkili servisin 07/03/2021 tarihinde yapılan kontrollerde ön göğüste kırık ve yolcu airbag kısmında tamir olduğunu tespit ettiğini ve bu nedenle garanti kapsamında göğüs değişiminin yapılamadığını, bu hususun ekpertiz incelemesi yapan davalı ... firması tarafından tespit edilemediğini, bu hususa ilişkin aracı satan davalı ... firmasına Kayseri 13. Noterliği'nin 09/03/2022 tarihli 06046 yevmiye numaralı ihtarı gönderildiğini ve davalı ... tarafından kötü niyetli olarak gizlenen ve diğer davalı ... firması tarafından tespit edilemeyen bu ayıplar nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararın giderilmesini talep ettiklerini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla araç satım bedelinden ayıp oranında indirim yapılmasını ve müvekkilinin uğradığı zararların tazminine karar verilmesini, araçtaki ayıpları müvekkilinden gizleyerek aracı değerinin çok üstünde bir bedele satan davalı satıcının ve araç üzerindeki ekpertiz incelemesinde araçtaki ayıpları tespit edemeyen diğer davalıdan şimdilik 100,00 TL (Belirsiz alacak davası) Tazminatın aracın müvekkiline devir tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini vekaleten talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Dava dilekçesi davalılara usulüne uygun tebliğ edilmiş ancak davalıların cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Türkiye Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak eski plakası 06 ... ve yeni plakası 38 ... olan aracın trafik tescil kayıtları ve aracın özelliklerini gösteren bilgiler celp edilmiştir.
... Makine ve Tic. San. Ltd Şti'ye yazı yazılarak 07/03/2022 tarihli faturaya konu işlere ilişkin servi fişi, iş emri, raporlar celp edilmiştir.
Davacı vekili 03/06/2022 tarihli dilekçe ile Kayseri 13. Noterliği'nin 09/03/2022 tarihli 06046 yevmiye numaralı ihtarı ve Kayseri 13. Noterliği'nin 06319 yevmiye nolu, 14/03/2022 tarihli ihtar örneklerini sunduğu görülmüştür.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak 06 ... VE 38 ... plakalı aracın 12/11/2021 ve 11/03/2022 tarihleri arasında bu araca ait kaza, hasar kayıt ve bilgileri varsa bunları da gösteren tramer kayıtlarının gönderilmesi istenilmiş, gelen yazı cevabı ile, 12/11/2021-11/03/2022 tarihleri arasını kapsayan ZMMS hasar bilgisi, kasko sigortası ve hasar bilgisi, ekspertiz rapor bilgisi ve kaza tespit tutanağı kaydının bulunamadığı görülmüştür.
Dava konusu aracın incelenmesi amacı ile Kayseri Adliyesi otoparkında 26/05/2023 günü keşif icra edilmiş, keşif mahallinde otomotiv konusunda bir makine mühendisi bilirkişi ve bir nitelikli hesap bilirkişisi hazır edilmiş, bilirkişi heyeti 03/09/2023 tarihli raporunda özetle;
1-38 ... plakalı 2020 model, VOLVO S90 DS AWD IİNSRİPTİON PLUS marka otomobilin satışı öncesinde satıcı ... Tur. Oto.San.Tic,Ltd.Şti. tarafından aracın değişen ve onarıları parçaları hakkında alıcıya bilgi verilmediği,
2-... Dış Tic. Ltd.Şti. tarafından düzenlenen 12.11.2021 tarihli Ekspertiz Raporunda aracın değişen parçalarına dair bir tespit yapılmadığı,
3-Tarcanlar Tunung Oto Ekspertiz firmasından alınan 11.03.2022 tarihli ekspertiz raporunda tespit edilen eksikliklerin bir kısmının ... Dış Tic, Ltd.Şti. tarafından düzenlenen 12.11.2021 tarihli Ekspertiz raporunda belirlenemediği,
4-Değişen, onarılan ve boyanan parçatarın ekspertiz incelemesinde ortaya çıkarılmasının mümkün olduğu,
5-... Dış Tic, Ltd.Şti. tarafından düzenlenen 12.11.2021 tarihli Ekspertiz Raporuna göre aracı satın alan davacı tarafın yanılarak satın almaya razı olduğu, satışın gizli ayıplı satış olarak değerlendirildiği.
