T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :...
KARAR NO :...
HAKİM :...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLLERİ : Av....
Av....
DAVALI :...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı)
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ :...
KARAR YAZIM TARİHİ :...
Mahkememize açılan Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı) davasının yapılan yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " 27/02/2024 tarihinde müvekkile ait 38 ... plakalı araç ile 38 ... plakalı araç Kayseri ilinde trafik kazasına karıştığını, davalı yanın sigortalısı olan 38 ... plakalı araç sürücüsü % 100 oranında kusurlu olduğunu, müvekkilin kaza nedeniyle aracında değer kaybı meydana geldiğini, araç hasarsız ve sıfır bir araç iken şu an hasarlı araç statüsünde olduğunu, oluşan araç değer kaybından, kazada kusuru bulunan 38 ... plakalı aracın ZMM sigortasını düzenlemiş bulunan davalı sigorta şirketi sorumlu olduğunu, değer kaybı hesaplamasının gerçek piyasa değerlerine göre yapılması gerektiğini, kazadan sonra ikinci el piyasa değeri düştüğünü ve müvekkilin aracında ciddi anlamda değer kaybı oluştuğunu, mevcut müvekkilin aracından mahrum kaldığı süreye ilişkin bedelini tam olarak belirleyebilmemiz mümkün olmadığını, işbu davayı belirsiz alacak davası şeklinde ikame etmemizde hukuki yararımız olduğunu, bu nedenlerle davanın kabulü ile, bilirkişi raporu sonrasında alacaklarımızı belirli hale getirme ve ıslah hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100 TL araç değer kaybı bedelinin davalıdan tahsili ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini " talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; "Müvekkil sigorta şirketinin yerleşim yeri İstanbul olması sebebiyle huzurdaki dava yetkisiz mahkemede açıldığını, davacı, müvekkil şirkete usulüne uygun olarak müracaat etmediğini, geçerli bir başvuru olmadığından dava şartı tamamlamadığını, davacının talepleri zamanaşımına uğradığını, müvekkil şirketin sorumluluğunun poliçe ve teminat limiti ile sınırlı olduğunu, davacıya ait aracın 38 ... plakalı aracın kasko sigortacısı ... Sigorta A.Ş. olup hasar onarım işlemi ... Sigorta A.Ş.'nin anlaşmalı servisinde yapıldığını, ... Sigorta A.Ş. yapılan ödeme sebebiyle müvekkil şirkete rücu mektubu göndermiş olup akabinde müvekkil sigorta şirketi tarafından ... Sigorta A.Ş.'ye 25.04.2024 tarihinde 44.813,16-TL rücuen tazminat ödemesi yapıldığını, değer kaybı hesaplamasının ZMMS genel şartlar ekinde yapılan değişikliğe göre yapılması gerektiğini, dava konusu aracın geçmiş hasar kayıtları dikkate alınarak tazminat hesaplaması yapılması gerektiğini, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilerek kusur durumunun tespit edilmesi gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini " talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
... Sigorta Şirketi'ne müzekkere yazılarak 38 ... plakalı araç ile sigorta şirketi tarafından sigortalı olan 38 ... plakalı araç ve 27/02/2024 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, 38 ... plakalı aracın 01/02/2024 başlangıç ve 01/02/2025 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne, ... Sigorta A.Ş'ne azılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.
Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Yüksek Mak. Müh./Otomotiv Değerleme bilirkişi ...'nın 13/02/2025 tarihli raporunda özetle;
1-Uyuşmazlık konusu aracın şase numarası ile Sigorta Bilgi Merkezi’nden yapılan incelemelerde aracın Ağır hasar kaydına rastlanmamıştır. Uyuşmazlık konusu aracın şase numarası ile Sigorta Bilgi Merkezi’nden yapılan incelemelerde aracın 27.02.2024 tarihinden önce hasar kaydına rastlanmamıştır.
2-2025 Şubat ayında hesaplanan piyasa bedelleri ilgili kaza tarihi olan 27.02.2024 tarihine indirgendirdiğinde
27.02.2024 tarihli kaza öncesi araç piyasa bedeli (Şubat 2024) : 3.428.000 TL
27.02.2024 tarihli kaza sonrası araç piyasa bedeli (Şubat 2024) (-) : 3.187.000 TL
İKİNCİ EL RAYİCİNE GÖRE DEĞER KAYBI (Şubat 2024 Tarihli): 241.000TL
Olarak tespit edilmiştir.
3-38 ... plakalı aracın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (KMAZMSS) poliçesinin dava dışı sigorta şirketi ... SİGORTA A.Ş. tarafından ... poliçe numarası ile ilgili kaza tarihinde trafik sigortası araç başına teminat tutarı 200.000 TL olarak belirlenmiştir. ZMMS dahilinde değer kaybı ve araç hasarı dahil olup, ikame veya kazanç kaybı talepleri teminat haricinde olduğu tespit edilmiştir. Buna göre;
Hasar Miktarı : 44.813,16 TL
Değer Kaybı : + 241.000,00 TL
285.813,00 TL
4-... Sigorta tarafından ise sigorta limitleri dahilinde 44.813 TL hasar ödemesi yapıldığına dair bank dekontu tespit edilmiş, değer kaybı ödemesi yapıldığına dair banka dekontları dosyadaki bilgi ve belgeden tespit edilmemiştir.
5-Sigorta limitleri dahilinde kalan (200.000-44.813,16) 155.187TL değer kaybından davalı ... Sigorta Şirketinin sorumluluğunda olduğu görüş ve kanaatine varılmış olup, Takdir Sayın Mahkemenin'dir. Kanaatini bildirir raporunu sunmuştur.
Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı taraf vekillerinin beyan/itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davacı vekilinin 26/05/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Davacı taraf 27/02/2024 günü davalı sigorta şirketi nezdinde ZMSS poliçesi bulunan 38 ... plakalı aracın kendisine ait 38 ... plakalı araç ile trafik kazasına karıştığı, araçlarında hasar meydana geldiğini belirterek değer kaybı tazminatı diledikleri görüldü.
Sigorta poliçesi incelenmesinde,38 ... plakalı aracın ZMSS'in davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığı ve 38 ... plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.
KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının değerlendirmesinde;
Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir." Somut uyuşmazlıkta, kazaya karışan aracın davalı sigorta şirketi nezdinde zorunlu mali sorumluluk poliçesiyle sigortalı olduğundan davacının davalı sigorta şirketine başvurduğu ve burada hasar dosyasının açıldığı dolayısıyla davacının yasada öngörülen sigortacıya başvuru koşulunu yerine getirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Aksi yöndeki itiraza itibar edilmemiş, dava şartlarının mevcut olduğu değerlendirilmiş ve bu yöndeki itiraz 09/01/2025 tarihli ön inceleme duruşmasının (1) nolu ara kararı ile reddedilmiştir.
Yetki ilk itirazının değerlendirmesinde;
Davalı sigorta vekili yasal süresi içinde yetki ilk itirazında bulunmuştur.
6100 Sayılı HMK 'nun 6/1. maddesinde; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişiliğin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm aksine kesin yetki kaydı olmayan tüm davalar için genel yetki kaydıdır.
Trafik kazası aynı zamanda haksız fiil teşkil eden bir eylem olduğundan 6100 sayılı HMK'nun 16. maddesinde ise; "Haksız fiilden doğan davalarda haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir yetkilidir" hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlık Karayolları Trafik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinden kaynaklandığından ve bu sigorta türü 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde düzenlendiğinden diğer bir yetki kuralı da bu yasada yer almakta olup, "Motorlu araç kazalardan dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar sigortacının merkez veya şubesinin, veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinin birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir" hükmü ile sigortanın merkez ve şubeleri, sigorta sözleşmesini yapan acenta veya kazanın meydana geldiği yerin yetkili kabul edilmesine, Aynı hüküm ZMSS genel şartlarının C.7. maddesinde de tekrar niteliğinde yer almaktadır.
Somut olayda olduğu üzere bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa davacılar bu mahkemelerden birinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacılar, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalı tarafa geçmektedir (aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 23/09/2013 tarih 2013/9042 Esas 2013/12620 Karar sayılı ilamı).
Dava konusu uyuşmazlıkta haksız fiile ilişkin 6100 Sayılı HMK'nun 16. maddesinde yer alan haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi kuralı dikkate alındığında; dava dilekçesine ve dosyamız içindeki diğer kayıtlara göre davacının şirket merkezi Kayseri'dir ve yine dosya içinde mevcut trafik kaza tespit tutanağına göre davaya konu trafik kazası Kayseri İli, Talas İlçesi'nde gerçekleşmiştir. Buna göre yetkili mahkememiz yetkilidir. Dolayısıyla yukarıda anlatılan yasal hükümlere ve kanunda belirlenen yetki kurallarına göre; kazanın meydana geldiği yer bir başka deyişle haksız fiilin meydana geldiği yer kuralına göre mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmış ve davalının yetki ilk itirazı 09/01/2025 tarihli ön inceleme duruşmasının (1) nolu ara kararı ile reddedilmiştir.
- Davalı sigorta şirketinin cevap dilekçesi ile zamanaşına itirazına ilişkin değerlendirmede;
Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK m. 72 haksız fiil nedeniyle tazminat davasının zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, herhalde zararı doğuran olayın gerçekleşmesinden itibaren on yıllık sürede zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmiştir. Ancak, haksız fiil aynı zamanda suç teşkil eden bir eylem ise ve Ceza Kanunu’nda daha uzun zamanaşımı süresi öngörülmüşse haksız fiil sorumluluğunda bu (uzamış) ceza zamanaşımı süreleri uygulanır. Uzamış (ceza) zamanaşımının başlangıcı olay tarihidir, zarar ve failin öğrenilmemesi önem taşımaz. Ceza zamanışımı süresi dolmuş ise on yıllık hak düşürücü süre içinde olmak kaydıyla zararın (gelişen durumun sona ermesinden itibaren) ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık süre içinde de dava açılabileceği düzenlenmiştir. Somut olayda bu davanın 30/07/2024 tarihinde açıldığı, kazanın ise 27/02/2024 tarihinde olduğu, 2918 sayılı KTK'nın 109/1-4 maddeleri gereğince, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza günüden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı, anılan sürenin dolmadığı anlaşılmakla zamanaşımı itirazı 09/01/2025 tarihli ön inceleme duruşmasının (1) nolu ara kararı ile reddedilmiştir.
-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,
Mahkememiz olayla ilgili değer kaybı konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı uyarınca 27.02.2025 günü saat 11:50 sıralarında Kayseri ili Talas ilçesi dağ yolu mevkiinde Gülistan Sokak’ta 38 ... plakalı aracın geri geri gelirken beklemekte olan 38 ... plakalı araca çarptığı görülmüştür.
KTK'nun Madde 54. maddesine göre, araç sürücülerinin önlerindeki aracı güvenli bir takip mesafesinden sürmeleri gerekir. Geri geri giderken de aynı kural geçerlidir. Arkadaki aracın hareketini engelleyecek veya çarpışmaya neden olacak şekilde geri gitmek, takip mesafesi kurallarını ihlal eder. KTK 51. göre, sürücüler şerit değiştirirken veya geri manevra yaparken güvenlik kurallarına uymak zorundadır. KTK 52. Madde de belirtildiği üzere, geriye dönüş ve manevraların tehlikesiz ve diğer araçları engellemeyecek şekilde yapılması gerekir. Çarpma durumunda bu hükümler ihlal edilmiş sayılır. Somut olayda kontrolsüz geri geri manevra sırasında oluşan kaza sebebi ile 38 ... plaka sayılı araç sürücüsü tam kusurludur.
-Değer kaybına dair değerlendirmede;
Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.
Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 241.000,00 TL değer kaybı zararı bulunduğu anlaşılmıştır.
-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).
Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından sorumludur.
Somut olayda davalı sigorta şirketi kasko sigortacısına 44.813,16 TL ödeme yaptığından bakiye 55.186,84-TL bakiye poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere sorumludur.
- Faize ait değerlendirmede;
Davacı taraf dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmamış olup belirsiz alacak davasında sunulan talep arttırım dilekçesi ile yalnızca talebe konu istem belirli hale getirilebileceğinden talep artırım dilekçesi ile faiz istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davacının davasının kısmen kabulü ile; 155.186,84-TL değer kaybı tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalının 155.186,84-TL bakiye poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davacının talep artırım dilekçesi ile faiz istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması alınması gerekli 10.600,82-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça 427,60 TL peşin harç, 2.651,00 TL tamamlama harcı toplamı olan 3.078,60 TL'nin mahsubu ile eksik 7.522,22-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvurma harcı, 427,60-TL peşin harç, 2.651,00-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 3.506,20-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; bilirkişi, posta, müzekkere, tebligat, elektronik tebligat ve kep reddiyat gideri olmak üzere toplam 3.601,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen kısım üzerinden 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
9-Kararın mahiyeti gereği davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
10-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
11-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nın 341/1. maddesi uyarınca 2 haftalık yasal süre içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 10/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır