T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: ***
KARAR NO: ***
HAKİM: ***
KATİP: ***
DAVACI : ***
VEKİLİ: Av.
DAVALI: 1- ***
VEKİLLERİ: Av.
Av.
DAVALI: 2- ***
VEKİLİ: Av.
DAVALI: 3- ***
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: ***
KARAR TARİHİ: ***
KARAR YAZIM TARİHİ: ***
Mahkememize açılan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar ile müvekkili firma arasında ihale üzerine akdedilen sözleşme gereği hizmet alımı gerçekleştirildiğini, ihale gereği yüklenici firmaların hizmeti yerine getirmek adına dava dışı ... isimli işçiyi çalıştırdığını, işçilerin, yüklenici firma işçisi olmasına rağmen müvekkili firmanın işçiye karşı ihale eden konumunda olduğundan dolayı davaların müvekkili firmaya karşı açıldığını ve müvekkili aleyhine hüküm tesis edildiğini, ilamların icraya konu olduğunu ve icra tehdidi altında müvekkili firmanın işçilik alacakları ve ferilerini ödemek durumunda kaldığını, müvekkili firmanın bağımsız tüzel kişiliği bulunan bir belediye şirketi olduğunu ve bu sebeple Kamu İhale Kanunu ve tebliğleri kapsamında ihalelerini gerçekleştirdiğini, buna göre davalıların sözleşme, ihale şartnameleri ve tebliğdeki hususları ve şartları bilerek ve kabul ederek ihaleye katıldığını ve hizmeti gerçekleştirdiklerini, Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı ilamı gereği müvekkili firma tarafından Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına asıl alacak ferileri olmak üzere toplam 20.408,94-TL'nin ödeme yapıldığından bahisle fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili firma tarafından icra dairesine ödenen 20.408,94-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilde mükerrerlik olmamak kaydıyla davalıların sorumlu olduğu miktarların tespit edilmesi suretiyle müştereken ve müteselsilen rücuen tahsiline, yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... Taahhüt A.Ş. vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; somut uyuşmazlığın hizmet işine dair eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklandığını ve bu işin ihalesinin de kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla gerçekleştirildiğini, bu tip davalarda görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu, görevsizlik kararı verilerek dosyanın asliye hukuk mahkemelerine gönderilmesini, taraflar arasında akdedilen ''taşeronluk - eser''' sözleşmesi gereği davacı tarafça ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsilinin mümkün olmadığını, asıl işverenin de bu işçilerin işçilik hak ve alacaklarından alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunu, müvekkili şirket yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Temizlik İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; öncelikle davacı tarafın "sorumlu olduğu miktarlar nispetinde ..." şeklindeki talep sonucunun açık ve anlaşılır olmadığını, açılan davayı kabul etmediklerini, davacının sonradan müvekkili aleyhine açtığı davanın değerini değiştirmesine muvafakatleri olmadığını, davacının 3. kişiye ödediği işçilik alacakları nedeniyle müvekkiline rücu edemeyeceğini, davacının davayı müvekkiline ihbar ettirmediğini ve kendisinin de doğrudan savunma yapmayarak aleyhine hüküm kurulmasına sebebiyet verdiğini, davacının kendi kusuruna dayanarak hak talep edemeyeceğini, davacının taleplerinin zaman aşımı nedeniyle reddinin gerektiğini, müvekkil şirketin dava dışı işçi ...'ı toplamda 31 gün çalıştırdığını ancak müvekkilinden talep edilen işçilik alacaklarının 1 yıl 2 ay 20 gün süreli bir çalışmaya ilişkin olduğunu, işveren olmadığı kısmından doğacak işçilik alacaklarından müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, davacının haksız ve hukuka aykırı davasının müvekkili yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ye usulüne uygun dava dilekçesi, tensip tutanağı, duruşma gün ve saatini bildiren davetiye tebliğ edilmesine rağmen, duruşmalara katılmamış, süresinde cevap dilekçesi sunmamış, yargılama yokluğunda yapılıp bitirilmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama Tek Hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar görüşmüş ancak anlaşmaya varamamışlardır.
Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının davalı yüklenicilerden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.
Öte yandan davalı iş verenin dava açılmadan önce temerrüde düşmediği, açılan rücuen tazminat davasıyla temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmalıdır. (23. Hukuk Dairesi *** Karar)
Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi *** Karar)
Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden, hafta tatili, genel tatil, ücret alacağı ve fazla mesai gibi alacaklardan ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı anlaşılmıştır. (Kayseri BAM 6. HD 18/05/2023 tarih, *** Karar)
Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı dosyası, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasının uyap kayıtları, dava dışı işçinin SGK kayıtları, dava dışı işçinin iş alımına ilişkin sözleşme ve şartnameler ile tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, hesap bilirkişisinden ayrıntılı rapor alınmıştır.
Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin *** esas ... karar sayılı dosyasında; davacının ..., davalının *** Turizm ... A.Ş. olduğu;
"Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile,
1-Hesaplanan brüt 2.171,15-TL kıdem tazminatının akdin fesih tarihi olan 13/06/2017 tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Hesaplanan brüt 1.659,00-TL ihbar tazminatının 1.400,00-TL'sinin dava tarihi olan 11/09/2017, kalan kısmının ıslah tarihi olan 17/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Hesaplanan brüt 829,50-TL yıllık ücretli izin alacağının 200,00-TL'sinin dava tarihi olan 11/09/2017, kalan kısmının ıslah tarihi olan 17/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Hesaplanan brüt 6.506,07-TL fazla mesai alacağının 1.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 11/09/2017, kalan kısmının ıslah tarihi olan 17/10/2019 tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Hesaplanan brüt 607,85-TL genel tatil alacağının dava tarihi olan 11/09/2017 tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
6-Hesaplanan brüt 1.779,59-TL hafta tatili alacağının 1.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 11/09/2017, kalan kısmının ıslah tarihi olan 17/10/2019 tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," şeklinde karar verildiği, bu karara istinaden Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığı görülmüştür.
Dosyaya ibraz edilen 13/09/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda:
Davacı tarafından dava dışı işçiye 28/01/2020 tarihinde ödenen 20.408,94-TL'den davalıların sorumlulukları;
... ... Ltd. Şti. : 7.605,52-TL,
Yarı yarıya sorumluluk kabul edilirse : 3.802,76-TL
Beştepe ... Ltd. Şti. : 1.110,91-TL,
Yarı yarıya sorumluluk kabul edilirse : 555,47-TL
... Taah. A.Ş. : 11.587,04-TL
Yarı yarıya sorumluluk kabul edilirse (Yargıtay kararlarına istinaden ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinin tamamından sorumlu) : 7.550,70-TL,
Davacı tarafından icra dosyasına 05/08/2021 tarihinde ödenen 408,29-TL'den davalıların sorumlulukları;
... ... Ltd. Şti.'nin sorumluluğu : 152,15-TL,
Yarı yarıya sorumluluk kabul edilirse : 76,08-TL,
Beştepe Ltd. Şti.'nin sorumluluğu : 22,22-TL,
Yarı yarıya sorumluluk kabul edilirse : 11,11-TL,
... Taah. A.Ş.'nin sorumluluğu : 231,80-TL,
Yarı yarıya sorumluluk kabul edilirse 151,06-TL olacağı kanaatinde olduğunu bildirmiştir.
Kök raporda tam sorumluluk esasına göre davalıların sorumlu oldukları miktarlar toplandığında davacının ödemiş olduğu 20.408,94-TL'ye değil, 20.303,47-TL'ye ulaşıldığı, bu nedenle raporda hesap hatası bulunduğu değerlendirilerek ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
23/11/2023 tarihli bilirkişi hesap ek raporunda:
Davacı tarafından 28/01/2020 tarihinde ödenen 20.408,94-TL'den davalıların sorumlulukları;
... ... Ltd. Şti. : 7.801,97-TL,
Beştepe ... Ltd. Şti. : 1.139,59-TL,
... Taah. A.Ş. : 11.467,39-TL
Davacı tarafından icra dosyasına 05/08/2021 tarihinde ödenen 408,29-TL'den davalıların sorumlulukları;
... ... Ltd. Şti.'nin sorumluluğu : 156,08-TL,
Beştepe Ltd. Şti.'nin sorumluluğu : 22,80-TL,
... Taah. A.Ş.'nin sorumluluğu : 229,40-TL olacağı görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dosyada mevcut sözleşme ve şartnamelerde davacının işçilik alacaklarından sorumlu olacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı, bu nedenle güncel Yargıtay içtihatlarına göre dava dışı işçiye ödenen kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, genel tatil ve hafta tatili ücretlerinden alt yüklenici olan davalıların sorumlu olacağı, davacının ödediği kısmı da rücu edebileceği değerlendirilmiştir. Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin kesinleşen ... esas sayılı dosyasında davalılara davanın ihbar olunduğu görülmekle alınan raporlar kendilerini de bağlayacağından yeniden rapor alınmasına gerek görülmemiştir. Davacı tarafından işçiye ödenen tazminattan hangi davalının ne kadarlık kısmından sorumlu olacağı yönünde bilirkişi raporu alınması gerekmiştir. Bu doğrultuda bilirkişi tarafından düzenlenen 23/11/2023 tarihli ek raporun usul ve yasaya uygun olduğu, bu rapordaki tam sorumluluk esasına göre davacının 28/01/2020 tarihinde icra dosyasına yaptığı 20.408,94-TL ödemenin belirlenen oranlarda davalılara rücu edilebileceğine dair hüküm kurulması gerektiği, 05/08/2021 tarihinde yapılan 408,29-TL'lik ödeme yönünden ise bu ödemenin dava dilekçesinde dava konusu edilmemesi nedeniyle hüküm kurulmasına yer olmadığı anlaşılmıştır. Faiz yönünden ise yukarıda bahsedildiği üzere davalıların bu davadan davanın açılmasından önce haberdar olmadıkları ve temerrüde düşürülmedikleri nazara alınarak faizin dava tarihinden itibaren başlatılmasına ve taleple bağlı kalınarak yasal faiz uygulanmasına dair aşağıdaki hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-7.801,97-TL rücuen tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş.San.ve.Tic.Ltd.Şti'den tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-11.467,39-TL rücuen tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nden tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-1.139,59-TL rücuen tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Temizlik İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 1.394,14-TL ilam harcından, dava açılışı sırasında tahsil edilen 348,54-TL peşin harcın mahsubuna, bakiye 1.045,60-TL harcın; 399,71-TL'lik kısmının davalı ... Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş. San. Ve. Tic. Ltd. Şti'nden alınarak, 58,39-TL'lik kısmının davalı ... Temizlik İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak, 587,50-TL'lik kısmının davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nden alınarak hazineye gelir kaydına,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.600,00-TL arabuluculuk ücretinin; 611,65-TL'lik kısmının ... Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş. San. Ve. Tic. Ltd. Şti'den alınarak, 89,34-TL'lik kısmının davalı ... Temizlik İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak, 899,01-TL'lik kısmının davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nden alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafın yaptığı 80,70-TL başvurma harcı, 348,54-TL peşin harç, 1.500,00-TL bilirkişi ücreti, 564,50-TL posta ücreti olmak üzere toplam 2.493,74-TL yargılama giderinin; 953,31-TL'lik kısmının ... Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş. San. Ve. Tic. Ltd. Şti'den alınarak, 139,25-TL'lik kısmının davalı ... Temizlik İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak, 1.401,18-TL'lik kısmının davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
7-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2. maddesi uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin; 6.842,84-TL'lik kısmının ... Temizlik Turizm Gıda Araç Kiralama Bilgisayar Otomasyon İnş. San. Ve. Tic. Ltd. Şti'den alınarak, 999,50-TL'lik kısmının davalı ... Temizlik İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak, 10.057,66-TL'lik kısmının davalı ... Taahhüt Anonim Şirketi'nden alınarak kendisini vekille temsil eden davacıya ödenmesine,
Dair, tarafların yokluğunda HMK'nun 341/2. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 27/12/2023
Katip ***
e-imzalı
Hakim***
e-imzalı