T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: *** Esas - ***
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: ***
KARAR NO: ***
HAKİM : ***
KATİP: ***
DAVACI : ***
VEKİLİ: Av.
DAVALI : *** KAYSERİ
VEKİLİ: Av.
DAVALI : 2***
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: ***
KARAR TARİHİ: ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***
Mahkememizde görülmekte olan tazminat (rücuen tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar ile müvekkili firma arasında ihale üzerine akdedilen sözleşme gereği hizmet alımı gerçekleştirildiğini, ihale gereği yüklenici firmaların hizmeti yerine getirmek adına işçi çalıştırdıklarını, işçilerin, yüklenici firma işçisi olmasına rağmen müvekkili firmanın işçiye karşı ihale eden konumunda olduğundan dolayı davaların müvekkili firmaya karşı açıldığını, müvekkili firma aleyhine hüküm tesis edildiğini, bu ilamların icraya konu olduğunu ve icra tehdidi altında müvekkili firmanın icra dairesine işçilik alacakları ve ferilerini ödemek durumunda kaldığını, sorumlulukları bulunması sebebiyle davalı şirketlere icra dairesine ödedikleri tutarların tahsili amacı ile işbu davayı açmak zorunda olduklarını, müvekkili firmanın ... A.Ş.'nin bağımsız tüzel kişiliği bulunan bir belediye şirketi olduğunu, bu sebeple Kamu İhale Kanunu ve tebliğleri kapsamında ihalelerini gerçekleştirdiğini, kesinleşen Kayseri 4. İş Mahkemesi'nin ... Karar sayılı ilamı gereği, alt işveren olan davalılar/yüklenici firmalar tarafından, davacı ...'nin alacaklarına karşılık davalı firmalarca ödenme yükümlülüğü bulunmakta iken müvekkili firma tarafından ödenen, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası kapsamında asıl alacak ferileri olmak üzere toplam 21.519,79-TL'nın müvekkili firma tarafından icra dairesine ödenmek durumunda kalındığını, kesinleşen Kayseri 5. İş Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı ilamı gereği, alt işveren olan davalılar/yüklenici firmalar tarafından, davacı ...'nin alacaklarına karşılık davalı firmalarca ödenme yükümlülüğü bulunmakta iken müvekkili firma tarafından ödenen, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası kapsamında asıl alacak ve ferileri olmak üzere toplam 9.624,11-TL'nın müvekkili firma tarafından icra dairesine ödenmek durumunda kalındığını belirterek fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili firmanın icra dairesine ödemiş olduğu bedel olan 31.143,90-TL'nın, ödeme tarihinden başlamak şartıyla işleyecek yasal faizi ile birlikte, tahsilde mükerrerlik olmamak kaydıyla davalıların sorumlu olduğu miktarların tespit edilmesi suretiyle sorumlu olduğu miktarlar nispetinde müştereken ve müteselsilen rücuen tahsiline, mahkeme masrafları ve avukatlık ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen ''taşeronluk-eser''' sözleşmesi gereği davacı tarafça ödenen işçilik alacaklarının rücuan tahsili istemine ilişkin olduğunu, ihtilafın çözümünde taraflar arasındaki sözleşmenin hukuki niteliğinin ve somut durumun belirlenmesi; uygulama ve mevzuat uyarınca sorumluluk koşullarının oluşup oluşmadığın saptanabilmesi için bazı kavram ve olguların irdelenmesi gerektiğini, İş Kanunu gereği, asıl işveren ile alt işveren adına kayıtlı işçiler arasında yazılı bir hizmet akdi bulunmamasına karşın; asıl işverenin de bu işçilerin işçilik hak ve alacaklarından alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunun bilindiğini, bu sorumluluğun müşterek müteselsil sorumluluk esasına dayandığını, taşeronluk (ihale) sözleşmeleri gereği, kamu kurum ve kuruluşlarının bir kısım hizmet işleri alt işverenlere tevdi edilerek, çalışan işçilerin özlük işlemlerinin alt işverenler üzerinden yürütüldüğünü, kabul anlamına gelmemek üzere, müvekkili şirketin dava dışı işçiye ödenen tazminat alacağından sorumlu olduğu kanaatine varılsa dahi; yerleşik yerel ve yüksek mahkeme kararları gereği, alt işveren konumunda olan ihale şirketlerinin yalnızca ihale sürelerine isabet eden işçilik alacaklarından üst işveren ile birlikte müştereken sorumlu olduklarını, bu sorumluluğun da, ihale sözleşmesinde açık bir hüküm bulunmaması halinde yarı yarıya sorumluluk esasına dayandığını, davacı idarenin dava dilekçesinin sonuç ve istem kısmında müvekkili şirkete, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının tamamı yönünden dava açtıklarını, hal böyle iken emsal yerleşik yüksek mahkeme kararları gereği, dava dışı işçiyi çalıştıran yüklenicilerin çalışma süreleri dikkate alınarak ayrı ayrı sorumluluk miktarlarının hesaplanması gerektiği ve sorumluluk miktarının üzerindeki talebin-davanın müvekkili şirket yönünden kısmen reddi ile reddedilen kısım yönünden müvekkili şirket lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Sistemleri Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne dava dilekçesi ekli meşruhatlı davetiye tebliğine rağmen süresinde cevap dilekçesi sunulmamış ve duruşmalara katılmamıştır.
DELİLLER: Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Davacı tarafından davalı firmalar ile ... A.Ş. arasında akdedilen hizmet alım sözleşmeleri ve ihale şartnamelerine, Kayseri 4. İş Mahkemesi'nin ... Karar sayılı dava dosyasına, Kayseri 5. İş Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı dava dosyasına, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasına, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasına, Yargıtay kararlarına, Kamu İhale Tebliği'ne ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi tarafından S.G.K. kayıtlarına ve tüm resmi belgelere, iş yeri ve banka kayıtları ile tüm ödeme belgelerine, ihale sözleşmeleri, ekleri ve hakediş raporlarına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davalı ... Sistemleri Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. yasal süresi içinde delil bildirmemiştir.
Davacı kuruma müzekkere yazılarak dava dışı ... T.C. kimlik numaralı ...'nin iş alımına ilişkin sözleşme ve şartname örneklerinin gönderilmesi istenilmiştir. 20/09/2022 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... T.C. kimlik numaralı ...'nin kıdem tazminatına esas şahsi dosyasının bir örneğinin gönderilmesi istenilmiştir. 31/08/2022 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davalı şirketlere ayrı ayrı müzekkere yazılarak ... T.C. kimlik numaralı ...'nin özlük dosya örneğinin gönderilmesi istenilmiştir.
Kayseri Genel İcra Dairesi'nin *** Esas ve ... Esas Sayılı dosyalarının Uyap kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.
Kayseri 4. İş Mahkemesi'nin *** Karar sayılı dava dosyasının Uyap kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.
Kayseri 5. İş Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı dava dosyasının Uyap kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.
Kayseri Genel İcra Dairesi'ne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı takip dosyasının Uyap kayıt örneği istenilmiş ve dosyamız arasına alınmıştır.
İlgili delillerin toplanmasından sonra HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek nitelikli hesap bilirkişisine tevdine, HMK'nun 273. maddesi gereğince iddia, savunma, sgk hizmet döküm tablosu, işe giriş ve ayrılış bildirgeleri ile diğer sgk kayıtları, Kayseri 4. ve 5. İş Mahkemelerinin dava dosyalarının uyap kayıtları, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas ve ... Esas sayılı takip dosyalarının uyap kayıtları, hizmet alım sözleşmeleri ve bu sözleşmelere ekli şartname örnekleri ile diğer bütün deliller incelenerek taraflar arası imzalanan hizmet alım sözleşmeleri ile ekli şartnamelerin hükümlerine göre davacı üst iş verenin mahkeme ilamları ve icra takipleri dolayısıyla dava dışı işçi ...'ye ödediği işçilik alacaklarını davalılara rücu edip edemeyeceği, rücu edebilirse her bir davalıya rücu edilebilecek miktarın kaç TL olduğu hususlarında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
Görevlendirilen nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenen 19/10/2023 havale tarihli raporda özetle; "1-Davalı yüklenici ...... Ltd. Şti.nin 11.591,79-TL'dan 04/03/2020, 530,58-TL'dan 05/03/2021 ödeme tarihinden, 2- Davalı yüklenici *** AŞ.'nin 8.986,10-TL'dan (28,81-TL*8.957,29-TL) 04/03/2020, 411,32-TL'dan (1,32-TL*410,00-TL) 05/03/2021, 9.624,11-TL'dan 05/08/2021 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı idareye karşı sorumlu olduğu (sorumlu olunan toplam tutar 31.143,90 TL'dir) kanaatinde olduğu" belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, tacirler arası hizmet sözleşmesinden kaynaklı asıl işverenin alt işverenden rücuen alacak istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir. Zira uyuşmazlık ticari niteliktedir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibariyle 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dosya kapsamından, davacının davalı şirketle hizmet alım sözleşmesi yaptığı, bu sözleşmeler kapsamında çalışan dava dışı işçi ...'ye icra takibi nedeniyle davacı tarafından toplam 31.143,90-TL işçi alacaklarından kaynaklanan ödeme yapıldığı ve yapılan bu ödemenin sözleşme hükümleri ile İş Kanunu'nun 2/6. maddesi 6098 sayılı TBK'nun 162-167. maddeleri uyarınca davalılardan tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının davalılara rücu edilip edilemeyeceği, edilecek ise davalıların hangi miktarda sorumlu olduğuna ilişkindir.
Taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığından davanın TBK hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.
Öncelikle, konuyla ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.
6098 sayılı TBK'nun müteselsil borçluluk başlıklı 162. maddesinde, "Birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse, müteselsil borçluluk doğar.
Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar." hükmü bulunmaktadır.
6098 sayılı TBK'nun iç ilişki başlıklı 167. maddesinde, "Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.
Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir.
Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler." hükmü bulunmaktadır.
6098 sayılı TBK'nun alacaklıya halef olma başlıklı 168. maddesinde, "Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur.
Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır." hükmü bulunmaktadır.
4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.
Asıl işveren ile alt işverenin işçileri arasında bir hukuki ilişki bulunmamasına rağmen, 4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesiyle asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı kanundan veya iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu tutulmuştur. Kanundan doğan bu müteselsil borç ilişkisinden dolayı dava dışı işçiye ödemede bulunmuş olan davacı idare, ödediği tutarı aralarındaki iç ilişkiye göre davalı alt işverenlere rücu edebilir.
Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim yukarıda açıkça yazılan TBK'nun 167. maddesinde de müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir. İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.
Dava konusu olayda da davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.
Sözleşmelerinde hüküm bulunduğundan dolayı çalıştırılan işçilerin tazminat dahil tüm işçilik alacaklarından yüklenici davalı şirket sorumludur.
Buna göre davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın KABULÜ İLE;
1-12.122,37-TL'nın davalı ... Sistemleri Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 11.591,79-TL 04/03/2020 tarihinden itibaren ve bakiye 530,58-TL'na 05/03/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine,
2-19.021,53-TL'nın davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, bu meblağın 8.986,10-TL'na 04/03/2020 tarihinden itibaren, 411,32-TL'na 05/03/2021 tarihinden itibaren ve bakiye 9.624,11-TL'na 05/08/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 2.127,43-TL nisbi karar ve ilam harcından dava açılırken peşin harç olarak alınan 531,86-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.595,57-TL karar ve ilam harcının (davalı ... Sistemleri Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 621,05-TL'ndan sorumlu olması ve davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nin bakiye 974,52-TL'ndan sorumlu olması koşulu ile) davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalıların her biri yönünden kabul edilen miktara göre hesap edilen 622,70-TL'ndan davalı ... Sistemleri Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin sınırlı sorumlu olması ve bakiye 977,30-TL'ndan davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nin sınırlı olması kaydı ile davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafça yapılan 80,70-TL başvuru harcı, 531,86-TL peşin dava harcı, 57,00-TL e-tebligat gideri, 313,00-TL tebligat masrafı ve 1.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.482,56-TL yargılama giderinden, davalıların her biri yönünden kabul edilen miktara göre hesap edilen 966,30-TL'ndan davalı ... Sistemleri Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin sınırlı sorumlu olması ve bakiye 1.516,26-TL'ndan davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nin sınırlı olması kaydı ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
6-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince davacı tarafça yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde davacı tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adresine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
7-Davalılar tarafından yatırılan gider ve delil avansı bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince davalıların her biri yönünden kabul edilen miktarına göre hesap ve taktir olunan 12.122,37-TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Sistemleri Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalılar lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
10-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/12/2023
Katip ***
E-imzalıdır
Hakim ***