T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO: ***
KARAR NO: ***
HAKİM:... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -
Av. ... -
Av. ... -
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: ***
KARAR TARİHİ: ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :***
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili ile Karaman Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü arasında, Karaman Organize Sanayi Bölgesi kanalizasyon hattı için Karaman- Ayrancı Devlet Karayolunun 10*850 ve 120*170 km'lerde Karaman Su Durağı istasyonları arasında 110+065 km de yapılması planlanan çakma sondaj ve yatay delgi işinin yapılması, belli uzmanlık alanları ve malzeme temini konusunda anlaşma sağlandığını, daha sonra müvekkili şirket ile davalı arasında haricen malzeme temini konusunda anlaşma sağlandığını, müvekkilinin Karaman Organize Sanayi Bölgesinden aldığı 30.000 TL tutarındaki keşide yeri Karaman, keşide tarihi 02/12/2016, Çek Numarası: ... olan çeki ciro ederek davalıya verdiğini, anlaşma akabinde müvekkili şirketin ilgili sözleşme uyarınca üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiğini ancak anlaşma tarihinden sonra o günkü Karaman Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü yönetim değişikliği ve başkaca sebeplerden dolayı söz konusu işin yapılmasına izin vermediğini, mevsim koşullarını ileri sürülerek ertelediğini, 22/11/2016 tarihli imzalanan sözleşmenin 15.1 nolu maddesi gereğince ağır kış şartlarının çalışmalara müsade etmemesinden dolayı sözleşme süresinin uzatıldığını, daha sonra davalı tarafın gerek malzeme temini gerekse işçiliğe ilişkin hiçbir sorumluluğunu yerine getirmediğini, davalı tarafın 30. 000 TL tutarındaki çeki aldığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak 26.820,85 TL tutarında icra takibi başlattığını, söz konusu işin iptali üzerine 22.11.2016 tarihli, taraflar arasında yapılmış olan sözleşmenin karşılıklı olarak ifa edilemediğini belirterek müvekkilinin davalıya Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinde belirtilen miktarda borçlu olmadığının tespitine, keşide yeri Karaman, Keşide tarihi 02.12.2016 olan, ... Nolu çekin taraflarına iadesine, davalının % 20' de az olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, Kayseri Genel İcra Müdürlüğü' nün ... E. Sayılı icra dosyasının teminat alınmak suretiyle tedbiren durdurulmasına ve icranın iptaline, yargılama harç ve giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili süresinde sunulmayan cevap dilekçesinde özetle; davacı ile Karaman OSB Müdürlüğü arasında yapılan sözleşme akabinde müvekkili ile davacı şirket arasında yapılan sözleşmedeki edimin müvekkili tarafından yerine getirildiğini, ancak davacı şirketçe müvekkili tarafından yerine getirilen işin bedelinin ödenmediğini, bu hususta davacı şirkete Kayseri 8. Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 18.07.2017 tarihli bakiye borcun ödenmesi konulu ihtarname gönderildiğini, işbu ihtarnamenin 22.07.2017 tarihinde iade döndüğünü, akabinde davacı tarafa Kayseri 8. Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 16.08.2017 tarihli bakiye borcun ödenmesi konulu ihtarnamenin yeniden gönderildiğini, işbu ihtarnamenin davacı şirkete 19.08.2017 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak davacı şirketçe ihtarnamelere karşı herhangi bir itiraz yapılmadığını belirterek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, davacı aleyhine İİK uyarınca alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiş, incelenmesinde, alacaklısının ..., borçlusunun ... Yapı İnşaat Mühendislik Turizm Tekstil Taş. Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti olduğu, 26.820,85 TL toplam alacak üzerinden takip başlatıldığı görülmüştür.
Genel İcra Dairesine müzekkere yazılarak ... esas sayılı dosyasının infazen kapatalıp kapatılmadığı ve tahsilatın ne zaman yapıldığı sorulmuş, 22/06/2023 tarihli yazı cevabı ile, dosyanın halen derdest olduğu, 09/06/2023 tarihinde borç tahsilatı yapıldığı bildirilmiş ve tahsilat makbuzunun gönderildiği görülmüştür.
Karaman Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacı ile yapılan yenilenen sözleşmelerin ve ihale dosyaları celp edilmiştir.
Davacı taraf dava dilekçesinde yemin deliline dayandığından davalı tarafa yemin teklif etme hakkı hatırlatılmış, davacı vekilinin 03/01/2024 tarihli dilekçe ile yemin metninin değiştirilmesini talep ettiği, mahkememizin 11/01/2024 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin talebinin kabul edildiği ve yemin metninin düzenlendiği, iş bu ara kararın taraflara tebliğ edildiği görülmüştür.
