T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: ***
KARAR NO: ***
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI : 1- ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI : 2- ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI : 3- ... - ...
DAVA: Tazminat (Değer kaybı- Kazanç Kaybı)
DAVA TARİHİ: ***
KARAR TARİHİ: ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... günü davalı ... sevk ve idaresindeki aracın davacıya ait 38 ... plakalı araca çarptığını Ak sigorta tarafından hasar bedeli olan 36.000,00 TL'nin ödendiği, değer kaybı için 2.790,00 TL değer kaybı ödendiğini, miktarın düşük olduğunu, müvekkilinin aracının 10 gün aracın tamirde kaldığını ileri sürerek; şimdilik 50,00 TL bakiye değer kaybı alacağının Ak Sigorta A.Ş.'den poliçe limiti ile sınırlı kalmak üzere, başvuru tarihi olan 07/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte diğer davalılardan kaza tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, şimdilik 50,00TL kazan kaybı alacağının davalılar ... Ltd. Şti. ve ...'ndan kaza tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı davacının delillerinin tebliğ edilmesini talep etmiş, davacının belirsiz alacak davası açamayacağını belirtmiş, zamanaşımı itirazının bulunduğunu, ödeme yaptıklarını, değer kaybı hesabında ZMSS genel şartlarının uygulanması gerektiğini, kazanç kaybının poliçe kapsamında olmadığını savunarak davanın reddine, yargılama giderlerinin davanın reddini dilemiştir.
Davalılar ... ve ... Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.'ye dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olmasına rağmen yasal 2 haftalık kesin süre içerisinde cevap dilekçesi sunmamışlardır. Davalı tarafların HMK'nın 128/1. maddesi gereği dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkar etmiş sayılacağı tespit edilmiştir.
Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu 29/12/2023 tarihli dilekçe ile davasını ıslah ettiğini mahkememize bildirmiş ve gerekli ıslah harcını yatırdığına dair sayman mutemet alındısı evrakını mahkememize ibraz etmiştir.
DELİLLER: Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair 04/05/2023 tarihli celsede karar verilmiş, bilirkişiler ***'in mahkememize sunmuş oldukları 16/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava konusu kazanın meydana gelmesinde 38 ... plakalı araç sürücüsü ...'nun meydana gelen kazada tamamen sorumlu olduğunu, 38 ... plakalı araç sürücüsü ...'ın ve 38 ... plakalı araç sürücüsü ***nin kaza olayında bir ihmallerinin bulunmadığını ve herhangi bir trafik kuralarını ihlal etmediklerini, 38 ... plakalı araç sahibi ... Ürünleri Tic. ve San. Ltd. Şt.'nin kazanın meydana gelmesinde bir ihmalinin ve etkisinin bulunmadığını, Karayolundan sorumlu kurum veya kuruluşun hizmet eksikliği ve sorumluluğunun bulunmadığını, dava konusu araç için 07/01/2022 olay tarihi itibariyle meydana gelen araç hasar tutarının yedek parça ve işçilik dahil olmak üzere %18 KDV dahil 40.104,97 TL olduğunu, dava konusu araç için 07/01/2022 olay tarihi itibariyle meydana gelen araç değer kaybının 20.000,00 TL olduğunu, dava konusu araç için 07/01/2022 olay tarihi itibariyle meydana gelen ticari kazanç kaybının 1.720,00 TL olduğunu, dosya içeriğinde söz konusu kazaya istinaden *** A.Ş. tarafından ... adına 12/05/2022 işlem tarihi 2.790,00 TL ödeme yapıldığına dair Ziraat Bankası ödeme dekontu görüldüğünü mahkememize bildirmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... günü davalı ... sevk ve idaresindeki aracın davacıya ait 38 ... plakalı araca çarptığını Ak sigorta tarafından hasar bedeli olan 36.000,00 TL'nin ödendiği, değer kaybı için 2.790,00 TL değer kaybı ödendiğini, miktarın düşük olduğunu, 10 gün aracın tamirde kaldığını belirterek değer kaybı ve kazanç kaybı talep etmiştir.
Sigorta poliçesi incelenmesinde, 38 AAV 0263 plakalı aracın ZMSS'in davalı ... bünyesinde sigortalandığı, trafik kayıtlarına göre ise malikin ise davalı Tarçın... LTD ŞTİ olduğu, kaza tespit tutanağı uyarınca araç sürücüsünün davalı ... ve 38 ... plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.
-Zamanaşına itirazına ilişkin değerlendirmede;
Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK m. 72 haksız fiil nedeniyle tazminat davasının zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, herhalde zararı doğuran olayın gerçekleşmesinden itibaren on yıllık sürede zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmiştir. Ancak, haksız fiil aynı zamanda suç teşkil eden bir eylem ise ve Ceza Kanunu’nda daha uzun zamanaşımı süresi öngörülmüşse haksız fiil sorumluluğunda bu (uzamış) ceza zamanaşımı süreleri uygulanır. Uzamış (ceza) zamanaşımının başlangıcı olay tarihidir, zarar ve failin öğrenilmemesi önem taşımaz. Ceza zamanışımı süresi dolmuş ise on yıllık hak düşürücü süre içinde olmak kaydıyla zararın (gelişen durumun sona ermesinden itibaren) ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık süre içinde de dava açılabileceği düzenlenmiştir. Somut olayda kaza tarihi 07/01/2022 dava tarihinin ise 20/06/2022 olduğu anlaşılmakla zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla davalı ... şirketinin zaman aşımı itirazının yerine olmadığı görülmüştür.
-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,
Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, değer kaybı ve kazanç konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı, kural ihlalleri tespiti uyarınca Kayseri ili, Kocasinan ilçesinde 07/01/2022 günü saat 10:20 sıralarında sürücü ... sevk ve idaresindeki ***.... Ltd. Şti.'ye ait 38 ... plakalı araç ile İstasyon Caddesi'ni takiben Cumhuriyet Meydanı istikametinden Kocasinan caddesi istikametine ilerlediği esnada Salih Avgun Paşa Caddesi kavşağında kendisine yanan kırmızı ışığa uymayarak ilk önce davacıya ait ticari taksiye, daha sonra savrulup Oğuz Caddesi istikametine arkasından seyreden 38 ... plakalı araca çarptığı, sürücü ...'nun KTK'nun 47 ve 52. Maddeleri uyarınca kırmızı ışık ihlali yaptığı, kavşak noktasından geçerken hızını azaltmadığı, trafikte aracı kullanırken başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atarak hatalı sürüş izlediği anlaşılmakla tam kusurlu olduğu, diğer araç sürücülerinin ise herhangi bir kusurunun olmadığı anlaşılmıştır.
-Kazanç kaybına ait değerlendirmede;
Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, taksicilik sektöründe faaliyet gösterdiği, makul tamir süresinde çalışamadığı bu zararının da tazmininin gerektiği, zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve bu dönemde elde edilebilecek kar hesaplanması istenmiş anılan raporda
Davacının aracının 4 günde tamir edilebileceğinden ticari kayıtlar şoförler odası yazı cevabı 1.720,00 TL kazanç kaybı olduğu anlaşılmış ve bilirkişi raporunun uygun olduğu görülmüştür.
-Değer kaybına dair değerlendirmede;
Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.
Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 20.000,00 TL değer kaybı zararı bulunduğu ancak sigorta şirketi tarafından 2.790,00 TL düşüldükten sonra davacının bakiye zararı 17.210,00 TL kaldığı anlaşılmıştır.
-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve *** Karar).
Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı ... değer kaybından sorumludur.
Mahkememizce hasar dosyasının incelenmesinde; kaza tarihi itibariyle araç başı maddi hasar limitinin 50.000,00 TL olduğu, davalı ... davacının aracı için 14/02/2022 tarihinde 12.953,85 TL; 04/03/2022 tarihinde 20.000,00 TL, 21/03/2022 tarihinde 1.116,82 TL ve 25/003/2022 tarihinde 2.752,90 TL ve 12/05/2022 tarihinde 2.790,00 TL ödeme yaptığı görülmüştür. Davalı ... şirketinin 50.000,00 TL teminattan ödemeler düşüldüğünde bakiye 10.386,43 TL teminat limiti kaldığı ancak davacı tarafın talebi ile bağlı kalınarak hüküm kurulmuştur.
-Davalı ... ve Tarçın... LTD ŞTİ'nin sorumluluğuna dair değerlendirmde;
İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.
2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)
Somut olayda, davalı Tarçın... LTD ŞTİ işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve davalı ... haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar.
- Faize ait değerlendirmede;
2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.
Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.
Anılan açıklamalar uyarınca davalı ... şirketinin kısmi ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak kabul edilerek başlatılmıştır. Sair davalılar yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir. Kazaya karışan araç ticari olduğundan ticari avans faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle:
1-Davacının davalı ..... Ltd. Şti.ve ...'na karşı ikame etmiş olduğu kazanç kaybı davasının kabulü ile; 1.720,00 TL'nin davalı ..... Ltd. Şti. ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine, alacağa kaza tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren ticari avans faizi uygulanmasına,
2-Davacının değer kaybı tazminatına ilişkin davasının kabulü 17.210,00 TL değer kaybı tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ... şirketinin alacağın 3.386,43 TL'si ve poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, sigorta şirketi yönünden kısmi ödeme tarihi olan alacağa 12/05/2022 tarihinden itibaren, davalılar ... ... Ltd. Şti.ve ... yönünden ise kaza tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren ticari avans faizi uygulanmasına,
3-Davacının kazanç kaybı davasına ilişkin olarak 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 427,60 TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 80,70 TL peşin harç ve 321,57 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 402,27 TL harcın mahsubu ile bakiye 25,33 TL harcın davalı ..... Ltd. Şti. ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,
4-Davacının değer kaybı tazminatı ilişkin olarak 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 1.175,61 TL harcın (davalı ... yönünden 427,60 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,
6-Davacı tarafından peşin yatırılan 80,70 TL peşin harç, 80,70 TL başvurma harcı ve 321,57 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 482,97 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan bilirkişi, posta, müzekkere, tebligat, elektronik tebligat, kep reddiyat gideri olmak üzere toplam 3.861,50 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
8-Davalı taraflarca yapılan yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından mahkememizce bu konuda herhangi bir karar verilmesine yer olmadığına,
9- AAÜT'ye göre hesap edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin (davalı ... şirketinin 3.386,43 TL ile sınırlı olmak kaydı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
10-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
11-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı ve davalı yüzüne karşı, davalı ...Ş. Vekilinin yokuluğunda miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/03/2024
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı
*5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*