T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: ***
KARAR NO: ***
HAKİM: ***
KATİP: ***
DAVACI : ***
VEKİLİ: Av.
DAVALI: 1- ***
2- ***
3- *** Melikgazi/ KAYSERİ
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: ***
KARAR TARİHİ: ***
KARAR YAZIM TARİHİ: ***
Mahkememize açılan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar ile müvekkili firma arasında ihale üzerine akdedilen sözleşme gereği hizmet alımı gerçekleştirildiğini, ihale gereği yüklenici firmaların hizmeti yerine getirmek adına dava dışı ... isimli işçiyi çalıştırdığını, işçilerin, yüklenici firma işçisi olmasına rağmen müvekkili firmanın işçiye karşı ihale eden konumunda olduğundan dolayı davaların müvekkili firmaya karşı açıldığını ve müvekkili aleyhine hüküm tesis edildiğini, ilamların icraya konu olduğunu ve icra tehdidi altında müvekkili firmanın işçilik alacakları ve ferilerini ödemek durumunda kaldığını, müvekkili firmanın bağımsız tüzel kişiliği bulunan bir belediye şirketi olduğunu ve bu sebeple Kamu İhale Kanunu ve tebliğleri kapsamında ihalelerini gerçekleştirdiğini, buna göre davalıların sözleşme, ihale şartnameleri ve tebliğdeki hususları ve şartları bilerek ve kabul ederek ihaleye katıldığını ve hizmeti gerçekleştirdiklerini, Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin ... karar sayılı ilamı gereği müvekkili firma tarafından Kayseri 4. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına asıl alacak ferileri olmak üzere toplam 24.273,78-TL'nin ödeme yapıldığından bahisle fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili firma tarafından icra dairesine ödenen 24.273,78-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilde mükerrerlik olmamak kaydıyla davalıların sorumlu olduğu miktarların tespit edilmesi suretiyle müştereken ve müteselsilen rücuen tahsiline, yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP :
Davalılara usulüne uygun dava dilekçesi, tensip tutanağı, duruşma gün ve saatini bildiren davetiye tebliğ edilmesine rağmen, duruşmalara katılmamış, süresinde cevap dilekçesi sunmamışlar, yargılama yokluklarında yapılıp bitirilmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama Tek Hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar görüşmüş ancak anlaşmaya varamamışlardır.
Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının davalı yüklenicilerden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.
Öte yandan davalı iş verenin dava açılmadan önce temerrüde düşmediği, açılan rücuen tazminat davasıyla temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmalıdır. (23. Hukuk Dairesi *** Karar)
Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi *** Karar)
Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden, hafta tatili, genel tatil, ücret alacağı ve fazla mesai gibi alacaklardan ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı anlaşılmıştır. (Kayseri BAM 6. HD 18/05/2023 tarih, *** Karar)
Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin ... karar sayılı dosyası, Kayseri 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasının uyap kayıtları, dava dışı işçinin SGK kayıtları, dava dışı işçinin iş alımına ilişkin sözleşme ve şartnameler ile tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, hesap bilirkişisinden ayrıntılı rapor alınmıştır.
Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin (eski esası 2014/639) ... karar sayılı dosyasında; davacının ..., davalının ... Turizm ... A.Ş. olduğu;
"Davacının davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile;
1-7.226,74-TL kıdem tazminatının 2.658,46-TL'sinin ... Aş ve ... Ltd. Şirketinden müştereken müteselsil, 1.702,55-TL'sinin ... AŞ ve ... şirketinden müştereken müteselsil, 2.865,73-TL'sinin ... Aş'den fesih tarihi olan 06/08/2014 itibariyle bankalarca mevduata uygulanana en yüksek faiz ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
2-3751,00-TL fazla çalışma alacağının 1791,89-TL'sinin ... AŞ ve ... Ltd şirketinden müştereken müteselsilen, 1355,82-TL'sinin ... Aş ve ... şirketinden müştereken müteselsil, 603,29-TL'sinin ... Aş ve ... ltd şirketinden müştereken müteselsilen olmak üzere dava tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
3-1436,49-TL genel tatil alacağının 770,37-TL'sinin ... AŞ ve ... Ltd şirketinden müştereken müteselsil, 460,32-TL'sinin ... Aş ve ... şirketinden müştereken müteselsil, 205,80-TL'sinin ... Aş ve ... şirketinden dava tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," şeklinde karar verildiği, bu karara istinaden Kayseri 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığı görülmüştür.
Dosyaya ibraz edilen 19/04/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda: davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu kıdem tazminatı miktarının 3.722,79-TL, fazla çalışma ücreti miktarının 1.281,03-TL ve genel tatil ücreti miktarının 550,75-TL olduğu, davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin ferilerden sorumlu olduğu miktarın 5.911,99-TL olduğu, davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu kıdem tazminatı miktarının 2.589,53-TL, fazla çalışma ücreti miktarının 969,29-TL ve genel tatil ücreti miktarının 329,09-TL olduğu, davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin ferilerden sorumlu olduğu miktarın 4.138,04-TL olduğu, davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu kıdem tazminatı miktarının 857,95-TL, fazla çalışma ücreti miktarının 431,30-TL ve genel tatil ücreti miktarının 1.026,96-TL olduğu, davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin ferilerden sorumlu olduğu miktarın 2.465,25-TL olduğu kanaatinde olduğunu bildirmiştir.
01/09/2023 tarihli bilirkişi hesap ek raporunda: davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin 13/01/2016 tarihinde davacı tarafından icra dosyasına ödenen 22.516,61-TL'den sorumlu olduğu toplam miktarın 10.636,60-TL, 24/07/2019 tarihinde ödenen 1.757,17-TL'den sorumlu olduğu toplam miktarın 830,00-TL olduğu, davalılardan ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin 13/01/2016 tarihinde davacı tarafından icra dosyasına ödenen 22.516,61-TL'den sorumlu olduğu toplam miktarın 7.444,98-TL, 24/07/2019 tarihinde ödenen 1.757,17-TL'den sorumlu olduğu miktarın 580,97-TL olduğu, davalı ... Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin 13/01/2016 tarihinde davacı tarafından icra dosyasına ödenen 22.516,61-TL'den sorumlu olduğu toplam miktarın 4.435,37-TL, 24/07/2019 tarihinde ödenen 1.757,17-TL'den sorumlu olduğu toplam miktarın 346,09-TL olduğu görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dosyada mevcut sözleşme ve şartnamelerde davacının işçilik alacaklarından sorumlu olacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı, bu nedenle güncel Yargıtay içtihatlarına göre dava dışı işçiye ödenen kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, genel tatil ve hafta tatili ücretlerinden alt yüklenici olan davalıların sorumlu olacağı, davacının ödediği kısmı da rücu edebileceği değerlendirilmiştir. Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin kesinleşen ... esas sayılı dosyasında davalılara davanın ihbar olunduğu görülmekle alınan raporlar kendilerini de bağlayacağından yeniden rapor alınmasına gerek görülmemiştir. Davacı tarafından işçiye ödenen tazminattan hangi davalının ne kadarlık kısmından sorumlu olacağı yönünde bilirkişi raporu alınması gerekmiştir. Bu doğrultuda bilirkişi tarafından düzenlenen 01/09/2023 tarihli ek raporun usul ve yasaya uygun olduğu, bu rapordaki tam sorumluluk esasına göre davacının 13/01/2016 tarihinde icra dosyasına yaptığı 22.516,61-TL ödemenin belirlenen oranlarda davalılara rücu edilebileceğine dair hüküm kurulması gerektiği anlaşılmıştır. Faiz yönünden ise yukarıda bahsedildiği üzere davalıların bu davadan davanın açılmasından önce haberdar olmadıkları ve temerrüde düşürülmedikleri nazara alınarak faizin dava tarihinden itibaren başlatılmasına ve taleple bağlı kalınarak yasal faiz uygulanmasına dair aşağıdaki hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KABULÜ ile,
1-11.466,56 TL rücuen tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Güvenlik ve Koruma Hizmetleri Limited Şirketi'nden tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-8.025,95 TL rücuen tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Güvenlik Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nden tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-4.781,46 TL rücuen tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nden tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 1.658,15-TL ilam harcından, dava açılışı sırasında tahsil edilen 414,54-TL peşin harcın mahsubuna, bakiye 1.243,61-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... Güvenlik ve Koruma Hizmetleri Limited Şirketi'nin 587,46-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nin 411,19-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nin 244,96-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile) alınarak hazineye gelir kaydına,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... Güvenlik ve Koruma Hizmetleri Limited Şirketi'nin 755,81-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nin 529,02-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nin 315,17-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile) alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafın yaptığı 80,70-TL başvurma harcı, 414,54-TL peşin harç, 1.250,00-TL bilirkişi ücreti, 665,00-TL posta ücreti olmak üzere toplam 2.410,24-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... Güvenlik ve Koruma Hizmetleri Limited Şirketi'nin 1.138,55-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nin 796,92-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nin 474,77-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile) alınarak davacıya verilmesine,
7-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... Güvenlik ve Koruma Hizmetleri Limited Şirketi'nin 8.455,62-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi'nin 5.918,46-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile, davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi'nin 3.525,92-TL'lik kısmından sorumlu olması koşulu ile) alınarak kendisini vekille temsil eden davacıya verilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafların yokluğunda HMK'nun 341/2. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 27/03/2024
Katip ***
e-imzalı
Hakim ***
e-imzalı