Mahkememizin 20/02/2024 tarihli duruşmasında davalı ... yemin etmek üzere hazır bulunmuş, "Karaman Organize Sanayi Bölgesinde yapılacak çakma sondaj ve delgi işinin yapılması için belli uzmanlık ve malzeme temini konusunda ... Yapı... Ltd. Şti ile sözleşme imzaladık. Bu sözleşmeden sonra haricen malzeme temini konusunda ayrı bir anlaşma yaptık. Ağır kış şartlarının müsaade etmemesi sebebiyle sözleşme uzatılmadı. Sözleşmeyle ilgili malzeme temini ve işçilik ile ilgili sorumluluklarımı yerine getirdim. Anlaşma karşılığında ... Ltd. Şti tarafından dava konusu ile ilgili tarafıma 30.000,00 TL bedelli çek verilmedi." şeklinde yemini eda etmiş ve beyanında ısrar etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, kambiyo senedine dayalı olarak başlatılan icra takibine konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Tarafların anlaşamadıkları noktaların davacının dava konusu çekten dolayı borcu olup olmadığı, davalının edimlerini yerine getirip getirmediği, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takip dosyasından dolayı davacının borçlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Somut olayda taraflar arasında Karaman Organize Sanayi Bölgesinde yapılacak çakma sondaj ve delgi işinin yapılması için belli uzmanlık ve malzeme temini konusunda sözleşme yapıldığı ve bu sözleşmeden sonra haricen malzeme temini konusunda ayrı bir anlaşma yapıldığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.Taraflar arasında uyuşmazlık dava konusu çekin anlaşılan sözleşmenin karşılığı olarak verilip verilmediği, öyle ise çekin karşılığı işin yapılıp yapılmadığı, çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, bu çek nedeni ile davacının davalıya borçlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6). İspat, bir olayın veya hukuksal durumun varlığı veya yokluğu hakkında hâkimde kanaat uyandırmak için girişilen, ispat yükü üzerinde olan tarafın deliller vasıtasıyla yürüttüğü inandırma faaliyetidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesi gereğince ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Karşı tarafın, iddianın gerçek olmadığı konusunda delil sunması ispat yükünü üzerine aldığı sonucunu doğurmaz (HMK m.191).
İspat yükü üzerine düşen taraf ancak ispata “elverişli” deliller ile iddiasının haklılığını kanıtlayabilir. Nitekim kanun koyucu HMK’nun 200. maddesinde belli miktarın üzerindeki uyuşmazlıklar yönünden bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukukî işlemlerinin senetle ispatını zorunlu kılmış olup bu miktar dâhilinde kalan bir alacağın takdiri bir delille ispatı mümkün olmayacaktır.
İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu, borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, senedin teminat senedi olduğunu ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. Aynı ilkeler, HGK'nun 17/12/2003 gün ve *** Karar sayılı ilamında da benimsenmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 201. maddesinde "Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz" hükmü düzenlenmiştir. Senede karşı ileri sürülen hukukî işlemlerin senetle ispatı zorunludur. Senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı defi (savunma) olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukukî işlemler, ispat sınırından az bir miktara ilişkin olsa bile tanıkla ispat olunamaz; ancak senet (kesin delil) ile ispat edilebilir.
Taraflar arasında söz konusu sözleşmenin karşılıklı olarak edimlerinin yerine getirilip getirilmediği, bu sözleşme kapsamında ticari defterlerde kayıt bulunup bulunmadığı noktasında bilirkişi incelemesi yapılabilmesi amacıyla davacı ve davalıya ticari defterlerini sunmaları için 2 haftalık kesin süre verildiği, kesin süreye rağmen bu delille ilgili tarafların beyanda bulunmadıkları anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamına göre, davacı tarafından imzalanan dava konusu çekin davalıya anlaşılan sözleşme karşılığında verildiği ve çekin bedelsiz kaldığı iddiaları hakkında yazılı delil ortaya koyulmadığından, davacının bu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığını usulüne uygun yazılı delillerle kanıtlayamadığı, yemin deliline de dayandığı davalının yemini eda ederek çekin davacının iddia edildiği şekilde kendisine verilmediği görülmekle; davacının ispatlanamayan menfi tespit davasının reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 427,60 TL harcın davacı tarafından peşin yatırılan 458,04 TL harçtan mahsubu ile artan 30,440 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan alınarak Hazine'ye Gelir Kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan tüm yargılama giderlerinin kararın mahiyeti gereği davacı taraf üzerine bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda mahkememizce herhangi bir karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
20/02/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır