T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas -...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ...
KARAR NO : ...
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1-...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 3-...
DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ : ...
KARAR YAZIM TARİHİ : ...
Mahkememize açılan tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kayseri-... Orman İşletme Şefliğinde görevli şoför ...'ın sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı araç ile ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı şoför...'ın sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı araç arasında 14/09/2021 tarihinde çift taraflı trafik kazasının meydana geldiğini, gerçekleşen kazanın maddi hasarlı kazanın tespit tutanağında ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne ait aracın şoförünün Karayolları Trafik Kanununun 84/D maddesini ihlal ettiğini ve tam kusurlu olduğunu davacı idarenin şoförünün ise kusursuz olduğunun ifade edildiğini, olay sonrasında davacı idareye ait 38 ... plakalı araçta oluşan hasar ve değer kaybının tespit edilmesi için 25/10/2021 tarihinde ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı dosyası ile tespit taleplerinin bulunduğunu tespit neticesinde 38.760,00-TL değer kaybı belirlendiğini, değer kaybı için ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve şoför... ile görüşmeler yapıldığını ancak hasar miktarının ödendiğini fakat değer kaybının ödenmediğini, araca dair ödenmeyen değer kaybı zararlarının mahkeme masrafları ve ferileri ile ilgili olarak 31/05/2023 tarihinde arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak herhangi bir anlaşmaya varılamadığını, tüm bu nedenlerle davalıların ödemekle yükümlü oldukları idare zararlarını ödemeleri yönünde yapılan bildirimlerin sonuçsuz kalması nedeni ile fazlaya dair haklarını saklı tutarak 14/09/2021 tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile tespit talebi ile birlikte yapılan toplam 830,40-TL mahkeme masrafı 44,00-TL tebligat masrafının da tespit talebi tarihinden tahsiline kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine ve yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: davada Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğunu davanın görevsiz mahkemede ikame edildiğini, açılan somut davada davalılar arasında zorunlu mali sorumluluk sigortacısının da bulunduğunu bu nedenle davının görev yönünden reddini talep ettiklerini, belirsiz alacak davası açmada başvuranın hukuki yararının bulunmadığını, somut olayda kaza tarihi 14/09/2021 ve poliçe tanzim tarihi 31/01/2021 nazara alındığında 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe girmiş olan yeni genel şartların değer kaybı hesaplamasına esas alınması gerektiğini, müvekkil şirketinin sorumluluğunun sigortalı aracın sürücüsünün kusuru oranında olduğunu, haksız fiil sonucu kusur konusunda bir değerlendirme yapılabilmesi için kazanın meydana geldiği yer, kaza şekli ve nedeni hususlarının bulunması gerektiğini kaza tespit tutanağının bulunmadığını, davacının temerrüt tarihinden itibaren işletilecek olan faiz taleplerinin haksız olduğunu ve reddinin gerektiğini, hasar bedelinin layıkı ile karşılandığını bu nedenle davalı şirketin temerrüdünden bahsedilemeyeceğini başvuranın kaza tarihinden itibaren faiz taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Kaymakamlığı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde: davacının taleplerinin ve iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, yetkisizlik, görevsizlik, zaman aşımı, dava şartı yokluğu itirazlarının bulunduğunu, davacının belirsiz alacak davası yada kısmi dava açmasında hukuki yararı bulunmadığını, bu nedenle davanın usulden reddinin gerektiğini, davacı tarafa ödeme yapıldığını ve bu ödemenin davacının kabulünde olduğunu, müvekkili idareye yöneltilecek bir husumet olmadığından davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili idareye ait kazaya karışan 38 ... plakalı aracın sigortalı olduğunu, işletenin ve araç sürücüsünün kusurlu davranışının sigorta ile teminat altına alındığını, idare tarafından kısmi bir ödeme yapıldığını bu nedenle idareye yöneltilecek bir husumet söz konusu olmadığını, neticeten davanın reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dosya, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/11/2023 tarih ... esas ... karar sayılı gönderme kararının kesinleşmesi neticesinde mahkememize gelerek, ... esas sırasına kaydı yapılmış ve yargılamasına bu esas üzerinden devam edilmiştir.
DELİLLER:
Kaza tespit tutanağı, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... D.iş sayılı tespit dosyasının uyap kayıtları, sigorta bilgi ve gözetim merkezi kayıtları, kazaya ilişkin fotoğraflar ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Dosyaya mübrez 20/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda; 14/09/2021 tarihli trafik kazasının oluşumunda davalı sürücü...'ın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/b, 52/c ve 84/d maddelerinde belirtilen kuralları ihlal ettiği, aracının hızını aracın teknik özelliğine, yol ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmadığı, öndeki aracı yeterli takip mesafesinde takip etmediği, önündeki davaya konu araca arkadan çarptığı, kaza olayında gereken dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediği için kazanın meydana gelmesinde %100 (Yüzdeyüz) oranında kusurlu olduğu, davalı kuruma ait davaya konu aracı kullanan sürücü ...'ın kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı, davacı kuruma ait 38 ... plakalı Mitsubishi marka, L200 2.2 4x4 KJOT tipinde, kamyonet cinsinde, 2020 model, 35559-km'de, 14/09/2021 kaza tarihinde 1 yaşında olan, hasarsız muadilleri araştırıldığında aracın serbest piyasa koşullarına göre 14/09/2021 tarihli kazadan önceki 2. el piyasa rayiç değerinin 365.000,00-TL olduğu, arka tampon kapağı, arka kasa kapağı, arka tamponun değiştiği dikkate alındığında kazadan sonraki rayiç piyasa değerinin 340.000,00-TL olduğu tespiti ve bu iki miktar arasındaki azalmaya göre araç değer kaybı zararının 25.000,00-TL olduğu, aracın 10 gün içerisinde onarılabileceği, rayiç araç günlük kiralama ücretinin 450,00-TL olduğu, buna göre araçtan mahrum kalma tazminatının 4.500,00-TL olduğu görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.
Davacı vekili tarafından sunulan 07/03/2025 tarihli talep artırım dilekçesinde: daha sonra artırılmak üzere talep ettikleri değer kaybı taleplerini 25.000,00-TL olarak belirli hale getirdiklerini, bu meblağa kaza tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, meydana gelen kaza neticesinde davacı kuruma ait araçta meydana gelen değer kaybının tazmini talebine ilişkindir.
14/09/2021 tarihinde, davacı adına kayıtlı 38 ... plakalı araç ile ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne ait 38 ... plakalı araç arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.
38 ... plakalı araç davalı ... Sigorta A.Ş nezdinde zorunlu mali mesuliyet sigortalı olup araç başına maddi hasar teminat limiti 43.000,00-TL'dir.
-Yetki ilk itirazının değerlendirmesinde;
Davalı ... Sigorta A.Ş vekili yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesinde yetki ilk itirazında bulunmuştur.
6100 Sayılı HMK 'nun 6/1. maddesinde; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişiliğin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm aksine kesin yetki kaydı olmayan tüm davalar için genel yetki kaydıdır.
Trafik kazası aynı zamanda haksız fiil teşkil eden bir eylem olduğundan 6100 sayılı HMK'nun 16. maddesinde ise; "Haksız fiilden doğan davalarda haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir yetkilidir" hükmü yer almaktadır.
Bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa davacılar bu mahkemelerden birinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacılar, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalı tarafa geçmektedir (aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 23/09/2013 tarih 2013/9042 Esas 2013/12620 Karar sayılı ilamı).
Dava konusu uyuşmazlıkta haksız fiile ilişkin 6100 Sayılı HMK'nun 16. maddesinde yer alan haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi kuralı dikkate alındığında; dava dilekçesine ve dosyamız içindeki diğer kayıtlara göre trafik kazası .../Kayseri adresinde meydana gelmiştir. Dolayısıyla yukarıda anlatılan yasal hükümlere ve kanunda belirlenen yetki kurallarına göre; kazanın meydana geldiği yer kuralına göre mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmış ve davalı vekilinin yetki ilk itirazı 06/11/2024 tarihli ön inceleme duruşmasında reddedilmiştir.
-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede;
Sürücü ... sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı ... Orman İşletmesine ait resmi aracı ile İnönü Caddesi istikametinden ... Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Büro Amirliği istikametine seyir halinde iken aynı istikametten gelen...'ın sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı resmi araç Orman İşletmesi'ne bağlı olan araca arkadan çarpmak sureti ile çift taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş, 38 ... plakalı aracın ön kısmı, 38 ... plakalı aracın arka kısmı kazadan dolayı hasar görmüştür. Kaza tespit tutanağına göre kazanın oluşumunda 38 ... plakalı araç sürücüsü... 2918 sayılı K.T.K'nun asli kusurlarından 84/d maddesini ihlal ettiğinden kusurlu, 38 ... plakalı araç sürücüsü ... ise kusursuz görülmüştür. Mahkememizce aldırılan 20/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda da benzer şekilde sürücü...'ın 2918 sayılı yasanın 52/b, 52/c ve 84/d maddeleri uyarınca %100 oranında kusurlu, sürücü ...'ın ise kusursuz olduğu tespit edilmiştir. Alınan raporlar birbirleri ile uyumlu ve dosya kapsamına da uygun olduğundan hükme esas alınmıştır.
- Değer kaybından sorumluluğa dair değerlendirmede;
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).
Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından sorumludur.
Pek tabiki sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olacaktır. Somut olayda kaza tarihi itibariyle davalı sigorta şirketinin ZMMS sorumluluk limiti şahıs başına maddi 43.000,00-TL, kaza başına maddi 86.000,00-TL olup davacının aracının onarımı için ... Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'ye ödemiş olduğu, 57.104,22-TL ve 4.259,76-TL dikkate alındığında teminat limitinin tüketilmiş olduğu anlaşılmakla davalı sigorta şirketi yönünden davanın bakiye teminat limiti kalmaması nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
Dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkinin varlığı medeni usul hukukumuzda "sıfat" olarak tanımlanmakta ve bir davada taraf olarak gösterilen kişilerin o dava ile ilgili kimseler olması zorunlu bulunmaktadır. Sübjektif bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakka ilişkin davada davacı olma sıfatı da hakkın sahibine ait bulunmakta ve buna aktif husumet denilmektedir. Sübjektif hak kendisinden istenebilecek olan kişi de o hakka uymakla yükümlü olan kimse olup, bu da pasif husumet (davalı sıfatı) olarak adlandırılmaktadır. Sübjektif hak sahibi ile o hakka uymakla yükümlü bulunan kişinin kimler olduğunun belirlenmesi, bunun neticesinde, dava açan veya aleyhine dava açılan kişiler, o davada davacı veya davalı olarak taraf sıfatına sahip değillerse, Mahkemece dava konusu hakkın esası hakkında inceleme yapılmaksızın, davanın sıfat yokluğundan reddedilmesi gerekmektedir. Taraf sıfatı (husumet) ve sıfat yokluğu, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itiraz niteliğinde olup Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 116. maddesinde (HUMK. 187 m.) yer alan ilk itirazlardan olmadığından davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi, taraflarca ileri sürülmese dahi, gerek, mahkemece, gerekse, Yargıtayca tarafların bu yönde bir savunmalarının olup olmadığına bakılmaksızın, kendiliğinden nazara alınır.
Anayasa m.123/3'e göre kamu tüzel kişilikleri ancak kanun ya da Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak kurulurlar. Bakanlıklar, Devlet kamu tüzel kişiliğinin bir davada taraf ehliyetine sahip organlarıdırlar. Bunun dışında bazı genel müdürlüklerin, il özel idarelerinin, köylerin, belediyelerin ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunlara bağlı müesseselerin de tüzel kişilikleri vardır. İlçede Hükümetin temsilcisi olan kaymakamlık, Devlet tüzel kişiliğine (İçişleri Bakanlığına) bağlı olup, ayrı tüzel kişiliği bulunmadığı için davada taraf ehliyetine sahip değildir. (Yargıtay 10. HD 2024/1470 Esas, 2025/1630 Karar)
Somut olayda sigortalı araç ... Anadolu İmam Hatip Lisesi adına kayıtlı olup davacı davasını ... Kaymakamlığı'na yöneltmiştir. Ancak Kaymakamlığın tüzel kişiliği bulunmamakta olup açılan davanın İçişleri Bakanlığı'na yöneltilmesi gerekmekte idi. Bu nedenle bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı... ise haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludur.
Vekalet ücretine ilişkin değerlendirmede;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3/2. maddesinde "Müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur." hükmü yer almaktadır.
Bu husus dikkate alındığında davalı sigorta şirketi yönünden teminat limitinin dolması nedeniyle, davalı ... Kaymakamlığı yönünden ise pasif husumet yokluğu nedeniyle ret kararı verildiği dikkate alındığında ret sebepleri farklı olmakla ve her bir davalı ayrı ayrı vekille temsil edilmiş olduğundan ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmiştir.
12/03/2025 tarihli araç mahrumiyet talebi yönünden yapılan değerlendirmede;
Davacı davasını HMK 107. Maddesi uyarınca 1.000,00-TL üzerinden değer kaybı talebi ile belirsiz alacak davası olarak açmış olup 07/03/2025 tarihli talep arttırım dilekçesi ile bu talebini 25.000,00-TL'ye arttırmış olup bu miktar üzerinden dava karara bağlanmıştır. Mahkememizce bilirkişiden talep edilmediği halde araç mahrumiyet zararı da hesaplanmış olup davacı vekili de 12/03/2025 tarihinde ıslah dilekçesi sunarak bilirkişi raporunda hesaplanan 4.500,00-TL'lik tutar kadar araç mahrumiyet zararı talep etmiştir. İkame araç talebi dava dilekçesinde olmayan yeni bir talep olup ıslah yoluyla davalıdan talep edilemez. (Kayseri BAM 3. HD 2021/303 Esas, 2021/1219 Karar) İkame araç bedeli yönünden usulünce açılmış bir dava bulunmadığından davacının araç mahrumiyet bedeli talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 114. maddesi uyarınca davacı kurum harçtan muaf olduğundan yargılama sırasında başvurma ve nispi harç alınmamıştır.
Davacı dava dilekçesinde ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası kapsamında yapılan masrafların da ödenmesini talep etmiş ise de yerleşik Yargıtay uygulaması gereği bu talep yargılama giderleri kısmında değerlendirilmiş ve aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
DAVANIN KISMEN KABULÜ ile,
1-25.000,00-TL değer kaybı tazminatının kaza tarihi olan 14/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı...'dan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden davanın teminat limiti aşımı nedeniyle reddine,
3-Davalı ... Kaymakamlığı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,
4-12/03/2025 tarihli ıslah dilekçesinde talep edilen araç mahrumiyet bedeli talebi yönünden usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına,
5-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 179,90-TL başvurma harcı ile 1.707,75-TL ilam harcının davalı...'dan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 2.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalı...'dan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Davacı tarafın yaptığı 3.000,00-TL bilirkişi ücreti, 1.623,00-TL posta ücreti ve ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasında yapılan 830,40-TL yargılama gideri olmak üzere toplam 5.453,40-TL yargılama giderinin davalı...'dan alınarak davacıya verilmesine,
8-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 25.000,00-TL vekalet ücretinin davalı...'dan alınarak kendisini vekille temsil eden davacıya ödenmesine,
10-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 25.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil eden davalı ... Kaymakamlığı'na ödenmesine,
11-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 25.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil eden davalı ... Sigorta A.Ş.'ye ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... Kaymakamlığı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/2. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı