T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas -...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO :...
KARAR NO :...
HAKİM :...
KATİP :...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2- ...
DAVA : Tazminat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ :...
KARAR TARİHİ :...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :...
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ... Emlak, ülke genelinde kamu kurum ve kuruluşlarına belirli dönemlerde araç kiralayan, sektörün ileri gelen kiralama şirketi olduğunu, ... Otomotiv ise ... marka araçların üretimini ve satışını yapan ülkenin ileri gelen şirketi olduğunu, davalı ... Motorlu Araçların ise ... marka araçların satışını yapan Kayseri'de bulunan bayi olduğunu, davacı yine kamu kurumuna araç kiralamak amacıyla 24/10/2022'de Kadirli 2.Noterliğinde yapılan satış sözleşmesi gereğince davalılardan ... plakalı, ... marka, Transit MCA I 440E Camlı Van (1+1) ECOBL tipli 2022 model aracı satın aldığını, bu uğurda davalı ... Motorlu Araçlar 13/10/2022 tarihli, 630.000-TL bedelli faturayı düzenlediğini, davacı davalılardan aracı satın aldıktan sonra 04/07/2022 tarihli, ...sayılı ihalesi gereğince 01/09/2022-2024 tarihleri arasında şoförlü olarak Kahramanmaraş Belediyesine kiraladığını, davacıya ait aracın çalışmadığının/ arıza yaptığının bilgisinin edilmesi üzerine derhal/hemen ... marka araçların Kahramanmaraş'taki yetkili servisi dava dışı ... Tic. A.Ş.'ye götürüldüğünü, arıza için kayıt işlemleri yapıldığını, garanti süresinin devam etmesi nedeniyle ... Otomotiv'e arızanın ihbarının yapıldığını, akabinde yetkili servis tarafından sözlü olarak aracın üretiminden kaynaklanan motor arızasının tespit edildiğini, garanti prosedürünün uygulanacağını, araçta meydana gelen motor arızasının onarılması için yedek parçaların sipariş verildiğini, arızanın yetkili servis tarafından garanti prosedürü gereğince ücretsiz olarak onarılacağının (yedek parça ve işçilik bedeli ödenmeksizin) belirtildiğini, davacıya ait aracın yedek parçalarının gelmesi üzerine dava dışı yetkili servis tarafından onarımın tamamlanması üzerine davacının aracını 27/07/2023 tarihinde/ tam 86 gün sonra aracını teslim aldığını, akabinde davacı tarafından davaya konu aracın 04/07/2022 tarihli, 2022/324662 sayılı ihalesi gereğince 01/09/2022-2024 tarihleri arasında şoförlü olarak Kahramanmaraş Belediyesine kiralanmış olması nedeniyle ve kamu hizmetinin aksamaması amacıyla dava dışı araç kiralama işi yapan ... Taşımacılık Taahhüt Turizm Temizlik San Ve Tic. Ltd Şti'den aynı marka ve modellerde araç kiralandığını, davacının aracı yetkili servise teslim ettiği tarihten teslim aldığı 27/07/2023 tarihine/ 86 güne kadar aracını kullanamadığını, bu uğurda da anılan sözleşme gereğince anılan araç kiralama şirketinden 20/10/2023 tarih, ... fatura numaralı, 154.800TL bedelli faturasını ödemek zorunda kaldığını beyanla davanın kabulüne, davacıya ait aracın gizli ayıplı olması nedeniyle misliyle değiştirilmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 1,00-TL araç kiralama bedeli, hak mahrumiyeti bedelinin hasar tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan alınarak taraflarına verilmesine, terditli davanın kabulüne, ilk talebin kabul görmemesi halinde terditli olarak fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla 1,00-TL gerçek değer kaybı bedelinin hasar tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan alınarak taraflarına verilmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalılara tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ... Otomotiv San. A.Ş.'nin davacı ile arasında herhangi bir satım akdi bulunmadığını, diğer yandan, satıcı ile üretici ya da ithalatçının müteselsil sorumluluğunun sadece 6502 sayılı Kanun'da tüketiciler lehine düzenlendiğini, dava konusu uyuşmazlıkta 6502 sayılı Kanunun uygulama alanı bulamayacağını, ayrıca, anılan müvekkili ile davacı arasında herhangi bir hizmet akdi de bulunmadığını, bu itibarla, imalatçı olan müvekkili firmanın müteselsil sorumluluğuna gidilemeyeceğinden, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, dava konusu aracın satıcısının, müvekkili şirket ... Otomotiv San. A.Ş olmadığını, müvekkilinin dava konusu aracın satış işlemine taraf olmadığını, maldaki ayıp iddiasından dolayı sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığını, davacının terditli talepte bulunmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, dava konusu ayıp olarak nitelendirilebilecek maddi bir hasar ya da eksikliğin söz konusu olmadığını beyanla öncelikle husumet nedeniyle, mahkeme aksi kanaatte ise esasa ilişkin nedenlerle haksız ve hukuka aykırı olarak açılan iş bu davanın reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
... plakalı aracın kayıt maliklerinin kim olduğun, ilgili kayıt ve belgeler dosya arasına alınmıştır.
Kemak Makine Tic. A.Ş.'ye ve ... Otosan A.Ş'ye müzekkere yazılarak ... plakalı aracın tüm servis kayıtlarının giriş çıkış, hasar, onarım, değişen listesinin gönderilmesi istenilmiş, gelen yazı cevabı ile araç geçmişi iş emirleri kayıtlarının gönderildiği görülmüştür.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak ... plakalı aracın trafiğe çıktığı tarihten bu yana tramer kayıtları ve ilgili belgeleri celp edilmiştir.
Kahramanmaraş Belediye Başkanlığı'na müzekkere yazılarak, ... plakalı aracın 04/07/2022 tarihli ... sayılı ihalesi gereğince 01/09/2022-2024 tarihleri arasında şoförlü olarak kiralanıp kiralanmadığı, kiralanmışsa buna ilişkin tüm belgelerin gönderilmesi, ... plakalı aracın hangi tarihler arasında kiralık olarak bulunduğu, aracın arızalanması nedeniyle yerine yeni bir araç verilip verilmediğinin araştırılarak ilgili tüm evrakların mahkememize gönderilmesi istenilmiş, 01/02/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Kadirli Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak, dava konusu faturanın davacı ... Emlak Otomotiv Taşımacılık İnşaat Temizlik Orman Ürünleri Turizm Ticaret Limited Şirketi tarafından form bilanço satım (BS), belgelerinde ve sair beyan ve belgelerde kullanılıp kullanılmadığı sorulmuş, ilgili kayıt ve belgeler celp edilmiştir.
... Otomotiv San. A.Ş.'ye müzekkere yazılarak araca ilişkin servis iş emirleri ve dava konusu aracın Garanti ve Servis Kılavuzu ile Kullanıcı El Kitabı celp edilmiştir.
... Motorlu Araçlar Tic. ve San. A.Ş.'ye müzekkere yazılarak araca ilişkin servis iş emirlerinin gönderilmesi istenilmiş, gelen yazı cevabıyla, aracın servis girişinin bulunmadığı, araca yapılan işlemlere ait serviste herhangi bir iş emrinin açılmadığı görülmüştür.
Adana İl Emniyet Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... plakalı aracın araç takyidat, muayene ve trafik para cezasına ilişkin bilgileri celp edilmiştir.
Adana Vergi Dairesi'ne (Defterdarlığı'na) müzekkere yazılarak ... plakalı araca ait borç kaydının olup olmadığı hususu araştırılmış, gelen yazı cevabıyla, 01/10/2024 itibariyle vadesi geçmiş vergi borcunun bulunmadığı anlaşılmıştır.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, otomotiv mühendisleri ...ve... ile muhasebeci-mali müşavir bilirkişi 31/01/2025 tarihli raporunda özetle;
- Dava konusu araçtaki motor arızasının ayıplı bir durum olduğu, ayıbın basit bir gözden geçirme ile tespit edilebilecek bir arıza olmadığı, ayıpların aracın satış öncesinde araçta var olduğunun yüksek muhtemel olduğu ve ayıpların gizli ayıp şeklinde olduğu,
- Sıfır bir araçtaki yukarıda tespit edien arızaların kalıcı olarak giderilmesinin pek mümkün olmadığının anlaşıldığı, buna istinaden dava konusu aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi koşullarının yüksek muhtemel bulunduğu,
-Aracın sıfır kilometrede ayıpsız misli talep etmenin davacılara sağladığı faydanın; ayıpsız bir araç almak, kullanıcının beklediği performansı ve güvenliği sağlayacağı, kullanıcıya garanti süresi boyunca daha fazla güvence sağlayacağı, araçta değer kaybını önleyeceği, kullanıcının rahat ve güvenli bir şekilde araç kullanmasını sağlayacağı,
-Araçtaki hasarın motor ve buna bağlı bileşenlerde olması nedeni ile, hasarın araç değerinin büyük bir kısmını oluşturduğu ve durumun önemli bir orantısızlık oluşturduğu, arızaların sürekli olarak devam etmesi ve farklı arızaları da beraberinde getirmesinin anlaşıldığı, buna istinaden zararların çok daha büyük olabileceği ve faydalarla orantısız hale gelebileceği, bunun sonucunda araçta değer kaybı talebinin hakkaniyete uygun olmayacağı,
-Aracın çalışmadığı 10 gün için kira kaybının 2.790 TL olarak hesaplandığı, araç arızası nedeniyle yapıldığı anlaşılan araç kiralamasına ilişkin davacı şirketin toplam 154.800,00 TL’lik ek maliyete katlandığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. Raporun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin beyan dilekçesi, davalılar vekilinin itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.
Davacı vekilinin 12/05/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu, harcını tamamladığı, ıslah dilekçesinin davalılar vekiline tebliğ edildiği, ıslaha karşı davalılar vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, ticari satıma konu aracın gizli ayıplı olduğundan bahisle ayıpsız misliyle değiştirilmesi ve araç mahrumiyet bedeli, bu olmadığı taktirde değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli istemlerine ilişkindir.
Dava konusu ... marka, 20202 model, Transit MCA I 440 E Camlı Van (1+1) ECOBL tipli aracın davalı ... Otomotiv San. Ve Tic. A.Ş. tarafından üretildiği, davalı ... Motorlu Araçlar Tic. Ve San. A.Ş tarafından davacıya satıldığı tarafların kabulündedir.
6545 sayılı Kanun gereğince dava değeri itibariyle işbu davanın yargılaması tek hakim tarafından yapılmıştır.
Dosya kapsamı itibarı ile davacıların tacir olduğu ve davaya konu aracı ticari ve mesleki amaçla satın aldıkları ve satımın da ticari nitelikli bir satım olduğu olduğu gözetilmek suretiyle somut olaya Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Satıcının ayıptan sorumluluğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 219-231. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Ayıp kavramının tanımı kanunda tam olarak bulunmamakla birlikte, ayıptan sorumluluk halleri bu maddelerde hüküm altına alınmıştır. Ayıp kavramı hakkındaki genel tanım, sözleşme gereği edimin taşıması gereken nitelik ile mevcut nitelik arasındaki fark şeklindedir.
TBK'nun 219. maddesinde sözleşmeye aykırılık halinde iki ayrı durum mevcuttur. Bunların ilki, satıcının alıcıya birtakım nitelikler bildirmesi ve bu niteliklerin söz konusu şeyde bulunmamasıdır. İkincisi ise sözleşme konusu şeyden beklenen faydayı azaltan veya ortadan kaldıran durumların mevcut olmasıdır. Buna dürüstlük kuralı çerçevesinde karar verilmektedir. Alıcının beklediği faydanın dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Burada objektif değer baz alınır. Satıcı, sözleşmede taahhüt ettiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.
Satışa sunulan bir ürünün (aracın) ambalajında etiketinde tanıtma ve kullanma kılavuzunda ürünle ilgili reklam ve ilanlarda veya taraflar arasında kurulan sözleşmede, satıcı tarafından belirtilen hususların ve özelliklerin üründe bulunmaması veya tahsis ya da kullanım amacı bakımından malın değerinin veya müşterinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler ayıp sayılır. Bu eksiklikleri taşıyan mal ve ürünler ise ayıplı mal sayılır (TBK m. 219). TBK'nun 221. maddesine göre satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
Satıcının ayıptan sorumluluğunun doğması için aranan şartlar:
a) Ortada bir ayıp bulunmalıdır.
Ayıp; maddi, ekonomik veya hukuki olabilir. Satılanın yırtık, bozuk, kırık, lekeli olması gibi haller maddi ayıp teşkil eder. Hukuki ayıp ise, satılanın değerini ve ondan beklenen faydaları etkileyen eksikliklerdir. Satıcının bildirimi yoksa fakat eşyanın niteliği gereği, eşyadan beklenen bir fayda varsa, dürüstlük kuralı çerçevesinde beklenen bu faydanın sağlanamaması durumunda ayıptan bahsedilebilir.
b) Satılandaki ayıp önemli olmalıdır.
Ayıp sonucunda, söz konusu şeyin değerinin veya elverişliliğinin önemli şekilde azalması veya tamamen ortadan kalkması gereklidir. Bu gibi durumlarda, satılan şeydeki ayıp önem kazanmış olur. Önemsiz ayıplardan dolayı satıcı sorumlu tutulamaz.
c) Alıcı malın ayıplı olduğunu bilmiyor olmalıdır.
Bu konu, TBK'nun 222. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, “Satıcı, satış sözleşmesinin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplardan sorumlu değildir. Satıcı, alıcının satılanı yeterince gözden geçirmekle görebileceği ayıplardan da, ancak böyle bir ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse olur.” Böylece alıcı, sözleşmenin kurulması esnasında ayıpları biliyorsa, bunları kabul etmiş sayılır ve satıcı ayıptan sorumlu olmaz. Ancak bunların gerçekleşebilmesi için, alıcının sözleşmeden önce, satın aldığı şeyi gözden geçirme imkânını bulabilmesi gereklidir . Burada gözden geçirmeden kasıt, olağan bir muayenedir.
Alıcının satın aldığı şeyde, dikkatli özeni gösterseydi fark edebileceği ayıplardan da satıcı sorumlu değildir. Alıcının, malın ayıplı olduğunu bilmiyor olması gerekmektedir. Gizli ayıplarda, alıcının malın ayıplı olduğunu bilmesi mümkün değildir. Olağan gözden geçirme, malın alınırken kabaca gözden geçirilmesidir. İlk bakışta görülebilecek olan ayıplar mevcutsa, satıcının ayrıca bunu üstlenmesine gerek yoktur. Bu gibi durumlarda, sorumluluk aranmaz.
d) Ayıptan sorumluluk sözleşme ile kaldırılmıyor olmalıdır
e) Alıcı ayıbı kabul etmemiş olmalıdır
f) Alıcı ayıptan doğan sorumluluk hükümlerinden yararlanabilmek için kanunun kendisine yüklediği külfetleri yerine getirmiş olmalıdır
Alıcıya kanunen yüklenen külfetler, satılanı gözden geçirme ve varlığı iddia edilen ayıpları satıcıya bildirme külfetleridir. Alıcı, satın aldığı malı gözden geçirmek ve herhangi bir ayıp halinde de bunu satıcıya bildirmek zorundadır. Bu zorunluluklar TBK'nun 223. maddesinde düzenlenmiştir. TBK'nun 223. maddesine göre, “Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.” Burada kesin bir süre belirlenmemiştir, ancak alıcı ayıbı en kısa sürede bildirmekle yükümlüdür.
Tacirler arası ticari satımlarda, satılanın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli değilse, alıcı teslimden itibaren 8 gün, diğer hallerde ise 2 gün içinde satılanın gözden geçirilmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu hüküm 6102 Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir. TTK'nun 23/1.c maddesine göre, “Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanunu’nun 223’üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.” TBK'nun 225. maddesine göre, satıcının ağır kusurlu olması halinde ayıbın kendisine zamanında bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacaktır. Aynı hüküm, satıcılığı meslek edinmiş kişiler için de geçerlidir. Sözleşmenin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplar nedeni ile satıcı sorumlu olmaz. Satıcı daha uzun bir süre için sorumluluk üstlenmemiş ise ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, müşteriye teslim tarihinden itibaren 2 (iki) yıllık zaman aşımına tabidir (TBK m.231). Ancak satılan malın ayıbı satıcının ağır kusuru veya hilesi ile gizlenmişse satıcı iki yıllık zaman aşımı süresinden yararlanamaz. (TBK m.231/2). Ürün birden fazla parçadan ibaret ise, ayıplı parçanın yokluğu, diğer parçaların kullanımını etkiliyorsa, ayıbın tüm ürünü kapsadığı kabul edilir. Satıcı veya üretici tarafından ihtiyari veya zorunlu garanti kapsamında ayıp nedeni ile sorumluluk konusunda daha uzun bir süre kararlaştırılabilir.
Alıcı, satılanın durumunu gecikmeksizin usulüne göre tespit ettirmekle yükümlüdür. Bunu yaptırmazsa, ileri sürdüğü ayıbın, satılanın kendisine ulaştığı zamanda var olduğunu ispat yükü alıcıya düşer.
Bir sözleşmede ayıbın şartları mevcut ise ve alıcı da kendisinden beklenen külfetleri yerine getirmişse, bu durumda alıcı TBK'nun 227. maddesinde kendisine tanınan haklardan birini kullanabilir. Bu haklar; sözleşmeden dönme, bedelde indirim talebi, satılanın ücretsiz onarımı talebi, imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesi talebidir (Kaynakça: ARAL, Fahrettin, Borçlar Hukuku (Özel Borç İlişkileri), 8. Baskı, Ankara, 2009- YAVUZ, Cevdet, Borçlar Hukuku Dersleri (Özel H, 9. Baskı, İstanbul, 2011).
Somut olayda satıcı ... Motorlu....A.Ş ayıbın varlığını bilmese bile onlardan sorumlu olacağı ayıp nedeniyle oluşan zarardan sorumludur.
Davalı üretici firma ise, Yargıtay HGK 27.11.1996 gün 1996/4-588 esas ve 1996/831 karar, 13.02.2002 gün 2002/4-114 esas ve 2002/84 karar, 15.04.2011 gün 2011/4-58 esas ve 2011/176 karar sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, üretici ile alıcı arasında bir sözleşme ilişkisi yoktur. Ancak öğretide ve uygulamada üretici ile zarar gören arasında böyle bir bağ olmasa bile üreticinin sözleşme dışı sorumlu tutulabileceği, Türk Hukukunda üreticinin sorumluluğuna ilişkin özel bir sorumluluk düzenlenmemişse de (Yasa koyucu bu konudaki yasa boşluğunu görerek 12.03.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile üreticinin sorumluluğu hüküm altına alınmış ve bu konudaki yasa boşluğu giderilmiştir.) 6098 sayılı TBK’nın 49. maddesinin 1. fıkrasındaki hükmün uygulanabileceği kabul edilmiştir. Bu madde hükmü uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Üreticinin buradaki sorumluluğu kusur sorumluluğudur. Üretici bulunduğu faaliyet gereği hukuk düzenince gerekli olan ve kendisinden beklenebilen tüm özeni göstermesi, önleyici tedbirler alması gerekir.
Üreticinin sorumlu tutulabilmesi için taraflar arasında akdi ilişki bulunması da zorunlu değildir. Üretici TBK’nun 49. madde hükmü uyarınca meydana gelen haksız fiilden sorumludur. Ürün ile üretici (Üreticinin fiili ile üründeki ayıp nedeniyle meydana gelen zarar.) arasında uygun illiyet bağı bulunduğu takdirde üretici meydana gelen zararı tazminle yükümlüdür.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 16.04.2015 gün, 2014/8733 esas ve 2015/5518 karar, 16.03.2011 gün 2010/9917 esas ve 2011/3356 karar, 11.10.2016 gün 2016/4075 esas ve 2016/13270 karar, 11. Hukuk Dairesi’nin 05.03.2014 gün 2014/1814 esas ve 2014/2165 karar, 23.10.2014 gün 2013/14654 esas ve 2014/16363 karar, 4 Hukuk Dairesi’nin 11.04.2000 gün, 2000/517 esas ve 2000/3348 karar, 27.03.1995 gün 6256 esas 2596 karar sayılı kararlarında da üreticinin ayıplı maldan dolayı meydana gelen zarardan sorumlu olduğu belirtilmiştir.
TBK 219. maddesinde satıcı bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumlu olacağı hüküm altına alınmıştır. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2015/1900 E., 2016/7367 K. Sayılı ilamında bu husus ayrıca zikredilmiştir.)
TBK'nun 227/3 maddesi uyarınca alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir. Bu noktada ise tazminat miktarının ne suretle tespit edileceği hususu gündeme gelir.
Bu konuda herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, gerçek anlamda zarar, mal varlığının irade dışı azalmasına neden olan zarar verici olaydan sonraki durumu ile bu olay gerçekleşmiş olmasaydı bulunacağı durum arasındaki fark olarak ortaya çıkan maddî zarardır ve sözleşmeye aykırılık, eksik veya ayıplı işler nedenleri ile ortaya çıkan bedel farkının (semen tenzilinin) ödetilmesi davalarında, indirime konu edilecek miktarın tespiti için doktrinde, “mutlak metot”, “nispi metot” ve “tazminat metodu” adıyla bilinen değişik görüşler mevcut olmakla birlikte, somut olayda uygulanması gereken yöntem, Yargıtay uygulamaları ile de yerleşmiş bulunan “nispi metot” olarak adlandırılan hesaplama yöntemidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26/03/2003 günlü ve 2003/19-184 Esas 2003/200 Karar sayılı ve 28.02.2018 tarihli ve 2017/13-603 E., 2018/414 K. sayılı emsal ilamında açıklandığı üzere satış bedelinden nisbi yöntem çerçevesinde indirilmesi gereken miktarın hesaplanması için öncelikle fatura (satış) tarihi itibari ile satılan aracın ayıplı ve ayıpsız bedellerinin ayrı ayrı belirlenmesi, taraflarca kararlaştırılan ve satış faturasında yazılı satış bedeli ile ayıplı değerin çarpılması sureti ile elde edilecek rakamın malın ayıpsız değerine bölünmek sureti ile ödenecek satış bedelinin bulunacağı, (satış bedeli X ayıplı satış bedeli (değeri) / ayıpsız satış değeri) metodundan hareketle semen indirimi yapılacak miktarın tespiti gerekmektedir.
Bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlığa bakıldığında; dava konusu ... marka, 20202 model, Transit MCA I 440 E Camlı Van (1+1) ECOBL tipli ... plaka sayılı aracın davalı ... Otomotiv San. Ve Tic. A.Ş. tarafından üretildiği, davalı ... Motorlu Araçlar Tic. Ve San. A.Ş tarafından davacıya satıldığı tarafların kabulündedir. Düzenlenen bilirkişi kurulu raporuna göre dava konusu araçtaki motor arızasının ayıplı bir durum olduğu, ayıbın basit bir gözden geçirme ile tespit edilebilecek bir arıza olmadığı, ayıpların aracın satış öncesinde araçta var olduğunun yüksek muhtemel olduğu ve ayıpların gizli ayıp şeklinde olduğu, sıfır bir araçtaki yukarıda tespit edien arızaların kalıcı olarak giderilmesinin pek mümkün olmadığının anlaşıldığı, Araçtaki hasarın motor ve buna bağlı bileşenlerde olması nedeni ile, hasarın araç değerinin büyük bir kısmını oluşturduğu ve durumun önemli bir orantısızlık oluşturduğu, arızaların sürekli olarak devam etmesi ve farklı arızaları da beraberinde getirmesinin anlaşıldığı, buna istinaden zararların çok daha büyük olabileceği ve faydalarla orantısız hale gelebileceği, aracın çalışmadığı 10 gün için kira kaybının 2.790 TL olarak hesaplandığı, araç arızası nedeniyle yapıldığı anlaşılan araç kiralamasına ilişkin davacı şirketin toplam 154.800,00 TL’lik ek maliyete katlandığı, buna istinaden dava konusu aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi koşullarının yüksek muhtemel bulunduğu, dosya içerisinde toplanan tüm deliller, ayıplı araca ilişkin fatura, servis kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriğine göre; aracın gizli ayıplı olduğu, kullanımla birlikte zaman içinde tespit edilen bu ayıbın oluşumunda davacı alıcıların herhangi bir kusurunun bulunmadığı, aracın satışı sırasında bu konuda davacılara bilgi verilmemesinin TBK'nun 225. maddede düzenlenen "satıcının ağır kusuru"nun sonuçlarını doğurur nitelikte olduğu, davalıların ayıp ihbar süresinin geçmiş olduğuna ve üretici davalının husumet itirazına itibar edilmesinin mümkün olmadığı. davacıların yasadan kaynaklanan seçimlik haklarını kullanma koşullarının oluştuğu, bu kapsamda davacıların terditli ilk talebi olan aracın ayıpsız misli ile değişimini talep etmekte haklı olduğu anlaşıldığından, davanın kabulüne, dava konusu ayıplı aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesine, 157.590,00-TL araç kiralama bedeli/ hak mahrumiyeti bedelinin 08/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
davacıların terditli ilk talebi olan dava konusu aracın misli ile değiştirilmesine ilişkin talebin kabulüne karar verilmesi nedeni ile davacıların zararın giderilmesine yönelik terditli ikinci talebi hakkında hüküm tesisine yer olmadığına, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı taraftan tahsiline karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
Davanın KABULÜ ile;
1- ... Motorlu Araç. Tic. Ve San. A.Ş. Tarafından ... Emlak Otom. Taş. İnş. Tem. Orm. Ürün. Turz. Tic. Ltd. Şti.' ne 13.10.2022 tarihli kesilen e-arşiv faturasında söz konusu aracın 630.000TL bedel ile ... plakalı Motor No ...
Markası
...
Şasi No
...
Model /Renk
2022 / Beyaz
Silindir Hacmi
1995 cm3
Tipi / Ticari Adı
TRANSIT MCA I 440E CAMLI VAN (1+1) ECOBL
Motor Gücü
121 kW
aracın ayıptan ari bir yenisiyle değiştirilmesine, bu doğrultuda mezkur ayrıntıları belirtilen marka, tip ve modeldeki ayıptan ari bir aracın davalılardan alınıp davacıya verilmesine, ... sayılı plakalı aracın davacı tarafından davalılara her türlü takyidattan ari şekilde iadesine, edimlerin birlikte ifasına,
2-157.590,00-TL araç kiralama bedeli/ hak mahrumiyeti bedelinin 08/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
3- 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması alınması gerekli 53.800,27-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 427,60-TL, ıslah harcı 2.692,00-TL ve 10.759,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 13.878,60-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 39.921,67 TL harcın davalılardan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvurma harcı, 427,60-TL peşin harç, 2.692,00-TL ıslah harcı, 10.759,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 14.306,20-TL harçtan, davacıya iadesine karar verilen 3.113,63-TL'in düşümü ile kalan 11.192,57-TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 592,25-TL tebligat gideri ve 9.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 9.592,25 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
7- Davalılar tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen kısım üzerinden 122.138,50-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
9-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
10-Kararın mahiyeti gereği davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
11-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalılar vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/09/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır