T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ...Esas - ...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ...
KARAR NO : ...
BAŞKAN : ...
ÜYE :...
ÜYE : ...
KATİP : ...
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
DAVALILAR : 2-...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklanan Destekten Yoksun Kalma Tazminatı ve Manevi Tazminat)
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ : ...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklanan Destekten Yoksun Kalma Tazminatı ve Manevi Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 05/06/2021 tarihinde saat 21:15 sıralarında davalı sürücü ...'ın sevk ve idaresinde bulunan 35 ... plakalı Ford marka kamyonet tipi aracı ile seyrederken direksiyon hakimiyetini kaybederek yaya kaldırımı üzerine çıkarak yaya kaldırımında bulunan ... ve ...'a çarptığını, kaza neticesinde davacı müvekkilleri ... ve ...'ın kızları olan ...'ın vefat ettiğini, bebek arabasında bulunan torunları ...'ın ise yaralandığını, trafik kazası tespit tutanağına göre trafik kazası davalı sürücü ...'ın asli kusurundan dolayı meydana geldiğini, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı olayla ilgili yürütmüş olduğu soruşturmada Trafik Bilirkişi Raporu aldırarak sürücü ve yayaların kusur oranlarının tespitini talep ettiğini, 28/06/2021 tarihli Trafik Bilirkişi Raporu uyarınca; davalı ... Karayolları Trafik Kanunu'nun ilgili maddelerine riayet etmeksizin sürücü trafik kurallarını ihlal ettiği saptanmış, maktüle yaya ...'ın ise kusur ve ihlalinin bulunmadığı tespit edilerek, davalı tam kusurlu bulunduğunu, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürütmüş olduğu soruşturmanın akabinde davalı sürücü hakkında iddianame tanzim edilerek kamu davası açıldığını, yapılan yargılama neticesinde Kayseri 1.Ağır Ceza Mahkemesi 05/11/2021 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararı ile davalı ... hakkkında "Taksirle Ölüme veya Yaralanmaya Neden Olma" suçundan cezalandırılmasına karar verildiğini, söz konusu ölüm nedeniyle oluşan zarardan, davalı ... Sürücü olarak, davalı ... araç maliki olarak, diğer davalı sigorta şirketi ise kazaya karışan 35 ... plaka sayılı vasıtanın Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk sigorta şirketi olarak sorumlu olduğunu belirterek Davanın kabulüne, müteveffanın annesi davacı ... ve müteveffanın babası ...'ın her biri için ayrı ayrı 400.000,00 TL olmak üzere toplam 800.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı sürücü ... ile diğer davalı araç maliki ...'tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, Trafik kazasında kızlarını yitiren davacıların, 6100 sayılı Yasa’nın 107.maddesi uyarınca toplanacak delillere göre destekten yoksun kalma tazminat tutarları belirlenerek, (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere) her biri için ayrı ayrı simgesel 1.000,00 TL olmak üzere toplam 2.000,00 TL maddi tazminatın (destekten yoksun kalma tazminatı) davalı sigorta şirketi açısından dava tarihinden itibaren, davalı araç sürücüsü şahıs ve davalı araç maliki şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, yargılama harç ve giderleri ile ücret-i vekaletin davalılara payları oranında yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin, trafikte seyir halinde iken davacıların müşterek çocuğu müteveffa ...'a ve torunları Zeynep Yılmaz'a çarptığını, çarpmanın etkisi ile olay yerinde ... vefat ettiğini, ... ise yaralandığını, trafik kazası öncesinde müvekkilinin önünde seyreden aracın müvekkilinin önünde trafiği tehlikeye düşürücü manevra yapması kazanın oluşmasına sebebiyet verdiğini, müvekkili, kesinlikle kazanın oluşmasını arzu etmediğini, kazanın yaşandığı andan bugüne kadar müvekkilinin çektiği vicdan azabında hiçbir eksilme olmadığını belirterek açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu kazaya karışan 35 ... plakalı araca ait müvekkili şirket nezdinde ... nolu Trafik Sigorta Poliçesi ile 26.08.2020/2021 tarihleri arasında sigortalı olduğunu, anılan poliçe gereğince, müvekkili şirketin sorumluluğunun, Sakatlanma ve Ölüm poliçe limiti ile sınırlı olup sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve zarar nispetinde olduğunu, poliçeye müstenit müşterek müteselsil sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, masraf, vekâlet ücreti sorumluluğumuz da bu miktara isabet eden oranlarda olacağını, poliçe limitinin maktuen ödenecek rakam olmadığını, poliçe limiti üzerindeki zararlardan müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER : Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Davacı tarafça; Trafik kazası tespit tutanağı, Trafik bilirkişi raporu, Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesi 05/11/2021 tarih ... Es...K. Sayılı dosyası, Trafik kayıtları, Kamera kayıtları, Nüfus kayıt örneği, Sigorta poliçesi, Arabulucu anlaşmama son tutanağı, tanık, bilirkişi incelemesi, keşif incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davalılar Davalılar ... ve ... Ceza dosyası, nüfus kaydı, trafik kaza tutanağı, bilirkişi incelemesi, tanık beyanlarına delil olarak dayanılmıştır.
Davalı ... A.Ş. tarafından; Sigorta Poliçesi, Kaza Tespit Tutanağı, Hasar Dosyası, Bilirkişi incelemesine dayanılmıştır.
Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosya aslı dosyamız arasına alınmıştır.
Davalı ... A.Ş.'ye müzekkere yazılarak, 35 ... plakalı aracın 05/06/2021 tarihindeki trafik kazası nedeniyle ilgili davacı veya vekili tarafından davadan önce başvuruda bulunup bulunmadığına, başvuruda bulunmuş ise hangi tarihte bulunduğuna, başvuru ile ilgili karar verilip verilmediğine dair hususlarının sorulmasına, sigorta poliçesinin, hasar dosyasının, başvuruya dair tüm kayıt ve belgelerin, varsa ödemeye ilişkin kayıt ve belgelerin ve konu ile ilgili diğer tüm belgelerin okunabilir netlikteki suretleri istenmiş, 10/08/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davacıların ve Müteveffa ...ın ekonomik ve sosyal durum araştırması yapılması için ilgili kolluk kuvvetine ve davalı gerçek kişilerin ekonomik ve sosyal durum araştırması yapılması için ilgili kolluk kuvvetine müzekkere yazılmıştır.
Türkiye Noterler Birliğine müzekkere yazılarak 35 ... plaka sayılı aracın kaza tarihi olan 05/06/2021 tarihi itibarıyla ve halen maliklerini gösterir şekilde trafik tescil kayıtlarının gönderilmesi istenmiş, 24/08/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davacıların 05/06/2021 tarihinde trafik kazası sonucu yaralanması nedeniyle SGK tarafından davacıya rücua tabi maaş veya gelir bağlanıp bağlanmadığının geçici veya sürekli ödeme alıp almadığı, yahut ödeme yapılıp yapılmadığı sorulmuş, 22/08/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Kayseri Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne ekine kaza tespit tutanağı da eklenmek sureti müzekkere yazılarak, dava konusu kazaya ait kaza tespit tutanağı, varsa kamera görüntüleri ve olay sonrası çekilen fotoğrafların CD ortamında mahkememize gönderilmesi istenmiş, 10/08/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
SGK İl Müdürlüğüne müzekkere yazılarak muris ...'ın vefatı nedeni ile davacılara rücua tabi bir ödeme yapılıp yapılamadığı gelir bağlanıp bağlanmadığının tespit edilerek mahkememize bildirilmesi istenmiş, 08/03/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Muris ...'ın nüfus aile kayıt örneğinin alınarak dosyamız arasına fiziki olarak eklenmiştir.
Kazaya karışan 35 ... plakalı aracın kaza tarihinde geçerli mülkiyet kaydının uyap sisteminden alınarak dosyaya eklenmiştir.
Melikgazi İlçe Jandarma komutanlığına müzekkere yazılarak kaza tespit tutanağı eklenmek sureti ile, kazaya ait kamera görüntülerinin kaza sonrası kamera görüntülerinin CD formatında istenmiştir.
Kayseri 1. ACMK'nin ... esas sayılı dosyasını aslı dosyamıza eklenmiştir.
Mahkememizin aynı kaza ile ilgili ... esas sayılı dosyanın uyap kayıtları dosyamıza eklenmiştir. HMK’nın 266-268 maddeleri uyarınca dosyanın re'sen seçilecek bir Adli Trafik bilirkişisine tevdii ile; Dosya kapsamındaki belgeler, araçların hasarlandığı yer hasarlanma şekli ve tüm hususlar göz önünde bulundurularak dava konusu kazanın kural ihlallerinin tespiti ile kazanın oluş şekline dair kroki çizilmesi hususlarında rapor alınmasına, karar verilmiştir.
Makine Mühendisi bilirkişi ... tarafından düzenlenen 20/04/2024 tarihli raporda özetle; "Kaza olayının iki taraflı, yaralanmalı, ölümlü ve maddi hasarlı bir Trafik Kazası olduğu,
Raporun 2. Maddesinde belirtildiği üzere kazadaki KÖK NEDEN; sürücü ...' ın sevk ve idaresindeki 35 ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde asli kusurlu sayılan trafik kurallarından ve aşağıda detaylıca bahsetmiş olduğum ilgili maddelerindeki hallerini ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, hava, yol ve trafik durumunu kontrol etmemiş ve araç hızını ayarlayamamış, akşam saatlerinde sürüş güzergahındaki yaya trafiğini kontrol etmemiş, düz yolda ilerlerken direksiyon hakimiyetini kaybetmiş, sürüş esnasında şerit ihlali yaparak araç doğrultu değiştirme manevrasını hatalı yapmış, aracı ile kaldırım üzerine çıkarak yaya halde bulunan yolculara çarpmış, kontrolsüz ve dikkatsizce araç kullanarak başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, mesleki öngörme, yetenek, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır.
Bu nedenle 35 ... plakalı araç sürücüsü ...' nın meydana gelen olayda tamamen sorumlu olduğu,
Raporun 3. Maddesinde detaylıca belirtildiği üzere; söz konusu kazada yaya yolunda yürüyen ... ve çocuğu...' ın kaza olayında bir ihmallerinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmedikleri, Raporun 4. Maddesinde detaylıca belirtildiği üzere; aracın teknik donanımlarından kaynaklanan bir problemin tespit edilemediği, kazanın 35 ... plakalı araç sürücüsünün şahsi dikkatsizlikleri ve kural ihlali yapması hususları dikkate alındığında; 35 ... plakalı araç sahibi ...' ın kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği, Kazanın meydana geldiği yolda trafik işaretlemesi ve yola bağlı bir problemin tespit edilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle Karayolundan sorumlu kurum veya kuruluşun hizmet eksikliği ve sorumluluğunun bulunmadığı, Kaza olayının yaşanmasında başkaca kişi ya da kişilerin etkilerinin olmadığı" belirtilmiştir.
HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK’nun 267/1. maddesi gereği bilirkişinin HMK’nun 268/1. maddesi uyarınca resen seçilecek aktüerya konusunda nitelikli hesaplama uzmanı olarak belirlenmesine, HMK’nun 273/1. maddesi gereği mahkememizce toplanan tüm deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; talep edilen tazminatlar yönünden TRH 2010 yaşam tablosu esas alınarak ve Yargıtay'ın %10 artırma-%10 eksiltme hesap yöntemine göre ve dosya kapsamına göre murisin daha yüksek gelirinin olmaması halinde 2024 yılı asgari ücreti esas alınarak, davacıların destekten yoksun kalma tazminatı yönünden aktüer zarar hesabının yapılması hususlarında açıklamalı rapor tanziminin istenilmesine, karar verilmiştir. Aktüer bilirkişi Elmas Toksöz tarafından düzenlenen 11/10/2024 tarihli raporda özetle; "Davaya konu kazada desteğini yitiren; Davacı baba ...'un destek zararının 447.537,86-TL (Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu garameten hesaplanan 39.026,61 TL ile sınırlı olmak üzere) Davacı anne ...'un destek zararının 940.726,85-TL (Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu garameten hesaplanan 82.034,14 TL ile sınırlı olmak üzere)" olduğu" belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin itirazları ...'ın evlenmiş olması ve muhtemel asgari ücret güncellemesinin değerlendirilmesi amacıyla bilirkişiden ek rapor alınmasına, karar verilmiştir.
Aktüer bilirkişi ... tarafından düzenlenen 13/02/2025 tarihli raporda özetle; "Davaya konu kazada desteğini yitiren; Davacı baba ...'ın destek zararının 566.790,84-TL (Davalı sigorla şirketinin sorumluluğu garameten hesaplanan 71.915,64 TL ile sınırlı olmak üzere) Davacı anne ...'ın destek zararının 1.207.992,05 TL (Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu garameten hesaplanan 153.272,62 TL ile sınırlı olmak üzere) olduğu" belirtilmiştir.
Davacılar vekili 12/03/2025 tarihli dilekçesi ile; "Davacı ... yönünden 1.000,00 TL taleple ikame ettiğimiz maddi tazminat (destekten yoksun kalma tazminatı) talebimizi 565.790,84 TL artırarak toplam 566.790,84 TL alacağın (Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu garameten hesaplanan 71.915,64 TL ile sınırlı olmak üzere), Davacı ... yönünden 1.000,00 TL taleple ikame ettiğimiz maddi tazminat (destekten yoksun kalma tazminatı) talebimizi 1.206.992,05 TL artırarak toplam 1.207.992,05 TL alacağın (Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu garameten hesaplanan 153.272,62 TL ile sınırlı olmak üzere), davalı sigorta şirketi açısından dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı araç sürücüsü şahıs ve davalı araç maliki şahıs açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, yargılama giderleri ile dava vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini " talep etmiştir. Talep arttırımı nedeniyle eksik nispi harcı yatırmış, dilekçenin bir örneği davalılara tebliğ edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, 05/06/2021 tarihli trafik kazasından dolayı maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.
Dava değeri dikkate alınarak 6545 sayılı Yasa'nın 45/3. maddesi uyarınca dava dosyasında yargılama başlangıçta dava değeri itibariyle tek hakim tarafından yürütülmüş, talep miktarının arttırılması sonunda mahkememiz heyetine tevdi edilerek yargılama yapılmış ve sonlandırılmıştır.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 05/06/2021 günü davalı sürücü ... sevk ve idaresindeki ve davalı ...'a ait olan ve davalı sigorta şirketi nezdinde ZMSS poliçesi bulunan 35 ... plakalı aracın yaya kaldırımında bulunan ... ve ...'a çarptığından bahisle kaza sırasında davacıların kızları olan ...'ın vefat ettiğini belirterek davacı ... için 400.000,00- TL manevi tazminat, davacı ... için 400.000,00-TL manevi tazminatın davalı ... ve ...'tan tahsilini ve belirsiz alacak olarak her bir davacı için 1.000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini dilemiştir.
Sigorta poliçesinin ve dosyadaki soruşturma evraklarının Kayseri 1 Ağır Ceza Mahkeme'sinin ... esas sayılı dosyası incelenmesinde; kazaya karışan 35 ... plakalı araç sürücüsünün davalı ... olduğu, tescil kayıtlarına göre ise araç malikinin davalı ... olduğu ve davalı sigorta bünyesinde ZMSS poliçesi ile sigortalı olduğu görülmüştür.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Nüfus kayıtlarının ve ceza dosyasının incelenmesinde, kazada ...'ın vefat ettiği, davacı Halil İbrahim Arslan'ın ...'ın babası, davacı Nurcan Arslan'ın ...'ın annesi olduğu tespit olunmuştur.
-Mahkememizce kusur ön sorun değerlendirmesinde,
Mahkememiz olayla ilgili ceza dosyasının bir örneğini dosyamız arasına almıştır. Mahkememizce kusur raporu alınmıştır. Alınan kusur raporları ve ceza dosyası birlikte değerlendirildiğinde, 05.06.2021 tarihinde saat 21:15 sürücü ... sevk ve idaresindeki 35 ... plakalı aracı ile İldem mezarlık istikametinden Kay-Kop istikameti yönüne seyir halinde iken Şehit J. Onbaşı Hakan TÜRK caddesi ile Dündar TAŞER caddesi trafik ışıklarının bulunduğu kontrollü kavşağı geçtikten sonra, aracının kontrolünü kaybederek gidiş yönünün sağ tarafında yoldan yol kenarındaki bordür taşlarına çarpması sonrasında bisiklet yolu ile yaya yolunun üzerine çıkıp, burada Kay-Kop istikametinden İldem mezarlık istikametine yürümekte olan yaya şahıs ... ile bebek arabasında bulunan çocuğu ... isimli şahıslara aracının sol ön kısmı ile çarpması sonucu meydana gelen tek araçlı, ölümlü, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası olayı gerçekleşmiştir. Olayda davacıların kızları ... ölmüş, çocuk ... yaralanmıştır.
35 ... plakalı araç sürücüsü ... aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu 56, 84/b-f, 94-c ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde 101 ve 157/2-6 maddelerindeki asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmiş, sürüş esnasında dengesini kaybederek bisiklet ve yaya yolu üzerine çıkarak hatalı bir davranış sergilemiş, sürüş esnasında aracını kullanırken yol ve trafik durumuna dikkat etmemiş, kavşaklara yaklaşırken aracının hızını azaltmamış, yerleşim yeri içerisinde hız limitlerinin üzerinde bir hızla araç kullanmış, yolda aracı ile giderken şerit takibine dikkat etmeyerek şeridi dışına çıkmış, aracı ile çıkmış olduğu yaya kaldırımı üzerinde 45 metre kadar tehlikeli bir şekilde yol almış, araç kullanımı esnasında başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, mesleki öngörme, yetenek, tecrübe ve kabiliyetini yeterince sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle sürücü ...' ın meydana gelen olayda %100 oranında kusurludur.
-Destekten yoksun kalma tazminatına dair değerlendirmede;
Destekten yoksun kalma tazminatı, B.K'nun 45/II. maddesinde düzenlenmiş olup; "Ölüm neticesi olarak diğer kimseler müteveffanın yardımından mahrum kaldıkları takdirde onların bu zararını da tazmin etmek lazım gelir." şeklinde hükme bağlanmıştır.
Görülmektedir ki, destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir.
Haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kimse BK'nun 45/II. maddesine dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir. Ancak, destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi için öncelikle, ölen ile destekten yoksun kalan arasında maddi yönden düzenli ve eylemli bir yardımın varlığı gerekir.
Borçlar Kanunu’nun 45.maddesinde sözü geçen destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar ve ne hısımlığa ne de yasanın nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır; sadece eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden ve olayların olağan akışına göre eğer ölüm vuku bulmasaydı, az çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır.
O halde destek sayılabilmek için yardımın eylemli olması ve ölümden sonra da düzenli bir biçimde devam edeceğinin anlaşılması yeterli görülür.
Bununla birlikte destekten yoksun kalan kimse devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunmalıdır. Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli olanaklardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı, ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma koşulu gerçekleşmiş sayılır. Burada önemli olan, destekten yoksun kalan kimsenin ve ailesinin temsil ettiği sosyal ve ekonomik düzeye göre normal karşılanan giderlerdir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.04.1982 gün, 979/4-1528 E., 1982/412 K. sayılı kararı).
Diğer taraftan, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 06.03.1978 tarih ve 1/3 sayılı kararının gerekçesinde de: "Destekten Yoksun Kalma Tazminatının eylemin karşılığı olan bir ceza olmayıp, ölüm sonucu ölenin yardımından yoksun kalan kimsenin muhtaç duruma düşmesini önlemek ve yaşamının desteğin ölümünden önceki düzeyde tutulması amacına yönelik sosyal karakterde kendine özgü bir tazminat olduğu” hususu vurgulanmış; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30.11.2005 gün ve 2005/4-648 E.-2005/691 K. sayılı ilamında da aynı esaslar benimsenmiştir.
Önemle vurgulanmalıdır ki, Borçlar Kanunu’nun 45/III. maddesine göre destekten yoksun kalma tazminatı, desteğin mirasçısı olarak geride bıraktığı kişilere değil, desteğinden yoksun kalanlarına aittir. Destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilecek kişiler, mirasçılardan başka kişiler de olabileceği hususunda da herhangi bir ihtilaf yoktur. Murisin trafik kazasından kaynaklanan bir sorumluluğu söz konusu olduğunda ve koşulları oluştuğunda mirasçıları bundan sorumlu olduğu halde, aynı olay nedeniyle destekten yoksun kalan ve fakat mirasçı olmayan kişiler bundan sorumlu değildir (HGK.nun 15.06.2011 gün ve 2011/17-142 E. -411 K. sayılı ilamı).
Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın “Sigortanın Kapsamı” başlıklı A-1.maddesindeki, “Sigortacı, bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde düzenlemesi yer almaktadır.
- Aktüerya hesabına dair değerlendirmede;
Yargıtay'da uygulama birliğinin sağlanması yönünde tazminat hesaplarında davacının ve desteğin bakiye ömür süresinin TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre belirlenmesi ve işleyecek (bilinmeyen) devre hesaplamasında her yıl için gelirin %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi esasına dayanan progresif rant yönteminin kullanılması gerekmektedir. Alınan bilirkişi raporları ve ek raporlar uyarınca davacı Halil İbrahim Arslan için destekten yoksun kalma zararının 566.790,84 TL ve davacı ... için destekten yoksun kalma zararının 1.207.992,05 TL olduğu anlaşılmıştır. Sigorta şirketi açısından garame hesabı noktasında aynı kazaya ilişkin olarak ... Esas sayılı dosyasında garame hesabı yapıldığı ve ilgili dosyada hüküm verildiği ve istinaf aşamasında olduğu görülmüştür. Anılan rapordaki garame hesabı mahkememizce iş bu dosyada ZMSS poliçe limitinin aşılmaması amacıyla esas alınmıştır.
-Davalı ... ve ...'ın sorumluluğuna dair değerlendirmede;
İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.
2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)
Somut olayda, davalı ... işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve davalı Yasin haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar.
- Manevi tazminata dair değerlendirmede;
Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Hakim, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda hakimin, hukuk ve adalete uygun karar vereceği TMK'nun 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.
Somut olayda, ekonomik ve sosyal durum araştırması, ... aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu 56, 84/b-f, 94-c ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde 101 ve 157/2-6 maddelerindeki asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmesi, sürüş esnasında dengesini kaybederek bisiklet ve yaya yolu üzerine çıkması, sürüş esnasında aracını kullanırken yol ve trafik durumuna dikkat etmemesi, kavşaklara yaklaşırken aracının hızını azaltmaması, yerleşim yeri içerisinde hız limitlerinin üzerinde bir hızla araç kullanması, yolda aracı ile giderken şerit takibine dikkat etmeyerek şeridi dışına çıkması, aracı ile çıkmış olduğu yaya kaldırımı üzerinde 45 metre kadar tehlikeli bir şekilde yol alması, araç kullanımı esnasında başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemesi ve akabinde davacıların kızları ...'a çarparak ölümüne sebebiyet vermesi dikkate alınarak çekilen ızdırap yukarıda açıklanan kıstaslar çerçevesinde davacılar için 400.000,00'erTL manevi tazminatın uygun olduğu değerlendirilmiştir.
-Faize ait değerlendirmede;
2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir. Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişiler yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.
Anılan açıklamalar davacı taraf sigorta şirketine karşı faiz başlangıç tarihini dava tarihi talep ettiğinden dava tarihinden faiz işletilmiştir. Diğer davalılar yönünden ise talep gibi kaza tarihinden itibaren faiz işletilmiştir. Araç ticari nitelikte olmadığından yasal faiz uygulanmıştır.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davacıların davasının kabulü ile,
1-Davacı ...'ın davalılar ... A.Ş, ... ve Yasın Saltık hakkındaki destekten yoksun kalma tazminatı davasının kabulü ile, ... A.Ş'nin sakatlık/ölüm teminat limiti üzerinden yapılan garame hesabına göre alacağın 72.172,28 TL'lik kısmından dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ... ve ...'ın 566.790,84 TL'nin tamamından sorumlu olması ve trafik kaza/ vefat tarihi olan 05/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması kaydı ile adı geçen davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,
2-Davacı ...'ın davalılar ... A.Ş, ... ve Yasın Saltık hakkındaki destekten yoksun kalma tazminatı davasının kabulü ile, ... A.Ş'nin sakatlık/ölüm teminat limiti üzerinden yapılan garame hesabına göre alacağın 151.709,01 TL'lik kısmından dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalı ... ve ...'ın 1.207.992,05 TL'nin tamamından sorumlu olması ve trafik kaza/ vefat tarihi olan 05/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması kaydı ile adı geçen davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,
3-Davacıların hükmedilen tazminata ticari avans faizi işletilmesi talebinin reddine,
4-Davacı ...'ın manevi tazminat isteminin kabulü ile 400.000,00 TL manevi tazminatın trafik kaza/vefat tarihi olan 05/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumlu olması koşulu ile davalılar ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen alınarak ...'a verilmesine,
5-Davacı ...'ın manevi tazminat isteminin kabulü ile 400.000,00 TL manevi tazminatın trafik kaza/vefat tarihi olan 05/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumlu olması koşulu ile davalılar ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,
6-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; kabul edilen maddi tazminat yönünden alınması gereken 121.235,41-TL nispi karar ve ilam harcından davacıdan peşin olarak alınan 2.739,24-TL peşin dava harcı ve 30.275,00-TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 88.221,17-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, (Davalı ... AŞ'nin 15.293,33-TL 'lik kısmından sorumlu olması, diğer davalılar ... ve ...'ın tamamından sorumlu olması koşulu ile)
7-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; hükmedilen manevi tazminat yönünden alınması gereken 54.648,00-TL karar ve ilam harcının davalılar ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-14. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalı ... AŞ alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
9-Maddi tazminat yönünden davacı tarafça yatırılan 269,85-TL başvurma harcı, 2.739,24-TL peşin harç, 30.275,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 33.284,09-TL harcın davalı ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,
10-Davacılar tarafından maddi tazminat yönünden yapılan 3,50-TL KEP gideri, 262,00-TL tebligat gideri, 200,00-TL e-tebligat gideri ve 7.200,00-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 7.665,50-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafından manevi tazminat yönünden ayrıca yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
11-Davalılarca yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
12-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
13-Davacı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden lehine hükmolunan maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 89.018,62-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, (Davalı ... AŞ'nin 30.000,00-TL 'lik kısmından sorumlu olması, diğer davalılar ... ve ...'ın tamamından sorumlu olması koşulu ile)
14-Davacı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden lehine hükmolunan maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 181.118,88-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, (Davalı ... AŞ'nin 30.000,00-TL 'lik kısmından sorumlu olması, diğer davalılar ... ve ...'ın tamamından sorumlu olması koşulu ile)
15-Davacı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden lehine takdir olunan manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 64.000,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalılar ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine,
16-Davacı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden lehine takdir olunan manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 64.000,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalılar ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine,
17-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekili ve davalı ... ve ... vekilinin yüzüne karşı diğer davalı ... A.Ş vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 07/07/2025
Başkan ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Katip ...
E-imzalıdır