6-Keşif sırasında kaplandığı tespit edilen ve buna dair servis tespiti de bulunan ön göğüsün orijinali ile değiştirilmesi gerektiği, buna dair zorunlu harcamanın 25.000,00 TL. olacağı,
7-Davaya konu aracın satış tarihindeki ayıpsız ikinci el değerinin 980,000,00 TL. civarında olduğu,
8- Tarcanlar Tunung Oto Ekspertiz. firmasından alınan ekspertiz raporuyla öğrenilen, değişen ve boyanan parçaları ile değişmesi gereken göğüs panelinin onarım harcaması göz önüne alındığında ayıplı ikinci el değerinin %10 daha ucuz ve 882.000,00 TL. civarında olduğunun tespit edildiği,
9- Dava konusu aracın davacıya satış bedelinin 950.000,00 TL. olduğu anlaşıldığından , Nispi Metoda göre davacının ayıplı satıştan kaynaklanan zararının 95.000,00 TI. olduğu;
10- Davacının yasanın aradığı ihbar yükümlülüğünü süresi içerisinde yerine getirdiği,
1l- Satış öncesinde aracın ön tarafındaki kazaya dair bilgi vermediği düşünülen ... Tur. Oto.San.Tic.Lıd.Şti. ile ön taraftaki kaza nedeniyle değişen ve boyanan parçalara dair tespitleri yapmadığı düşünülen ... Dış Tic. Ltd.Şti.nin, davacının ayıplı satıştan kaynaklı zararından eşit oranda sorumlu olacağı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir. Bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin beyan dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davacı vekili 02/01/2024 tarihli dilekçe ile 100,00 TL olarak açtıkları dava değerini 95.000,00 TL olarak belirlediklerini beyan etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava; satın alınan aracın gizli ayıplı olup olmadığı, satıma konu araç ayıplı ise davacının bu nedenle uğradığı zararı olup olmadığı varsa davalıların bu zarardan sorumlu olup olmadığı hususlarına ilişkindir.
Satıcının ayıptan sorumluluğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 219-231. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Ayıp kavramının tanımı kanunda tam olarak bulunmamakla birlikte, ayıptan sorumluluk halleri bu maddelerde hüküm altına alınmıştır. Ayıp kavramı hakkındaki genel tanım, sözleşme gereği edimin taşıması gereken nitelik ile mevcut nitelik arasındaki fark şeklindedir.
TBK'nun 219. maddesinde sözleşmeye aykırılık halinde iki ayrı durum mevcuttur. Bunların ilki, satıcının alıcıya bir takım nitelikler bildirmesi ve bu niteliklerin söz konusu şeyde bulunmamasıdır. İkincisi ise sözleşme konusu şeyden beklenen faydayı azaltan veya ortadan kaldıran durumların mevcut olmasıdır. Buna dürüstlük kuralı çerçevesinde karar verilmektedir. Alıcının beklediği faydanın dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Burada objektif değer baz alınır. Satıcı, sözleşmede taahhüt ettiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.
Satışa sunulan bir ürünün (aracın) ambalajında etiketinde tanıtma ve kullanma kılavuzunda ürünle ilgili reklam ve ilanlarda veya taraflar arasında kurulan sözleşmede, satıcı tarafından belirtilen hususların ve özelliklerin üründe bulunmaması veya tahsis ya da kullanım amacı bakımından malın değerinin veya müşterinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler ayıp sayılır. Bu eksiklikleri taşıyan mal ve ürünler ise ayıplı mal sayılır (TBK m. 219). TBK'nun 221. maddesine göre satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
Satıcının ayıptan sorumluluğunun doğması için aranan şartlar:
a) Ortada bir ayıp bulunmalıdır.
Ayıp; maddi, ekonomik veya hukuki olabilir. Satılanın yırtık, bozuk, kırık, lekeli olması gibi haller maddi ayıp teşkil eder. Hukuki ayıp ise, satılanın değerini ve ondan beklenen faydaları etkileyen eksikliklerdir. Satıcının bildirimi yoksa fakat eşyanın niteliği gereği, eşyadan beklenen bir fayda varsa, dürüstlük kuralı çerçevesinde beklenen bu faydanın sağlanamaması durumunda ayıptan bahsedilebilir.
b) Satılandaki ayıp önemli olmalıdır.
Ayıp sonucunda, söz konusu şeyin değerinin veya elverişliliğinin önemli şekilde azalması veya tamamen ortadan kalkması gereklidir. Bu gibi durumlarda, satılan şeydeki ayıp önem kazanmış olur. Önemsiz ayıplardan dolayı satıcı sorumlu tutulamaz.
c) Alıcı malın ayıplı olduğunu bilmiyor olmalıdır.
Bu konu, TBK'nun 222. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, "Satıcı, satış sözleşmesinin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplardan sorumlu değildir. Satıcı, alıcının satılanı yeterince gözden geçirmekle görebileceği ayıplardan da, ancak böyle bir ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse olur." Böylece alıcı, sözleşmenin kurulması esnasında ayıpları biliyorsa, bunları kabul etmiş sayılır ve satıcı ayıptan sorumlu olmaz. Ancak bunların gerçekleşebilmesi için, alıcının sözleşmeden önce, satın aldığı şeyi gözden geçirme imkânını bulabilmesi gereklidir . Burada gözden geçirmeden kasıt, olağan bir muayenedir.
Alıcının satın aldığı şeyde, dikkatli özeni gösterseydi fark edebileceği ayıplardan da satıcı sorumlu değildir. Alıcının, malın ayıplı olduğunu bilmiyor olması gerekmektedir. Gizli ayıplarda, alıcının malın ayıplı olduğunu bilmesi mümkün değildir. Olağan gözden geçirme, malın alınırken kabaca gözden geçirilmesidir. İlk bakışta görülebilecek olan ayıplar mevcutsa, satıcının ayrıca bunu üstlenmesine gerek yoktur. Bu gibi durumlarda, sorumluluk aranmaz.
d) Ayıptan sorumluluk sözleşme ile kaldırılmıyor olmalıdır
e) Alıcı ayıbı kabul etmemiş olmalıdır
f) Alıcı ayıptan doğan sorumluluk hükümlerinden yararlanabilmek için kanunun kendisine yüklediği külfetleri yerine getirmiş olmalıdır
Alıcıya kanunen yüklenen külfetler, satılanı gözden geçirme ve varlığı iddia edilen ayıpları satıcıya bildirme külfetleridir. Alıcı, satın aldığı malı gözden geçirmek ve herhangi bir ayıp halinde de bunu satıcıya bildirmek zorundadır. Bu zorunluluklar TBK'nun 223. maddesinde düzenlenmiştir. TBK'nun 223. maddesine göre, "Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır." Burada kesin bir süre belirlenmemiştir, ancak alıcı ayıbı en kısa sürede bildirmekle yükümlüdür.
Tacirler arası ticari satımlarda, satılanın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli değilse, alıcı teslimden itibaren 8 gün, diğer hallerde ise 2 gün içinde satılanın gözden geçirilmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu hüküm 6102 Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir. TTK'nun 23/1.c maddesine göre, "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanunu’nun 223’üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." TBK'nun 225. maddesine göre, satıcının ağır kusurlu olması halinde ayıbın kendisine zamanında bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacaktır. Aynı hüküm, satıcılığı meslek edinmiş kişiler için de geçerlidir. Sözleşmenin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplar nedeni ile satıcı sorumlu olmaz. Satıcı daha uzun bir süre için sorumluluk üstlenmemiş ise ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, müşteriye teslim tarihinden itibaren 2 (iki) yıllık zaman aşımına tabidir (TBK m.231). Ancak satılan malın ayıbı satıcının ağır kusuru veya hilesi ile gizlenmişse satıcı iki yıllık zaman aşımı süresinden yararlanamaz. (TBK m.231/2). Ürün birden fazla parçadan ibaret ise, ayıplı parçanın yokluğu, diğer parçaların kullanımını etkiliyorsa, ayıbın tüm ürünü kapsadığı kabul edilir. Satıcı veya üretici tarafından ihtiyari veya zorunlu garanti kapsamında ayıp nedeni ile sorumluluk konusunda daha uzun bir süre kararlaştırılabilir.
Alıcı, satılanın durumunu gecikmeksizin usulüne göre tespit ettirmekle yükümlüdür. Bunu yaptırmazsa, ileri sürdüğü ayıbın, satılanın kendisine ulaştığı zamanda var olduğunu ispat yükü alıcıya düşer.
Bir sözleşmede ayıbın şartları mevcut ise ve alıcı da kendisinden beklenen külfetleri yerine getirmişse, bu durumda alıcı TBK'nun 227. maddesinde kendisine tanınan haklardan birini kullanabilir. Bu haklar; sözleşmeden dönme, bedelde indirim talebi, satılanın ücretsiz onarımı talebi, imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesi talebidir (Kaynakça: ARAL, Fahrettin, Borçlar Hukuku (Özel Borç İlişkileri), 8. Baskı, Ankara, 2009- YAVUZ, Cevdet, Borçlar Hukuku Dersleri (Özel H, 9. Baskı, İstanbul, 2011).
Bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlığa bakıldığında;dava konusu 38 ... plakalı, Volvon marka, 2020 model, S90 D5 AWD İNSRİPTION PLUS tipi aracın Ankara 43. Noterliği'nin 12/11/2021 tarih 13718 yevmiye sayılı araç satış sözleşmesi ile davalı tarafından davacıya satıldığı, icra edilen keşif sonrası düzenlenen teknik bilirkişinin raporuna göre aracın ön taraftaki kazası nedeniyle değişen ve onarılan parçalara dair alıcının bilgilendirilmemesi sebebiyle yapılan satışın gizli ayıplı olduğu, bunun aksinin davalı taraflarca iddia ve ispat olunmadığı dikkate alındığında, davalı satıcı tarafından bu şekilde satımının yapılması, satış sırasında bu konuda davacıya bilgi verilmemesinin TBK'nun 225. maddede düzenlenen "satıcının ağır kusuru"nun sonuçlarını doğurur. Aynı maddede, "ağır kusuru olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek, sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir." denilmiştir. Ağır kusur (iğfal) halinde alıcı, ticari satımdaki ayıp ihbar sürelerine uyulmaksızın, kanundan doğan haklarını kullanabilir (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 13/10/2015 tarihli, 2015/8094 Esas ve 2015/12630 Karar sayılı emsal kararı). Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda araçta gizli ayıp olduğu, davalıların bu bedelden sorumlu olduğu ve davacının ayıp nedeni ile indirim hakkı olduğu ile bu bedelin 95.000 TL olduğunun belirtildiği görülmüş, bu şekilde satışa konu araçta gizli ayıp olması nedeni ile davacının ayıptan kaynaklı 95.000 TL indirim hakkı olduğu ve bu bedelden davalıların sorumlu olduğu anlaşılmış, raporun denetime elverişli ve hükme esas alınacak nitelikte olması nedeni ile rapora itibar edilmiş, davacı vekilinin 02/01/2024 tarihli ıslah dilekçesi de dikkate alınmış, satış tarihi olan 12/11/2021 tarihi itibari ile faiz uygulanması gerektiğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın KABULÜNE,
2-95.000,00 TL ayıp nedeniyle indirim bedelinin 12/11/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması alınması gerekli 6.489,45 TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 80,70 TL ve ıslah harcı 1.622,37 TL 'nin mahsubu ile eksik 4.786,38 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça yapılan başvurma harcı 80,70 TL, peşin harç 80,70 TL, ıslah harcı 1.622,37 TL, tebligat, müzekkere ve posta gideri 546,25 TL ve bilirkişi ücreti 3.000,00 TL olmak üzere toplam 5.169,62 TL yargılama harç ve giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen kısım üzerinden 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
8-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
9-Kararın mahiyeti gereği davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
10-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 20/02/2024
Katip ***
e-imzalıdır
Hakim ***
e-imzalıdır