Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/680 Esas 2025/569 Karar

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas -...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :...
KARAR NO : ...

HAKİM : ...
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2- ...

DAVA : Tazminat (Cismani Ve Maddi Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ : ...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :...

Mahkememizde görülmekte olan tazminat (cismani ve maddi zarar sebebiyle açılan tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 10/10/2022 tarihi saat 10:00 sıralarında Kayseri İli, Talas İlçesi, Mevlana Mahallesi'nde davalı sürücü ... 'ın 38 ...plakalı aracı ile Halef Hoca Caddesini takiben 15 Temmuz Caddesi istikametine doğru seyrederken Halef Hoca Caddesi ile Sayar Caddesi ışıklı kavşağına geldiğinde kendi beyanında da belirttiği üzere kırmızı ışıkta geçtiğini, davalının kırmızı ışıkta geçtiği esnada Sayar Caddesi istikametinden gelip, Hoca Ahmet Yesevi Bulvarı istikametine doğru gitmek isteyen ve kendisine yeşil ışık yanan 38 ... plakalı motosiklet sürücüsü davacı müvekkili ...'in, kırmızı ışıkta geçen davacının aracına çarpmamak için manevra yaptığını ve motosikletin sol yan kısımlarının üzerine devrilmesi akabinde sürüklenerek Halef Hoca Caddesi orta refüj bordürüne çarptığını ve neticede dava konusu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, müvekkilinin geçirmiş olduğu kaza nedeniyle sakatlanmış ve işgücü kaybına uğradığını, motosikleti kazadan yaklaşık 1 ay önce 40.000,00-TL'ye alan müvekkilinin hasar onarımı tamamlandıktan sonra 10/05/2023 tarihinde ilgili motosikleti 20.000,00-TL'ye satabildiğini, ilgili kaza hakkında Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nda ... Soruşturma sayılı dosya ile taksirle yaralamaya yönelik soruşturma başlatıldığını, soruşturma neticesinde Kayseri 18. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosya kapsamında bilinçli taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçundan ceza davası açıldığını ve dosyanın halen derdest olduğunu, asli kusurlu davalı şahsa ait olan 38 ... plakalı araç, kaza tarihinde ... Sigorta A.Ş. tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalı olduğunu, kaza sonucu oluşan maddi hasarların ve davacı ...’in yaralanması sebebiyle oluşan tüm maddi ve manevi zararlar sigorta şirketinin sorumluluğu çerçevesinde karşılanması için davalı sigorta şirketine yazılı olarak başvurduklarını ancak geri dönüş alınamadığını belirterek kazaya sebep davalı adına kayıtlı 38 ...plakalı aracın trafik kaydına başkalarına devir ve temlikin önlenmesi için teminatsız olarak tedbir konulmasına, müvekkilinin kaza sebebiyle uğramış olduğu manevi zararlarına karşılık 90.000,00-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı şahıs ...'dan tahsili ile davacı müvekkiline verilmesine, müvekkili tarafından karşılanan tedavi giderlerine ilişkin olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 47.000,00-TL’nin davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sorumlu olması kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (kısmi), müvekkilinin işgücü kaybına yönelik tam tutarı belirsiz 1.000,00-TL işgöremezlik maddi tazminatının bilirkişi marifeti ile tespitini ve davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (belirsiz alacak), müvekkiline ait 38 ... plakalı motosiklette meydana gelen tam tutarı belirsiz olan şimdilik 1.000,00-TL tutarında belirsiz alacak niteliğindeki değer kaybı tazminatının davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sorumlu olması kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (belirsiz alacak), müvekkilinin kaza sonrası motosikletinde oluşan hasarın onarımı için ödemiş olduğu 28.000,00-TL hasar onarım bedelinin davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; meydana gelen kazadan dolayı davacının müvekkili kuruma usulüne uygun bir başvurusu olmadığından öncelikle davanın usulden reddine karar verilmesini, müvekkili şirketin Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi ve zorunlu mali mesuliyet sigortası (ZMMS) uyarınca, sigortalısının kusuru ile 3. şahıslara verdiği zararı poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere tazmin etmekle mükellef olduğunu, kusur oranlarının tespiti için hem adli tıp trafik ihtisas dairesinden hem de Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyeti'nden seçilecek kusur konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğini, müvekkil şirketin poliçe teminatı ve limitiyle sınırlı olmak üzere ancak gerçek zarardan sorumlu olduğunu, araçta meydana geldiği iddia olunan hasarların kazanın oluş şekli ile uyumlu olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin poliçe kapsamında davacının tedavi giderlerinden ve yine tedavi gideri kapsamında sayılan geçici iş göremezlik ile bakıcı giderine ilişkin tazminat taleplerinden sorumlu olmadığını, davacının kaskının ve motosiklet kullanırken giymesi gereken koruyucu giysileri giydiğinin tespit edilemediği gözetilerek müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek öncelikle gerekçeli itirazlar dikkate alınarak davanın usulden reddine, bu talebin kabul görmemesi halinde esastan reddine, kazaya karışan araç sürücüsünün kusur durumunun tespiti için Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyeti’nden ve Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi’nden kusur raporu alınmasına; varsa derdest ceza davasının sonucunun bekletici mesele yapılmasına, hasar ve değer kaybı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmasına, davacının maluliyet oranının tespiti için Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi tarafından "Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre rapor alınmasına, kabul anlamına gelmemek kaydıyla tazminat oranı ve miktarının tespiti için, yukarıdaki hususlar tamamlandığında Hazine Müsteşarlığı Aktüerler Sicili'ne kayıtlı aktüer bilirkişiden TRH 2010 mortalite tablosunda yer alan verilere göre rapor düzenlenerek gerçek zararın tespit ettirilmesine, aleyhe hüküm kurulacak olması halinde SGK tarafından yapılan yapılacak ödemelerin müvekkili şirketin sorumluluğundan tenziline, harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...'a usulünce tebligat yapılmasına rağmen yasal süresi içinde cevap dilekçesi vermemiştir. Bu davalı 12/02/2024 tarihli duruşmaya katılarak; " Benim bu aşamada bir diyeceğim yoktur. Mahkemenin kararı ne ise ben mahkeme hükmüne saygı göstereceğim. Ben kırmızı ışıkta geçmiş olmama rağmen davacıya temas etmedim. Buna ilişkin olay yeri kamera kayıtlarının bulunarak dosya arasına alınmasını isterim." şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLER : Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Davacı tarafça; araç ruhsatlarına, ZMMS poliçelerine, 10/10/2022 tarihli trafik kaza tespit tutanağına, araç hasar onarımıyla ilgili parça ve işçilik faturalarına, tedavi giderlerine ilişkin fatura ve belgelere, genel adli tıp raporuna, epikriz raporlarına, sigorta şirketine başvuru evraklarına, ekspertiz raporlarına, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyasına, Kayseri 18. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasına, noter araç alım satım sözleşmelerine, arabulucu anlaşmama son tutanağına, SGK kayıtlarına, hastane kayıtlarına, tanık anlatımlarına, keşif ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından; hasar dosyasına, sigorta poliçesine, ilgili kurumlardan alınacak kusur ve tazminat hesabı raporlarına, emsal Yargıtay kararlarına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davalı ... tarafından yasal süresi içinde delil bildirilmemiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından delil olarak dayanılan bir kısım kayıt ve belge örnekleri dilekçesinin ekinde dava dosyasına sunulmuştur.
Davacı ...'in nüfus kayıt örneği Uyap sisteminden çıkarılarak dosya arasına alınmıştır.
Davacı ... ve davalı ...'ın ekonomik, sosyal ve gelir durumlarının tespiti için adresi itibariyle yetkili Emniyet birimine ayrı ayrı müzekkere yazılmıştır.
... Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak 38 ... plakalı ve 38 ... plakalı sayılı araçların kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihli kaza tarihinde kimin adına tescilli olduğunun sorulmasına, bu araçların araç tescil kaydının gönderilmesi istenilmiştir. 27/07/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davacının T.C. kimlik numarası ve açık kimlik bilgilerinin belirtilmesi suretiyle, davalı ... Sigorta Şirketi Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak, sigortalı ...'a ait, ... Sigorta Sigorta Şirketi nezdinde ... nolu ZMMS poliçesi ile sigortalı olan 38 ...plakalı aracın 10/10/2022 tarihinde Kayseri İli'nde meydana gelen trafik kazasında davacının yaralanması nedeniyle, tedavi gideri zararı, işgücü kaybı zararı, araç hasar onarım ve araç değer kaybı zararına ilişkin maddi zararı nedeniyle ... Sigorta Şirketi'ne başvuruda bulunup bulunmadığı, başvuru tarihi ve akıbeti sorulmuş, başvuru tarihini gösterir kayıt ve belgelerin, sigorta poliçesinin, hasar dosyasının, davacıya ve bu kaza nedeniyle dava dışı kişilere yapılan ödemeler varsa ödemelere ilişkin kayıt ve belgeler ile ilgili sair tüm kayıt ve belgelerin, ve varsa ibraname örneğinin okunaklı birer suretinin gönderilmesi istenilmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili 16/12/2023 tarihli yazı ekinde istenen belgeleri sunmuştur.
Davacının T.C. kimlik numarası ve açık kimlik bilgilerinin belirtilmesi suretiyle SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davacının 10/10/2022 tarihli trafik kazasında nedeniyle yaralanmasından dolayı geçici iş göremezlik, maluliyet veya başka bir sebeple SGK tarafından davacıya rücua tabi maaş veya gelir bağlanıp bağlanmadığı, ödeme yapılıp yapılmadığı sorularak, varsa maaş veya gelir bağlama ya da ödeme yapma kararının, peşin sermaye değerinin hesaplanmasına ilişkin hesap çizelgelerinin, bunlara dayanak kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi, ayrıca bu kaza nedeniyle yaralanmasından dolayı davacının tedavi giderlerinin SGK tarafından karşılanıp karşılanmadığının sorularak varsa buna ilişkin kayıtların dökümünün gönderilmesi istenilmiştir. 16/08/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'na müzekkere yazılarak ... Soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin sorulmuş, soruşturma tamamlanıp dava açılmışsa ceza mahkemesinin adının ve esas numarasının bildirilmesi, soruşturma tamamlanıp KYOK kararı verilmişse bu kararın kesinleşip kesinleşmediğinin bildirilmesi ve soruşturma dosyasının tamamının örneğinin Uyap sistemi üzerinden gönderilmesi istenilmiştir. dosyanın Uyap kayıtları dosyamıza eklenmiştir.
Kayseri 18. Asliye Ceza Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dava dosyasının akıbeti sorulmuş ve dava derdest veya henüz kesinleşmemişse Uyap kayıt örneklerinin, yargılama bitmiş ve verilen hüküm kesinleşmiş ise bu durumda dava dosyasının fiziken gönderilmesi istenmiştir. Kayseri 18. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasının Uyap kayıtları dosyamıza eklenmiştir.
Davacı vekiline dava konusu edilen motosikletin 10/10/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle tamirinin yapıldığı servisin ticari unvan ve adres bilgilerini bildirmesi istenilmiş, bildirilen iş yerine müzekkere yazılarak davacıya ait 38 ... plakalı motosikletin 10/10/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle bu serviste gördüğü bakım ve onarıma ilişkin iş emri, servis faturası var ise ekspertiz raporu, motosikletin hasarına ilişkin görüntü, tutanak ve sair kayıt örnekleri istenilmiştir.
Davacı ...'in T.C. kimlik numarası ve açık kimlik bilgilerinin belirtilmesi suretiyle Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne, Kayseri Özel Dünyam Hastanesi'ne ve Kayseri Memorial Hastanesi'ne müzekkere yazılarak davacının 10/10/2022 tarihinde trafik kazası nedeniyle yaralanmasından dolayı bu hastanelerde gördüğü muayene ve tedavilere ilişkin hasta tabela, müşahade kağıtları, epikriz raporları, her türlü tıbbi tahlil, reçete rapor, hasta dosyası, kayıt ve evrakların okunaklı birer suretinin, film ve grafilerin ise CD formatında suretlerinin gönderilmesi, yukarıda yazılı kazada yaralanması nedeniyle davacının tedavi amacıyla kaç defa hastaneye giriş çıkış yaptığı sorularak buna ilişkin kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi, bu kazada yaralanması nedeniyle davacının tedavisi sırasında SGK tarafından karşılanmayan bizzat davacı tarafından yapılan tedavi giderleri olup olmadığı, varsa hangi tedavi için kaç TL gider sarfedildiği sorularak ilgili tedavilere ilişkin reçete, rapor, ve sair tıbbi belge, fatura ve ödeme makbuzlarının örneklerinin gönderilmesi istenilmiştir. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nce 03/08/2023 tarihinde, Kayseri Özel Dünyam Hastanesi'nce 01/08/2023 tarihinde ve Memorial Hastanesi'nce 18/08/2023 tarihinde istenilen belgeler gönderilmiştir.
Davacının tedavilerine ilişkin mahkememizce celp edilen tüm tedavi evrak ve grafilerinin eklenilmesi suretiyle davcının Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'na sevk edilmiştir. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'ndan yazımız ekinde gönderilen tüm tedavi evrakları ile film ve grafilerin incelenerek ve davacının muayenesi ile gerekli görülecek tüm tetkikleri yaptırılarak 10/10/2022 tarihli trafik kazasında yaralanması nedeni ile; a)Davacının geçici iş göremezlik durumu olup olmadığı, varsa geçici iş göremezlik süresinin kaç gün olduğu (kaç günde iyileşebilir olduğu), b)Erişkinler için Engellik Değerlendirmesi hakkında yönetmelik hükümleri çerçevesinde davacının sürekli iş göremezlik kaybı (maluliyeti) olup olmadığı, varsa yüzde (%) kaç oranında maluliyeti olduğu, c) Bu trafik kazasında yaralanmasından dolayı sağlık güvencesi kapsamında olmayan fakat hastalığı şifa bulana kadar davacı tarafından yapılması muhtemel tedavileri var ise bunların neler ve masraf bedellerinin kaç TL olduğu, d)Davacının yaralanması ile 10/10/2022 tarihli trafik kazası arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı, davacıda oluşan sekel ve arazların bu trafik kazasında yaralanmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı konularında ayrıntılı rapor düzenlenmesi istenilmiştir.
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'nca düzenlenen 10/07/2024 tarihli raporda özetle; "Tıbbi evrak tetkiki ile muayenesinden elde edilerek yukarıda kaydedilen bilgi ve bulgular Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında birlikte değerlendirildiğinde, ...'in 10/10/2022 tarihli trafik kazası sonucu meydana gelen sağ üst ekstremitede mevcut (vida ile tespit edilmiş humerus suprakondiler kırığı, dirsekte mevcut hareket kısıtlılığı, eklem yüzeylerinde kortikal düzensizlikler ve yaygın osteodejeneratif değişiklikler) patolojileri nedeniyle; 1-Dört (4) ay süreyle iş göremezlik halinde kaldığı (tıbbi şifa süresinin 4 (dört) ay olduğu, 2-Tüm vücut fonksiyon kaybı oranının ve/veya engel oranının % 7 (yüzde yedi) olduğu, 3-Mevcut evrak içeriğinden trafik kazasıyla ilgili SGK kapsamında olmayan tedavi masrafı tespit edilmediği, bununla birlikte ek bilgi, belge (makbuz, fatura, dekont, ayrıntılı hastane hasta hizmeti, fiyat, tutar dökümü, ilave ücreti gösterir belge v.b.) sunulması ve talep edilmesi halinde bu hususun tekrar değerlendirilebileceği" belirtilmiştir.
27/11/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında davacı vekiline ve davalı sigorta şirketi vekiline dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri (delilleri) varsa mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları için kesin süre verilmiş, bu hususların verilen kesin süre içinde tam olarak yerine getirilmemesi halinde HMK'nun 322/1. ve 140/5. maddesi gereği o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verileceği davacı vekiline ve davalı sigorta şirketi vekiline usulünce ihtar edilmiştir.
27/11/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında tanık deliline dayanan davacı vekiline ve davalı sigorta şirketi vekiline tanıklarının isim ve adreslerini bildirmeleri ve hangi hususlarda tanıklarının bilgisine başvurulmasını açıklamaları için kesin süre verilmiş, kesin süreye uyulmaması halinde HMK'nun 322/1. ve 140/5. maddesi gereği tanık deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verileceği davacı vekiline ve davalı sigorta şirketi vekiline usulünce ihtar edilmiştir. Davacı vekiline ve davalı sigorta şirketi vekili tarafından kesin süre içinde tanık bildirilmemiştir.
Davacıya ait 38 ... plakalı aracın trafik kayıt örneğinin eklenmesi suretiyle Sigorta Bİlgi Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak bu motosikletin 10/10/2022 tarihi itibariyle ZMMS ve kasko (ihtiyari mali mesuliyet) sigorta poliçelerinin olup olmadığı var ise 10/10/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle açılan hasar dosyalarının bulunup bulunmadığının sorgulanarak araştırılmasının, var ise sigorta poliçelerinin numaralarının vade tarihlerinin, sigorta şirketlerinin isimlerinin, sigortanın türlerinin, açılmış ise hasar dosya numaralarının bilgilerini içerir sorgulama evraklarının gönderilmesinin ayrıca ilgili kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi istenilmiştir. 27/12/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir trafik-makine mühendisi bilirkişiye tevdine, HMK'nun 273. maddesi gereğince iddia, savunma, Kayseri 18. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının Uyap kayıtlarının dosyamız arasına alınmış olması nedeniyle bunları Uyap sistemi üzerinden incelenmesi, araç ruhsatı, trafik kayıt örneği, fotoğraflar, hasar sorgulama kayıtları, sigorta poliçesi, hasar dosyaları, trafik kaza tespit tutanağı, faturalar ve diğer tüm deliller incelenmek sureti ile, a-10/10/2022 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne şekilde kusurlu oldukları, hangi kuralları ihlal ettikleri konusunda kaza anına ilişkin basit krokinin de çizilerek kural ihlallerinin tespit edilmesi, b-Yerleşik yargıtay uygulamalarına göre bu kaza nedeniyle davacı yana ait 38 ... plakalı motosikletin hasarı olup olmadığı, var ise yedek parça, işçilik ve KDV dahil hasar zararının kaç TL olduğu, c-Davacıya ait 38 ... plakalı motosikletin markası, modeli, özellikleri, kilometresi, dava konusun 10/10/2022 tarihli kaza nedeniyle oluşan hasarları, bu motosikletin Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezi'nden geçmişe yönelik olarak alınan hasar sorgulama kayıtları ve diğer delillere göre 10/10/2022 tarihindeki motosikletin hasarsız ikinci el piyasa rayiç değerinin kaç TL olduğu, bu kaza meydana geldikten ve motosikletin tamiri yapıldıktan sonraki bu aracın ikinci el piyasa rayiç değerinin ne olduğu, bu iki değer arasındaki farka göre varsa davacı aracındaki değer kaybı zararının kaç TL olduğunun hesaplanması konusunda hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen Makine Yüksek Mühendisi Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 11/07/2024 tarihli raporda özetle; "Dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen maddi hasarlı/yaralanmalı trafik kazası tespit tutanağına göre her iki sürücünün de kullanmış oldukları araçlar için yeterli sürücü belgesine sahip oldukları, sürücülerin ve yolcuların koruyucu tertibat kullanma mecburiyeti
nin izah edildiği "KTY 150/a (Belirli sürücülerin ve yolcuların, araçların sürülmesi sırasında koruyucu tertibat kullanmaları mecburidir, ..... motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı bulundurulması ve kullanılması zorunludur.)", meydana gelen yaralanmalı trafik kazasında sürücü ...'in söz konusu yasal zorunluluk olan koruyucu tertibatları kullanmadığı, Kazanın gerçekleştiği kavşağın gidiş geliş 2'şer şeritli bölünmüş yollardan oluştuğu, görüşün açık ve yolun eğimsiz olduğu, dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen maddi hasarlı/yaralanmalı trafik kazası tespit tutanağındaki veriler, iddia, savunma, Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın 10/10/2022 günü saat 09.55 civarında sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki 38 ...plaka sayılı aracı ile Kayseri İli, Talas İlçesi, Mevlana Mahallesi, Halef Hoca Caddesi ile Sayer Caddesi ışıklı kavşağında Halef Hoca Caddesi'ni takiben 15 Temmuz Caddesi istikametine seyri esnasında kendi beyanına göre kavşağa girişte trafik tanzim ışıklarında kendi istikameti için yanan kırmızı ışığı dikkate almaksızın katılış yaptığı esnada, Sayer Caddesi istikametinden gelip Hoca Ahmet Yesevi Bulvarı istikametine istikamet yönü için yeşil ışık yandığı esnada seyir halinde bulunan ...'in sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı sayılı motosikletiyle ışık ihlali yapan aracın çarpmasından kurtulmak için sağa manevra yapıp daha sonra sol yan tarafına yatması akabinde sürüklenerek Halef Hoca Caddesi orta refüj bordürüne çarpması ile gerçekleşen maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği olayda: 38 ...plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "KIRMIZI" yanan trafik tanzim işaretini dikkate almaksızın kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçlara geçiş hakkını vermesi gerekirken beklemediği ve dava konusu motosikletin çarpışmadan kaçınmak için kaza yapmasına sebebiyet verdiği olayda; KTK Madde 47/b-c "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu: Sürücüler: .....b) Trafik ışıklarına, c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymak zorundadırlar.", KTK Madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar." ve KTK madde 84/a-h "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Araç sürücüleri trafik kazalarında, a) Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme, ......h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli kusurlu olduğu; 38 ... plakalı sayılı motosiklet sürücüsünün ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkenliği olmadığından kusurunun olmadığı, a) 38 ...plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın % 100 (yüzde yüz) oranında asli kusurlu olduğu, b) 38 ... plakalı sayılı motosiklet sürücüsü ...'in ise kusurunun olmadığı %0 (yüzde sıfır), dava konusu kaza dolayısıyla 38 ... plakalı motosikletin hasarının sol yan kısımlarında gerçekleştiği, kaza nedeniyle dosyada sunulan 08/07/2023 tarihli ... adına ... nolu faturanın (28.615,00-TL), kaza sonrası ... tarafından 10/05/2023 tarihli dava dışı Eyyüp Akkuş'a 07599 yevmiye nolu araç satış sözleşmesinin sunulması ve yine dosyada mevcut araç sahiplik sorgulamaları ile de sabit olduğundan; satışından 2 (iki) ay sonra motosikletine onarım bakım yaptırmış olmasının anlamlandırılamadığı, onarımları daha önceden yaptırıp faturayı daha sonra almış olma durumunda ise neredeyse sovtaj bedeli olabilecek (20.000,00-TL) bir fiyata (emsal ikinci el 2020 model Honda Activa S motosiklet rayiç bedeli = 42.500,00-TL) satış işleminin gerçekleşmemesi gerekeceği, dava konusu kaza dolayısıyla 38 ... plakalı motosiklette hasar oluştuğu, oluşan hasarın ise yedek parça, işçilik ve KDV dahil 17.847,50-TL olduğu, dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 38 ... plaka sayılı motosiklette:
Ekim 2022 tarihli kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı";
Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 42.500,00-TL
Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 38.000,00-TL
Değer Kaybı = Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri
Değer Kaybı = 42.500,00 - 38.000,00
Değer Kaybı = 4.000,00-TL olduğu,
Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı
Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 4.000,00
Toplam Değer Kaybı = 4.000,00-TL olduğu,
Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı
Bakiye Araç Değer Kaybı = 4.000,00 - 0
Bakiye Araç Değer Kaybı = 4.000,00-TL olduğu değerlendirilmiştir." şeklinde rapor düzenlenmiştir.
HMK'nun 266. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir aktüerya uzmanı bilirkişi ve bir adli tıp uzmanı bilirkişiye tevdine, HMK'nun 273. maddesi gereği iddia, savunma, işgöremezlik raporu, kusur raporu, nüfus kaydı, sosyal ve ekonomik durum araştırması, SGK kayıtları, davalı sigorta şirketlerinin ZMMS poliçeler ve hasar dosyaları ile diğer tüm deliller incelenmek suretiyle; a) Adli tıp uzmanı bilirkişiden dosya kapsamındaki tedavi evrak, grafi, iş göremezlik raporu, SGK kayıtları ve diğer deliller kapsamında davacının 10/10/2022 tarihli trafik kazasında motosiklet sürücüsü olması nedeniyle kask, dizlik gibi koruyucu ekipmanları kullanıyor olsaydı yaralanmasının iş göremezlik süresi ve maluliyetinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği veya daha az düzeyde olup olmayacağı, kask, dizlik ve sair koruyucu ekipmanlar kullanmamasının bedeni zararlarının artmasına neden olup olmadığı, koruyucu ekipman kullanılmamasının davacının yaralanmasına ve bunun derecesine etkilerinin olup olmadığı, 10/10/2022 tarihli trafik kazasında davacının yaralanması nedeniyle SGK sağlık güvencesi kapsamsında olmayan ve fakat bu kaza neticesinde oluşan hastalığı şifa buluncaya kadar yapılması gereken zorunlu tedavileri var ise bunların neler olduğu ve belgelendirilemeyen (faturasız) tedavi giderlerini masraflarının neler olduğu konularında, b)Davacının dava dilekçesindeki talep edilen maddi tazminat istemi yönünden yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre TRH 2010 yaşam tablosuna göre, yaşam süreleri belirlenerek ve bilinmeyen dönem hesabında progresif rant formülü uygulanarak davacının destekten yoksun kalma zararlarının aktüer hesaplarının yapılmasına, ZMMS poliçelerinin teminat limiti itibarıyla var ise davacının zararlarının sigorta teminat limitleri içinde kalıp kalmadığının tespit edilerek, asgari ücretin değişmesi halinde en son ve yeni asgari ücret rakamlarının esas alınarak denetime ve karar vermeye elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere görev verilmesine karar verilmiştir.
Aktüer Bilirkişi ... ve Adli Tıp Uzmanı Bilirkişi Dr.... tarafından düzenlenen 07/02/2025 tarihli raporda özetle; "Davacının yaralanmasının ağırlığı dikkate alındığında tedavi gördüğü hastaneye en
az 3 kez kontrole gittiği, yaralanmasın ağırlığı dikkate alındığın da toplu taşıma araçları ile
hastaneye gitmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmiştir. Davacının dosyadaki kayıtlarına göre
... Talas Kayseri adresinde ikamet ettiği anlaşılmıştır.
Davacının evi ve tedavi gördüğü hastane arasında yaklaşık 11 km bulunup 2022 yılı Ekim ayında
Kayseri'de taksi fiyatlarının açılış ücreti 12,00-TL, km ücretinin 12,00-TL olduğu tek yön gidişin
açılış (12 TL+12x11=132)=144,00-TL olup, gidiş geliş taksi ücretinin 6x144=864,00-TL olduğu ayrıca
fizik tedavi gidiş ve gelişlerinde toplu taşıma araçları için verilecek gideler ile ulaşım ücretinin
1.000,00- TL, pansuman ve benzeri giderlerinin 500,00- TL ve ikameti dışında geçirdiği süre içinde
1500,00-TL yiyecek, içecek harcaması olacağı, özel hastane ve kamu hastane katkı ve fark giderlerinin 1000,00-TL, pijama ve benzeri giderlerinin 350,00-TL olacağı sonucuna varılmıştır. Toplamda SGK kapsamına girmeyen tedaviden kaynaklanan giderlerinin:
48.205,00 + 1.000,00 + 500,00 + 1.500,00 + 1.000,00 + 350,00 = 52.555,00-TL olduğu hesaplanmıştır.
Davacının dava konusu kaza sonrasında: Geçici iş göremezlik zararının 25.909,79-TL, tedavi gideri zararının 52.555,00-TL, toplam (geçici iş göremezlik ve tedavi giderleri) zararının 78.464,79-TL olduğu, söz konusu zararın davalı sigorta şirketi tarafından temin edilen Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi sağlık/tedavi giderleri teminat limiti (kaza tarihi itibariyle 1.000.000,00-TL) kapsamında kaldığı, sürekli iş göremezlik zararının 965.429,43-TL olduğu, söz konusu zararın davalı sigorta şirketi tarafından temin edilen Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi sakatlık/ölüm teminat limitini (kaza tarihi itibariyle 1.000.000.00-TL) aştığı, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun teminat limiti ile sınırlı olduğu" belirtilmiştir.
Davacı vekili 24/03/2024 tarihli dilekçesinde "... Kısmi dava olarak; davacı için 47.000,00- TL taleple ikame ettiğimiz müvekkil tarafından yapılan ve SGK tarafından karşılanmayan harcama bedellerine ilişkin tedavi gideri alacağının 5.555,00-TL ıslah ederek toplam 52.555,00-TL alacağın; davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkilin kaza sonrası motosikletinde oluşan hasarın onarımı için ödemiş olduğu ve somut delillerle dosyada ispat olunan 28.000,00-TL hasar onarım bedelinin davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, belirsiz alacak davası olarak; davacı için 500,00-TL taleple ikame ettiğimiz geçici iş göremezlik zararının 25.409,79-TL artırılarak 25.909,79-TL alacağın ve davacı için 500,00-TL taleple ikame ettiğimiz sürekli iş göremezlik zararının 964.929,43-TL artırılarak 965.429,43-TL alacağın ayrı ayrı, davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı için 1.000,00-TL taleple ikame ettiğimiz 38 ... plakalı motosiklette meydana gelen değer kaybı tazminatının 3.000,00-TL artırılarak 4.000,00-TL alacağın, davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkilin kaza sebebiyle uğramış olduğu manevi zararlarına karşılık 90.000,00-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte yalnızca davalı şahıs ...'dan tahsiline, şeklinde ıslah ediyor ve bedel arttırımında bulunuyoruz, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara tahmiline, karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmuştur. Davacı tarafından ıslah harcı yatırılmıştır. Bu dilekçenin bir örneği davalılara usulünce tebliğ edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, trafik kazası nedeniyle, 6098 sayılı TBK'nun 54. maddesi gereğince maddi tazminat ile 6098 sayılı TBK'nun 56. maddesi gereğince manevi tazminat istemine ilişkindir.
Dava dilekçesinde davacı tarafından 10/10/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle tedavi giderleri zararı, geçici ve sürekli iş görememezlik zararları, araç hasar ve değer kaybı zararı ile manevi zararın tazmini istenilmektedir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibarı ile 7251 sayılı Kanun'la değişik 6102 Türk Ticaret Kanunu'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında tarafların anlaşmaya varamadıkları görülmüştür.
Davacı vekilinin dava açarken ihtiyati tedbir talebinde bulunmuş ve ihtiyati tedbir harcını yatırmıştır. Mahkememizce davalı ...'ın adına kayıtlı 38 ...plaka sayılı aracın bizatihi uyuşmazlık konusu olmadığı ve HMK'nun 389/1. maddesinin yasal koşullarının mevcut olmadığı dikkate alınarak tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.
17/07/2023 tarihli tensip tutanağının 24 numaralı ara kararı ile davacı dilekçesinin "netice ve talep" başlıklı bölümünün (4) numaralı bendinde işgücü kaybına yönelik tazminat isteminde bulunulduğu, ancak bunun geçici işgöremezlik zararı mı, sürekli iş göremezlik zararı mı, yoksa her ikisi birden mi olduğunun açıklanmadığı görülmekle HMK'nun 31. maddesi uyarınca davacı vekiline bu talebini açıklaması, şayet talebi hem geçici işgöremezlik zararını hem de sürekli iş göremezlik zararını kapsıyorsa dava dilekçesinde talep edilen 1.000,00-TL'nın ne kadarının geçici işgöremezlik zararı için ve ne kadarının sürekli iş göremezlik zararı için talep edildiğini açıklaması için davacı vekiline süre verilmiştir.
Davacı vekili 25/07/2023 tarihli dilekçesinde özetle; "... Tensip tutanağının 24 no'lu ara kararında ""netice ve talep" başlıklı bölümünün (4) numaralı bendindeişgücü kaybına yönelik tazminat isteminde bulunulduğu, ancak bunun geçici işgöremezlik zararı mı, sürekli iş göremezlik zararı mı, yoksa her ikisi birden mi olduğunun açıklanmadığı görülmekle HMK'nun 31. maddesi uyarınca davacı vekiline bu talebini açıklaması, şayet talebi hem geçici işgöremezlik zararını hem de sürekli iş göremezlik zararını kapsıyorsa dava dilekçesinde talep edilen 1.000,00-TL'nın ne kadarının geçici işgöremezlik zararı için vene kadarının sürekli iş göremezlik zararı için talep edildiğini açıklaması için davacı vekiline 2 haftalık süre verilmesine," iş göremezlik tazminatı talebimize ilişkin ayrıntılı açıklama yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu talebimiz hem geçici iş göremezlik hem de sürekli iş göremezlik zararını kapsamaktadır. 1.000,00-TL'lik talebimizin 500,00-TL'si geçici iş göremezlik zararına ilişkin, 500,00-TL'si ise sürekli iş göremezlik zararına ilişkindir. Neticeten; müvekkilin işgücü kaybına yönelik tam tutarı belirsiz 500,00-TL geçici iş göremezlik, 500,00-TL sürekli iş göremezlik olmak üzere toplam 1.000,00-TL maddi tazminatın bilirkişi marifeti ile tespitini ve davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ederiz. ..." şeklindeki ifadeyle talebini açıklamıştır.
Taraflar arasında uyuşmazlık konuların değerlendirmesinde;
Taraflar arasında uyuşmazlık konuları; 10/10/2022 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne şekilde kusurlu olduğu, bu kaza nedeniyle davacıya ait 38 ... plaklı motosiklet nedeniyle araç hasar zararı ve araç değer kaybı zararı olup olmadığı, davacının iş görememezlik zararı ile tedavi gideri zararı olup olmadığı, yukarıda sözü edilen tüm zararların mevcut olması halinde davalıların bu zarardan sorumlu olup olmadığı, davacının manevi zararının olup olmadığı var ise davalı ...'ın bu zarardan sorumlu olup olmadığı, KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının bulunup bulunmadığı, davalı sigorta şirketinin yetki, iş bölümü, zaman aşımı, hak düşücü süre, görev ve hukuki yarar şartına yönelik haklı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Zorunlu arabuluculuk dava şartının değerlendirmesinde;
Dava dosyası kapsamında mevcut arabuluculuk tutanaklarının incelenmesinde davada, davacı tarafın davalılar yönünden arabuluculuğa başvurduğu ve anlaşamadıklarına dair son tutanakların düzenlendiği görülmüştür.
KTK'nun 97. maddesine ve hukuki yarara ilişkin dava şartının değerlendirmesinde;
Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir."
Somut uyuşmazlıkta, kazaya karışan aracın davalı sigorta şirketi nezdinde zorunlu mali sorumluluk poliçesiyle ve ihtiyari mali sorumluluk poliçesiyle sigortalı olduğundan eldeki davada davacının, davalı sigorta şirketine başvurduğu ve burada hasar dosyasının açıldığı, dolayısıyla davacının yasada öngörülen sigorta şirketine başvuru koşulunu yerine getirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Yine trafik kazasında yaralanması ve aracının hasarlanması iddialarına dayalı olarak maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan bu davada davalı sigorta şirketi tarafından hukuki yarar yokluğu itirazının dayanaksız ve yersiz olduğu değerlendirilmiştir.
Belirsiz alacak davası açılıp açılamayacağı yönünden yapılan değerlendirmesinde;
Dava dosyası trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.
İsviçre ve Alman Hukukunda yer alan "belirsiz alacak davası", 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Hukukumuza kazandırılmıştır. 6100 sayılı HMK'nin 107/I. maddesi "Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir" hükmünü içermektedir. Madde hükmünden de anlaşıldığı üzere Belirsiz alacak davası davacının, davada talep edeceği miktarı veya değeri tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin objektif şekilde imkânsız olması ya da bunun kendisinden beklenememesi halinde mümkündür. Davacı dava tarihinde davanın miktarını tam ve kesin olarak biliyorsa veya bunu bilebilecek durumda ise, belirsiz alacak davası açılamaz.
Sorun, davacının alacağını tam ve kesin olarak belirleyebilecek bir durumda olması halinde alacağının tahsili için kısmi dava açmasının mümkün olup olmadığında toplanmaktadır.
Davacının aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan alacağının veya hakkının tümünü değil, belirli bir kısmını talep ederek açtığı davaya kısmi dava denir. Diğer bir ifadeyle, bir alacak hakkında daha fazla miktar için tam dava açma imkanı bulunmasına rağmen, alacağın bir kesimi için açılan davaya kısmi dava denir. Bir davanın kısmi dava olarak nitelendirilebilmesi için, alacağın tümünün aynı hukuki ilişkiden doğmuş olması ve bu alacağın şimdilik bir kısmının dava edilmesi gerekir (Yargıtay HGK 17/10/2012 gün, 2012/9-838 Esas 715 Karar sayılı ilamı, Kuru/Arslan/Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 22. Bası,s.286; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, s.320).
Kısmi dava, 6100 Sayılı HMK'nun 109. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin 1.fıkrasında "Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir" hükmüne, 2.fıkrasında ise; "Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz" hükmüne yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre, kısmi dava açılabilmesi için;
a-Talep konusunun niteliği itibariyle bölünebilir olması,
b-Talep konusunun miktarının taraflar arasında tartışmalı bulunması veya açıkça belirli olmaması gerekir.
Şayet, talep konusu taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirlenebilir ise kısmi dava açılamayacaktır. Diğer bir anlatımla; talep konusunun miktarı taraflar arasında "tartışmasız" ise veya taraflar arasında miktar veya parasal tutar bakımından bir tartışma olmakla beraber, tarafların anlaşmasına gerek kalmaksızın, objektif olarak talep konusunun miktarı herkesçe anlaşılabilecek şekilde "belirli" ise, o talep sonucunun sadece bir kısmı dava edilemez. Bu gibi hallerde, kısmi davanın yasaklanmasının sebebi, davacının kısmi dava açmakta hukuki yarar bulunmadığının kabul edilmesidir. Davacının alacağını, küçük parçalara bölüp her biri için ayrı ayrı dava açmasında hukuki yarar değil; aksine, dava hakkının kötüye kullanılması söz konusudur (Pekcanıtez/ Atalay/ Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, s.319-320).
Talep konusu açıkça taraflar arasında tartışmalıysa ya da açıkça belirli değilse açılan belirsiz alacak davasında davacının hukuki yararının bulunduğunun kabulü gerekir. Açılmış olan bir davada alacağın taraflar arasında tartışmalı olup olmadığı ya da açıkça belirli olup olmadığı davalının davaya vereceği cevapla anlaşılabilir. Nihayet hakim, ön inceleme aşamasında bu hususu tespit edebilir. Şayet, davalı davaya cevabında alacağı tartışmalı hale getirmişse artık, açılmış olan belirsiz alacak davasının hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilmeyip işin esası hakkında hüküm kurulması gerekir (Pekcanıtez/ Atalay/ Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası,s.320-321).
Kısmî dava açılabilmesi için talep konusunun bölünebilir olması gerekli olup, açılan davanın kısmî dava olduğunun dava dilekçesinde açıkça yazılması gerekmez. Dava dilekçesindeki açıklamalardan davacının alacağının daha fazla olduğu anlaşılıyor ve istem bölümünde "fazlaya ilişkin haklarını saklı tutması” ya da “alacağın şimdilik şu kadarını dava ediyorum” şeklinde bir ifadeye yer verilmiş ise bu husus, davanın kısmî dava olarak kabulü için yeterli sayılmaktadır (Hukuk Genel Kurulunun 02.04.2003 tarihli ve 2003/4-260 Esas, 2003/271 Karar sayılı kararı; Pekcanıtez, Hakan: Medeni Usul Hukuku, C. II, 15. Baskı, İstanbul 2017, s. 1000).35. Aynı hususlar Hukuk Genel Kurulunun 22.11.2022 tarihli ve 2021/9-660 Esas, 2022/1574 Karar; 07.07.2021 tarihli ve 2021/(22)9-485 Esas, 2021/971 Karar; 02.03.2016 tarihli ve 2014/15-439 Esas, 2016/207 Karar sayılı kararlarında da benimsenmiştir.
Eldeki davada davacı dava dilekçesinde bir kısım talepleri yönünden belirsiz alacak davası ve bir kısım talepleri yönünden kısmi dava açtığını bildirmektedir.
Somut olayda da; davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde davanın reddini istemiştir. Diğer davalı ise yasal süresinde davaya cevap vermemiştir. Davalı sigorta şirketinin davaya cevap dilekçesinden de anlaşılmaktadır ki; davacının alacağı taraflar arasında tartışmalı hale gelmiştir. Tüm bu açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararı vardır ve belirsiz alacak davası şeklinde dava açması hukuken mümkündür.
Görev ve iş bölümü itirazının değerlendirmesinde;
Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde görev ve iş bölümü itirazında bulunmuştur.
Somut olayda davacı tarafından, haksız fiil teşkil eden trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin olarak, araç işleteni ve araç maliki olan kişi ile ZMMS sigortacısı olan sigorta şirketine karşı birlikte açılmıştır. Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında görevli mahkeme genel hukuk mahkemesi olan asliye hukuk mahkemesi ise de; dava, gerçek kişi ile birlikte karşı tarafın ZMMS yaptırdığı sigorta şirketine karşı da açılmıştır. Davalı sigorta şirketi, sigorta poliçesi nedeniyle sorumlu tutulmuş olup, zorunlu sigortalar, TTK'nun 1483. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. TTK'nun 4/1-a ve 5. maddesi hükümleri karşısında, mutlak ticari nitelikteki bu davada asliye ticaret mahkemesi görevli bulunmaktadır. Aynı davada, bir kısım davalı hakkında genel mahkemenin, diğer davalı hakkında ise uzman olan özel mahkemenin görevli bulunması halinde, uyuşmazlık aynı olaydan kaynaklanıyor ve zarar tek ise ya da, taleplerden birisi yönünden verilecek karar diğerini doğrudan ilgilendirecek nitelikte bulunuyorsa; söz konusu özel mahkeme ile genel mahkeme arasında "yargılama usulüne" ilişkin esaslı farklılıklar bulunmaması kaydıyla, bütün taraflar ve talepler yönünden uzman olan özel yetkili mahkemece yargılama yaparak uyuşmazlığın çözülmesi gerekir. Bu husus, hukukun öngörülebilir olmasının, usûl ekonomisinin ve davaların makul süre içinde bitirilmesi yükümlülüğünün de gereğidir. O halde, gerek davalı araç maliki ve işleteni ve gerekse de davalı sigorta şirketinin sorumluluğu aynı maddî olaydan kaynaklanmış ve zarar tek olmakla, davaların birlikte görülmesi zorunludur. Bütün talepler yönünden ihtilafın özel mahkeme olan asliye ticaret mahkemesince çözüme kavuşturulması gerekir. Bu nedenle davalı ... Sigorta A.Ş. hakkında ZMMS poliçesi nedeniyle talepte bulunduğu dikkate alınarak TTK hükümlerini ve yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre mahkememizin görevli olması nedeniyle davalı sigorta şirketi vekilinin görev itirazının ve yine koşulları ve ledeki davada yeri bulunmadığından iş bölümü itirazının reddine karar verilmiştir.
Yetki ilk itirazının değerlendirmesinde;
Davalı sigorta şirketi vekili yasal süresi içinde yetki ilk itirazında bulunmuştur.
6100 Sayılı HMK 'nun 6/1. maddesinde; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişiliğin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm aksine kesin yetki kaydı olmayan tüm davalar için genel yetki kaydıdır.
Trafik kazası aynı zamanda haksız fiil teşkil eden bir eylem olduğundan 6100 sayılı HMK'nun 16. maddesinde ise; "Haksız fiilden doğan davalarda haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir yetkilidir" hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlık Karayolları Trafik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinden kaynaklandığından ve bu sigorta türü 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde düzenlendiğinden diğer bir yetki kuralı da bu yasada yer almakta olup, "Motorlu araç kazalardan dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar sigortacının merkez veya şubesinin, veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinin birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir" hükmü ile sigortanın merkez ve şubeleri, sigorta sözleşmesini yapan acente veya kazanın meydana geldiği yerin yetkili kabul edilmiştir. Aynı hüküm ZMSS genel şartlarının C.7. maddesinde de tekrar niteliğinde yer almaktadır.
Somut olayda olduğu üzere bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa davacı bu mahkemelerden birinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalı tarafa geçmektedir (aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 23/09/2013 tarihli, 2013/9042 Esas ve 2013/12620 Karar sayılı ilamı).
Dava konusu uyuşmazlıkta haksız fiile ilişkin 6100 Sayılı HMK'nun 16. maddesinde yer alan haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi kuralı dikkate alındığında; dava dilekçesine, arabuluculuk son tutanağına, mahkememizce Uyap sisteminden alınan nüfus kayıt örneğine, trafik kaza tespit tutanağına, savcılık soruşturma dosyası ve ceza mahkemesi dava dosyasına ve dosyamız içindeki diğer kayıtlara göre davanın açıldığı tarih itibari ile davacının yerleşim yeri ve trafik kazasının meydana geldiği yer Kayseri'dir. Davanın açıldığı tarihteki davacının yerleşim yerinin ve uyuşmazlığa konu trafik kazasının meydana geldiği yerin Kayseri olması nedeniyle mahkememiz eldeki davanın yargılamasını yapmaya yetkilidir. Dolayısıyla yukarıda anlatılan yasal hükümlere ve kanunda belirlenen yetki kurallarına göre mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmış ve davalı sigorta şirketi vekilinin yetki ilk itirazının reddine karar verilmiştir.
Zamanaşımı def'inin değerlendirmesinde;
Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde zaman aşımı def'inde bulunmuştur.
2918 sayılı KTK'nun 109/1-4 maddeleri gereğince, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza günüden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğredikleri günden başlayarak 2 yılda zamanaşımına uğrar."
TBK'nun 154/2. maddesi hükmüne göre "alacaklı, dava veya defi yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa" zamanaşımı kesilir. Aynı Kanun'un 156/1. maddesi hükmü gereğince, "zamanaşamının kesilmesiyle, yeni bir süre işlemeye başlar."
2918 sayılı KTK'nun 109. maddesinin 1. fıkrasında haksız fiil niteliğindeki trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinin, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı düzenlenirken, 2. fıkrasında ise, davanın, cezayı gerektiren bir fiilden doğması ve ceza kanununun bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş olması halinde, bu sürenin maddi tazminat talepleri içinde geçerli olacağı hüküm altına alınmıştır. 2918 sayılı kanunun anılan hükmünün gözden kaçırılmaması gereken yönü, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresinin sadece eylemin ceza kanununa göre suç sayılması koşuluna bağlanmış bulunmasıdır. Bu düzenlemenin iki ayrı sonucu bulunmaktadır. Sözkonusu yasa hükmü, ceza zamanaşımı uygulanabilmesi için sadece eylemin aynı zamanda bir suç oluşturmasını yeterli görmekte bunun dışında fail hakkında mahkumiyet kararıyla sonuçlanmış bir ceza davasının açılması ya da zarar görenin davada tazminat yönünden bir talepte bulunmuş olması koşulu aranmamaktadır.
Mahkememizce dava konusu edilen trafik kazasıyla ilgili Kayseri 18. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasının Uyap kayıtları celp edilmiştir. Sanık ...'ın hakkında taksirle bir kişinin yaralanmasına sebep olma suçundan dolayı TCK'nun 89/1-2-b, 22/3, 53/6. maddeleri gereğince kamu davası açıldığı anlaşılmıştır.
Açıklanan hukuksal durum ve ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davalı araç sürücüsü ...'ın eylemlerinin Türk Ceza Kanunu çerçevesinde cezayı gerektiren bir eylem niteliğinde bulunması (taksirle yaralama), eylemle ilgili ceza davasının anılan hükümde öngörülen cezanın türü ve süresi itibariyle TCK'nun 68/1-e. maddesi gereğince 8 yıllık zamanaşımı süresine tabi olması, 2918 sayılı KTK'nun 109/2. maddesi uyarınca bu sürenin görülmekte olan maddi tazminat davası için de geçerli bulunmasına (YHGK 10/10/2001 günlü, 2001/19-652 Esas ve 2001/705 Karar sayılı ilamı), trafik kaza tarihi, arabuluculuk başvuru tarihi, arabuluculuk son tutanak tarihi, dava tarihi ve KTK'nun 109. maddesi hükmü birlikte değerlendirildiğinde davanın 2918 sayılı KTK'nun 109. maddesi uyarınca zaman aşımı süresi içinde dava açılmış bulunmasına göre davalı sigorta şirketi vekilinin zamanaşımı süresi ile ilgili savunmalarının ve zamanaşımı def'inin ve aynı şekilde dayanaksız ve soyut olan hak düşürücü süre itirazının yersiz olduğu değerlendirilmiştir.
Kusur ön sorununun değerlendirmesinde;
Mahkememizce görevlendirilen Makine Yüksek Mühendisi Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 11/07/2024 tarihli raporda özetle; "Dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen maddi hasarlı/yaralanmalı trafik kazası tespit tutanağına göre her iki sürücünün de kullanmış oldukları araçlar için yeterli sürücü belgesine sahip oldukları, sürücülerin ve yolcuların koruyucu tertibat kullanma mecburiyetinin izah edildiği "KTY 150/a (Belirli sürücülerin ve yolcuların, araçların sürülmesi sırasında koruyucu tertibat kullanmaları mecburidir, ..... motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı bulundurulması ve kullanılması zorunludur.)", meydana gelen yaralanmalı trafik kazasında sürücü ...'in söz konusu yasal zorunluluk olan koruyucu tertibatları kullanmadığı, Kazanın gerçekleştiği kavşağın gidiş geliş 2'şer şeritli bölünmüş yollardan oluştuğu, görüşün açık ve yolun eğimsiz olduğu, dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen maddi hasarlı/yaralanmalı trafik kazası tespit tutanağındaki veriler, iddia, savunma, Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın 10/10/2022 günü saat 09.55 civarında sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki 38 ...plaka sayılı aracı ile Kayseri İli, Talas İlçesi, Mevlana Mahallesi, Halef Hoca Caddesi ile Sayer Caddesi ışıklı kavşağında Halef Hoca Caddesi'ni takiben 15 Temmuz Caddesi istikametine seyri esnasında kendi beyanına göre kavşağa girişte trafik tanzim ışıklarında kendi istikameti için yanan kırmızı ışığı dikkate almaksızın katılış yaptığı esnada, Sayer Caddesi istikametinden gelip Hoca Ahmet Yesevi Bulvarı istikametine istikamet yönü için yeşil ışık yandığı esnada seyir halinde bulunan ...'in sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı sayılı motosikletiyle ışık ihlali yapan aracın çarpmasından kurtulmak için sağa manevra yapıp daha sonra sol yan tarafına yatması akabinde sürüklenerek Halef Hoca Caddesi orta refüj bordürüne çarpması ile gerçekleşen maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği olayda: 38 ...plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "KIRMIZI" yanan trafik tanzim işaretini dikkate almaksızın kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçlara geçiş hakkını vermesi gerekirken beklemediği ve dava konusu motosikletin çarpışmadan kaçınmak için kaza yapmasına sebebiyet verdiği olayda; KTK Madde 47/b-c "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu: Sürücüler: .....b) Trafik ışıklarına, c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymak zorundadırlar.", KTK Madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar." ve KTK madde 84/a-h "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Araç sürücüleri trafik kazalarında, a) Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme, ......h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli kusurlu olduğu; 38 ... plakalı sayılı motosiklet sürücüsünün ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkenliği olmadığından kusurunun olmadığı, a) 38 ...plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın % 100 (yüzde yüz) oranında asli kusurlu olduğu, b) 38 ... plakalı sayılı motosiklet sürücüsü ...'in ise kusurunun olmadığı %0 (yüzde sıfır) olduğu" şeklinde değerlendirme yapılmıştır.
Bu rapor, dosya kapsamındaki trafik kaza tespit tutanağı, hasar dosyası, ekspertiz raporu, Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezi kayıtları, savcılık soruşturma dosyası, Kayseri 18. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası içeriği ile ceza dosyasında mevcut 07/07/2023 tarihli kusur bilirkişi raporu ile diğer deliller ve olayla uyumlu, denetime ve hüküm vermeye elverişli olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Mütefarik kusura ilişkin değerlendirmede;
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "tazminatın belirlenmesi" başlıklı 51. maddesinde; hakimin, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğine ve özellikle kusurun ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş; "tazminatın indirilmesi" başlıklı 52. maddesinde ise; zarar gören taraf, zararı doğuran fiile razı olduğu veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olduğu yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırdığı takdirde hakimin, tazminatı indirebileceği veya tamamen kaldırabileceği açıklanmıştır.
Buna göre, zarar görenin zarar katılması veya zararın artmasına sebep olduğu hallerde zarar görenin, zararı önleyici ya da azaltıcı tedbirleri almamasında müterafik kusurunun bulunduğunun kabulü gerekir. Müterafik kusur; aynı şartlar altındaki makul, dürüst ve ortalama bir kişinin, kendi menfaati icabı, zarara uğramamak için kaçınacağı veya kaçınması gereken bir davranış tarzını ifade etmektedir. (Eren, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2015. S. 582) Zararın doğumu ya da artmasına yol açan fiil, zarar görenin davranışlarından ileri gelmişse müterafik (ortak) kusurdan söz edilir. (Kılıçoğlu, Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2012, s.418)
Yukarıda da açıklamalar dikkate alındığında, davacının müterafik kusuru nedeniyle tazminattan indirim yapılabilmesi için zararın bu nedenle artması zarar ile mağdurun eylemi arasında uygun illiyet bağının bulunması gerekir.
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'nca düzenlenen 10/07/2024 tarihli raporda özetle; "Tıbbi evrak tetkiki ile muayenesinden elde edilerek yukarıda kaydedilen bilgi ve bulgular Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında birlikte değerlendirildiğinde, ...'in 10/10/2022 tarihli trafik kazası sonucu meydana gelen sağ üst ekstremitede mevcut (vida ile tespit edilmiş humerus suprakondiler kırığı, dirsekte mevcut hareket kısıtlılığı, eklem yüzeylerinde kortikal düzensizlikler ve yaygın osteodejeneratif değişiklikler) patolojileri nedeniyle; 1-Dört (4) ay süreyle iş göremezlik halinde kaldığı (tıbbi şifa süresinin 4 (dört) ay olduğu, 2-Tüm vücut fonksiyon kaybı oranının ve/veya engel oranının % 7 (yüzde yedi) olduğu" belirtilmiştir.
Dosya kapsamında bulunan davacının tedavi evrak ve grafilerinin ve Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'nca düzenlenen 10/07/2024 tarihli raporunun incelenmesinde 10/10/2022 tarihli trafik kazası sonucu davacının sağ kolunda kırık, dirsekte mevcut hareket kısıtlılığı, eklem yüzeylerinde kortikal düzensizlikler ve yaygın osteodejeneratif değişiklikler) patolojileri olduğu görülmektedir. Trafik kaza tespit tutanağında davacının emniyet kemeri/ kask durumunun tespit edilemediği belirtilmektedir.
Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre davacının müterafik kusuru nedeniyle tazminattan indirim yapılabilmesi için zararın bu nedenle artması zarar ile mağdurun eylemi arasında uygun illiyet bağının bulunması gerektiği, eldeki davada davacının trafik kazası sonucu sağ kolunun kırıldığı, kask, eldiven, ceket ve dizlik gibi koruyucu ekipman kullanmış olsa bile bunların kol kırılmasını önleciyi korumasına imkan olmadığı, bu nedenle davacının eylemi ile zarar arasında uygun illiyet bağının bulunmadığı, dolayısı ile de mütefarik kusur indirimi yapılmasına gerek olmadığı değerlendirilmiştir.
Araç hasar zararı ve araç değer kaybı zararına dair değerlendirmede;
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasına göre; trafik kazasında zarar gören aracın gerçek hasar zararından zarar verenin aracını zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalayan sigorta şirketi de zarar veren ile birlikte sorumludur.
Araç hasarında değer kaybı; aracın hasarsız haldeki 2. el piyasa değeri ile hasarın onarımından sonraki 2. el piyasa değeri arasındaki fark olup, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında, değer kaybının, araçların modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek araçların kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerleri arasındaki farka göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/6070 Esas, 2020/3614 Karar sayılı ilamı) Yapılan açıklamalar doğrultusunda değer kaybı hesabının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları EK-1de bulunan "Değer Kaybı Hesaplanması" yöntemine göre değil, kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın kilometresi ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişi tarafından hesaplanması gerekir.
Borçlar Hukukuna göre, bir şeyin kısmen hasar görmesinden veya kullanılamamasından dolayı oluşacak olan zarar, buna neden olan kişilerden talep edilebilmektedir.
Somut uyuşmazlığa yönelik olarak mahkememizce görevlendirilen Makine Yüksek Mühendisi bilirkişi ... tarafından düzenlenen 11/07/2024 tarihli raporda özetle; "... dava konusu kaza dolayısıyla 38 ... plakalı motosikletin hasarının sol yan kısımlarında gerçekleştiği, kaza nedeniyle dosyada sunulan 08/07/2023 tarihli ... adına ... nolu faturanın (28.615,00-TL), kaza sonrası ... tarafından 10/05/2023 tarihli dava dışı Eyyüp Akkuş'a 07599 yevmiye nolu araç satış sözleşmesinin sunulması ve yine dosyada mevcut araç sahiplik sorgulamaları ile de sabit olduğundan; satışından 2 (iki) ay sonra motosikletine onarım bakım yaptırmış olmasının anlamlandırılamadığı, onarımları daha önceden yaptırıp faturayı daha sonra almış olma durumunda ise neredeyse sovtaj bedeli olabilecek (20.000,00-TL) bir fiyata (emsal ikinci el 2020 model Honda Activa S motosiklet rayiç bedeli = 42.500,00-TL) satış işleminin gerçekleşmemesi gerekeceği, dava konusu kaza dolayısıyla 38 ... plakalı motosiklette hasar oluştuğu, oluşan hasarın ise yedek parça, işçilik ve KDV dahil 17.847,50-TL olduğu, dosyada mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 38 ... plaka sayılı motosiklette:
Ekim 2022 tarihli kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı";
Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 42.500,00-TL
Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 38.000,00-TL
Değer Kaybı = Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri
Değer Kaybı = 42.500,00 - 38.000,00
Değer Kaybı = 4.000,00-TL olduğu,
Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı
Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 4.000,00
Toplam Değer Kaybı = 4.000,00-TL olduğu,
Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı
Bakiye Araç Değer Kaybı = 4.000,00 - 0
Bakiye Araç Değer Kaybı = 4.000,00-TL olduğu değerlendirildiği" bildirilmiştir.
Bilirkişi raporunda araç hasar zararı ve araç değer kaybı zararına ilişkin tespitler, dosya kapsamındaki trafik kaza tespit tutanağı, dava konusu kaza ile ilgili açılan hasar dosyası, davacıya ait aracın trafik kaydı, servis kayıtları, davaya konu hasar öncesindeki hasarlarına ilişkin tramer kayıtları ve hasar dosyaları ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan, dava konusu kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın kilometresi ve önceye ait hasarları, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği de dikkate alındığında mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Geçici iş göremezlik ve sürekli iş göremezlik zararına ilişkin değerlendirmede;
Yargıtay uygulamalarına göre, maluliyet raporu adli tıp uzmanları tarafından düzenlenmeli ve maluliyet oranı kaza tarihindeki mevzuata uygun olarak belirlenmelidir.
"Cismani Zarar Halinde Lazım Gelen Zarar ve Ziyan" başlığı altında düzenlenen TBK'nun 54. maddesinde, bedensel zarara uğranılması nedeni ile talep edilebilecek zarar türleri belirtilmekte olup çalışma gücü kaybı da bu zarar türleri arasında yer almaktadır. Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebinin bulunması halinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının belirlenmesi gerekmektedir. Söz konusu belirlemenin ise Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşların çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikayetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.
Maluliyete ilişkin alınacak raporların, haksız fiil; 11/10/2008 tarihinden önce ise Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğüne, 11/10/2008 ila 01/09/2013 tarihleri arasında ise Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne, İşlemleri Yönetmeliği'ne, 01/06/2015 tarihinden sonra ise Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 20/02/2019 tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri, yaralananın çocuk olması halinde ise 20/02/2019 tarihinde yürürlüğe giren Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirilmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre maluliyetin tespiti gerekmektedir.
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'nca düzenlenen 10/07/2024 tarihli raporda özetle; "Tıbbi evrak tetkiki ile muayenesinden elde edilerek yukarıda kaydedilen bilgi ve bulgular Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında birlikte değerlendirildiğinde, ...'in 10/10/2022 tarihli trafik kazası sonucu meydana gelen sağ üst ekstremitede mevcut (vida ile tespit edilmiş humerus suprakondiler kırığı, dirsekte mevcut hareket kısıtlılığı, eklem yüzeylerinde kortikal düzensizlikler ve yaygın osteodejeneratif değişiklikler) patolojileri nedeniyle; 1-Dört (4) ay süreyle iş göremezlik halinde kaldığı (tıbbi şifa süresinin 4 (dört) ay olduğu, 2-Tüm vücut fonksiyon kaybı oranının ve/veya engel oranının % 7 (yüzde yedi) olduğu" belirtilmiştir.
Eldeki davada, mahkememizce, usulüne uygun teşekkül ettirilmiş olan Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'ndan alınmış olan 10/07/2024 tarihli "Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik" kapsamında alınmış olan rapor mevzuata uygun kuruluşlardan ve maluliyet yönünden mevzuata uygun yönetmelik uygulanarak alınmış, olup maluliyet raporunun usul ve yasaya aykırı olup, hüküm vermeye yeterli olmadığı yönündeki davalı tarafının itirazları yerinde görülmemiştir. Bu rapor, dosya kapsamındaki delillerle örtüştüğü, hüküm vermeye ve denetime elverişli olduğu değerlendirilmiş ve bu rapor mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Tedavi gideri zararına yönelik tazminat istemine ilişkin değerlendirmede;
Davacının tedavi giderlerine yönelik dava ve talepleri yönünden; 25/02/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 13/02/2011 tarihli 6111 sayılı Yasa’nın 59. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi değiştirilmiş, buna göre "trafik kazaları nedeniyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer resmi ve özel sağlık kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedellerinin kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağı", Yasanın geçici 1. maddesi ile de "Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce meydana gelen trafik kazaları nedeniyle sunulan sağlık hizmet bedellerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağı, sözkonusu sağlık hizmet bedelleri için bu Kanun'un 59. maddesine göre belirlenen tutarın %20'sinden fazla olmamak üzere belirlenecek tutarın üç yıl süreyle ayrıca aktarılmasıyla anılan dönem için ilgili sigorta şirketleri ve Güvence Hesabı'nın yükümlülüklerinin sona ereceği" öngörülmüştür.
Davacı vekili tarafından açılan dava 6111 Sayılı Yasa ile yapılan düzenlemenin yürürlükte tarihinden sonra açılmıştır. Davacı vekili tarafından bir kısım faturalı tedavi giderlerini açıklayarak davalılardan talep ettiği anlaşılmaktadır. Dava tarihi itibariyle, davalıların her türlü tedavi giderlerinden sorumluluğu bulunmakta ise de, yapılan yasal düzenleme ile davalıların yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ile SGK'nın sorumluluğunda bulunan tedavi giderlerine ilişkin sorumlulukları sona erdiğinden davacı tarafın, davalı sigorta şirketi yönünden SGK kapsamında kalan faturalı tedavi giderlerine yönelik olan taleplerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Faturalandırılamayan tedavi giderine ilişkin olarak, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşmiş içtihatlarında belirtildiği üzere olayın niteliği gereği bütün giderlerin belgelendirilmesi hayatın olağan akışına aykırıdır. Yalanmaya bağlı olarak yapılması olanaklı bulunan fatura edilemeyen tedavi giderleri yönünden davacının tüm tedavi evrakları incelenerek yaralanma derecesi ve iyileşme süreci de gözetilerek uzman doktor bilirkişiden alınacak rapor sonucuna göre fatura edilmeyen tedavi giderleri hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir (Yargıtay 17. H.D'nin 11.06.2020 tarih 2019/2585 Esas- 2020/3385 Karar, 28.02.2019 tarih 2016/4476 Esas- 2019/2293 Karar, 27.09.2017 tarih 2015/1535 Esas- 2017/8273 Karar, 09.04.2015 tarih 2015/1134 Esas - 2015/5600 Karar ve 12.11.2012 tarih 2012/32523 Esas-2012/12417Karar).
Somut olayda, mahkememizce adli tıp uzmanı doktor bilirkişiden bu konuda rapor alınmış ve alınan rapor usul ve yasaya uygun olduğundan mahkememizce hükme esas alınarak faturalandırılamayan tedavi gideri zararına ilişkin davacının tazminat isteminin kabulüne karar verilmiştir.
Davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartları'nın, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen hasar zararı ve değer kaybı zararı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. H.D.'nin 28/10/2013 tarihli, 2013/9624 Esas ve 2013/14505 Karar). Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi araç hasar ve değer kaybı zararından, davacının geçici ve sürekli iş göremezlik zararı ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararından sorumludur.
ZMMS poliçesi incelendiğinde kişi başı teminat limitinin sağlık ve tedavi giderleri sakatlık ve ölüm halleri için ayrı ayrı kaza tarihi itibarı ile 1.000.000,00-TL olduğu, yine araç başına maddi zarar teminatının 50.000,00-TL ve kaza başına maddi zarar teminatının 100.000,00-TL görülmüştür. Buna göre bilirkişilerin raporlarında hesap edilen zarar miktarlarının ZMMS poliçesinin teminatı limiti içinde kaldığı anlaşılmıştır.
Davalı ...'nın sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince haksız bir eylem sonucunda zarara uğrayan kimse, uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir.
Haksız fiil, kişinin diğer kişilerin hukuken korunan haklarına zarar verici nitelikteki hukuka aykırı eylemleridir. Haksız fiil kavramındaki "haksız" ifadesi hukuka aykırılık anlamını taşımaktadır. Burada esasen haksız denilmesiyle kastedilen, hukuk düzeni tarafından korunan davranışların ihlalidir. Fiilin haksızlığı, hukuka aykırılık durumudur. Bir kişi, hukuk düzeni tarafından zarar meydana gelmesini önlemek amacıyla konulan kuralları, emirleri ihlal ettiği takdirde hukuka aykırılık durumu oluşmaktadır. Haksız fiilden söz edebilmek için öncelikle fiil unsurunun varlığı gerekmektedir. Haksızlığı doğuran fiil, icrai bir harekette bulunmak şeklinde olabileceği gibi, ihmali bir davranış göstermekle de işlenebilir. Haksız fiilin oluşması için işlenen fiilin hukuk düzenince konulan emredici hükümlerin ihlali sonucunu doğurması gerekir. Bu durumda işlenen fiil, hukuka aykırı bir fiil olmalıdır.
Bilindiği üzere, trafik kazasında sürücünün kusurlu olması halinde zarar gören maddi ve manevi zararını kaza tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nun 49. ve 54 ile 56. maddeleri uyarınca sürücüden isteyebilir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi uyarınca bir motorlu aracın işletilmesinin bir kişinin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zararına sebep olması halinde motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi bu zarardan müşterek ve müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Aynı Kanun'un 3. maddesi uyarınca aracın maliki işleten sayıldığından araç malikinden de zararın tazmini talep edilebilir. Somut olayda davalı ...'ın kazaya neden olan aracın işleteni ve sürücüsü olması nedeniyle meydana gelen davacının zararlarından sorumlu olduğu değerlendirilmiştir.
Müteselsil sorumluluğu ilişkin değerlendirmede;
Müteselsil sorumluluğa ilişkin hukuki sonuçlar 6098 sayılı Kanun'un 61, 62, 106, 155, 162, 163, 166, 168. maddelerinde düzenlenmiştir. 6098 sayılı Kanun hükümleri uyarınca müteselsil sorumluluğun hukuki sonuçları vardır.
Müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur. (6098 sayılı Kanun 162/1) Borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder. (6098 sayılı Kanun 163/2)
Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir. (6098 sayılı Kanun 163/1)
Borçlulardan birinin yaptığı ödeme kadar, müteselsil sorumluların alacaklıya karşı sorumlu oldukları toplam miktar eksilmiş olur. (6098 sayılı kanun 166/1) Borcun tamamı borçlulardan biri tarafından ödenirse, diğer borçlular da alacaklıya karşı borçtan kurtulur. Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra anlaşması, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun borca katılma payı oranında borçtan kurtarır. (6098 sayılı Kanun 166/3) Müteselsil borçlu, alacaklıyı tatmin ettiği oranda diğer müteselsil borçlulara karşı alacaklının halefi olur (6098 sayılı Kanun 168/1) ve alacaklının hakları ona geçer. Borçlu yalnızca kendi payına düşen kısmı ödemişse, diğer müteselsil borçluya rücu edemez.
Eldeki davada davalılar arasında müteselsil sorumluluk söz konusudur.
Davacının ıslah ve talep artırım dilekçesi incelendiğinde;
Davacı vekili 24/03/2024 tarihli dilekçesinde "... Kısmi dava olarak; davacı için 47.000,00- TL taleple ikame ettiğimiz müvekkil tarafından yapılan ve SGK tarafından karşılanmayan harcama bedellerine ilişkin tedavi gideri alacağının 5.555,00-TL ıslah ederek toplam 52.555,00-TL alacağın; davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkilin kaza sonrası motosikletinde oluşan hasarın onarımı için ödemiş olduğu ve somut delillerle dosyada ispat olunan 28.000,00-TL hasar onarım bedelinin davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, belirsiz alacak davası olarak; davacı için 500,00-TL taleple ikame ettiğimiz geçici iş göremezlik zararının 25.409,79-TL artırılarak 25.909,79-TL alacağın ve davacı için 500,00-TL taleple ikame ettiğimiz sürekli iş göremezlik zararının 964.929,43-TL artırılarak 965.429,43-TL alacağın ayrı ayrı, davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı için 1.000,00-TL taleple ikame ettiğimiz 38 ... plakalı motosiklette meydana gelen değer kaybı tazminatının 3.000,00-TL artırılarak 4.000,00-TL alacağın, davalı şirket açısından dava tarihinden itibaren, davalı şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkilin kaza sebebiyle uğramış olduğu manevi zararlarına karşılık 90.000,00-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte yalnızca davalı şahıs ...'dan tahsiline, şeklinde ıslah ediyor ve bedel arttırımında bulunuyoruz, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara tahmiline, karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmuştur. Davacı tarafından ıslah harcı yatırılmıştır. Bu dilekçenin bir örneği davalılara usulünce tebliğ edilmiştir.
Temerrüt tarihi ve faiz türü ile ilgili değerlendirmede;
2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartları'nın B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir. Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Dosya kapsamından davacının davalı sigorta şirketine eksik belge ile başvuruda bulunduğu anlaşılmakla davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinin arabuluculuk başvuru tarihi olan 05/02/2023 olduğu kabul edilmiştir. Ancak davacı tarafından dava dilekçesinde davalı sigorta şirketi yönünden dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi istenildiği için taleple bağlılık kuralı gereği bu doğrultuda hüküm tesis etmek gerekmiştir.
Esasen, haksız eylem nedeniyle meydana gelen zararda ihtar ve ihbara gerek olmaksızın, zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylem tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüt oluşmuş sayılır. Davalı gerçek kişi yönünden 6098 sayılı TBKnun 117/2. maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle (10/10/2022 tarihi) faize hükmedilmesi gerekir.
Kazaya karışan 38 ...plaka sayılı aracın Ford Otosan Transit marka kamyonet olduğu dosya kapsamındaki belgelerden görülmektedir. Kazaya karışan bu aracın ticari araç olmasından dolayı hükmedilen tazminatlara ticari faiz yürütülmesinin mümkün olduğu, ancak dava dilekçesinde hükmedilecek tazminatlara yasal faiz işletilmesi talep edilmiş, taleple bağlılık kuralı gereği bu doğrultuda hüküm tesis etmek gerekmiştir.
Manevi zarar istemine ilişkin değerlendirmede;
Zaman itibarı ile somut uyuşmazlığa uygulanması gereken 6098 sayılı TBK'nun 56. maddesinde "Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünü zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedelsel zarar veya ölüm halinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarında da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca 22/06/1966 tarih ve 2/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı'nda manevi tazminat, bir ceza ya da gerçek anlamda bir tazminat olmayıp, zarara uğrayan kişinin manevi ıstırabını bir nebze dindiren, ruhsal tahribatını onaran bir araç olabileceğini belirtmiştir.
Dosya kapsamı ve toplanan bütün delilere göre kazanın oluş şekli, kazanın oluşumunda Makine Yüksek Mühendisi Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 11/07/2024 tarihli raporda davaya konu trafik kazasının oluşumunda 38 ...plaka sayılı araç sürücüsü davalı ...'ın % 100 (yüzde yüz) oranında asli kusurlu olduğu, 38 ... plakalı sayılı motosiklet sürücüsü davacı ...'in ise kusurunun olmadığı belirtilmiştir.
Bu kaza nedeniyle davacılardan davacı ... yaralanmıştır. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'nca düzenlenen 10/07/2024 tarihli raporda özetle; "Tıbbi evrak tetkiki ile muayenesinden elde edilerek yukarıda kaydedilen bilgi ve bulgular Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında birlikte değerlendirildiğinde, davacı ...'in 10/10/2022 tarihli trafik kazası sonucu meydana gelen sağ üst ekstremitede mevcut (vida ile tespit edilmiş humerus suprakondiler kırığı, dirsekte mevcut hareket kısıtlılığı, eklem yüzeylerinde kortikal düzensizlikler ve yaygın osteodejeneratif değişiklikler) patolojileri nedeniyle; 1-Dört (4) ay süreyle iş göremezlik halinde kaldığı (tıbbi şifa süresinin 4 (dört) ay olduğu, 2-Tüm vücut fonksiyon kaybı oranının ve/veya engel oranının % 7 (yüzde yedi) olduğu" tespit edilmiştir. Uyuşmazlığa konu trafik kazası nedeniyle kolu kırılan davacının tedavileri nedeniyle kurye olarak çalışmaya devam edememiştir. Bu olay nedeniyle davacının duyduğu elem ve üzüntüler, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olay tarihine göre paranın alım gücü, ülkemizdeki enflastyonist ekonomik durum ve hakkaniyet ilkeleri, kusur durumu, davalı sürücüsün kırmızı ışık ihlali ile tam kusurlu oluşu ve davacının kazanın oluşumunda kusursuz oluşu, kaza öncesinde motosikletli kurye olarak çalışmaktayken bu kaza nedeniyle davacının 4 ay süreyle geçici iş göremezlik ve % 7 oranında sürekli iş göremezlik halinde yaralandığı, davacının yaşı ve işi, TBK'nun 56. maddesinin hükmü, davacının talep ettiği miktar ve az yukarıda sözü edilen İçtihadı Birleştirme Kararı bir arada değerlendirildiğinde davacının manevi tazminat davasının kabulü ile 90.000,00-TL manevi tazminatın trafik kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...' dan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerektiği görüş ve vicdani kanaati edinilmiştir.
Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;
Yargılama sonunda toplanan tüm deliller ve alınan bilirkişi raporları ve dosya kapsamına göre; davacının geçici ve sürekli iş göremezlik ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararına yönelik maddi tazminat davasının kabulü ile 25.909,79-TL geçici iş göremezlik zararı, 965.429,43-TL sürekli iş göremezlik zararı ve 52.555,00-TL SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararı olmak üzere 1.043.894,22-TL maddi tazminattan davalı ... Sigorta A.Ş.'nin geçici iş göremezlik zararı ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararı yönünden ZMMS poliçesinin sağlık/tedavi gideri teminat limitinden karşılanması, sürekli iş göremezlik zararı yönünden ZMMS poliçesinin sakatlık/ölüm teminat limitinden karşılanması ve dava tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sınırlı sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumlu olması koşuluyla davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının araç hasar zararına ilişkin maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile 17.847.50-TL'nin ... Sigorta A.Ş. 'nin ZMMS poliçesinin araç başına teminat limitinden karşılanması ve dava tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması koşulu ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, sübut bulmadığından dolayı davacının araç hasar zararına yönelik fazlaya ilişkin istemlerinin reddine, davacının araç değer kaybı zararına yönelik maddi tazminatının kabulü ile 4.000,00-TL'nin davalı ... Sigorta A.Ş.'nin ZMMS poliçesinin araç başına teminat limitinden karşılanması ve dava tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan 10/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması koşuluyla davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, yine davacının manevi tazminat davasının kabulü ile, 90.000,00-TL manevi tazminatın trafik kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...' dan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi görüş ve kanaatine varılmıştır.
Vekalet ücreti taktiri sırasında yapılan değerlendirmede;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3/2. maddesinde "Müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur." hükmü yer almaktadır. Bu husus dikkate alınmak suretiyle reddedilen talep yönünden vekalet ücretine hükmedilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının geçici ve sürekli iş göremezlik ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararına yönelik maddi tazminat davasının KABULÜ ile 25.909,79-TL geçici iş göremezlik zararı, 965.429,43-TL sürekli iş göremezlik zararı ve 52.555,00-TL SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararı olmak üzere 1.043.894,22-TL maddi tazminattan davalı ... Sigorta A.Ş.'nin geçici iş göremezlik zararı ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi gideri zararı yönünden ZMMS poliçesinin sağlık/tedavi gideri teminat limitinden karşılanması, sürekli iş göremezlik zararı yönünden ZMMS poliçesinin sakatlık/ölüm teminat limitinden karşılanması ve dava tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sınırlı sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumlu olması koşuluyla davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının araç hasar zararına ilişkin maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile 17.847.50-TL'nin ... Sigorta A.Ş.'nin ZMMS poliçesinin araç başına teminat limitinden karşılanması ve dava tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması koşulu ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacının araç hasar zararına yönelik fazlaya ilişkin istemlerinin REDDİNE,
4-Davacının araç değer kaybı zararına yönelik maddi tazminatının KABULÜ ile 4.000,00-TL'nin davalı ... Sigorta A.Ş.'nin ZMMS poliçesinin araç başına teminat limitinden karşılanması ve dava tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ...'ın ise trafik kaza tarihi olan 10/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması koşuluyla davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacının manevi tazminat davasının KABULÜ ile, 90.000,00-TL manevi tazminatın trafik kaza tarihi olan 10/10/2022 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...' dan alınarak davacıya verilmesine,
6-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; maddi tazminat talepleri yönünden alınması gereken 72.800,81-TL nisbi karar ve ilam harcından davacıdan peşin harç olarak alınan 570,39-TL peşin harcın, 95,00-TL ıslah harcı ve 16.964,00-TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye eksik kalan 55.171,42-TL karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
7-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; manevi tazminat talebi yönünden alınması gereken 6.147,90-TL nisbi karar ve ilam davalı ...'dan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) kabul ve red oranına göre 3.088,80-TL'lik kısmının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak ve bakiye 31,20-TL'lik kısmının davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
9-Davacı tarafça yatırılan 269,85-TL başvurma harcı, 570,39-TL peşin dava harcı ve 95,00-TL ıslah harcı ve 16.964,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 17.899,24-TL'nın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
10-Davacı tarafça yapılan 135,00-TL e-tebligat gideri, 8,00-TL KEP gideri, 913,00-TL tebligat gideri, 8.500,00-TL bilirkişi ücreti, 86,00-TL posta gideri olmak üzere toplam 9.640,00-TL'den kabul ve red oranına göre hesaplanan 9.543,60-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
11-Davalılar tarafından yapılan yargılama giderleri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
12-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
13-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince lehine hükmedilen maddi tazminat miktarları üzerinden hesap ve taktir olunan 161.203,84-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
14-Davalı ... Sigorta A.Ş. kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden maddi tazminat istemi hakkındaki davanın reddedilen kısmı yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 13/2. maddesi gereğince hesap ve taktir olunan 10.152,50-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
15-Davalı ... kendisini bir vekil ile temsil ettirmediğinden davanın reddedilen kısmı yönünden lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
16-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden lehine takdir olunan manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
17-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ...'ın yüzüne karşı, davalı ... Sigorta A.Ş.' nin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/06/2025

Katip ...
E-imzalıdır

Hakim ...
E-imzalıdır

Full & Egal Universal Law Academy