T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:... Esas -...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ...
KARAR NO : ...
HAKİM :...
KATİP : ...
DAVACI : 1- ...
2- ...
3-...
4- ...
VEKİLİ : Av....
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av....
DAVALI : 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 3-...
VEKİLİ : Av. ...
İHBAR OLUNAN : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ : ...
KARAR YAZIM TARİHİ : ...
Mahkememize açılan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Nevşehir ilinin Ürgüp ilçesinde 24/08/2023 tarihinde davalı ...'nin kontrolündeki ... plakalı araç, kendi şeridinde giden muris ...'ün ... plakalı aracına çarptığını, davacıların murisin çocukları olduğunu, babalarının ani ölümü nedeni ile manevi destekten yoksun kaldıklarını, davalı ... murisin ölümüne neden olan kazada araç sürücüsü olduğunu, davalı... ve ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ise aracın maliki ve işleteni olduğunu, davalı ... Sigorta Şirketi ise kazaya neden olan ... plakalı aracın sigortacısı olduğunu, kaza nedeniyle Ürgüp Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile ceza yargılaması devam ettiğini, dosya kapsamında alınan kaza tespit tutanağında da görüleceği üzere davalı sürücü kusurlu olup murisin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, şiddetli çarpma sonucu araç yoldan savrulduğunu, aracın ön kısmı yok olduğunu, sürücü koltuğu araçtan fırlamış ve müteveffanın araç içinde vefat ettiğini, sürücünün tam ve asli kusurlu olduğunu, kusur raporu alınması gerektiğini, davalı sigorta şirketine 15/02/2024 tarihinde yazılı başvuru yapıldığını, eksik evrakların tamamlandığını, arabuluculuk aşamasının anlaşamama ile sonuçlandığını, dava konusu aracın hasar anındaki rayiç değeri ile sovtaj bedeli arasındaki farkın hesaplanması gerektiğini, müvekkillere murislerinin vefatı üzerine araç onarım ödemesi yahut rayiç bedel ödemesi yapılmadığını, mirasçı olan müvekkillerin murislerine ait aracı kullanamadığını ve araçtan mahrum kaldığını, davacıların babalarını kaybetmelerindeki elem ve ızdırap tartışılmaz olup, davacılar yaşanan ani ölüm ile hayatlarındaki manevi desteklerini babalarını kaybettiklerini, bu nedenlerle davanın kabulü ile şimdilik 10,00 TL maddi tazminatın davalılardan, şimdilik 10,00 TL araç mahrumiyet bedelinin davalılar ... ve diğer davalı... ve Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'den, 100.000,00 TL olmak üzere toplam 400.000,00-TL manevi tazminatın davalı ... ve diğer davalı... ve Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile tüm yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini " talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı ... vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " maddi tazminat talebinin belirsiz alacak davası olarak açılmasının hukuka aykırı olduğunu, somut olayda davacı tarafından talep edilen bedelin hesap edilebilir bir alacak olduğunu, maddi zarara ilişkin bir bedel tespit edileceğin mümkün olduğundan belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, bu nedenle davanın usulden reddi gerektiğini, davacının zarara uğradığı iddia ettiği zaman ile dava ve talep ettikleri tarih arasında yasada öngörülen hak düşürücü ve zaman aşımı süreleri geçtiğini, davanın bu nedenle de usulden reddi gerektiğini, Ürgüp Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, olay ile ilgili olarak ceza mahkemesinde herhangi bir şekilde kusur oranına ilişkin rapor alınmadığını, sadece soruşturma aşamasında alınan bilirkişi raporu ile yetinildiğini, bu müvekkilin kusur durumunun değişmesinin muhtemel olduğunu, tanık beyanları dikkate alındığında müvekkil sürücü ...'nin kusursuz olacağı, kazanın oluşumuna sebebiyet veren müteveffanın aracı hızlı kullanması ve kamyon şoförünün yolu işgal edecek şekilde durması ve kamyondan çıkan egzozun yolun görüşünü etkileyecek şekilde olmasından dolayı olduğunu, yeniden kusur yönünden rapor aldırılması gerektiğini, manevi tazminat talebinin fahiş olduğunu, manevi tazminat talebinin günümüz şartlarına, tarafların sosyal ekonomik şartlarına uygun olmadığı gibi müvekkilin bilirkişilerce tespit edilen kusur durumuna da uygun olmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi ile yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini" talep etmiştir.
CEVAP : Davalı ... Sigorta A.Ş vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; "davacı tarafça dava öncesi müvekkil şirkete usulüne uygun bir başvuru yapılmadığını, müvekkil sigorta şirketine genel şartlarda belirtilen belgeler ile başvuru zorunluluğu olduğunu, davacı tarafça eksik eksik bilgi belge ile başvuru yapıldığını, ön şart olarak düzenlenmiş olan sigorta şirketine başvuru şartını tamamlamadığını, davacının davasını belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, müvekkil şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğunun kazanın poliçe vadesi içinde meydana gelmesi şartıyla poliçe teminat miktarı ile sınırlı olduğunu, müvekkil şirketin sorumluluğu sigortalısının kusuru ve poliçe limiti ile sınırlı olduğundan kazanın oluşumunda kusur oranlarının Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'ne sevki ile tespit edilmesi gerektiğini, araçta meydana gelen hasarın bilirkişi incelemesi ile tespiti gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber zarar hesabı yapılırken anlaşmalı tamirhane iskontosunun uygulanması gerektiğini ve hesabın kdv dahil edilmeden yapılması gerektiğini, faiz talebinin haksız olduğunu bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine " karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı... Ve Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin cevap dilekçesi dilekçesinde özetle; "Müvekkil şirketin otomotiv firması olduğunu, Sixt araç kiralama şirketinin Adana bayisi olduğunu, müvekkil adına kayıtlı ... plaka fiat marka 2023 Model aracı 24/08/2023 tarihinde ... tarafından kiralandığını, trafik kazası nedeniyle açılmış olunan ve tarafımızın davalı olarak gösterildiği işbu davayı pasif husumet yokluğu nedeniyle kabul etmediklerini, işbu davada taraf sıfatının bulunmadığını, ...'nın araç kiralama sözleşmesi ile müvekkil şirketten ... plakalı aracı kiraladığını, kiracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işletmekte olması ve araç üzerinde fiili hakimiyeti bulunması nedeniyle "işleten" olarak sorumlu tutulmadığını, davanın ...'ya ihbarı gerektiğini, kazaya konu araç ... tarafından ...'nin kullanımına verildiğini ve kullanımı sırasında davaya konu trafik kazasına karıştığını, müvekkilin aracının kullanılmaz hale geldiğini, müvekkilin asıl mağdur olduğunu, kusur oranının tespiti için dosyada keşif yapılması ve dosyanın adli tıp kurumuna gönderilmesi gerektiğini, manevi tazminat talebinin fahiş ve sebepsiz zenginleşmeye niteliğinde olduğunu, bu nedenlerle davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine " karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
... Sigorta A.Ş. ... plakalı araç ... plakalı aracın 24/08/2023 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, ... plakalı aracın 22/06/2023 başlangıç ve 22/06/2024 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.
SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davacının 24/08/2023 tarihinde trafik kazası geçirmesi nedeniyle yaralanmasından dolayı SGK tarafından davacıya rücua tabi maaş veya gelir bağlanıp bağlanmadığı sorulmuş, gelen yazı cevabıyla, kurum emeklisi olmaması sebebiyle geçici iş göremezlik ödeneği ödenmediği, kaza nedeniyle gelir ya da maaş bağlanmadığı görülmüştür.
Ürgüp Asliye Ceza Mahkemesinin... esas sayılı dosyasının ve Ürgüp 2. Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının ve Adana 10. Sulh Hukuk ... Esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden celp edildiği görüldü.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine, Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı'na, Kocasinan İlçe Emniyet Müdürlüğüne, Adana Vergi Dairesine, Ürgüp İlçe Emniyet Müdürlüğüne, İskenderun İlçe Emniyet Müdürlüğüne, ... Sigorta A.Ş'e yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.
Ürgüp İlçe Jandarma Komutanlığına yazılan müzekkereye cevap verildiği, kazaya ilişkin görüntülerin mahkememize gönderildiği görüldü.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Makine Mühendisi, Adli Trafik/ Otomotiv Değerleme bilirkişi ... p'ın 04/05/2025 tarihli raporunda özetle;
-Kaza olayının maddi hasarlı, yaralanmalı, ölümlü ve üç taraflı bir Trafik Kazası olduğu,
-Raporun 2. Maddesinde belirtildiği üzere kazadaki KÖK NEDEN; sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde ASLİ KUSURLU SAYILAN TRAFİK KURALLARINDAN ve aşağıda detaylıca bahsetmiş olduğu ilgili maddelerindeki hallerini ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, gündüz saatlerinde sürüş güzergahındaki araç trafiğini kontrol etmemiş, sürüş güzergahında sollama yasağına dikkat etmemiş, önünde seyreden aracı geçmek için manevra yaptığı esnada karşı şeritten bir araç gelip gelmediğini kontrol etmemiş, önündeki aracın egzos dumanından dolayı görüş yetersizliği olan bir yolda hatalı şekilde sollamaya kalkışmış, sollama yaparken karşıdan gelen araç ile olan mesafesini kontrol etmemiş, sollama yapmadan ve şerit değiştirmeden önce karşı şeritteki aracın emniyetle geçişini beklememiş, sollama esnasında araç hızını ayarlayamamış, aracının doğrultu değiştirme manevrasını hatalını yapmış, trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, yaşı itibari ile öngörme, yetenek ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle ... plakalı araç sürücüsü ...' nin meydana gelen trafik kazasında TAMAMEN SORUMLU OLDUĞU,
-Raporun 3. Maddesinde detaylıca belirtildiği üzere;
-... plakalı araç sürücüsü ...' ün,
-... plakalı araç sürücüsü ... 'ın kaza olayında bir ihmallerinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmedikleri,
-Raporun 4. Maddesinde belirtildiği üzere; araçların teknik donanımlarından kaynaklanan bir problemin tespit edilemediği, kazanın ... plakalı araç sürücüsünün şahsi dikkatsizlikleri ve kural ihlalleri sonucunda ortaya çıktığı, bu nedenle ... plakalı araç sahibi... Ve Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.'nin kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği,
-Kazanın meydana geldiği yolda trafik işaretlemesi ve yola bağlı bir problemin tespit edilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle Karayolundan sorumlu kurum veya kuruluşun hizmet eksikliği ve sorumluluğunun bulunmadığı,
-Kaza olayının yaşanmasında başkaca kişi ya da kişilerin etkilerinin olmadığı,
-Dava konusu araç için 24.08.2023 olay tarihi itibarıyla İkame Araç Bedelinin 5.250TL olduğu,
-Dava konusu araç için 24.08.2023 olay tarihi itibarıyla Araç Zarar Tutarının 180.000TL olduğu,
-Dava konusu araç üzerindeki hasarlı parçaların durumları dikkate alındığında 24.08.2023 olay tarihi itibariyle hasarlı aracın yedek parça ve işçilik onarım maliyetinin üzerinde olduğu, aracın onarımının mümkün olduğu ancak ekonomik olmayacağı, onarım esnasında motorda, elektronik aksamlarda, alt düzende, kaporta ve şase aksamında ve şanzımanda ilave masraflar çıkabileceği ihtimali düşünülmesi ile araca PERT TOTAL işlemi yapılmasının uygun olacağı,
kanaatini bildirir raporunu sunmuştur.
Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı ve davalı... Ve Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin vekillerinin beyan/itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davacı vekilinin 18/09/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı taraflara tebliğ edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Davacı taraf 24/08/2023 günü davalı ... sevk ve idaresindeki ve davalı sigorta şirketinde ZMSS poliçesi bulunan ... plakalı aracın Murisleri ...'e ait ... plakalı araca çarpması sonucu trafik kazası meydana geldiğini, kazada Muris ...'ün vefat ettiğini, kazada aracın pert olup olmadığının tespiti ile pert olan araç rayiiç bedelini, ikame araç bedelinin ve her bir davacı yönünden 100.000'er TL olmak üzere 400.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep ettikleri görülmüştür.
Sigorta poliçesi incelenmesinde, ... plakalı aracın kaza tarihinde araç başına 120.00 TL limit ile davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesinin bulunduğu ve araç sürücü ve araç sürücüsünün davalı ..., malikin ise davalı Mıçı otomotiv olduğu ... aracın ise davacılar murisi ...'e ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.
KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının değerlendirmesinde;
Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Dosya içesindeki bilgi ve belgelerden davacı tarafın dava açılmadan önce davalı sigorta şirketine başvurduğu anlaşılmıştır.
Zamanaşımı def'inin değerlendirmesinde;
Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK m. 72 haksız fiil nedeniyle tazminat davasının zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, herhalde zararı doğuran olayın gerçekleşmesinden itibaren on yıllık sürede zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmiştir. Ancak, haksız fiil aynı zamanda suç teşkil eden bir eylem ise ve Ceza Kanunu’nda daha uzun zamanaşımı süresi öngörülmüşse haksız fiil sorumluluğunda bu (uzamış) ceza zamanaşımı süreleri uygulanır. Uzamış (ceza) zamanaşımının başlangıcı olay tarihidir, zarar ve failin öğrenilmemesi önem taşımaz. Ceza zamanışımı süresi dolmuş ise on yıllık hak düşürücü süre içinde olmak kaydıyla zararın (gelişen durumun sona ermesinden itibaren) ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık süre içinde de dava açılabileceği düzenlenmiştir. Somut olayda bu davanın12/06/2024 tarihinde açıldığı, kazanın ise 24/08/2023 tarihinde olduğu, 2918 sayılı KTK'nın 109/1-4 maddeleri gereğince, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza günüden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı, söz konusu iş bu davada taksirle ölüme neden olma söz konusu olduğu için ceza zaman aşımına tabi olması karşısında anılan sürenin dolmadığı anlaşılmakla zamanaşımı itirazı reddedilmiştir.
-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,
Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, pert bedeli ve ikame araç bedeli noktasında rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı, ceza dosyasında alınan kusur raporu ve mahkememizce alınan bilirkişi raporu uyarınca, kazanın 24/08/2023 günü meydana gelen kazada davalı Araç Sürücüsü ...'nin aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmediği, gündüz saatlerinde sürüş güzergahındaki araç trafiğini kontrol etmediği, sürüş güzergahında sollama yasağına dikkat etmediği, önünde seyreden aracı geçmek için manevra yaptığı esnada karşı şeritten bir araç gelip gelmediğini kontrol etmediği, önündeki aracın egzos dumanından dolayı görüş yetersizliği olan bir yolda hatalı şekilde sollamaya kalkıştığı, sollama yaparken karşıdan gelen araç ile olan mesafesini kontrol etmediği, sollama yapmadan ve şerit değiştirmeden önce karşı şeritteki aracın emniyetle geçişini beklemediği, sollama esnasında araç hızını ayarlayamadığı, aracının doğrultu değiştirme manevrasını hatalını yaptığı ve KTK. 46/1-a,b,c, h, 52/1-b,54/1-b1.2. Ve 84/1-e,f,g maddelerinde belirtilen asli kuralları ihlal ettiği ve kazanın oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.
- Hasara ait değerlendirmede;
Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, kazalı aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu birlikte irdelenmek suretiyle, kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise, hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli indirilmek suretiyle davacının gerçek zararının tespiti yapılır.
Bilirkişi raporu uyarınca ... plakalı aracın kaza tarihindeki piyasa rayiç değerinin 195.000 TL olduğu, 24/08/2023 tarihindeki kazada hasar dosyasındaki ekspertiz raporu kazayla uyumlu olduğu, ve onarım bedelinin 266.280,00 TL olduğu, buna göre onarımının ekonomik olmadığı, pert-total uygulamasının doğru karar olduğu, sovtaj (hasarlı haldeki araç bedeli) bedelinin 300.000 TL'nin uygun olduğu, bakiye hasar bedelinin (Bakiye Hasar Bedeli = Hasarsız Araç Rayiç Bedeli - Sovtaj Bedeli formülü ile yapılan hesaplama sonucunda 195.000,00 TL- 15.000.00 TL = 180.000TL olduğu anlaşılmıştır.
-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;
Davaya konu kaza nedeniyle aracın pert total işlemine tabi olduğundan söz konusu zararın davacı tarafın aracıyla aynı vasıfta ikame aracın satın alınması için geçecek makul süre belirlenerek ve davacı tarafın bu süre içinde kendi aracını kullanmış olması halinde yapacağı yakıt, amortisman payı vs. gibi zorunlu giderleri mahsup edilerek ikame araç bedelinin tespiti gerekmektedir.
Davaya konu aracın pert total işlemine tabi olması nedeniyle aracın satın alınması için gerekli makul sürenin 15 gün olduğu ve günlük kiralama bedelinin de 350,00 TL olduğu buna göre ikame araç zararının 5.250,00 TL olduğu tespit edilmiş bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmeler dosya kapsamına uygun hüküm kurmaya elverişli bulunmuştur.
Müteselsil sorumluluğu ilişkin değerlendirmede;
Müteselsil sorumluluğa ilişkin hukuki sonuçlar 6098 sayılı Kanun'un 61, 62, 106, 155, 162, 163, 166, 168. maddelerinde düzenlenmiştir. 6098 sayılı Kanun hükümleri uyarınca müteselsil sorumluluğun hukuki sonuçları vardır.
Müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur. (6098 sayılı Kanun 162/1) Borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder. (6098 sayılı Kanun 163/2)
Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir. (6098 sayılı Kanun 163/1)
Borçlulardan birinin yaptığı ödeme kadar, müteselsil sorumluların alacaklıya karşı sorumlu oldukları toplam miktar eksilmiş olur. (6098 sayılı kanun 166/1) Borcun tamamı borçlulardan biri tarafından ödenirse, diğer borçlular da alacaklıya karşı borçtan kurtulur. Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra anlaşması, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun borca katılma payı oranında borçtan kurtarır. (6098 sayılı Kanun 166/3) Müteselsil borçlu, alacaklıyı tatmin ettiği oranda diğer müteselsil borçlulara karşı alacaklının halefi olur (6098 sayılı Kanun 168/1) ve alacaklının hakları ona geçer. Borçlu yalnızca kendi payına düşen kısmı ödemişse, diğer müteselsil borçluya rücu edemez.
Davalı... tarafından aracın kiralık araç olduğu, bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığı ileri sürülmüş olsa da dava konusu aracın 24/08/2023 -26/08/2023 tarihleri arasında kiraya verildiği , uzun süreli araç kiralamanın söz konusu olmadığı bu nedenle işleten sıfatıyla sorumluluğunun devam ettiği anlaşılmıştır.
Eldeki davada davalılar arasında müteselsil sorumluluk söz konusudur.
- Manevi tazminata dair değerlendirmede;
Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Hakim, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda hakimin, hukuk ve adalete uygun karar vereceği TMK'nun 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.
Somut olayda, tarafların sosyo- ekonomik durumu, kazanın meydana geliş şekli ve dava konusu kazanın meydana gelmesinde kusur durumu, davacıların babalarının ölümü nedeniyle çektikleri ızdırap ve yukarıda açıklanan kıstaslar çerçevesinde değerlendirme yapılmış olup talep edilen manevi tazminat miktarının fahiş olmadığı, dosya kapsamına uygun olduğu dikkate alınarak müteveffa ...'ün ölümü nedeniyle davacıların manevi tazminat taleplerinin kabulü ile her bir davacı için 100.000,00 TL manevi tazminatın uygun olduğu değerlendirilmiştir.
- Faize ait değerlendirmede;
2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.
Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları , "Sigortacı, işbu poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafık Kanununa ve Umumi Hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder. İşbu sigorta, sigorta ettirenin haksız taleplere karşı müdafaasını da temin edeceği... " öngörülmüştür.
Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.
Anılan açıklamalar uyarınca davalı sigorta şirketine yapılan başvuruda araçruhsatının bulunmadığı bu nedenle başvurunun usulüne uygun olmadığı anlaşılmakla sigorta şirketi yönünden arabuluculuk başvuru tarihi olan 05/04/2024 tarihi temerrüt tarihi olarak dikkate alınmış, davalı gerçek kişi ve işleten... yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir. Kazaya karışan hususi nitelikte olduğundan yasal faiz uygulanmıştır.
Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;
Dosya kapsamındaki tüm deliller ve yukarıda yapılan izahatlar karşısında; maddi tazminat talebi yönünden davanın kabulü ile;180.00.00 TL araç pert bedeli 5.250,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere 185.250,00 TL'nin (davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçedeki 120.000,00TL limitle sınırlı olmak üzere) davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden temerrüt tarihi olan 05/04/2024 (arabulucuya başvuru tarihi) tarihinden, davalı ... ve...... Ltd. Şti yönünden kaza tarihi olan 24/08/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara eşit paylarda ödenmesine, manevi tazminat talebinin kabulü ile her bir davacı yönünden 100.000.00 TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24/08/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve...... Ltd. Şti'den tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmesi
gerektiği görüş ve kanaatine varılmıştır.
-Arabuluculuk ücretine ilişkin değerlendirmede;
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 06.12.20218 tarihinde eklenen 5/A maddesi ile; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.
Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26.04.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesinde yapılan değişiklik ile;" zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.
Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır. Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasında "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.
Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.
Yukarıda açıklandığı üzere, trafik kazası sonucu davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği gözetilerek arabuluculuk masrafları davacı üzerinde bırakılmıştır. (Bkz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi Esas, Karar sayılı ilamı)
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Maddi tazminat talebi yönünden davanın kabulü ile;180.00.00 TL araç pert bedeli 5.250,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere 185.250,00 TL'nin (davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçedeki 120.000,00TL limitle sınırlı olmak üzere) davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden temerrüt tarihi olan 05/04/2024 (arabulucuya başvuru tarihi) tarihinden, davalı ... ve...... Ltd. Şti yönünden kaza tarihi olan 24/08/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara eşit paylarda ödenmesine,
2-Manevi tazminat talebinin kabulü ile her bir davacı yönünden 100.000.00 TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24/08/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve...... Ltd. Şti'den tahsili ile davacılara ödenmesine,
3-Maddi tazminat talebinin kabul edilen kısmı yönünden; 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 12.654,43-TL karar ve ilam harcından davacı tarafından peşin yatırılan 1.366,27-TL peşin harç, 632,69-TL tamamlama harcı toplamı 1.998,96-TL'nin mahsubu ile bakiye 10.655,47-TL harcın davalılardan (davalı ... Sigorta A.Ş.'nin 6.902,32-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla) müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Manevi tazminat talebinin kabul edilen kısmı yönünden; 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 27.324,00 -TL karar ve ilam harcının davalı... Ve Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.000,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
7-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvurma harcı, 1.366,27-TL peşin harç, 632,69-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 2.426,56-TL harcın davalılardan (davalı ... Sigorta A.Ş.'nin 497,54-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla) müştereken ve müteselsilen alınarak alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan; bilirkişi, posta, müzekkere, tebligat, elektronik tebligat ve kep reddiyat gideri olmak üzere toplam 6.230,50-TL yargılama giderinin davalılardan (davalı ... Sigorta A.Ş.'nin 1.277,50-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla) müştereken ve müteselsilen alınarak alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı taraflarca yapılan yargılama giderleri ve yargılama harçlarının kendi üzerinde bırakılmasına,
10-Maddi tazminat talebinin kabul edilen kısmı yönünden: karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
11-Manevi tazminat talebinin kabul edilen kısmı yönünden: karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 64.000,00-TL vekalet ücretinin davalı... Ve Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak kendisini vekille temsil eden davacıya ödenmesine,
12-Kararın mahiyeti gereği davalı taraflar lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
13-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
14-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekili ve davalılar vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nın 341/1. maddesi uyarınca 2 haftalık yasal süre içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/12/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
TASHİH ŞERHİ
Her ne kadar mahkememizin 18/12/2025 tarihli duruşmasının hüküm bölümünün 1 numaralı bendinde "1-Maddi tazminat talebi yönünden davanın kabulü ile;180.00.00 TL araç pert bedeli 5.250,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere 185.250,00 TL'nin (davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçedeki 120.000,00TL limitle sınırlı olmak üzere) davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden temerrüt tarihi olan 05/04/2024 (arabulucuya başvuru tarihi) tarihinden, davalı ... ve...... Ltd. Şti yönünden kaza tarihi olan 24/08/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara eşit paylarda ödenmesine, " denilmiş ise de sehven 180.00.00 TL yazıldığı anlaşılmakla;
Hüküm kısmının 1. bendinin "1-Maddi tazminat talebi yönünden davanın kabulü ile;180.000,00-TL araç pert bedeli 5.250,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere 185.250,00 TL'nin (davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçedeki 120.000,00TL limitle sınırlı olmak üzere) davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden temerrüt tarihi olan 05/04/2024 (arabulucuya başvuru tarihi) tarihinden, davalı ... ve...... Ltd. Şti yönünden kaza tarihi olan 24/08/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara eşit paylarda ödenmesine," şeklinde düzeltilmesine ve işbu tashih şerhinin gerekçeli kararın eki sayılmasına karar verildi.18/12/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır