T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas -...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ...
KARAR NO : ...
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI :...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 2- ...
3- ...
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :...
KARAR TARİHİ : ...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...
Mahkememizde görülmekte olan tazminat (haksız fiilden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 0/01/2024 günü müvekkili ...'nun sevk ve idaresindeki 34 ... plakalı araca, sigortalı ...'a ait 33 ... plakalı aracın...'ın sevk ve idaresinde iken Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Alparslan Mahallesi, Kızılırmak Caddesi istikametinde çarptığını, meydana gelen kaza neticesinde müvekkiline ait araçta ciddi hasar oluştuğunu, oluşan hasar nedeniyle aracın ön takımında birçok parçanın değiştirilmesi gerektiğini, müvekkiline ait araçta meydana gelen zararın müvekkilin kaskosunun bulunduğu ... Sigorta A.Ş. tarafından karşılandığını, aracın tamirinin ... Araçları Tic. Ve San. A.Ş. yetkili servisi tarafından yapıldığını, kazanın meydana geliş şekli dava dilekçesinin ekinde yer alan kaza tespit tutanağında açıkça belirtilmiş olup 33 ... plakalı araç sürücüsü...'ın kırmızı ışıkta durmayarak kazaya sebebiyet verdiğini, müvekkilinin aracında maddi hasara neden olduğunu, müvekkilinin aracında hasara sebebiyet veren 33 ... plakalı araç sürücüsünün meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında asli ve %100 kusurlu olduğunun ekspertiz raporu ve kaza tespit raporuyla açık ve net olduğunu, ayrıca kusurlu 33 ... plakalı aracın ZMMS sigortasının ve genişletilmiş kasko poliçesinin davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlendiğini, bu sebeple davalı sigorta şirketinin meydana gelen zarardan ZMMS ve kasko poliçesi kapsamında sorumlu olduğunu, HMK'nun 107. maddesi kapsamında belirsiz alacak olarak dava açtıklarını belirterek sigorta şirketinden talep edilen miktarın ZMMS ve genişletilmiş kasko katılım poliçesinde yer alan teminat tutarları ile sınırlı olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500,00-TL araç değer kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek olan ticari faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesine, sigorta şirketinden talep edilen miktarın ZMMS ve genişletilmiş kasko katılım poliçesinde yer alan teminat tutarlar ile sınırlı olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00-TL ikame araçtan doğan zarar bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek olan ticari faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkilene ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Katılım Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davadan önce davacı tarafa kazadan kaynaklı dava konusu aracı için aracın kasko sigortacısı olan ... Sigorta A.Ş. tarafından hasar tazminatı ödemesi yapıldığını, 29/04/2024 tarihinde 164.376,74-TL ödeme yapıldığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun kaza tarihinde araç başı maddi poliçe teminat limitinin 200.000,00-TL olduğunu, yapılan tüm ödemeler sonrasında müvekkili şirket tarafından ZMMS trafik sigorta poliçe teminatının tamamının ödenmiş olduğunu, müvekkili şirketin dava konusu ihtilaf açısından herhangi bir sorumluluğunun kalmadığını belirterek yapılan ödemelerin yeterli olması sebebiyle ve her halükarda dosya esasına sunmuş oldukları tüm beyanlar neticesinde müvekili şirketin poliçe teminat limitinin tüketilmesi nedeniyle davanın müvekkili şirket açısından reddine, davanın reddedilen kısmı açısından yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar... ve ...'a dava dilekçesi ekli meşruhatlı davetiye tebliğ edilmiş olmasına rağmen süresinde davaya her hangi bir cevap vermemiş ve mahkememizce yapılan açık duruşmalara da katılmamıştır. Davalılar... ve ...'ın HMK'nun 128/1. maddesi gereği dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkar etmiş sayılacağı tespit edilmiştir.
DELİLLER: Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Davacı tarafça, davalı sigorta şirketine başvuru dilekçesine, kaza tespit tutanağına, ekspertiz raporuna, sigorta poliçesine, kasko poliçesi ödeme dekontuna, arabuluculuk son oturum tutanağına, ruhsat suretine, davalı şirkete gönderilen maillere, tanık anlatımlarına, bilirkişi incelemesine, keşif, yemin, isticvap beyanına deli lolarak dayanılmıştır.
Davalı ... Katılım Sigorta A.Ş. tarafından, hasar dosyalarına, sigorta poliçelerine ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davalılar... ve ... yasal süresi içinde delil bildirmemiştir.
33 ... plakalı araç ile davacıya ait 34 ... plaka sayılı araçların 30/01/2024 tarihli kaza tarihinde ve halen kimin adına tescilli olduğunun ve araç tescil kaydı Uyap sistemi üzerinden temin edilerek dosyamıza eklenmiştir.
Dosya içinde mevcut trafik kaza tespit tutanağının okunaklı örneğinin eklenmesi suretiyle Kayseri Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ekte gönderilen trafik kaza tespit tutanağında yazılı kaza yerindeki trafik sinyalizasyon durumunu gösterir krokilerin, kavşak planının, ayrıca ekte gönderilen trafik kaza tespit tutanağına konu olan trafik kazasının oluşumunu gösterir ve kayıt altına alınmış olan kamera kayıtları ve/veya fotoğraflar varsa CD formatında örneğinin gönderilmesi, ekli trafik kaza tespit tutanağında yazılı trafik kazasının meydana geldiği yazılı saat ve dakika itibarıyla hangi yönden gelen araçlara yeşil ışık, ve hangi yönden gelen araçlara kırmızı ışık yandığı sorulmuştur. 30/05/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Dosya içinde mevcut trafik kaza tespit tutanağının okunaklı örneğinin eklenmesi suretiyle Kayseri Emniyet Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak 30/01/2024 tarihinde 34 ... plaka sayılı araç ile 33 ... plakalı aracın karıştığı trafik kazasına ilişkin; görüntü, fotoğraf, mobese kamerası kaydı, trafik kaza tespit tutanağı ve sair tüm belgelerin gönderilmesi istenilmiştir. 31/05/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'na müzekkere yazılarak... soruşturma sayılı dosya akıbeti sorulmuş ve dosyanın Uyap kayıtları dosyamıza eklenmiştir.
Kayseri 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... İş sayılı dosyanın Uyap kayıt örneklerinin, tespit talep eden ve aleyhine tespit edilen taraflara tespit bilirkişi raporunun tebliğini gösterir tebligat evrakları ile birlikte gönderilmesi istenilmiştir. Sözü edilen delil tespiti dosyasının Uyap kayıtları dosyamıza eklenmiştir.
... Araçları Tic. Ve San. A.Ş.'ne müzekkere yazılarak davacıya ait 34 ... plaka sayılı aracın 30/01/2024 tarihli trafik kazasında hasarlanması nedeniyle burada gördüğü bakım ve onarım işlerine ilişkin tüm iş emirleri, servis faturaları, rapor, inceleme, hasar tutanakları ile ekspertiz raporunun örneklerinin gönderilmesi ve varsa bu aracın hasar durumunu gösterir fotoğraf ve görüntü kayıtlarının flash bellek veya CD formatında birer örneğinin gönderilmesi istenilmiştir. 10/06/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davacının açık kimlik bilgilerinin ve T.C. kimlik numarasının belirtilmesi suretiyle ... Sigorta Anonim Şirketi'ne müzekkere yazılarak davalı sigorta şirketi tarafından acente no: ... , poliçe no: 19345613 sayılı kasko sigorta poliçesiyle sigortalanmış davacı sigortalıya ait 34 ... plakalı araç ile davalı ...'a ait 33 ... plakalı araç ile arasında 30/01/2024 tarihinde meydana gelen kaza sonucu davacının aracında oluşan hasar nedeniyle açılan ... sayılı hasar dosyasında bulunan ekspertiz raporu, servis iş emirleri, servis faturası, aracın hasarını gösterir tutanak, belge örnekleri ile hasar dosyasının örneğinin, yine araç hasarına ilişkin fotoğraf ve görüntü kayıtlarının CD formatında örneğinin, bu kaza ve kasko poliçesi nedeniyle yapılan ödemeler varsa ödemelere ilişkin kayıt ve belge örneklerinin ivedi olarak gönderilmesi istenilmiştir. ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından 27/06/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davacının ve davalı ...'ın açık kimlik bilgileri ve T.C. kimlik numarasının belirtilmesi suretiyle davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'ne müzekkere yazılarak davalı sigorta şirketi tarafından acente no: ... , poliçe no: ... , hasar no: ... sayılı, 29/12/2023 - 29/12/2024 vadeli, ZMMS poliçesi ile sigortalanmış, yine acente no: ... , poliçe no: ... , hasar no: ... sayılı, 29/12/2023 - 29/12/2024 vadeli kasko sigorta poliçesi ile sigortalanmış, davalı sigortalı ...'a ait 33 ... plakalı araç ile davacıya ait 34 ... plakalı araç arasında 30/01/2024 tarihinde meydana gelen kaza sonucu davacının aracında oluştuğunu ileri sürdüğü değer kaybının ve ikame araç zararının ZMMS ve kasko sigorta poliçesi teminatlarından tazmini için davacının her bir sigorta poliçesi yönünden ... Sigorta Anonim Şirketi'ne hangi tarihte başvurduğunun ve akıbetlerinin sorulmasına, ZMMS poliçesinin ve kasko sigorta poliçesinin, davacının başvurusunu ve başvuru tarihini gösterir kayıt ve belgelerin tamamının evrak kayıt havalesi ile birlikte, her iki sigorta poliçesinden ve hasar dosyalarından dolayı alınmış ekspertiz raporları, servis iş emirleri, servis faturası, aracın hasarını gösterir tutanak, belge örnekleri ile hasar dosyasının örneğinin, yine araç hasarına ilişkin fotoğraf ve görüntü kayıtlarının CD formatında örneğinin, bu kaza ve ZMMS poliçesive kasko sigorta poliçesi nedeniyle yapılan ödemeler varsa her iki sigorta poliçesinden ve hasar dosyalarından yapılan ödemelere ilişkin kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi, yine davacının başvuru tarihinin hangi tarih olduğunun açıkça bildirilmesi istenilmiştir. 24/06/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak; davacıya ait 34 ... plaka sayılı aracın kaza tarihi olan 30/01/2024 tarihli hasara ilişkin ZMMS ve kasko sigortası hasar sorgulamasının yapılarak buna ilişkin kusur ve hasar (ZMMS ve kasko) sorgu kayıt ve belgelerinin gönderilmesinin ve 34 ... plakalı aracın 30/01/2024 tarihinden öncesine ait başkaca bir hasar kaydı olup olmadığı hususunun tespiti ile varsa ZMMS ve kasko sigortalarına ilişkin hasar dökümünün, hasar tarihi, sigorta şirketinin adı, poliçenin türü, poliçe numarası, acente numarası, hasar dosya numarası gibi bilgileri ve mevcut kayıt örnekleri istenilmiştir.
23/09/2024 tarihli ön inceleme duruşmasında tanık deliline dayanan davacıya tanıklarının isim ve adreslerini bildirmeleri ve hangi hususlarda tanıklarının bilgisine başvurulmasını açıklaması için kesin süre verilmiş, kesin süreye uyulmaması halinde HMK'nun 322/1. ve 140/5. maddesi gereği tanık deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verileceği davacı vekiline usulünce ihtar edilmiştir. Davacı tarafça verilen kesin süre içinde tanıklarının isim ve adreslerini bildirmeleri bildirilmemiştir.
İlgili delillerin toplanmasından sonra HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir trafik-makine mühendisi bilirkişiye tevdine, HMK'nun 273. maddesi uyarınca iddia, savunma, trafik kayıt örneği, sigorta bilgi ve gözetim merkezi hasar sorgulama kayıtları, ZMMS ve genişletilmiş kasko sigorta poliçesi, hasar dosyaları, trafik kaza tespit tutanağı, servis faturaları ve kayıtları, ekspertiz raporu, fotoğraflar ve diğer tüm deliller incelenmek sureti ile, a- 31/01/2024 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne şekilde kusurlu oldukları, hangi kuralları ihlal ettikleri konusunda kaza anına ilişkin basit krokinin de çizilerek kural ihlallerinin tespit edilmesi, b- Davacıya ait 34 ... plaka sayılı aracın markası, modeli, yaşı ve bu kazada aldığı hasarın boyutu birlikte irdelenmek suretiyle yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç bedelden de aracının hurda bedelinin indirilerek aracının gerçek zararının tespiti, c- Davacının aracında bu kazadan dolayı değer kaybı zararı varsa yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre aracın markası, model yılı, özellikleri, kullanım amacı, kullanım süresi , yıpranma payı, aracın km, metal kompanentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve varsa önceye dair hasar nedeniyle orjinalliğini yitirip yitirmediği, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliğini, bu parçaların orjinal olup olmadığı hususlarının göz önüne alınarak aracın 30/01/2024 tarihli trafik kazasından önceki hatasız ikinci el serbest piyasa rayiç değerinin kaç TL olduğu, bu kaza meydana geldikten ve aracın tamiri yapıldıktan sonraki ikinci el serbest piyasa rayiç değerinin kaç TL olduğu, bu iki değer arasındaki farka göre varsa davacının aracındaki değer kaybı zararının kaç TL olduğu, bu belirleme yapılırken kurumsal olarak araç alım satımına aracılık eden internet sitelerinden davacılara ait araç markası, model yılı, motor hacmi, km ve donanımı aynı veya benzer araçlarla hasarlı ve hasarsız birçok aracın karşılaştırılması suretiyle değerlendirme yapılması ve buna göre değer kaybı zararının hesaplanması varsa daha önce ödenen değer kaybı tazminatının hesaplanan miktardan düşülmesi, d- Araç perte ayrılmayacak ise bu kaza nedeniyle talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, model yılı, özellikleri ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgelerin, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli makul süre ve emsal araçların ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanamadığı süre içerisinde elde edilen yararları belirlenerek ikame araç zararının kaç TL olduğunun belirlenmesi, e- Araç perte ayrılacaksa söz konusu aracın davacının aracıyla aynı vasıfta ikame aracın satın alınması için geçecek makul süre belirlenerek ve davacının bu süre içerisinde kendi aracını kullanmış olması halinde yapacağı yakıt, amortisman payı gibi zorunlu giderleri mahsup ederek ikame araç bedelini belirlenmesi konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
Görevlendirilen Makine Yüksek Mühendisi Öğretim Üyesi Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 30/01/2025 tarihli raporda özetle; "Dosyada mevcut sürücüler tarafından düzenlenen maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağındaki veriler, iddia, savunma, Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın 30/01/2024 günü saat: 23.45 sıralarında Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Alparslan Mahallesi, Kızılırmak Caddesi üzerinde sürücü...'ın kendi beyanına göre sevk ve idaresindeki 33 ... plakalı aracı ile 30 Ağustos Caddesi istikametinden gelip Kızılırmak Caddesi istikametine dönmek isterken kendisine hitap eden kırmızı trafik tanzim ışığına uymayarak (dosyada mevcut Kayseri Büyükşehir Belediyesi Sinyalizasyon Planı ve Krokisi verileri) kavşağa giriş yaptığı esnada, 30 Ağustos Caddesi karşı istikamette kırmızı ışıkta durup bekleyen ve ardından yeşil ışık yanınca harekete geçen sürücü ...'nun sevk ve idaresindeki 34 ... plakalı aracın ön kısımları ile 33 ... plakalı aracın sağ yan kısımlarına çarpması ile maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği tespit edilmiş olup; 33 ... plaka sayılı araç sürücüsü...'ın sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "kırmızı" yanan trafik tanzim işaretini dikkate almaksızın kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçlara geçiş hakkını vermesi gerekirken beklemediği ve dava konusu aracın çarpması ile sebebiyet verdiği olayda; KTK madde 47/b-c "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu: Sürücüler: .....b) Trafik ışıklarına, c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymak zorundadırlar.", KTK madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar." ve KTK madde 84/h "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Araç sürücüleri trafik kazalarında, ......h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli ve tam kusurlu olduğu; 34 ... plakalı sayılı araç sürücüsü ...'nun ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde etkenliği bulunmadığından kusursuz olduğu, davacıya ait 34 ... plaka sayılı 2012 model Ford Fiesta Titanium 5K 1.4i OV
aracın dava konusu kazada aldığı hasarın boyutu birlikte değerlendirildiğinde yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre hasarlı aracın tamirinin ekonomik olduğu ve hasar bedelinin 164,376.74-TL olduğu, değer kaybı hesabında 19.06.2021 tarihli 7327 sayılı kanunun 18. maddesi gereği (kaza tarihinde uygulanan değer kaybı hesabı) kaza öncesi piyasa rayiç değeri ile kaza ve onarımlar sonrası değişen parçalar, araç kullanılmışlık düzeyine göre serbest piyasa ve internet ikinci el araç satış fiyat ortalamalarına göre kaza tarihi itibariyle piyasa rayiç değeri arasındaki farka ve kusur oranlarına göre belirleneceği, davalı sigorta firması tarafından değer kaybı bedeli olarak 35.000,00-TL ödeme yapıldığı, dava konusu 34 ... plaka sayılı aracın trafiğe çıkış tarihine göre 12 (oniki) yaşında olduğu, araç kullanılmışlık değeri yönünden kaza tarihinde kilometresinin 104.255 km olduğu, geçmiş trafik ve kasko sigortası hasar kayıtları incelendiğinde 2 (iki) adet geçmiş hasar kaydı olduğu ve 28/04/2016 tarihli trafik kazasında dava konusu değer kaybı talebine yönelik (bakım onarım esnasında sökülüp takılabilen değer kaybı hesabına girmeyen parçalar hariç) değişmesi gereken hasarlı parçaların o tarihte de büyük bir kısmının hasarlandığı ve orijinallığının kalmadığı, ilave olarak araç kaputu ve şaside bulunan ön tampon takviyesi bölümleri için değer kaybı hesabının yapılacağı, Kaza tarihinde Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi arşiv kayıtlarına göre kasko değerinin kaza tarihi itibari ile kasko değer listesinde 432.371,00-TL olduğu, kazanın gerçekleştiği tarihte model yılı aynı benzer kilometre de aynı tip araçlarda serbest piyasa rayiç bedeline göre fiyatının kaza öncesi ortalama 650.000,00-TL olduğu, kullanılmışlık düzeyi benzer araç değişen/ boyanan/ işlem gören kısımlarına göre dava konusu araç içinde gerçekleşen kaza sonrası yapılan onarımların akabinde piyasa rayiç değerinin 610.000,00-TL (hem arabam.com hem de sahibinden.com internet siteleri verileri) olarak değerlendirildiği, dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 34 ... plaka sayılı araçta dava konusu kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı";
Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 650.000,00-TL
Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 610.000,00-TL
Değer Kaybı= Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri
Değer Kaybı= 650.000,00 - 610.000,00 - Değer Kaybı = 40.000,00-TL olduğu,
Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı
Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 40.000,00
Toplam Değer Kaybı = 40.000,00-TL olduğu,
Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı
Bakiye Araç Değer Kaybı =40.000,00 - 35.000,00
Bakiye Araç Değer Kaybı = 5.000,00-TL olduğu değerlendirilmiştir.
34 ... plaka sayılı aracın dava konusu meydana gelen trafik kazasında ön tampon ve ön kaput kısımlarından hasar aldığının görüldüğü, söz konusu hasar sonrası eksper bekleme süresi, parça bekler süresi ve onarım süreleri değerlendirilmiş olup bahse konu onarım/değişimlerin 10 günde gerçekleştirileceği, 34 ... plaka sayılı araçta oluşan hasar ve zararın niteliğine göre kaza olmasaydı dahi davacı tarafından yapılması gereken yakıt vb. zorunlu gider kalemlerinin haricinde ikame araç bedelinin bakım onarımda geçen gün süresince araç mahrumiyet bedelini karşılayacağı, 10 günlük makul tamir süresine ilişkin aracı kullanamamaktan doğan mahrumiyet bedelinin emsal araç (2012 model, 205.000 km kullanılmışlık düzeyine sahip) açısından günlük 750 TL (kaza tarihinde) olacağı, bu süreçte;
Araç Mahrumiyet Zararı (İkame Araç Bedeli) = Araç Tamir Süresi x Günlük Kira Ücreti
Araç Mahrumiyet Zararı (İkame Araç Bedeli) = 10 x 750,00
Araç Mahrumiyet Zararı (İkame Araç Bedeli) = 7.500,00-TL olduğu değerlendirilmiştir." şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Davacı vekili tarafından 06/03/2025 tarihinde talep arttırım dilekçesi sunduğu, davalılara bu dilekçenin bir örneğinin tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, trafik kazası nedeniyle araçta meydana gelen hasar nedeniyle araç değer kaybı zararı ve ikame araç zararının tazmini istemi ile açılan tazminat davasıdır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir. Zira dava zarara neden olan aracın şoförü ve işleteni ile birlikte ZMMS ve İMMS poliçesini düzenleyen sigorta şirketine karşı açılmıştır.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibarı ile 7251 sayılı Kanun'la değişik 6102 Türk Ticaret Kanunu'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar anlaşmaya varamadıkları görülmüştür.
Taraflar arasında uyuşmazlık konuların değerlendirmesinde;
Tarafların uyuşmazlık konuları; 30/01/2024 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne şekilde kusurlu olduğu, bu kaza nedeniyle davacıya ait 34 ... plaka sayılı araç nedeniyle davacının tazmin edilmemiş araç değer kaybı ve ikame araç zararı olup olmadığı var ise bu zararlardan davalıların sorumlu olup olmadığı, davalı sigorta şirketinin poliçe teminat limitinin tükenip tükenmediği noktalarında toplanmaktadır.
KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının değerlendirmesinde;
Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir." Dosya içesindeki bilgi ve belgelerden davacı tarafın dava açılmadan önce davalı sigorta şirketine başvurduğu anlaşılmıştır. Eldeki davada, dava şartlarının mevcut olduğu değerlendirilmiştir.
Belirsiz alacak davası açılamayacağı itirazının değerlendirmesinde;
Eldeki dosyada dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.
İsviçre ve Alman Hukukunda yer alan "belirsiz alacak davası", 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Hukukumuza kazandırılmıştır. 6100 sayılı HMK'nin 107/I. maddesi "Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir" hükmünü içermektedir. Madde hükmünden de anlaşıldığı üzere Belirsiz alacak davası davacının, davada talep edeceği miktarı veya değeri tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin objektif şekilde imkânsız olması ya da bunun kendisinden beklenememesi halinde mümkündür. Davacı dava tarihinde davanın miktarını tam ve kesin olarak biliyorsa veya bunu bilebilecek durumda ise, belirsiz alacak davası açılamaz.
Sorun, davacının alacağını tam ve kesin olarak belirleyebilecek bir durumda olması halinde alacağının tahsili için kısmi dava açmasının mümkün olup olmadığında toplanmaktadır.
Davacının aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan alacağının veya hakkının tümünü değil, belirli bir kısmını talep ederek açtığı davaya kısmi dava denir. Diğer bir ifadeyle, bir alacak hakkında daha fazla miktar için tam dava açma imkanı bulunmasına rağmen, alacağın bir kesimi için açılan davaya kısmi dava denir. Bir davanın kısmi dava olarak nitelendirilebilmesi için, alacağın tümünün aynı hukuki ilişkiden doğmuş olması ve bu alacağın şimdilik bir kısmının dava edilmesi gerekir (Yargıtay HGK 17/10/2012 gün, 2012/9-838 Esas 715 Karar sayılı ilamı, Kuru/Arslan/Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 22. Bası,s.286; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, s.320).
Kısmi dava, 6100 Sayılı HMK'nın 109. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin 1.fıkrasında "Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir" hükmüne, 2.fıkrasında ise; "Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz" hükmüne yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre, kısmi dava açılabilmesi için;
a-Talep konusunun niteliği itibariyle bölünebilir olması,
b-Talep konusunun miktarının taraflar arasında tartışmalı bulunması veya açıkça belirli olmaması gerekir.
Şayet, talep konusu taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirlenebilir ise kısmi dava açılamayacaktır. Diğer bir anlatımla; talep konusunun miktarı taraflar arasında "tartışmasız" ise veya taraflar arasında miktar veya parasal tutar bakımından bir tartışma olmakla beraber, tarafların anlaşmasına gerek kalmaksızın, objektif olarak talep konusunun miktarı herkesçe anlaşılabilecek şekilde "belirli" ise, o talep sonucunun sadece bir kısmı dava edilemez. Bu gibi hallerde, kısmi davanın yasaklanmasının sebebi, davacının kısmi dava açmakta hukuki yarar bulunmadığının kabul edilmesidir. Davacının alacağını, küçük parçalara bölüp her biri için ayrı ayrı dava açmasında hukuki yarar değil; aksine, dava hakkının kötüye kullanılması söz konusudur (Pekcanıtez/ Atalay/ Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, s.319-320).
Talep konusu açıkça taraflar arasında tartışmalıysa ya da açıkça belirli değilse açılan belirsiz alacak davasında davacının hukuki yararının bulunduğunun kabulü gerekir. Açılmış olan bir davada alacağın taraflar arasında tartışmalı olup olmadığı ya da açıkça belirli olup olmadığı davalının davaya vereceği cevapla anlaşılabilir. Nihayet hakim, ön inceleme aşamasında bu hususu tespit edebilir. Şayet, davalı davaya cevabında alacağı tartışmalı hale getirmişse artık, açılmış olan belirsiz alacak davasının hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilmeyip işin esası hakkında hüküm kurulması gerekir (Pekcanıtez/ Atalay/ Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası,s.320-321).
Kısmî dava açılabilmesi için talep konusunun bölünebilir olması gerekli olup, açılan davanın kısmî dava olduğunun dava dilekçesinde açıkça yazılması gerekmez. Dava dilekçesindeki açıklamalardan davacının alacağının daha fazla olduğu anlaşılıyor ve istem bölümünde "fazlaya ilişkin haklarını saklı tutması” ya da “alacağın şimdilik şu kadarını dava ediyorum” şeklinde bir ifadeye yer verilmiş ise bu husus, davanın kısmî dava olarak kabulü için yeterli sayılmaktadır (Hukuk Genel Kurulunun 02.04.2003 tarihli ve 2003/4-260 Esas, 2003/271 Karar sayılı kararı; Pekcanıtez, Hakan: Medeni Usul Hukuku, C. II, 15. Baskı, İstanbul 2017, s. 1000).35. Aynı hususlar Hukuk Genel Kurulunun 22.11.2022 tarihli ve 2021/9-660 Esas, 2022/1574 Karar; 07.07.2021 tarihli ve 2021/(22)9-485 Esas, 2021/971 Karar; 02.03.2016 tarihli ve 2014/15-439 Esas, 2016/207 Karar sayılı kararlarında da benimsenmiştir.
Somut olayda da; davada davalı Sigorta Şirketi cevap dilekçesinde davanın reddini istemiştir. Davalının davaya cevap dilekçelerinden de anlaşılmaktadır ki; eldeki davada davacının talep ettiği alacağı taraflar arasında tartışmalı hale gelmiştir. Tüm bu açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararları vardır ve belirsiz alacak davası şeklinde dava açması hukuken mümkündür.
Kusur ön sorununun değerlendirmesinde;
Mahkememizce görevlendirilen Makine Yüksek Mühendisi Öğretim Görevlisi Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 30/01/2025 tarihli raporda özetle; "Dosyada mevcut sürücüler tarafından düzenlenen maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağındaki veriler, iddia, savunma, Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın 30/01/2024 günü saat: 23.45 sıralarında Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Alparslan Mahallesi, Kızılırmak Caddesi üzerinde sürücü...'ın kendi beyanına göre sevk ve idaresindeki 33 ... plakalı aracı ile 30 Ağustos Caddesi istikametinden gelip Kızılırmak Caddesi istikametine dönmek isterken kendisine hitap eden kırmızı trafik tanzim ışığına uymayarak (dosyada mevcut Kayseri Büyükşehir Belediyesi Sinyalizasyon Planı ve Krokisi verileri) kavşağa giriş yaptığı esnada, 30 Ağustos Caddesi karşı istikamette kırmızı ışıkta durup bekleyen ve ardından yeşil ışık yanınca harekete geçen sürücü ...'nun sevk ve idaresindeki 34 ... plakalı aracın ön kısımları ile 33 ... plakalı aracın sağ yan kısımlarına çarpması ile maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği tespit edilmiş olup; 33 ... plaka sayılı araç sürücüsü...'ın sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağın kendi seyir istikametine göre "kırmızı" yanan trafik tanzim işaretini dikkate almaksızın kavşağın diğer kolunda seyir halinde olan araçlara geçiş hakkını vermesi gerekirken beklemediği ve dava konusu aracın çarpması ile sebebiyet verdiği olayda; KTK madde 47/b-c "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu: Sürücüler: .....b) Trafik ışıklarına, c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, uymak zorundadırlar.", KTK madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar." ve KTK madde 84/h "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Araç sürücüleri trafik kazalarında, ......h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli ve tam kusurlu olduğu; 34 ... plakalı sayılı araç sürücüsü ...'nun ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde etkenliği bulunmadığından kusursuz olduğu" şeklinde rapor düzenlenmiştir. Bu rapor, dosya kapsamındaki trafik kaza tespit tutanağı,Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası, Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi kayıtları, kaza yerine ve araçlara ait fotoğraflar, hasar dosyası, ekspertiz raporu ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Araç değer zararına dair değerlendirmede;
Araç değer kaybı; aracın hasarsız haldeki 2. el piyasa değeri ile hasarın onarımından sonraki 2. el piyasa değeri arasındaki fark olup, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında, değer kaybının, araçların modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek araçların kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerleri arasındaki farka göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/6070 Esas, 2020/3614 Karar sayılı ilamı). Yapılan açıklamalar doğrultusunda değer kaybı hesabının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları EK-1de bulunan "Değer Kaybı Hesaplanması" yöntemine göre değil, kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın kilometresi ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişi tarafından hesaplanması gerekir.
Mahkememizce görevlendirilen Makine Yüksek Mühendisi Öğretim Görevlisi bilirkişi ...tarafından düzenlenen 30/01/2025 tarihli raporunda "... davacıya ait 34 ... plaka sayılı 2012 model Ford Fiesta Titanium 5K 1.4i OV
aracın dava konusu kazada aldığı hasarın boyutu birlikte değerlendirildiğinde yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre hasarlı aracın tamirinin ekonomik olduğu ve hasar bedelinin 164,376.74-TL olduğu, değer kaybı hesabında 19.06.2021 tarihli 7327 sayılı kanunun 18. maddesi gereği (kaza tarihinde uygulanan değer kaybı hesabı) kaza öncesi piyasa rayiç değeri ile kaza ve onarımlar sonrası değişen parçalar, araç kullanılmışlık düzeyine göre serbest piyasa ve internet ikinci el araç satış fiyat ortalamalarına göre kaza tarihi itibariyle piyasa rayiç değeri arasındaki farka ve kusur oranlarına göre belirleneceği, davalı sigorta firması tarafından değer kaybı bedeli olarak 35.000,00-TL ödeme yapıldığı, dava konusu 34 ... plaka sayılı aracın trafiğe çıkış tarihine göre 12 (oniki) yaşında olduğu, araç kullanılmışlık değeri yönünden kaza tarihinde kilometresinin 104.255 km olduğu, geçmiş trafik ve kasko sigortası hasar kayıtları incelendiğinde 2 (iki) adet geçmiş hasar kaydı olduğu ve 28/04/2016 tarihli trafik kazasında dava konusu değer kaybı talebine yönelik (bakım onarım esnasında sökülüp takılabilen değer kaybı hesabına girmeyen parçalar hariç) değişmesi gereken hasarlı parçaların o tarihte de büyük bir kısmının hasarlandığı ve orijinallığının kalmadığı, ilave olarak araç kaputu ve şaside bulunan ön tampon takviyesi bölümleri için değer kaybı hesabının yapılacağı, Kaza tarihinde Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi arşiv kayıtlarına göre kasko değerinin kaza tarihi itibari ile kasko değer listesinde 432.371,00-TL olduğu, kazanın gerçekleştiği tarihte model yılı aynı benzer kilometre de aynı tip araçlarda serbest piyasa rayiç bedeline göre fiyatının kaza öncesi ortalama 650.000,00-TL olduğu, kullanılmışlık düzeyi benzer araç değişen/ boyanan/ işlem gören kısımlarına göre dava konusu araç içinde gerçekleşen kaza sonrası yapılan onarımların akabinde piyasa rayiç değerinin 610.000,00-TL (hem arabam.com hem de sahibinden.com internet siteleri verileri) olarak değerlendirildiği, dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 34 ... plaka sayılı araçta dava konusu kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı";
Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 650.000,00-TL
Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 610.000,00-TL
Değer Kaybı= Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri
Değer Kaybı= 650.000,00 - 610.000,00 - Değer Kaybı = 40.000,00-TL olduğu,
Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı
Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 40.000,00
Toplam Değer Kaybı = 40.000,00-TL olduğu,
Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı
Bakiye Araç Değer Kaybı =40.000,00 - 35.000,00
Bakiye Araç Değer Kaybı = 5.000,00-TL olduğu değerlendirilmiştir." şeklinde kanaat bildirilmiştir.
Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına ve dosya kapsamında bulunan delillere uygun olduğundan davacının aracının 5.000,00-TL değer kaybı zararı bulunduğu bulunduğu anlaşılmıştır. Anılan zarar kalemi kabul edilmiştir.
İkame araç (araç mahrumiyet) zararına dair değerlendirmede;
Hasar gören aracın onarım süresi boyunca kullanılamaması ya da işletilememesi sebebiyle ortaya çıkan zarar, ticari araçlarda (taksi, otobüs, servis, minibüs ve diğer ticari araçlar) "Ticari Kazanç Kaybı Tazminatı"nın konusunu oluşturmaktadır.
Onarım süresince kullanılamayan araçlardan dolayı kazada kusuru bulunan araç sahibi ve sürücüsü müteselsil olarak sorumludur. Trafik kazası sebebiyle hasar gören aracın onarım süresince çalıştırılamaması sebebiyle oluşan "kazanç kaybı", "araç mahrumiyet zararı" başka bir anlatımla "ikame araç zararı" trafik sigortası kuvertürü dışında kalmaktadır.
Borçlar Hukukuna göre, bir şeyin kısmen hasar görmesinden veya kullanılamamasından dolayı oluşacak olan zarar, buna neden olan kişilerden talep edilebilmektedir.
Araç, trafik kazası sonucunda zarar görmüş ise, onarım süresince kullanılamayacağından, aracın kullanış amacına göre, mahrumiyet zararı belirlenmelidir. Eğer, uğranılan zarara ilişkin yeterince delil sunulamıyorsa, Türk Borçlar Kanunu'nun 50/2. maddesi gereği, hakkaniyete uygun bir bedel tayin ve takdir edilmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.
Yargıtay kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, ticari araç kazanç kaybı için sigortanın sorumluluğuna gidilememektedir. Ticari kazanç kaybı karşı tarafın trafik sigortalarından talep edilemez. Ticari kazanç kaybı kazada kusuru bulunan diğer aracın ruhsat sahibinden veya sürücüsünden talep edilebilir. Kazada kusursuz olmak şart değildir. Kusurun tamamı ticari araç sahibinde olmadığı sürece talepte bulunulabilir.
Somut uyuşmazlığa yönelik olarak Mahkememizce görevlendirilen Bilirkişi Makine Yüksek Mühendisi Öğretim Görevlisi bilirkişi ...tarafından düzenlenen 30/01/2025 tarihli raporda özetle; "34 ... plaka sayılı aracın dava konusu meydana gelen trafik kazasında ön tampon ve ön kaput kısımlarından hasar aldığının görüldüğü, söz konusu hasar sonrası eksper bekleme süresi, parça bekler süresi ve onarım süreleri değerlendirilmiş olup bahse konu onarım/değişimlerin 10 günde gerçekleştirileceği, 34 ... plaka sayılı araçta oluşan hasar ve zararın niteliğine göre kaza olmasaydı dahi davacı tarafından yapılması gereken yakıt vb. zorunlu gider kalemlerinin haricinde İkame Araç Bedelinin bakım onarımda geçen gün süresince araç mahrumiyet bedelini karşılayacağı, 10 günlük makul tamir süresine ilişkin aracı kullanamamaktan doğan mahrumiyet bedelinin emsal araç (2012 model, 205.000 km kullanılmışlık düzeyine sahip) açısından günlük 750 TL (kaza tarihinde) olacağı, bu süreçte; Araç Mahrumiyet Zararı (İkame Araç Bedeli) = Araç Tamir Süresi x Günlük Kira Ücreti-Araç Mahrumiyet Zararı (İkame Araç Bedeli) = 10 x 750 Araç Mahrumiyet Zararı (İkame Araç Bedeli) = 7.500 TL olduğu" bildirilmiştir. Bu rapordaki tespit, dosya kapsamındaki kaza yerine ve araçlara ait fotoğraflar, hasar dosyası, servis kayıtları ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Gerçek kişi davalıların ve davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Bilindiği üzere, trafik kazasında sürücünün kusurlu olması halinde zarar gören maddi ve manevi zararını kaza tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nun 49. ve 54 ile 56. maddeleri uyarınca sürücüden isteyebilir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi uyarınca bir motorlu aracın işletilmesinin bir kişinin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zararına sebep olması halinde motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi bu zarardan müşterek ve müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Aynı Kanun'un 3. maddesi uyarınca aracın maliki işleten sayıldığından araç malikinden da zararın tazmini talep edilebilir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartları'nın, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen hasar zararı ile araç değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar). Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre araç değer kaybı, maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır.
İhtiyari mali mesuliyet sigortası (İMMS), motorlu araç işleteninin, bu aracın işletilmesinden dolayı KTK ve Genel Hükümlere göre oluşan ve ZMMS limiti üzerinde kalan hukuki sorumluluğunu sigorta poliçesinde yazılı azami hadlere kadar sigorta güvencesi altına alan bir sigorta sözleşmesidir. Bu sözleşme, ZMMS'nın güvencesini yeterli bulmayan işletenler tarafından ek olarak yapılmaktadır. İMMS kapsamının başlangıç noktası, ZMMS limitinin üzerinde kalan kısımdır. Kapsamın sonu ise İMMS limitidir.
İMMS Poliçesi Genel Şartları'nın 1. maddesine göre, sigortacının sorumluluğu ZMMS poliçesi limitinin üzerinde kalan miktardan başlayıp, İMMS teminat limiti ile sona ermektedir. Bu limitin tesbitinde, ZMMS'nın hiç yapılmaması veya teminat miktarlarının yeni limitlere getirilmemesi halinde, Hazine Müsteşarlığı'nca tesbit olunan yeni tarife limitleri esas alınır. Bu durumlarda dahi, İMMS'nın sorumluluğu ZMMS'sı limitini aşan kısım için söz konusudur.
ZMMS poliçesini ve kasko sigortası bünyesinde İMMS poliçesini düzenlenleyen davalı ... Katılım Sigorta A.Ş.'nin sıralı sorumluluk gereği araç değer kaybı zararından poliçe limitleri ile sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Yine davalı... haksız fiil hükümlerine göre ve davalı ... aracın işleteni sıfatı ile araç değer kaybı zararından sorumludur.
İkame araç zararı ise, dolaylı bir zarar olup yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre araç mahrumiyet (ikame araç, araç kiralama) zararı için sigorta şirketinin sorumluluğuna gidilemez ve karşı tarafın kasko sigortacısı olan sigorta şirketinden talep edilemez. Eldeki davada ikame araç zararından haksız fiil hükümlerine göre sadece araç sahibi ve sürücüsü olan davalıların sorumlu olduğu değerlendirilmiştir. Davacının araç mahrumiyet (ikame araç) zararı talebi davalılar... ve ... hakkındadır.
Bedel arttırım talebi, temerrüt tarihi ve faiz türü ile ilgili değerlendirmede;
Davacı vekili 05/03/2025 tarihli dilekçesinde "...600,00-TL olan talebimizi bilirkişi raporu doğrultusunda değer kaybı yönünden 4.500,00-TL, ikame araç bedeli yönünden 7.400,00-TL olmak üzere toplamda 11.900,00-TL artırarak, toplamda 600,00-TL olan talebimizi bilirkişi raporu doğrultusunda artırıyoruz. 12.500,00-TL'nin kaza tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek olan ticari faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine, (sigorta şirketinden talep edilen miktar sigorta ve genişletilmiş kasko katılım poliçesinde yer alan teminat tutarlar ile sınırlı olmak üzere), vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz..
" şeklinde beyanda bulunarak talep miktarını arttırmıştır. Davacı tarafından ilgili harçlar tamamlanmıştır. Bu dilekçenin bir örneği davalılara tebliğ edilmiştir.
Trafik kazaları haksız fiil niteliğinde olup somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık haksız fiilden kaynaklanmaktadır. Haksız fiilin faili ihtara veya ihbara gerek olmaksızın zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylemin işlendiği tarihten itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır. Haksız fiil faili olan borçlu temerrüde düştüğünden artık faiz haksız fiil tarihinden itibaren ve yasal faiz istenebilir. Bu nedenle davalılar... ve ... yönünden trafik kaza tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren faize hükmedilmelidir.
2918 Sayılı Yasa'nın 91. maddesi gereğince yaptırılması gereken Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigorta şirketi, bir motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kişinin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğraması ile oluşan ve işletenin sorumluluğunu gerektiren zararları, sigorta limiti dahilinde ve kanun ile belirlenen teminat dışında kalan haller haricinde karşılamayı üstlendiği ve Motorlu Kara Taşıt Araçları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesinde ise, sigortacının, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçe limitinin dışında (üstünde) kalan miktardan başlayıp, ihtiyari mali sorumluluk sigortası teminat limitine kadar zararı karşılamayı üstlendiği dikkate alındığında sigorta şirketinin üçüncü kişilerin uğradığı zarardan sorumluluğunun poliçedeki limiti ile sınırlı sıralı sorumluluktur.
Davalı sigorta şirketi kazaya neden olan aracın ZMMS ve İMMS sigortacısı olup, 2918 sayılı KTK'nun 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları'nın B 2/a maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Sigortaya başvurulmadan dava açılması veya icra takibi başlatılması halinde ise bu tarihlerde temerrüt gerçekleşir. Bu durumda, ilke olarak davadan önce usulüne uygun başvuru yapılmış ise bundan 8 iş günü sonrasında, başvuru yapılmamış ise dava tarihi itibarıyla, belirlenen tazminat alacağının tamamı için anılan tarihlere uygun faiz uygulanması gerekir. Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Yine davalı ... Katılım Sigorta A.Ş. kazaya karışan ve davacının zarara uğramasına neden olan aracın kasko sigortacısıdır. TTK'nun 1427. maddesinde "..Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446. maddeye göre yapılacak ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur.." düzenlemesi mevcuttur. Dosya kapsamından davacının dava tarihinden önce davalı sigorta şirketine başvuruda bulunduğu ve bu davalının davacıya araç değer kaybı bedeli olarak 24/04/2024 tarihinde 35.000,00-TL ödediği görülmüştür. Bu nedenle davalı ... Katılım Sigorta A.Ş. yönünden temerrüt tarihi 24/04/2024 olarak alınmıştır.
Kazaya karışan 33 ... plaka sayılı aracın Hyundai marka hususi araç olduğu dosya kapsamındaki belgelerden görülmektedir. Dava dilekçesinde hükmedilecek tazminatlara ticari avans faizi işletilmesi talep edilmiş, ancak kazaya karışan bu aracın kaydında hususi otomobil olmasından dolayı hükmedilen tazminatlara ticari faiz yürütülemeyeceğinden, yasal faize hükmedilmesi gerekmiştir. Bu nedenle davada kaza yapan aracın ticari olmaması nedeniyle ticari avans faizi isteminin yersiz olduğu değerlendirilmiştir.
Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;
Yargılama sonunda toplanan tüm delillere ve benimsenen ve hükme esas alınan Bilirkişi Makine Yüksek Mühendisi Öğretim Üyesi ...tarafından düzenlenen 30/01/2025 tarihli raporuna göre davacının davacının araç değer kaybı zararına yönelik maddi tazminat davasının kabulü ile 5.000,00-TL bakiye araç değer kaybı zararının davalı ... Katılım Sigorta A.Ş.'nin 623,26-TL'lik kısmının ZMMS poliçesinden, bakiye 4.376,24-TL'lik kısmının ise genişletilmiş kasko katılım sigorta poliçesinden karşılanması ve ödeme tarihi olan 24/04/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalılar... ve ...'ın ise 5.000,00-TL bakiye araç değer kaybı zararının tamamından trafik kaza tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olmaları koşulu ile tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının davalılar... ve ... hakkındaki araç mahrumiyet (ikame araç) zararına yönelik davasının kabulü ile 7.500,00-TL'nin trafik kaza tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının davalı ... Katılım Sigorta A.Ş. hakkındaki araç mahrumiyet (ikame araç) zararına yönelik tazminat davasının reddine, ve davacının hükmedilen tüm tazminatlara ticari faizi uygulamasına yönelik isteminin reddine karar vermek gerektiği görüş ve kanaatine varılmıştır.
Vekalet ücreti taktiri sırasında yapılan değerlendirmede;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13/2. maddesinde " (1) Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez." hükmü yer almaktadır. Bu husus dikkate alınmak suretiyle davacının tazminat talebi ile ilgili reddedilen talepler yönünden vekalet ücretine hükmedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacının araç değer kaybı zararına yönelik maddi tazminat davasının KABULÜ ile 5.000,00-TL bakiye araç değer kaybı zararının davalı ... Katılım Sigorta A.Ş.'nin 623,26-TL'lik kısmının ZMMS poliçesinden, bakiye 4.376,24-TL'lik kısmının ise genişletilmiş kasko katılım sigorta poliçesinden karşılanması ve ödeme tarihi olan 24/04/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olması, davalılar... ve ...'ın ise 5.000,00-TL bakiye araç değer kaybı zararının tamamından trafik kaza tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olmaları koşulu ile tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının davalılar... ve ... hakkındaki araç mahrumiyet (ikame araç) zararına yönelik davasının KABULÜ ile 7.500,00-TL'nin trafik kaza tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacının davalı ... Katılım Sigorta A.Ş. hakkındaki araç mahrumiyet (ikame araç) zararına yönelik tazminat davasının REDDİNE,
4-Davacının hükmedilen tüm tazminatlara ticari faizi uygulamasına yönelik isteminin REDDİNE,
5-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 853,87-TL harcın davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin dava harcı, 220,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 647,60-TL harçtan mahsubu ile bakiye 206,27-TL harcın davalılar... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (davalı ... Katılım Sigorta A.Ş.'nin 1.440,00-TL'lik kısmından, diğer davalılar... ve ...'ın ise tamamından sorumlu olması koşulu ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL başvurma harcı, 427,60-TL peşin dava harcı, 220,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 1.075,20-TL'nın (davalı ... Katılım Sigorta A.Ş.'nin 1.043,00-TL'lik kısmından, diğer davalılar... ve ...'ın ise tamamından sorumlu olması koşulu ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; 75,00-TL e-tebligat gideri, 8,00-TL KEP gideri, 1.360,00-TL tebligat gideri, 56,00-TL posta gideri ve 3.000,00-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 4.499,00-TL yargılama giderinin (davalı ... Katılım Sigorta A.Ş.'nin 1.799,60-TL'lik kısmından, diğer davalılar... ve ...'ın ise tamamından sorumlu olması koşulu ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
9-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 13/2. maddesi gereğince hesap ve taktir olunan 12.500,00-TL nispi vekalet ücretinin (davalı ... Katılım Sigorta A.Ş.'nin 5.000,00-TL'lik kısmından, diğer davalılar... ve ...'ın ise tamamından sorumlu olması koşulu ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
10-Davalı ... Katılım Sigorta A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 13/2. maddesi gereğince hesap ve taktir olunan 7.500,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
11-Davalılar... ve ... lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda HMK'nun 341/3. maddesi uyarınca KESİN olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/05/2025
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır