T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO : ...
KARAR NO : ...
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2- ...
DAVA : Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen)
DAVA TARİHİ :...
KARAR TARİHİ :...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı 74 ... plakalı ... hakimiyetindeki 2005 model BMW PRO marka otomobilin Bartın İli Merkez İlçesinde 16:45 sularında müvekkiline ait 38 ...plakalı, sürücü ... hakimiyetindeki FORD COURİER marka araca çarpmak suretiyle meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında müvekkiline ait aracın hasar gördüğünü, oluşan hasar nedeni ile aracın hareket kabiliyetinin tamamen ortadan kalktığını, aracın 10 gün serviste kaldığını, müvekkili şirketin araç kiralaması yapan şirket olup bu süre boyunca kazaya karışan aracını işletemediğini, bu sebeple müvekkili şirketin maddi olarak zarara uğradığını, ekspertiz raporlarına göre müvekkilinin kusursuz olduğunu, iş bu kazada 74 ... plakalı araç sürücüsünün, trafik kazasının oluşmasında ve dolayısıyla müvekkilin aracında oluşan hasar ile buna bağlı olan araç değer kaybında %100 oranında kusurlu olduğu tespit edildiğini belirterek davanın kabulü ile müvekkiline ait araçta meydana gelen değer kaybı nedeni ile fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik, 900,00 TL değer kaybının kaza tarihinden itibaren olay tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalılardan, şimdilik 100,00 TL mahrum kalınan karın kaza tarihinden itibaren işleyecek olay tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte ise davalı ...'dan alınmasına karar verilmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı ... Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın aynı taleplerine ilişkin müvekkili şirketin aleyhine Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuruda bulunduğunu ve başvurunun reddine karar verildiğini, müvekkili şirketin ancak sigortalısının kazadaki kusuru oranında ve maddi zararın varlığı ispat edildiği takdirde, (sigorta poliçesinde teminat dışı olmayan) maddi zarardan poliçe azami teminat limitiyle sınırlı olacağını, müvekkili şirketçe karşı yana 38 ...plaka sayılı araçta oluşan değer kaybına ilişkin 10.10.2022 tarihinde 3.026,00-TL ödeme yapıldığını, davacının karşılanmamış zararı bulunmadığını, davacının aracındaki hasara ilişkinse 15.967,67-TL ödeme yapıldığını beyanla davanın öncelikle kesin hüküm nedeniyle reddine, esasa geçilmesi halinde davanın esastan reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Türkiye Noterler Birliğine müzekkere yazılarak 38 ...plakalı ve 74 ... plaka sayılı aracın kaza tarihi olan 29/06/2022 tarihi itibarıyla ve halen maliklerini gösterir şekilde trafik tescil kayıtları celp edilmiştir.
... Sigorta A.Ş.'ye müzekkere yazılarak, 74 ... plakalı aracın 29/06/2022 tarihindeki trafik kazası nedeniyle ilgili davacı veya vekili tarafından davadan önce başvuruda bulunup bulunmadığı sorulmuş, açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, incelenmesinde, 074 ... plakalı aracın 13/04/2022 başlangıç ve 13/04/2023 bitiş tarihli ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak 38 ...plakalı aracın karıştığı 29/06/2022 tarihli trafik kazasından önceki dönemlere ilişkin bu araca ait kaza, hasar kayıt ve bilgileri varsa bunları da gösteren tramer kayıtlarının, KASKO'sunun olup olmadığı ve belgelerinin birer örneğinin gönderilmesi istenilmiş, gelen yazı cevabıyla, poliçe ve hasar bilgisi, kaza tespit tutanağının gönderildiği görülmüştür.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi ...16/05/2024 tarihli raporunda özetle;
- Dosyada mevcut sürücüler tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'ndaki veriler değerlendirildiğinde; kazanın 29.06.2022 günü saat 16.45 civarında Bartın ili Merkez ilçesi Kırtepe Mahallesi Gümrük Sokak kavşağı üzerinde gerçekleştiği, görüşün açık, yerlerin kuru ve yolun eğimsiz olduğu, trafik düzenlemesinin trafik şerit çizgileri, trafik ikaz ve uyarı levhaları ile yapıldığı, trafik tanzim ışıklarının olmadığı,
- Dava konusu gerçekleşen maddi hasarlı trafik kazasında: 74 ... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki aracı ile Gümrük Sokak üzerinde geri manevra seyri esnasında hemen ardında aynı istikamette seyir halinde olup kavşağa giriş yapabilmek için beklemekte olan sürücü ... sevk ve idaresindeki 38 ...plaka sayılı aracın sol yan kısımlarına (sol arka kapı) kendi aracının arka kısımları ile çarptığı olayda;
74 ... plaka sayılı araç sürücüsü ... meskun mahal içinde günün gündüz vakti (saat 16.45) kontrolsüz kavşağın içerisinde bulunan araçları dikkate almaksızın gerekli dikkat ve özeni aracın teknik özelliklerine göre yola vermesi ve kavşak içerisinde geri manevra yapmaması gerekirken davacı yana ait araca kendi aracının arka kısımları ile çarptığı olayda tam ve asli kusurlu olduğu;
"KTK 67/b (Araç manevralarını düzenleyen kurallar: Madde 67 – Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. b) Yönetmelikte belirtilen şartlar dışında geriye dönmek veya geriye gitmek yasaktır. İzin verilen hallerde bu manevraları yapacak sürücüler, karayolunu kullananlar için tehlike veya engel yaratmamak zorundadır. (KTY 137 :Araçların Manevralarına Dair Kurallar Madde 137- Araç sürücülerinin; parketmiş araçlar arasından çıkarken, taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, şerit değiştirirken, sağa, sola, geriye dönerken, geri giderken ve bunlara benzer hallerde; karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmamaları ve manevraları sırasında aşağıdaki esas ve usullere uymaları mecburidir. ..... B) Araç sürücülerinin geri gitme, geri dönüş, duraklanan veya parkedilen yerlerden çıkış manevraları, 1) Geri gitme ve geri dönüşlerde; a) Bağlantı yollarında geri gitmeleri, tek yönlü duraklama veya park manevrası dışında geri gitmeleri, iki aracın emniyetle geçemeyeceği kadar dar olan iki yönlü yol kesimlerinde karşılaşma ve geçiş kolaylığı sağlama dışında geri gitmeleri, daha geniş yollarda geriye giderken manevra dışında şerit değiştirmeleri, b) Trafiği yoğun olan yollarda geriye dönmeleri, Yasaktır.
) ve
KTK 84/j (Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84 – Araç sürücüleri trafik kazalarında; ........j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,
Hallerinde asli kusurlu sayılırlar.)" kurallarını ihlal ettiği,
38 ...plakalı sayılı araç sürücüsünün ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde etkenliği bulunmadığından kusursuz olduğu değerlendirilmiştir. Yukarıda izah edilen hususlar muvacehesinde, olayda;
A) 74 ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'in %100 (yüzde yüz) oranında tam ve asli kusurlu olduğu,
B) Davacı yana ait 38 ...plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın ise kusurunun olmadığı % 0 (yüzde sıfır),
- 38 ...plakalı sayılı aracın tamiri/onarımı Haziran 2022 itibariyle ekonomik olduğu (hasar onarım bedelinin, ortalama araç rayiç bedeli oranı açısından kıyaslandığında),
- 38 ...plakalı sayılı aracın kaza tarihinde hasar kaydı (bir adet farklı bölgeden), kullanılmışlık düzeyi (125.881 km) ve dosyada mevcut davacı yan tarafından kazandırılan resimlerdeki araç görünümündeki emsal (aynı model ve kilometre değerleri birbirine yakın araç fiyatları kıyaslanarak) araçların ikinci el araç satışının en çok gerçekleştiği ve aşağıda görsellerde fiyatları sunulan tespitlere göre dava konusu kaza öncesi hasarsız haldeki araç rayiç bedelinin 240.000 TL olduğu, hasar sonrası ise daha önceki hasar kayıtlarının bir kısmı da benzer bölgelerden daha küçük hasarlar olması dolayısıyla paralel bir fiyat arz edeceği ve 215.000 TL olacağı,
- Bu kaza nedeni ile davacının araç hasarının işçilik, yedek parça ve KDV dahil 15.967,87 TL (sigorta eksper raporunda mevcut fiyatlandırmanın kaza tarihindeki yedek parça fiyatları ile uyumlu olduğu) olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemelerin mahsubundan sonra davcının bakiye araç hasar zararının bulunmadığı,
- Davalı sigorta şirketi tarafından değer kaybı bedeli olarak 2022 yılı ZMMS araç başına maddi hasar limiti (100.000 TL) dahilinde 3.026 TL ödeme yaptığı,
- Davacı yana yaptığı ödemenin mahsubu neticesinde davacının talep edebileceği bakiye değer kaybı bedelinin;
Değer Kaybı Bedeli = Hasarsız Araç Rayiç Bedeli - Hasar Sonrası Araç Rayiç Bedeli
Değer Kaybı Bedeli = 240.000 - 215.000
Değer Kaybı Bedeli = 25.000 TL
Bakiye Değer Kaybı Bedeli = Değer Kaybı Bedeli - Ödemesi Gerçekleşen Değer Kaybı
Bakiye Değer Kaybı Bedeli = 25.000 - 3.026
Değer Kaybı Bedeli = 21.974 TL olduğu değerlendirilmiştir. Raporun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davacının defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, muhasebeci-mali müşavir bilirkişi ...14/02/2025 tarihli raporunda özetle;
1-31.01.2022 ve 16.01.2023 tarihleri arasında Davacı şirket tarafından Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne sunular araç kiralama hizmetine istinaden 545.165,00 TL (KDV Dahil) toplam tutarlı 13 adet fatura düzenlenerek ilgili faturaların ticari defter kayıtlarına işlendiği,
2-Bahse konu faturalara dayanak oluşturan Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler il Müdürlüğü tarafından düzenlenen hak edişlerde yer alan açıklamalardan 03.01.2022 tarihinde imzalanan, 03.01.2022-31.12.2022 tarih aralığında geçerli olan, 378.000 TL bedelli, 7 adet şoförlü/şoförsüz araç kiralama işi sözleşmesi imzalandığı,
3-38 ...plakalı araç 29.06.2022 tarihinde kaza yapmış olsa da haziran ayında araç kira gelirinde herhangi bir kesintinin yapılmadığı, temmuz ayında ise 22 günlük eksik kira geliri hesaplandığı, aylık 2.488 TL üzerinden kiralandığı anlaşılan aracın günlük kira bedelinin (2.488 / 30 -
82,93 TL) 82,93 TL olduğu, 22 günlük kira kaybı 1.824,53 TL (22 * 82,03 = 1.824,53 TL ) olarak hesaplandığı,
4-Temmuz ayı hak edişinde davacı ile Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler il Müdürlüğü arasında imzalanan sözleşme cezai şartları referans gösterilerek davacı tarafından kaza yapan aracın ikamesinin verilmemesi nedeniyle 7.560 TL tutarında idari para cezası kesintisinin yapıldığı yönünde kanaatini sunmuştur. Rapordan birer suret taraflara tebliğ edildiği rapora karşı davalı vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davacı vekilinin 13/06/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu, harcını tamamladığı, ıslah dilekçesinin davalılara tebliğ edildiği, ıslaha karşı davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin itiraz dilekçesi bulunduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazası nedeni ile meydana gelen araç değer kaybı zararı ve kullanılmaması sebebiyle uğranılan ikame araç zararının tazmini istemi ile açılan tazminat davasıdır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibarı ile 7251 sayılı Kanun'la değişik 6102 Türk Ticaret Kanunu'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar anlaşmaya varamadıkları görülmüştür.
Tarafların anlaşamadıkları hususların
29/06/2022 tarihinde 38 ...plakalı araç ile 74 ...plakalı araç arasında meydana gelen kazada kim ya da kimlerin ne oranda kusurlu olduğu, kaza sebebiyle davacının 38 ...plakalı aracında meydana gelen değer kaybı ve ikame araç zararı hususlarının olduğu, tespit edildi.
Kusur ön sorununun değerlendirmesinde;
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi ... 16/05/2024 tarihli raporunda özetle;
- Dosyada mevcut sürücüler tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'ndaki veriler değerlendirildiğinde; kazanın 29.06.2022 günü saat 16.45 civarında Bartın ili Merkez ilçesi Kırtepe Mahallesi Gümrük Sokak kavşağı üzerinde gerçekleştiği, görüşün açık, yerlerin kuru ve yolun eğimsiz olduğu, trafik düzenlemesinin trafik şerit çizgileri, trafik ikaz ve uyarı levhaları ile yapıldığı, trafik tanzim ışıklarının olmadığı,
- Dava konusu gerçekleşen maddi hasarlı trafik kazasında: 74 ... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki aracı ile Gümrük Sokak üzerinde geri manevra seyri esnasında hemen ardında aynı istikamette seyir halinde olup kavşağa giriş yapabilmek için beklemekte olan sürücü ... sevk ve idaresindeki 38 ...plaka sayılı aracın sol yan kısımlarına (sol arka kapı) kendi aracının arka kısımları ile çarptığı olayda;
74 ... plaka sayılı araç sürücüsü ... meskun mahal içinde günün gündüz vakti (saat 16.45) kontrolsüz kavşağın içerisinde bulunan araçları dikkate almaksızın gerekli dikkat ve özeni aracın teknik özelliklerine göre yola vermesi ve kavşak içerisinde geri manevra yapmaması gerekirken davacı yana ait araca kendi aracının arka kısımları ile çarptığı olayda tam ve asli kusurlu olduğu;
"KTK 67/b (Araç manevralarını düzenleyen kurallar: Madde 67 – Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. b) Yönetmelikte belirtilen şartlar dışında geriye dönmek veya geriye gitmek yasaktır. İzin verilen hallerde bu manevraları yapacak sürücüler, karayolunu kullananlar için tehlike veya engel yaratmamak zorundadır. (KTY 137 :Araçların Manevralarına Dair Kurallar Madde 137- Araç sürücülerinin; parketmiş araçlar arasından çıkarken, taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, şerit değiştirirken, sağa, sola, geriye dönerken, geri giderken ve bunlara benzer hallerde; karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmamaları ve manevraları sırasında aşağıdaki esas ve usullere uymaları mecburidir. ..... B) Araç sürücülerinin geri gitme, geri dönüş, duraklanan veya parkedilen yerlerden çıkış manevraları, 1) Geri gitme ve geri dönüşlerde; a) Bağlantı yollarında geri gitmeleri, tek yönlü duraklama veya park manevrası dışında geri gitmeleri, iki aracın emniyetle geçemeyeceği kadar dar olan iki yönlü yol kesimlerinde karşılaşma ve geçiş kolaylığı sağlama dışında geri gitmeleri, daha geniş yollarda geriye giderken manevra dışında şerit değiştirmeleri, b) Trafiği yoğun olan yollarda geriye dönmeleri, Yasaktır.
) ve
KTK 84/j (Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84 – Araç sürücüleri trafik kazalarında; ........j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,
Hallerinde asli kusurlu sayılırlar.)" kurallarını ihlal ettiği,
38 ...plakalı sayılı araç sürücüsünün ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde etkenliği bulunmadığından kusursuz olduğu değerlendirilmiştir. Yukarıda izah edilen hususlar muvacehesinde, olayda;
A) 74 ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'in %100 (yüzde yüz) oranında tam ve asli kusurlu olduğu,
B) Davacı yana ait 38 ...plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın ise kusurunun olmadığı % 0 (yüzde sıfır), bildirilmiştir.
Bu rapor, dosya kapsamındaki trafik kaza tespit tutanağı, hasar dosyası ile diğer deliller ve olayla uyumlu, hüküm vermeye ve denetime elverişli olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Araç değer kaybına ve araç mahrumiyet zararına dair değerlendirmede;
Araç hasarında değer kaybı; aracın hasarsız haldeki 2. el piyasa değeri ile hasarın onarımından sonraki 2. el piyasa değeri arasındaki fark olup, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında, değer kaybının, araçların modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek araçların kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerleri arasındaki farka göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/6070 Esas, 2020/3614 Karar sayılı ilamı) Yapılan açıklamalar doğrultusunda değer kaybı hesabının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları EK-1de bulunan "Değer Kaybı Hesaplanması" yöntemine göre değil, kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın kilometresi ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişi tarafından hesaplanması gerekir.
Onarım süresince kullanılamayan araçlardan dolayı kazada kusuru bulunan araç sahibi ve sürücüsü müteselsil olarak sorumludur. Trafik kazası sebebiyle hasar gören aracın onarım süresince çalıştırılamaması sebebiyle oluşan "kazanç kaybı", "araç mahrumiyet zararı" başka bir anlatımla "ikame araç zararı" trafik sigortası kuvertürü dışında kalmaktadır.
Borçlar Hukukuna göre, bir şeyin kısmen hasar görmesinden veya kullanılamamasından dolayı oluşacak olan zarar, buna neden olan kişilerden talep edilebilmektedir.
Araç, trafik kazası sonucunda zarar görmüş ise, onarım süresince kullanılamayacağından, aracın kullanış amacına göre, mahrumiyet zararı belirlenmelidir. Eğer, uğranılan zarara ilişkin yeterince delil sunulamıyorsa, Türk Borçlar Kanunu'nun 50/2. maddesi gereği, hakkaniyete uygun bir bedel tayin ve takdir edilmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.
Yargıtay kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, ticari araç kazanç kaybı için sigortanın sorumluluğuna gidilememektedir. Ticari kazanç kaybı karşı tarafın trafik sigortalarından talep edilemez. Ticari kazanç kaybı kazada kusuru bulunan diğer aracın ruhsat sahibinden veya sürücüsünden talep edilebilir. Kazada kusursuz olmak şart değildir. Kusurun tamamı ticari araç sahibinde olmadığı sürece talepte bulunulabilir.
Somut uyuşmazlığa yönelik olarak mahkememizce görevlendirilen makine mühendisi ... 16/05/2024 tarihli raporunda özetle;
38 ...plakalı sayılı aracın kaza tarihinde hasar kaydı (bir adet farklı bölgeden), kullanılmışlık düzeyi (125.881 km) ve dosyada mevcut davacı yan tarafından kazandırılan resimlerdeki araç görünümündeki emsal (aynı model ve kilometre değerleri birbirine yakın araç fiyatları kıyaslanarak) araçların ikinci el araç satışının en çok gerçekleştiği ve aşağıda görsellerde fiyatları sunulan tespitlere göre dava konusu kaza öncesi hasarsız haldeki araç rayiç bedelinin 240.000 TL olduğu, hasar sonrası ise daha önceki hasar kayıtlarının bir kısmı da benzer bölgelerden daha küçük hasarlar olması dolayısıyla paralel bir fiyat arz edeceği ve 215.000 TL olacağı,
- Bu kaza nedeni ile davacının araç hasarının işçilik, yedek parça ve KDV dahil 15.967,87 TL (sigorta eksper raporunda mevcut fiyatlandırmanın kaza tarihindeki yedek parça fiyatları ile uyumlu olduğu) olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemelerin mahsubundan sonra davcının bakiye araç hasar zararının bulunmadığı,
- Davalı sigorta şirketi tarafından değer kaybı bedeli olarak 2022 yılı ZMMS araç başına maddi hasar limiti (100.000 TL) dahilinde 3.026 TL ödeme yaptığı,
- Davacı yana yaptığı ödemenin mahsubu neticesinde davacının talep edebileceği bakiye değer kaybı bedelinin;
Değer Kaybı Bedeli = Hasarsız Araç Rayiç Bedeli - Hasar Sonrası Araç Rayiç Bedeli
Değer Kaybı Bedeli = 240.000 - 215.000
Değer Kaybı Bedeli = 25.000 TL
Bakiye Değer Kaybı Bedeli = Değer Kaybı Bedeli - Ödemesi Gerçekleşen Değer Kaybı
Bakiye Değer Kaybı Bedeli = 25.000 - 3.026
Değer Kaybı Bedeli = 21.974 TL olduğu değerlendirilmiştir.
Davacının defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, muhasebeci-mali müşavir bilirkişi ...14/02/2025 tarihli raporunda özetle;
1-31.01.2022 ve 16.01.2023 tarihleri arasında Davacı şirket tarafından Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne sunular araç kiralama hizmetine istinaden 545.165,00 TL (KDV Dahil) toplam tutarlı 13 adet fatura düzenlenerek ilgili faturaların ticari defter kayıtlarına işlendiği,
2-Bahse konu faturalara dayanak oluşturan Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler il Müdürlüğü tarafından düzenlenen hak edişlerde yer alan açıklamalardan 03.01.2022 tarihinde imzalanan, 03.01.2022-31.12.2022 tarih aralığında geçerli olan, 378.000 TL bedelli, 7 adet şoförlü/şoförsüz araç kiralama işi sözleşmesi imzalandığı,
3-38 ...plakalı araç 29.06.2022 tarihinde kaza yapmış olsa da haziran ayında araç kira gelirinde herhangi bir kesintinin yapılmadığı, temmuz ayında ise 22 günlük eksik kira geliri hesaplandığı, aylık 2.488 TL üzerinden kiralandığı anlaşılan aracın günlük kira bedelinin (2.488 / 30 -
82,93 TL) 82,93 TL olduğu, 22 günlük kira kaybı 1.824,53 TL (22 * 82,03 = 1.824,53 TL ) olarak hesaplandığı, değerlendirilmiştir.
Bu tespit, dosya kapsamındaki trafik kaza tespit tutanağı, dava konusu kaza ile ilgili açılan hasar dosyası, davacıya ait aracın trafik kaydı, servis kayıtları, davaya konu hasar öncesindeki hasarlarına ilişkin SBGM'nden celp olunan tramer kayıtları ve hasar dosyaları ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan, dava konusu kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın kilometresi ve önceye ait hasarları, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği, raporun denetime ve hüküm vermeye elverişli olması dikkate alındığında mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Gerçek kişi davalıların ve davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartları'nın, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen hasar zararı ile araç değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar). Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre araç değer kaybı, maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır.
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince haksız bir eylem sonucunda zarara uğrayan kimse, uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir.
Haksız fiil, kişinin diğer kişilerin hukuken korunan haklarına zarar verici nitelikteki hukuka aykırı eylemleridir. Haksız fiil kavramındaki "haksız" ifadesi hukuka aykırılık anlamını taşımaktadır. Burada esasen haksız denilmesiyle kastedilen, hukuk düzeni tarafından korunan davranışların ihlalidir. Fiilin haksızlığı, hukuka aykırılık durumudur. Bir kişi, hukuk düzeni tarafından zarar meydana gelmesini önlemek amacıyla konulan kuralları, emirleri ihlal ettiği takdirde hukuka aykırılık durumu oluşmaktadır. Haksız fiilden söz edebilmek için öncelikle fiil unsurunun varlığı gerekmektedir. Haksızlığı doğuran fiil, icrai bir harekette bulunmak şeklinde olabileceği gibi, ihmali bir davranış göstermekle de işlenebilir. Haksız fiilin oluşması için işlenen fiilin hukuk düzenince konulan emredici hükümlerin ihlali sonucunu doğurması gerekir. Bu durumda işlenen fiil, hukuka aykırı bir fiil olmalıdır.
Somut uyuşmazlıkta davacının araç değer kaybı zararından tüm davalılar sorumludur.
Yine az yukarıda değinildiği üzere ikame araç zararı, dolaylı bir zarar olup, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre araç mahrumiyet (ikame araç) zararı için sigorta şirketinin sorumluluğuna gidilemez ve karşı tarafın trafik sigortacısı olan sigorta şirketinden talep edilemez. Eldeki davada ikame araç zararından haksız fiil hükümlerine göre sadece araç işleteni ve sürücüsü olan davalıların sorumlu olduğu değerlendirilmiştir. Dava dilekçesindeki araç mahrumiyet zararının tazminin sadece araç işleteni ve sürücüsü olan davalılardan talep edildiği, sigorta şirketinden ise talep edilmediği görülmüştür.
Bedel arttırım (ıslah) talebi, Temerrüt tarihine ve faize ilişkin değerlendirmede;
Davacı vekilinin 13/06/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu, harcını tamamladığı, ıslah dilekçesinin davalıların vekillerine tebliğ edildiği görülmüştür.
2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartları'nın B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.
Davalı gerçek kişiler yönünden ise 6098 sayılı TBK'nun 117/2. maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.
Anılan açıklamalar uyarınca davalı sigorta şirketinin kısmi ödeme yaptığı 07/10/2022 tarih itibari ile temerrüte düşürüldüğü tespit olunmakla, davalı sigorta şirketi yönünden bu tarihten başlatılmıştır. Diğer davalılar yönünden ise temerrüt tarihi, 26/09/2022 olay tarihi kabul edilmiştir.
Dava ve talep arttırım dilekçelerinde yasal faiz talep edilmiş olup, talep edilen faiz türünün somut dosya kapsamına uygun olduğu değerlendirilmiştir.
Davalı Sigortanın Islaha karşı zamanaşımı def'inin değerlendirmesinde;
Davalı sigorta ıslaha dilekçesinde zaman aşımı def'inde bulunmuştur.
2918 sayılı KTK'nun 109/1-4 maddeleri gereğince, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza günüden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğredikleri günden başlayarak 2 yılda zamanaşımına uğrar."
TBK'nun 154/2. maddesi hükmüne göre "alacaklı, dava veya defi yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa" zamanaşımı kesilir. Aynı Kanun'un 156/1. maddesi hükmü gereğince, "zamanaşamının kesilmesiyle, yeni bir süre işlemeye başlar."
2918 sayılı KTK'nun 109. maddesinin 1. fıkrasında haksız fiil niteliğindeki trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinin, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı düzenlenirken, 2. fıkrasında ise, davanın, cezayı gerektiren bir fiilden doğması ve ceza kanununun bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş olması halinde, bu sürenin maddi tazminat talepleri içinde geçerli olacağı hüküm altına alınmıştır. 2918 sayılı kanunun anılan hükmünün gözden kaçırılmaması gereken yönü, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresinin sadece eylemin ceza kanununa göre suç sayılması koşuluna bağlanmış bulunmasıdır. Bu düzenlemenin iki ayrı sonucu bulunmaktadır. Sözkonusu yasa hükmü, ceza zamanaşımı uygulanabilmesi için sadece eylemin aynı zamanda bir suç oluşturmasını yeterli görmekte bunun dışında fail hakkında mahkumiyet kararıyla sonuçlanmış bir ceza davasının açılması ya da zarar görenin davada tazminat yönünden bir talepte bulunmuş olması koşulu aranmamaktadır.
Açıklanan hukuksal durum ve ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; trafik kaza tarihi, dava tarihi ve KTK'nun 109. maddesi hükmü birlikte değerlendirildiğinde davanın 2918 sayılı KTK'nun 109. maddesi uyarınca zaman aşımı süresi içinde dava açılmış bulunmasına göre davalının ıslaha karşı zamanaşımı süresi ile ilgili savunmalarının ve zamanaşımı def'inin yerinde olduğu değerlendirilmiş ve karar verilmiştir.
Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;
900,00-TL değer kaybı tazminatının davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden KTK 99. Maddesi uyarınca 07/10/2022 tarihinden, diğer davalı ... yönünden kaza tarihi olan 26/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, sigorta şirketine yönelik fazlaya dair istemin zamanaşımı nedeniyle reddine, 21.074,00 TL değer kaybı tazminatının davalı ... yönünden kaza tarihi olan 26/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Davacının davalı ... 'a karşı ikame araç bedeline ilişkin davasının KABULÜ ile, 1.824,53 TL'nin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan 26/09/2022 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-900,00-TL değer kaybı tazminatının davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden KTK 99. Maddesi uyarınca 07/10/2022 tarihinden, diğer davalı ... yönünden kaza tarihi olan 26/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, sigorta şirketine yönelik fazlaya dair istemin zamanaşımı nedeniyle reddine,
2-21.074,00 TL değer kaybı tazminatının davalı ... yönünden kaza tarihi olan 26/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Davacının davalı ... 'a karşı ikame araç bedeline ilişkin davasının KABULÜ ile, 1.824,53 TL'nin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan 26/09/2022 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,
4- 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması alınması gerekli 1.625,68-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 269,85-TL ve ıslah harcı 389,35-TL 'nin mahsubu ile eksik 966,48-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 39,58-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşulu ile) alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davalı ... Sigorta A.Ş'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan 269,85-TL başvurma harcı, 269,85-TL peşin harç, 389,35-TL ıslah harcı, 1.021,25-TL posta, tebligat, KEP ücreti ve 5.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.450,30-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 305,15-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşulu ile) alınarak davacıya verilmesine,
7- Davalılar tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2 maddesi uyarınca hesap edilen 23.798,53-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 900,00-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşulu ile) alınarak davacıya ödenmesine,
9-Davalı ... Sigorta A.Ş kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden davacının değer kaybına yönelik talebinin red edilen kısmı yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2 maddesi uyarınca hesap edilen 21.074,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak iş bu davalıya ödenmesine,
10-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
11-Kararın mahiyeti gereği davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda HMK'nun 341/2. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır