T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ...
KARAR NO : ...
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Hasar Bedeli, Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli)
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ : ...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 05.04.2024 tarihinde sürücüsü davalılardan... idaresindeki ... araç ile davacı müvekkilenin sevk ve idaresinde ki ... plakalı araç maddi zarar hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazadan sonra tutulan trafik tespit tutanağında meydana gelen kazada davalılardan...'ın tam kusurlu olduğu davacı müvekkilinin ise kusurunun bulunmadığını belirttiğini, trafik sigortası eksperi tarafından da kazanın meydana gelmesinde davalı tam kusurlu olarak belirlendiğini, dava konu kaza sonrası trafik kaza tespit tutanağı düzenlediklerini, müvekkilinin aracını yetkili servisi olan ... motorlu araçlara bırakarak tamirini sağlattığını, müvekkilinin aracın onarım ve tamiri süresince aracı kullanmaktan mahrum kaldığını, davacı müvekkilinin, dava konusu kaza neticesinde aracında meydana gelen değer kaybı, onarım bedeli ve mahrumiyet bedelinin tazmini için arabulucuk kurumuna başvurduklarını ve anlaşamama tutanağı düzenlendiğini belirterek belirsiz alacak davası olarak açtıkları davanın kabulü ile şimdilik 100,00 TL araç değer kaybının ve 100,00-TL mahrumiyet bedelinin (bilirkişice belirlendiğinde tamamlama harcı yatırılacaktır) kaza tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte müteselsilen ve müştekeren davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, Fazlası hakkında ki talebimiz saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00-TL araç onarım bedelinin (bilirkişice belirlendiğinde ıslah edilcektir.) kaza tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte müteselsilen ve müştekeren davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalılara yüklenilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın usulden reddi gerektiğini, müvekkilli şirketin, karayolları trafik kanunu’nun 91. Maddesi vezorunlu mali mesuliyet sigortası (ZMSS) uyarınca, sigortalısının kusuru ile 3. şahıslara verdiği zararı, poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere tazmin etmekle mükellef olduğunu, kusur oranlarının tespitinin zorunlu olduğunu, hem Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi’nden hem de Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyeti’nden seçilecek kusur konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğini, başvurunun eksiksiz ve doğru birime yapılması gerektiğini, davacı tarafından geçerli bir başvuru yapılmadığını, kazadan arabuluculuk dosyası ile haberdar olunduğunu, huzurdaki davada davacı tarafından sigorta şirketine başvuru yapılmadığından dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, Trafik Sigortası Genel Şartları ve Yargıtay kararları doğrultusunda, müvekkili şirketin dolaylı zarar taleplerinden poliçe teminatı kapsamında sorumluluğu bulunmadığından işbu haksız tazminat taleplerinin reddini talep etmişlerdir.
Davalı... ve ...'a usulüne uygun dava dilekçesi ekli meşruhatlı dava dilekçesi tebliğine rağmen süresinde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmış, davalılar vekilince duruşmada davanın reddi talep edilmiştir.
DELİLLER: Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Davacı tarafça; Serviste yapılan işlemleri gösterir fatura, Kaza tespit tutanağı, Aracın Ruhsat Fotokopisi, Gerek görüldüğünde tanık anlatımları, Aracın hasarını gösterir kazalı fotoğrafları, Yemin, Keşif, Bilirkişi incelemesi, Davacı müvekillenin mahrumiyetini gösterir her türlü belge, Arabulucu anlaşamama tutanağına delil olarak dayanılmıştır.
Davalı Sigorta şirketince, Poliçe, ekspertiz raporu, ödeme dekontları, kaza tespit tutanağı, müvekkili şirket nezdinde kayıtlı hasar dosyası, bilirkişi, keşif, uzman mütalaası, tanık, yemin, isticvap beyanına delil olarak dayanılmıştır.
Kayseri Emniyet Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak; ... plakalı araç ile ... plakalı araçların 05/04/2024 tarihinde karıştığı kazaya ilişkin; görüntü, fotoğraf, mobese kamerası kaydı, trafik kaza tespit tutanağı vs. tüm belgelerin gönderilmesi istenmiş, 11/09/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş'ye müzekkere yazılarak, olay tarihi itibariyle sigortalı bulunan ... plakalı aracın 05/04/2024 tarihinde karıştığı kaza nedeniyle davadan önce davacı ... - T.C.No:... tarafından başvuruda bulunup bulunmadığına, başvuruda bulunmuş ise hangi tarihte bulunduğuna, başvuru ile ilgili karar verilip verilmediğine dair hususların sorulmasına, başvuruya dair tüm kayıt ve belgelerin, sigorta poliçesinin, hasar dosyasının, varsa ödemeye ilişkin kayıt ve belgelerin ve konu ile ilgili diğer tüm belgelerin okunabilir netlikteki onaylı suretlerinin gönderilmesi istenmiş, 18/10/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak; davacıya ait ... plaka sayılı aracın kaza tarihi olan 05/04/2024 tarihinden öncesine ait başkaca bir trafik kazası olup olmadığı hususunun tespiti ile varsa kaza tarihi itibariyle sigorta şirketi bilgilerinin gönderilmesinin istenilmesine, tramer kaydı geldikten sonra celse arasında aracın hasar kaydı var ise ilgili sigorta şirketlerine hasar dosyalarının, ekspertiz raporu, servis kayıtları, hasara ilişkin fotoğraf ve görüntü kayıtları gibi hasarın vasıf ve mahiyetini gösterir tüm kayıt ve belge örnekleri istenmiş, 13/09/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davacı tanıkları ... ... dinlenmiştir.
Davacı tanığı ... duruşmada; "Geçen yıl kaza tarihinde Ramazan Ayına denk gelmişti. İftara 10-15 dk vardı. Kızım davacı Burcu bizi dışarı yemeğe götürüyordu. Evden çıktıktan sonra Talas Caddesinden Sivas Bulvarına dönerken bizim içinde bulunduğumuz ve davacı Burcu'nun kullandığı araç sinyal verdi ve döndü. Ben arka koltukta oturuyordum. Davalı şoförün kullandığı araç ise düz giderken aniden manevra yapıp döndü ve bizim içinde bulunduğumuz aracın solundan aracın hem ön kapısına hem de arka kapısına vurdu. Davalı aracının ön tarafıyla bizim bulunduğumuz aracın kapılarına vurdu. Hatta o sırada kaldırım taşının köşesini de kırmıştı. Biz araçtan indik. Ben ne yaptın oğlum dedim. Çarpan aracın şoförün biz sizi hiç görmedik, ben hatalıyım, özür dilerim dedi. Çarpan aracın içinde 3 kişi vardı. Kazadan önce biz yeşil ışıkta seyir halinde idik. Sivas Bulvarına dönmek için yan kola sapmıştık. Biz döneceğimiz için hızımız yavaştı. Kızım 10 yıldan beri araç sürerdi. Bize çarpan aracın hızlı olup olmadığını daha önce görmedim. Çünkü onun gitti yol ile bizim gittiğimiz yol aynı değildi. Aniden bize çarpınca gördüm. Kaza sırasında görüş açıktı. Yol kuruydu, dedi. Davalı vekilinin isteği üzerine soruldu : Kazadan sonra kızımın aracı 1 ay tamirde kaldı. Ben kanser hastasıyım . Tıp fakültesi hastanesine gidip geliyorum. Bu nedenle mağdur oldum. Kızım bazen işe kendisi gitti bazen de iş arkadaşı götürdü getirdi. Sanırım belirli bir süre sonunda şirket araç verdi. Kızım hastahane tedavi görmedi. Tanıklık ücreti talebim yoktur, benim bildiklerim bunlardır" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davacı tanığı ... duruşmada; "Davacı Burcu benim kızım olur. Kızımız bizi ramazan günü iftara götürmek istedi. İftar saatine yaklaşık 45 dk 1 saat kala beni ve eşimi evden aldı. Kendi kullandığı arabası ile lokantaya götürmek için yola çıktık. Yola çıktığımızda Talas'tan Sivas Bulvarı istikametine geldiğimizde dönmek için sinyal verdi. Bu arada kaza oluştu. Bize çarpan araç önce kaldırıma vurdu arkasından da bizim içinde bulunduğumuz davacı kızımın sürdüğü araca çarptı. Çarpan araç ön kısmı ile kızımın kullandığı aracın sol tarafından hem ön kapıya hem de arka kapısına vurdu. Kaza sırasında ben ön sağ koltukta şoförün yanında oturuyordum. Biz dönemeçte olduğumuz için hızlı değildik. 20 veya 30 km hızımız vardı. Karşı aracı vurmadan önce görmedim. Kazanın olduğu gün görüş açıktı. Yol kuruydu. Yağış yoktu. Bu kazadan dolayı kızım hastanede yatmadı. Kızımız aracın yaklaşık 1 Ay gibi tamirde kaldı. Kızım araç tamirinin yapıldığı zamanda çalışıyordu. Kızımın çalıştığı şirketten ona geçici süreyle araba verdiler ama kaç günlüğüne verdiler onu bilmiyorum. Benim bildiklerim bundan ibarettir. Tanıklık ücreti talebim yoktur" şeklinde beyanda bulunmuştur.
HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir trafik-makine mühendisi bilirkişiye tevdine, HMK'nun 273. Maddesi uyarınca iddia, savunma, trafik kayıt örneği, sigorta bilgi ve gözetim merkezi hasar sorgulama kayıtları, ZMMS ve genişletilmiş kasko sigorta poliçesi, hasar dosyaları, trafik kaza tespit tutanağı ve hasar dosyası, kasko hasar dosyası, servis faturaları ve kayıtları, ekspertiz raporu, olay yerine ve araca ilişkin fotoğraflar ve diğer tüm deliller incelenmek sureti ile, A- 05/04/2024 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne şekilde kusurlu oldukları, hangi kuralları ihlal ettikleri konusunda kaza anına ilişkin basit krokinin de çizilerek kural ihlallerinin tespit edilmesi, B- Davacıya ait ... plaka sayılı araçta değer kaybı zararı varsa yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre aracın markası, model yılı, özellikleri, kullanım amacı, kullanım süresi , yıpranma payı, aracın km, metal kompanentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve varsa önceye dair hasar nedeniyle orjinalliğini yitirip yitirmediği, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliğini, bu parçaların orjinal olup olmadığı hususlarının göz önüne alınarak aracın 05/04/2024 tarihli trafik kazasından önceki hatasız ikinci el serbest piyasa rayiç değerinin kaç TL olduğu, bu kaza meydana geldikten ve aracın tamiri yapıldıktan sonraki ikinci el serbest piyasa rayiç değerinin kaç TL olduğu, bu iki değer arasındaki farka göre varsa davacının aracındaki değer kaybı zararının kaç TL olduğu, bu belirleme yapılırken kurumsal olarak araç alım satımına aracılık eden internet sitelerinden davacılara ait araç markası, model yılı, motor hacmi, km ve donanımı aynı veya benzer araçlarla hasarlı ve hasarsız birçok aracın karşılaştırılması suretiyle değerlendirme yapılması ve buna göre değer kaybı zararının hesaplanması varsa daha önce ödenen değer kaybı tazminatının hesaplanan miktardan düşülmesi, C- Bu kaza nedeniyle talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, model yılı, özellikleri ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgelerin , hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli makul süre ve emsal araçların ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanamadığı süre içerisinde elde edilen yararları belirlenerek ikame araç zararının kaç TL olduğunun belirlenmesi konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine, karar verilmiştir.
Trafik Makine Mühendisi bilirkişi ... tarafından düzenlenen 06/07/2025 tarihli raporda özetle; Dava konusu dosya ile tarafıma tevdi edilen görevin tespitine yönelik gerekli incelemeler tamamlanmıştır. Yapılan inceleme ve değerlendirmelerde; ... plaka sayılı araç sürücüsü... sevk ve idaresindeki araç ile günün akşam vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini Müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve sağa dönüş yapmadan önce dönüşe ayrılan şeride sinyal verdikten sonra ve dönüşe başlamış olan araçlar için tehlike oluşturmadan dönüşünü yapması gerekirken yapmadığı ve dava konusu araca çarpmak suretiyle sebebiyet verdiği olayda;
-KTK 52/b "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Madde 52 — Sürücüler: .... b)
Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak, Zorundadırlar"
> KTK.56/a-2 "Şerit izleme, gelen trafikle karşılaşma, araçlar arasındaki mesafe, yavaş sürme ve geçiş kolaylığı sağlama: Madde 56 - Sürücüler aşağıdaki kurallara ve yasaklara uymak zorundadırlar. Araçlar arasındaki mesafe: Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar. a) Şerit izleme: 2. Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri dışında yüzelli metre, yerleşim yerlerinde ise otuz metre mesafe içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmeleri)"
> KTK.67/a "Araç manevralarını düzenleyen kurallar: Madde 67 - Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmaları yasaktır” ve KTK 84/f-9-j "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84/f-9-j "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84- Araç sürücüleri trafik kazalarında, ...... f) Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma, a) Şeride tecavüz etme, i) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği asli ve tam kusurlu olduğu;
* 38JH 769 plakalı araç sürücüsü ...'nin ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkinliği olmadığından kusurlarının olmadığı, Davalı sigorta firması tarafından Değer Kaybı Bedeli olarak ödeme yapılmadığı, Dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu kaza sonrası oluşan "Rayiç Bedel Farkının (Değer Kaybı Bedeli) 70.000 TL olduğu, Bakiye Değer Kaybı, bedelinin ise 70.000,00 TL olduğu, ... plaka sayılı araçta Dava konusu meydana gelen trafik kazası sonrası eksper bekleme süresi, parça bekler süresi ve onarım süreleri değerlendirilmiş olup bahse konu onarım/değişimlerin 15 günde gerçekleştirileceği, Dava konusu araçta oluşan hasar ve zararın niteliğine göre kaza olmasaydı dahi davacı tarafından yapılması gereken amortisman, yakıt vb. zorunlu gider kalemlerinin (kaza tarihinde 100 TL) haricinde İkame Araç Bedelinin bakım onarımda geçen gün süresince araç mahrumiyet bedelini karşılayacağı, 15 günlük makul tamir süresine ilişkin aracı kullanamamaktan doğan mahrumiyet bedelinin emsal araç açısından kaza tarihinde günlük 950 TL (araç model yılı ve hasar tarihine göre kiralama bedeli) olacağı, bu süreçte Gerçek Araç Mahrumiyet Zararının 14.250,00 TL olduğu değerlendirilmiştir. " şeklinde rapor düzenlenmiştir.
HMK’nın 266-268 maddeleri uyarınca ek rapor alınması amacıyla dosyanın görev yapan makina mühendisi bilirkişiye tevdii ile; a- Taraflarca yapılan itirazların karşılanması, b- Davaya konu aracın Yargıtay yerleşik uygulamalarına uygun olarak, kazalı aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu birlikte irdelenmek suretiyle, kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise, hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli indirilmek suretiyle davacının gerçek zararının tespiti, hususlarında zararın kapsamı belirlenmesi noktasında rapor alınmasına, karar verilmiştir.
Trafik Makine Mühendisi ... tarafından düzenlenen 21/12/2025 tarihli ek raporda özetle; "- Dava konusu ... plaka sayılı RENAULT marka 2015 model CLİO HB JOY 1.2 16V 75 tip aracın model yılına göre 9, trafiğe çıkış tarihine göre 7 yaşında olduğu, 77.632 km kullanılmışlık düzeyine sahip olduğu, dosyada mevcut geçmiş trafik ve kasko sigortası hasar kayıtları incelendiğinde geçmiş hasar kaydının olmadığı, tüm parçalarının orijinallığını koruduğu ve ilk hasar kaydı olduğu, Rayiç Bedel Farkı üzerinden hesaplanan Değer Kaybı Bedelinin 70.000,00 TL ve Dava konusu araçta oluşan hasar ve zararın niteliğine göre kaza olmasaydı dahi davacı tarafından yapılması gereken amortisman, yakıt vb. zorunlu gider kalemlerinin (kaza tarihinde 100 TL) haricinde İkame Araç Bedelinin 14.250,00 TL olması konusunda yeniden yapılan inceleme ve değerlendirmelerde herhangi bir isabetsizlik olmadığı, 38JH 769 plaka sayılı aracın hasar bedeli ile araç rayiç bedeli kıyaslandığında tamirinin ekonomik olduğu, ve 30.437,52 TL hasar onarım bedelinin kaza tarihi ile serbest piyasa rayiç bedellerine uyumlu olduğu değerlendirilmiştir." şeklinde ek rapor düzenlenmiştir.
Davacı vekili tarafından verilen 16/02/2026 tarihli dilekçesi ile dava ve talep miktarları ıslah edilmiş, "-100,00 TL araç onarım bedeli talebimizi 25.264,60 TL arttırarak 25.364,60 TL olarak ıslah etmekteyiz, -100,00 TL araç değer kaybı bedeli talebimizi 69.900,00 TL arttırarak 70.000,00 TL olarak arttırmaktayız, -100,00 TL mahrumiyet bedeli talebimizi 14.150,00 TL arttırarak 14.250,00 TL olarak arttırmaktayız (Mahrumiyet bedeli Davalılardan... ve ... yönünden). Toplamda 109.614,60 TL bedelin kaza tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (mahrumiyet bedeli talebimizde davalılardan sigorta şirketi hariç... ve ... sorumludur) tahsili ile davacı müvekkile ödenmesini talep etmekteyiz." şeklinde beyanda bulunmuş, eksik nispi harç yatırılmış ve dilekçesinin bir sureti davalılar vekiline tebliğ edilmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Davacı taraf 05/04/2024 günü davalı ... sevk ve idaresindeki davalı ...'a ait ve davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi bulunan ... plakalı aracın kendisine ait ... plakalı araç ile trafik kazasına karıştığını, kusurun karşı tarafta olduğunu bahisle belirsiz alacak vasfında 100,00-TL değer kaybı , 100,00-TL araç mahrumiyeti zararı ve kısmi dava olarak 100,00 TL hasar bedeli talebinde bulunmuştur.
Sigorta poliçesi incelenmesinde, ... plakalı aracın ZMSS'in davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığı, trafik kayıtlarına göre ise malikin ise davalı ... olduğu, kaza tespit tutanağı uyarınca sürücüsünün ise davalı ... ve ... plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.
-Taraflar arasında uyuşmazlık konuların değerlendirmesinde;
Tarafların uyuşmazlık konuları; 05/04/2024 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne şekilde kusurlu olduğu, hangi kural ihlallerinin bulunduğu, bu kazaya karşılan ... plakalı aracın nedeniyle davacının araç değer kaybı zararı, araç hasar zararı ve araç mahrumiyet zararı bulunup bulunmadığı, varsa davalıların bu zararlardan sorumlu olup olmadığı, davalı sigorta şirketinin zaman aşımı def'inin ve KTK'nun 97. Maddesine yönelik dava şartı itirazının dinlenebilir olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
-Bedel arttırım talebi ile ilgili incelemede;
Davacı vekilince 06/01/2026 tarihli ıslah dilekçesi sunulmuş, dilekçede "-100,00 TL araç onarım bedeli talebimizi 25.264,60 TL arttırarak 25.364,60 TL olarak ıslah etmekteyiz, -100,00 TL araç değer kaybı bedeli talebimizi 69.900,00 TL arttırarak 70.000,00 TL olarak arttırmaktayız, -100,00 TL mahrumiyet bedeli talebimizi 14.150,00 TL arttırarak 14.250,00 TL olarak arttırmaktayız (Mahrumiyet bedeli Davalılardan... ve ... yönünden). Toplamda 109.614,60 TL bedelin kaza tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (mahrumiyet bedeli talebimizde davalılardan sigorta şirketi hariç... ve ... sorumludur) tahsili ile davacı müvekkile ödenmesini talep etmekteyiz." şeklinde dava dilekçesindeki taleplerini arttırmış ve eksik harcı yatırdığı anlaşılmış, dilekçenin bir sureti davalılara tebliğ edilmiştir.
-KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının değerlendirmesinde;
Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir." Dosya içesindeki bilgi ve belgelerden davacının davalı sigorta şirketine başvurduğu anlaşılmıştır. Bu yöndeki itiraz reddedilmiştir.
- Davalı sigorta şirketinin cevap dilekçesi ile zamanaşına itirazına ilişkin değerlendirmede;
Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK m. 72 haksız fiil nedeniyle tazminat davasının zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, herhalde zararı doğuran olayın gerçekleşmesinden itibaren on yıllık sürede zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmiştir. Ancak, haksız fiil aynı zamanda suç teşkil eden bir eylem ise ve Ceza Kanunu’nda daha uzun zamanaşımı süresi öngörülmüşse haksız fiil sorumluluğunda bu (uzamış) ceza zamanaşımı süreleri uygulanır. Uzamış (ceza) zamanaşımının başlangıcı olay tarihidir, zarar ve failin öğrenilmemesi önem taşımaz. Ceza zamanışımı süresi dolmuş ise on yıllık hak düşürücü süre içinde olmak kaydıyla zararın (gelişen durumun sona ermesinden itibaren) ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık süre içinde de dava açılabileceği düzenlenmiştir. Somut olayda bu davanın 04/09/2024 tarihinde açıldığı, kazanın ise 05/04/2024 tarihinde olduğu, 2918 sayılı KTK'nın 109/1-4 maddeleri gereğince, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza günüden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı, anılan sürenin dolmadığı anlaşılmakla zamanaşımı itirazı 25/11/2024 tarihli ön inceleme duruşmasının (1) nolu ara kararı ile reddedilmiştir.
-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,
Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, değer kaybı ve hasar bedeli konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı ve kural ihlalleri tespiti uyarınca Kayseri ili Talas ilçesinde, sürücü... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracı ile Talas Bulvarını takiben seyir halindeyken kavşağa yaklaştığı sırada, dönüşe ayrılmayan şeritten aniden sağa doğru dönmeye çalışması neticesinde; sağ dönüş için ayrılan şeritten sağa doğru dönmeye başlamış olan sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı otomobil aracının sol yan kısımlarına kendi aracının sağ yan kısımları ile çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası olayı gerçekleşmiştir.
Sürücü/davalı... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu’nun 52/b, 56/a-2, 67/a ve 84/f-g-j maddelerinde yer alan asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmiş; aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, akşam saatlerinde sürüş güzergahındaki araç trafiğini kontrol etmemiş, sağa dönüş yapmadan önce dönüşe ayrılan şeride sinyal verdikten sonra dönüşe başlamış olan araçlar için tehlike oluşturmadan dönüşünü yapması gerekirken bunu yapmamış, doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yaparak şerit tecavüzünde bulunmuş ve trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiştir. Bu nedenle ... plakalı araç sürücüsü...'ın meydana gelen trafik kazasında %100 oranında kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...'nin ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkinliği bulunmadığından kusurunun olmadığı anlaşılmıştır.
- Hasara ait değerlendirmede;
Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, kazalı aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu birlikte irdelenmek suretiyle, kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise, hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli indirilmek suretiyle davacının gerçek zararının tespiti yapılır.
Davacının aracında bilirkişi raporu uyarınca hasar bedelinin 30.437,52 TL olduğu anlaşılmıştır. Davacıya ait aracın kasko firmasınca tamir edildiği anlaşılmakla davacının tamir bedeline ilişkin talebi reddedilmiştir.
-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;
Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.
Mak. Y. Müh.&Öğr. Gör. Dr. ... ’nün raporunun içeriğinde; ... plakalı aracın onarımının yapılacağı 15 günlük süre içinde oluşan araç mahrumiyet bedelinin ise kaza tarihi itibariyle olmak üzere 14.250,00 TL (15*950,00 TL) olacağı belirtilmiştir. Kasko firmasından temin edilen belgelerde davacının 14 gün ikame araç kullandığından 1 günlük ikame araç bedeli olan 950,00 TL kabul edilmiştir.
- İkame araç bedelinden davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
ZMSS genel şartlarının teminat dışı kalan hallen kapsamımda düzenlemesine göre;
A.6. TEMİNAT DIŞINDA KALAN HALLER
" Aşağıdaki haller sigorta teminatı dışındadır:
a) İşletilme halinde olmayan araçların sebep olacağı zararlar,
b) Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri,
c) İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri,
ç) Sigortalının, eşinin, sigortalının usul ve fürunun, sigortalıya evlat edinme ilişkisiyle bağlı olanların, sigortalının birlikte yaşadığı kardeşlerinin, mallarına gelen zararlar sebebiyle ileri sürebilecekleri talepler,
d) Destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri,
e) Zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında sigortalı araçta veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorkta/yarı römorkta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlardan dolayı sigortalıya karşı ileri sürülecek talepler,
f) Manevi tazminat talepleri,
g) Sigortalının, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,
ğ) Sigortalının aracına veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorklara ve yarı römorklara veya çekilen araçlara gelecek zararlar nedeniyle ileri sürülecek talepler,
h) Çalınan veya gasp edilen araçların sebep oldukları ve Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar, aracın çalındığını veya gasp edildiğini bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürülecek talepler ile çalan ve gasp eden kişilerin talepleri,
ı) Motorlu bisikletlerin kullanılmasından ileri gelen zararlar,
i) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemlerinde ve bu eylemlerden doğan sabotajda kullanılan araçların neden olduğu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar ile aracın terör eylemlerinde kullanıldığını veya kullanılacağını bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürecekleri talepler, aracı terör ve buna bağlı sabotaj eylemlerinde kullanan kişilerin talepleri,
j) Motorlu araç kazalarından dolayı toprak, yeraltı suları, iç sular, deniz ve havanın kirlenmesi ya da kirlenme tehlikesi nedeniyle temizleme, toplanan atıkların taşınması ve bertarafı masrafları ile biyolojik çeşitlilik, canlı kaynaklar ve doğal yaşama verilen zararlar nedeniyle bozulan çevrenin yeniden oluşturulması ile ilgili çevresel zararlardan ileri gelen talepler,
k) Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilecek tazminat talepleri,
l) İlgili mevzuatla genel hükümlere tâbi kılınan talepler,
m) 2918 sayılı Kanunun 104 üncü ve 105 inci maddelerinde düzenlenen sorumluluklar (Bu maddeler kapsamına dahil durumlar bu amaçla yaptırılan zorunlu mali sorumluluk sigortasına tâbidir.),
n) Cezai kovuşturmadan doğan tüm giderler ile idari ve adli para cezaları,
o) Bu Genel Şart ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler.
(Ek :RG-2/2/2016-29612)(1) Sigortacının bu maddenin birinci paragrafının (d) bendi kapsamında olmasına rağmen ilgililere yaptığı tazminat ödemeleri için sigortalının terekesine ve tereke borçlusu olan mirasçılarına sigortalının kusuru oranında ve ilgili mevzuat dahilinde müracaat hakkı saklıdır."
Davalı sigorta şirketi, diğer davalıya ait aracın trafik sigortacısı olup ZMSS poliçesi gereği, davacının aracında meydana gelen hasara ilişkin gerçek zarar miktarı ile sınırlı sorumludur.
Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği açık olmakla birlikte; bu zararın, kazadan kaynaklanan dolaylı zarar mahiyetinde olduğu ve davalı trafik sigortacısının sadece doğrudan zararlardan sorumlu olduğu, bu zararın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve poliçe özel şartları uyarınca teminat kapsamında bulunmadığının hüküm tesisinde dikkate alınması gerekir. İfade olunan tüm bu nedenlerle, araç mahrumiyet zararına yönelik davacı isteminin sigorta yönünden sorumlu değildir.
-Değer kaybına dair değerlendirmede;
Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.
Mak. Y. Müh.&Öğr. Gör. Dr. ... ’nün raporunun içeriğinde; ... plakalı araç üzerinde oluşan değer kaybı bedelinin kaza tarihi itibariyle olmak üzere 70.000,00 TL olacağını değerlendirilmiştir. Anılan rapor yöntemine uygun değerlendirildiğinden uygun görülmüştür.
-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).
Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından sorumludur.
-Davalı... ve ...'ın sorumluluğuna dair değerlendirmede;
İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.
2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)
Somut olayda, davalı ... işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve davalı... haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar.
- Faize ait değerlendirmede;
2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.
Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.
Anılan açıklamalar uyarınca sigorta şirketine başvuru ZMSS Genel Şartlar Ek-6 uyarınca usule uygun olmadığından ve bir kısım talepler yönünden dava tarihinden sonra başvuru olduğundan temerrüt arabulucuk başvuru tarihi kabul edilmiştir. Diğer davalılar yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir.
-Arabuluculuk ücretine ilişkin değerlendirmede;
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 06.12.20218 tarihinde eklenen 5/A maddesi ile; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.
Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26.04.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesinde yapılan değişiklik ile;" zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.
Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır. Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasında "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.
Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.
Yukarıda açıklandığı üzere, trafik kazası sonucu davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği gözetilerek arabuluculuk masrafları davacı üzerinde bırakılmıştır. (Bkz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2022/2615 Esas, 2024/7426 Karar sayılı ilamı)
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacının hasar bedeline ilişkin davasının reddine,
Davacının davalı... ve ... yönelik ikame araç bedeline ilişkin davasının kısmen kabulü ile, 950,00 TL ikame araç bedelinin adı geçen davalıdan alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan 05/04/2024 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davacının davalı sigorta şirketine karşı ikame etmiş olduğu ikame araç bedeline ilişkin davasının reddine,
3-Davacının değer kaybına ilişkin davasının kabulü ile, 70.000,00 TL değer kaybı tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, alacağa sigorta şirketi yönünden arabuluculuk başvuru tarihi olan 05/04/2024 tarihinden, diğer davalılar yönünden ise kaza tarihi olan 05/04/2024 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,
4-Davacının alacağa sigorta şirketi yönünden kaza tarihinden faiz işletilmesine talebenin reddine,
5-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 4.846,59-TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin dava harcı, 1.870,24-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.297,84-TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.548,75-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, ( davalı sigorta şirketi bakiye harcın 2.483,85 TL'lik kısmından sorumlu olmak kaydı ile)
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
7-Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL başvurma harcı, 427,60-TL peşin dava harcı, 1.870,24-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.725,44-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan; posta, tebligat ve bilirkişi giderinden ibaret 5.456,40-TL yargılama giderinden davayı kabul red oranına göre belirlenen 3.531,75-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama gideninin davacı üzerinde bırakılmasına,
9-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
10-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
11-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
12-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
13-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı... ve ... vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/04/2026
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır