T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :...
KARAR NO : ...
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Tapu İptali Ve Tescil
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ :...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...
Mahkememizde görülmekte olan Tapu İptali Ve Tescil (Ticari İşletmenin Satılması Veya Devrinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in uzun yıllar yurtdışında yaşadıktan sonra memleketine dönmeye karar vermesi üzerine, Kayseri ilinde bir yatırım yapmak istediğini, 07.12.2015 tarihinde eşi ... adına da küçük bir hisse tescil ederek, Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğünde ... sicil nolu ... İnşaat İç Ve Dış Ticaret Limited Şirketini kurduğunu, 27.12.2021 tarihinde şirketin tür değişikliğine giderek anonim şirkete çevrilerek ünvanının ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş. Olduğunu, şirket üzerinden bir kısım işler yaptıktan sonra AVM yatırımına karar verdiğini, 2018 yılında şimdiki adıyla ... AVM olarak bilinen AVMyi yapmak üzere AVM arsasının sahibi olan Vakıflar Genel Müdürlüğü ile kira anlaşması yaparak AVM inşaatına başlandığını, inşaat ruhsatının gecikmesi nedeniyle inşaata gecikme ile başlandığını, araya pandeminin girmesi ile sürecin daha da uzadığını, inşaat sektöründe maliyetlerin artması ve enflasyon nedeni ile inşaat sürecinin müvekkilinin düşündüğü bedeli aşmaya başladığını, bunların üzerine yönetmelik değişikliği ile inşaat alanının 28.000 m2den 52.000 m2ye çıkarıldığını, bütün bu olumsuzlukların üst üste gelmesi ile tüm çevresinden borç almak ve kredi çekmek zorunda kalarak AVM inşaatı için düşündüğü bedelin çok üzerinde 15 Milyon Eurodan fazla para harcayan müvekkilinin inşaat tamamlamak ve AVMyi açmak için zorlandığını, kalan giderleri karşılayamaz duruma geldiğini, müvekkilinin, inşaatın tamamlandığı AVMnin açılışına yakın bir zamanda davalı ... ile tanıştığını, davalının müvekkiline destek olabileceğini, bedelini ödeyerek şirkete ortak olabileceğini belirttiğini, inşaatı tamamlamak için zor durumda olan, AVM'nin açılması için başka çaresi kalmayan müvekkilinin, davalının teklifini kabul etmek zorunda kaldığını, şirketin %50 hissesinin, 4.500.000 Euro ve davalıya ait olan Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, ... Mah.... parselde kayıtlı taşınmaz karşılığında, davalıya veya göstereceği 3. kişilere devir edileceğinin kararlaştırıldığını, 2022 Eylül ayında yapılan bu sözleşme taraf arasında yapılan 02.06.2023 tarihli protokol ile yazılı hale getirildiğini, davalının, 4.500.000 Euro bedeli kısım kısım ödediğini ve şirket hisselerinin %50si ... ve göstermiş olduğu diğer 3. Kişilere (%20 ..., %20 ..., %10 ...) 2022 yılı Ekim ayında devir edildiğini, ancak hisse bedellerinin karşılığı olan Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, ...parselde kayıtlı taşınmazın müvekkili adına tescil edilmediğini, Kayseri 8. Noterliği 28.12.2023 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile taşınmazın devri talep edilmişse de ihtarnameye cevap verilmediği gibi, taşınmaz devrinin de gerçekleştirilmediğini, borcunu ödemek için zor durumda olan ve borcundan kurtularak, teminat olarak vermiş olduğu %19 oranında hissenin kendisine iade edileceği inancı ile şirketten olan alacağını geçmiş tarihli olarak şirket ortaklarına temlik eden müvekkiline, anlaşma uyarınca teminat olarak verilen %19 oranında hisselerin de iade edilmediğini, Kayseri 8. Noterliği 28.12.2023 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile şirket hisselerinin de iadesi talep edilmişse de bu taleplerinin karşılıksız kaldığını, davalı ile yapılan protokolde tahkim şartı kararlaştırılmışsa da taşınmazın tesciline ilişkin yapılan anlaşmalarda tahkim şartının geçersiz olduğunu, bu nedenle mahkemenin görevli olduğunu, taşınmazın aynına ilişkin yapılan adi yazılı sözleşmelerin kural olarak geçersiz ise de edimlerin büyük bir kısmının yerine getirilmesi halinde, bu tür sözleşmeler de geçerli kabul edildiğini, hisse satış sözleşmesi ile arsa ve 4.500.000 Euro bedel karşılığında şirket hisselerinin devredileceğinin kararlaştırıldığını, müvekkili tarafından hisse devir yükümlülüğünün yerine getirildiğini ancak davalı tarafça hissenin karşılığı olan arsanın müvekkiline devredilmediğini, bu nedenle müvekkilinin zarara uğradığını, 02.06.2023 tarihli protokolden anlaşılacağı üzere şirket hisselerinin %50sinin devri için arsa yanında kararlaştırılan 4.500.000 Euro aşağıdaki tarih ve tutarlarda olmak üzere şekilde müvekkiline ödendiğini, protokol gereği verilen 2.000.000 Euro borcun sona erdiğini, ...'ye teminat olarak devir edilen %19 oranında şirket hissesinin müvekkiline iadesi gerektiğini, ihtarname ile hisselerin devri hususunda davalıya ihtarda bulunulmuşsa da hisselerin iade edilmediğinden iş bu davayı açma zorunluluğu oluştuğunu, herhangi bir nedenle şirket hisselerinin tescilinin mümkün olmaması halinde müvekkilinin uğramış olduğu zararın tazmini için karar tarihine mümkün olan en yakın tarihte tespit edilecek %19 oranında ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş. hisse bedelinin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesi talepleri olduğunu, taşınmaza ilişkin olarak; öncelikle dava süresi boyunca taşınmazın 3. Kişilere devredilmemesi için, Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, ... parselde kayıtlı taşınmaz üzerine, devrin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir konulmasına, müvekkili adına kayıtlı ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş.ye ait %50 oranında hisselerin karşılığında verilmesi gereken Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, ... parselde kayıtlı taşınmazın müvekkil adına tesciline, Taşınmazın tescilinin mümkün olmaması halinde, terditli olarak müvekkilin uğramış olduğu zararın tazmini için karar tarihine mümkün olan en yakın tarihte tespit edilecek taşınmaz bedelinin şimdilik belirsiz alacak olarak 50.000 TLsinin, ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, %19 oranında şirket hissesine ilişkin olarak; Öncelikle dava süresi boyunca şirket hisselerinin 3. Kişilere devredilmemesi için, davalı ... adına kayıtlı ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş.ye ait %19 oranında hisse üzerine, devrin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir konulmasına, Protokol gereği verilen 1.937.898,81 Euro borç, muvafakatnameler ile müvekkil tarafından ödenmiş olduğundan davalıya teminat olarak verilen ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş.ye ait %19 oranında hissenin müvekkili adına tesciline, herhangi bir nedenle şirket hisselerinin tescilinin mümkün olmaması halinde müvekkilin uğramış olduğu zararın tazmini için karar tarihine mümkün olan en yakın tarihte tespit edilecek %19 oranında ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş. hisse bedelinin şimdilik belirsiz alacak olarak 50.000 TLsinin, ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan alınarak tarafımıza ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki ve görev itirazında bulunduğunu, davacının, dava dilekçesinde kendisinin davalı müvekkili ile ortak olduğu ... İnşaat ve Reklam Dış Ticaret’inden 78.234.001,19-TL alacaklı olduğunu, bunun 1.937.898.81- Euro’sunu sermaye artırımı için ortaklara temlik edildiğini kalan kısmın davalı müvekkili ...’ye borcuna karşılık ödendiğini dolayısıyla 02.06.2023 tarihli protokolden dolayı borcu olmadığı ve kendisine protokolde verilmesi taahhüt edilen %19 hissenin ve gayrimenkulün devrini talep ettiğini, taraflar arasında akdedilen 02.06.2023 tarihli protokolde taraflara yükletilen sorumlulukları yerine getirmediğini, dava dilekçesinin başında maddi sıkıntıda olduğunu bu yüzden ortak olduğunu iddia eden davacının hem ortaklara borç verip hem ortağına borçlu olması bu yüzden hisseleri devretmesi kabul edilebilir olmadığını, davacı tarafından müvekkiline gönderilen 22.09.2023 tarihli Kayseri 7. Noterliğinin 23285 yevmiye nolu ihtarnamesi ile (ihtarname içeriğini kabul etmemekle beraber), davacı protokole ve işbu davaya konu hisse devrine ilişkin olarak hisse devri için gerekli bedeli ödemeye hazır olduğunu bildirdiğini ve bu tarihten sonra bu bedeli herhangi bir şekilde ödemesinin de söz konusu olmadığını, davacının 02.06.2023 tarihinden önce %19 luk hisse bedelini ödedi neden 22.09.2023 tarihli Kayseri 7. Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ödemeye hazır olduğunu bildirdiğinin açıklanması gerektiğini, bu bağlamda davacının bu tarihten önce herhangi bir bedel ödemediğini, bizzat davacı tarafından noter kanalı ile yapılan bildirim ile yani yazılı delil ile ispat edildiğini bu nedenle açılan davanın reddi gerektiğini, taraflar arasında akdedilen protokolde davacıya hisse bedelinin ödenmesi için 30.09.2023 tarihine kadar süre verildiğini, sonrasında 30.09.2023-31.03.2024 tarihleri arası için de %7 faiz oranı ile yine devir hakkı tanındığını, lakin davacı tarafından 31.03.2024 tarihine kadar herhangi bir ödeme yapılmadığından davacının bu hakkının hâlihazırda protokol gereği sona erdiğini, yine aynı protokolün 5 maddesinde davacı 01.10.2022 tarihi itibariyle davalı Müvekkil ...’ye aylık ödeme garantili 2.000.000 TL kira garanti etmiş olup şirket bu bağlamda müvekkile 36.000.000 TL borçlu olduğunu belirterek tahkim şartı itirazımızın kabulü ile mahkemenin yetkisizliğine karar verilmek suretiyle iş bu davanın usulden reddine, mahkemenin tahkim şartı itirazımız yönünden aksi kanaatte olması halinde; dosyaya gelen müzekkere cevapları doğrultusunda her iki tarafın hem sözleşme hem dava tarihinde tacir olmadığının gözetilerek görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olacağından görevsizlik karar verilmesini, Mahkemenin aksi yönde kanaati olması halinde davacının dava değerinin belirli olması nedeniyle davacıya harcın tamamlanması için süre verilmesini ve dava değerinin iki milyon euro karşılığı Türk Lirası olması bu bedelinde Bir milyon Türk Lirası yasal sınırın çok üstünde olması nedeniyle basit yargılama usulü kararından ön inceleme duruşmasında dönülerek yazılı yargılama usulüne karar verilmesini ve miktar nedeniyle heyete devredilmesini, usule ilişkin itirazlarımızın Mahkemece reddedilerek işin esasına girilmesi halinde (yazılı yargılamaya ilişkin itiraz delil ve beyan da dahil tüm hukuki haklarımız saklı kalmak kaydıyla ) davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER : Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Davacı tarafça,... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş.ye ait Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları, hisse devir bilgilerini gösterir kayıtlar, şirkete ait sermaye artırımını gösterir kayıtlar, ticari defterler ile ortaklara borcu gösterir kayıtlar, taraflar arasında yapılan 02.06.2023 tarihli protokol, Kayseri 8. Noterliği 28.12.2023 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi, Kayseri Arabuluculuk Bürosu 2024/402 Büro v...Arabuluculuk Dosya No sayılı son tutanak, müvekkiline davalı ve 3. Kişi olan Hakkı İLGÜ ve Uğur İLGÜ tarafından gönderilen bedelleri gösterir tablolar, 02.06.2023 tarihinde, geçmiş tarihli olarak ..., ... ve ... ile ayrı ayrı imzalanan "MUVAFAKATNAME" başlıklı 3 adet belge, Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, ... parselde kayıtlı taşınmaza ait tapu kayıtları, isticvab, Tanık beyanları, Bilirkişi incelemesi ve yemin beyanına delil olarak dayanılmıştır.
Davalı tarafça; 02.06.2023 tarihli uyuşmazlık konusu protokol, ... ve Reklam Dış Ticaret A.Ş 'ait tüm ticari defter ve kayıtları, Tarafların ve ... ve Reklam Dış Ticaret A.Ş'nin Ticaret Sicil kayıtları, Davacı tarafından çekilen Kayseri 7. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, Kayseri 13. Noterliği'nin ... yevmiye nolu ihtarnamesi sureti, Davacı tarafından ödenmesi gerekip ödenmeyen ve müvekkil tarafından ödenmek zorunda kalan ... ve ... kredi dökümleri, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ...E.kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E.kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ...E.kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi... E. Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi...E dosyaları, Tanık beyanları, Tüm şirket ve banka kayıtları, Bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davacı ve davalının T.C. kimlik numarası ve açık kimlik bilgileri belirtilmek suretiyle Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı'na müzekkere yazılarak, Bilanço esasına göre mi yoksa işletme hesabına göre mi defter tuttuğunun sorulmasına, 213 sayılı Vergi Usul Kanunun'nun 177. Maddesi ve diğer ilgili maddeleri uyarınca alış - satış ve gayri safi iş hasılatı yönünden şahısların birinci sınıf tüccar mı yoksa 2. Sınıf tüccar (esnaf) mı olduğunun sorulmasına, İşletme hesabı esasına göre defter tuttuğunun bildirilmesi halinde son olarak verdiği gelir vergisi beyannamesi örneğinin, varsa vermiş oldukları gelir vergisi beyannemeleri incelenerek 2015 yılı itibariyle Bakanlar Kurulunca belirlenen gelir sınırı dikkate alındığında esnaf işletmesi boyutunu aşıp aşmadığı, tacir olup olmadığının sorulmasına, karar verilmiş, 14/03/2024, 19/03/2024 ve 20/03/2024 tarihli yazılar ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... Sicil numarasında kayıtlı ... İnşaat Reklam İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi'nin kayıtlı güncel adresinin ve faaliyet adresinin sorulmasına, ortaklarının kim ve hisselerinin ne olduğunun, şirket müdürünün ve yetkili temsilcisinin kim veya kimler olduğunun, temsil şeklinin nasıl olduğunun sorulmasına, şirket esas sözleşmesinin, genel kurul ve yönetim kararlarının en son tarih itibari ile hazirun cetveli örneği ve sorulan sorulara ilişkin kayıt, karar ve belge örneği istenmiştir.
SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak, Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... Sicil numarasında kayıtlı, ... vergi numaralı, ... İnşaat Reklam İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi'nin kuruluşundan bugüne kadar kayıtlı çalışan sayısının kaç olduğunun, en son tarih itibari ile güncel kayıtlı çalışanının bulunup bulunmadığının ve borcu olup olmadığının varsa miktarının sorulmasına, ilgili kayıt ve belge örnekleri istenmiş, 18/03/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Davacı ...'in ve davalı ...'nün T.C. kimlik numarası ve açık kimlik bilgileri ve Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... Sicil numarasında kayıtlı, ... vergi numaralı, ... İnşaat Reklam İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi'nin bilgileri belirtilmek suretiyle Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı'na müzekkere yazılarak, adı geçen gerçek kişi taraflar veya davalı şirket dahil tüm taraflar arasında İş Ortaklığı'nın oluşturulmasına ilişkin varsa; vergi açılış ve kapanış kayıtlarının, bunlara ilişkin talep, beyan belge ve tutanak örneklerinin gönderilmesi istenmiş, 20/03/2024 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Açılan davanın tapu iptali ve tescil davası olup 50.000,00-TL üzerinden harca esas değerin belirlendiği anlaşılmakla, davaya konu taşınmazın harca esas gerçek değerinin belirlenmesi için taşınmaz başında 01/10/2024 günü saat 14:00'dan itibaren keşif icrasına, refakate bir harita-fen bilirkişisi, bir gayrimenkul değerleme uzmanı bilirkişi alınmasına, karar verilmiştir.
Refakate alınan bilirkişiler Gayrımenkul Değerleme Uzmanı bilirkişi ...ve Harita Mühendisi ... tarafından düzenlenen 02/10/2024 tarihli raporda özetle; "Kıymet Takdiri ve Sonuç: Yukarıda arz olunan tespitler ile taşınmaz çevresindeki arsa alım satım rayiçlerinin incelenmesi neticesinde, davaya konu taşınmazın arsa değerinin Eylül 2022 tarihinde 6000,-TL/m²; Haziran 2023 tarihinde 8000,-TL/m² ve 01.10.2024 keşif tarihinde 14.000,-TL/m² olduğu kanaatine varılmıştır. Buna göre taşınmazın 1/1 oranındaki tam hisse değerleri aşağıda hesaplanmıştır.
Eylül 2022 değeri : 2002,73 x 6000 x (1/1) = 12.016.380,-TL
Haziran 2023 değeri : 2002,73 x 8000 x (1/1) = 16.021.840,-TL
01.10.2024 keşif tarihi değeri : 2002,73 x 14000 x (1/1) = 28.038.220,-TL" şeklinde rapor düzenlenmiştir.
Dosyanın raporu veren bilirkişilere tevdi ile 06/03/2024 tarihi itibari ile taşınmazın değerinin tespiti istenmiş, bilirkişilerce düzenlenen 14/02/2025 tarihli ek raporda; "Netice olarak, dava konusu taşınmaz için belirlenen kıymet takdirinde herhangi bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu itibarla kıymet takdirinde herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir." şeklinde rapor düzenlenmiştir.
Dosyada yargılama tek hakim tarafından yürütülürken mevcut bilirkişi raporlarındaki dava konusu taşınmaz değeri dikkate alınarak dosyanın mahkememiz heyetine tevdiine karar verilmiştir.
Davacının %19 oranındaki hissenin davacı adına tescili olmadığı taktirde hisse bedelinin ödenmesine ilişkin talebinin işbu davadan tefrik edilmek sureti ile, ayrı esasa kaydı ile; A) Tahkim itirazının kabulü ile, HMK'nun 413-116/1-b ve 117 maddeleri uyarınca usulden reddine, karar verilmiş, dosya mahkememizin 2025/879 esas sırasına kaydı yapılmıştır.
İşbu davanın sadece tapu iptal ve tescil davası ve terditli olarak bedel talebi olarak devam edilmesine, Davacının tapu iptal ve tescil davası yönünden; davacı tarafa bilirkişi raporunda belirtilen toplam değer olan 26.702.400,00 TL üzerinden alınması gereken eksik 454.302,48 TL eksik harcı yatırmak üzere Harçlar Kanunu 30. Madde hükmü bir sonraki celseye kadar kesin süre verilmiş süres içerisinde eksik nispi harcın tamamlandığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında 02/06/2023 tarihli protokolün Kayseri Vergi Dairesine gönderilerek varsa tahsil edilmesi gereken ve tahsil edilmeyen bir yükümlülüğün takdir ve ifası kendilerinde ait olmak üzere bildirimde bulunulması için süre verilmiştir.
Davacı tarafa protokolde devri edilecek taşınmazın ...Parsel olarak belirtildiği ancak dava dilekçesinde ...Parselin tescilini talep ettiği anlaşılmakla bunun sebebinin HMK 31 kapsamında açıklanması istenmiş,
Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, dava dışı ... İnş... AŞ en son tarihli ticaret sicil kayıtlarının, adresinin, ortaklarının, hisse oranlarını ve temsile yetkili kişileri ile temsil şeklini gösteren kayıtların, şirket ana sözleşmesinin, sermaye arttırıma ilişkin kayıtların ve tüm genel kurul kararlarının örneğinin çıkarılarak mahkememize gönderilmesi istenmiş, 06/10/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Kayseri İli Melikgazi İlçesi...Parselin ve ... Parselin tedavüllü tapu kayıtlarının bir örneği istenmiş, 02/10/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası iş bu dava ile 07/11/2025 tarihinde birleştirildiği, birleşen davanın 02/06/2023 tarihli protokolün 6 maddesi uyarınca şirket borçlarının sorumluluğuna ait dava olduğu iş bu davanın ise protokolün tescil devrine ilişkin başka bir hükmünden kaynaklandığı, HMK'nun 166 maddesi uyarınca davaların birlikte görülmesinden hukuki yarar ve usul ekonomisine uygun bir durum bulunmadığı, Anayasa Mahkemesinin 17/6/2025 tarihli ve E.: ...sayılı Kararı ile bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “…ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar.” ibaresi de iptal edildiği anlaşılmakla Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2... Esas sayılı dosyanın iş bu davadan tefriki ile ayrı esasa kaydına ve dava dosyasının Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce görülüp karara bağlanmak üzere iadesine, karar verilmiş, karar gereğince dosya Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesine iade edilmiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde yemin deliline dayandığından davacı tarafa 2.000.000,00 Euro bedelin muvakakatlar ile ödendiği noktasında yemin deliline dayanıyor ise yemin metnini sunması için süre verilmiş, süresi içerisinde yemin metninin sunulmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Davacı taraf; taraflar arasında akdedilen 02.06.2023 tarihli protokol kapsamındaki edimlerin yerine getirilmemesi iddiasıyla tapu iptali ve tescili ile teminat amacıyla verilen şirket hisselerinin iadesi talep edilmektedir. Dava dilekçesinde, davacının yaşadığı mali zorluklar sebebiyle kurucusu olduğu ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş.'nin %50 hissesini 4.500.000 Euro ve Kayseri ili Melikgazi ilçesinde bulunan bir taşınmaz karşılığında davalının gösterdiği üçüncü kişilere devrettiği, ancak davacının hisse devrini gerçekleştirmesine rağmen ilgili taşınmazın kendi adına tescil edilmediği belirtilmektedir.
Bunun yanı sıra, taraflar arasında yaklaşık 2.000.000 Euro tutarında (fiili olarak 1.937.898,81 Euro) bir borç ilişkisi bulunduğu ve bu borcun teminatı olarak şirketin %19 hissesinin davalıya devredildiği ifade edilmektedir. Davacı taraf, bu borcun şirketten olan şahsi alacaklarının sermaye artırımı sürecinde davalı ve ilişkili kişilere temlik edilmesi suretiyle kapandığını savunarak, borcun sona ermesi sebebiyle teminat olarak verilen %19'luk hissenin tarafına iadesini talep etmektedir.
Hukuki gerekçe olarak, protokolde yer alan tahkim şartının taşınmazın aynına ilişkin uyuşmazlıklarda geçerli olmadığı ileri sürülmektedir. Ayrıca, davacının kendi edimini yerine getirmiş olması sebebiyle, davalının taşınmaz devrinde şekil eksikliğini öne sürmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğu ve hakkın kötüye kullanılması niteliği taşıdığı savunulmaktadır.
Sonuç bölümünde mahkememizden, dava süresince ilgili taşınmazın ve %19 oranındaki şirket hissesinin üçüncü kişilere devrinin engellenmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesi, taşınmazın ve hisselerin davacı adına tescil edilmesi, tescilin fiilen mümkün olmaması durumunda ise doğan zararın tazmini amacıyla güncel rayiç bedellerinin ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilmesi talep edilmektedir.
Mahkememiz hisse devrinin devrine ilişkin olarak açılan davayı iş bu davadan tefrik edilmek suretiyle karar verilmiş olup iş bu davada sadece tapu iptal ve tescil istemi ve terditli olarak taşınmaz bedeli olarak devam edilmiştir.
Davalı taraf ise borcun ödenmediğini belirterek davanın reddini dilemiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından sürdürülmüş, miktar itibariyle mahkememiz heyetine tevdi edilmiştir.
-Taraflar arasındaki 02/06/2023 tarihli sözleşmenin incelenmesi;
Taraflar arasında imzalanan 02.06.2023 tarihli protokol, davacı ...'e ait ... İnşaat Reklam İç ve Dış Tic. A.Ş. hisselerinin devrini, taraflar arasındaki borç ilişkisini ve karşılıklı edimleri düzenlemektedir. Protokol uyarınca, şirket hisselerinin %50'sinin 4.500.000 Euro bedel ve Kayseri ili, Melikgazi ilçesi, Erenköy Mahallesi, 5838 ada, 24 parselde kayıtlı taşınmazın mülkiyeti karşılığında davalı ...'ye veya onun göstereceği kişilere (..., Hakkı İlgü ve Uğur İlgü) devredilmesi kararlaştırılmıştır. Protokolde yer alan taşınmaz devrine ilişkin madde kapsamında; davalı tarafından davacıya sağlanan 2.000.000 Euro olarak belirlenen borcun ödenmemesi halinde, söz konusu taşınmaz devrinin yapılmayacağı açıkça hüküm altına alınmıştır. Ayrıca bu borcun teminatı olarak şirketin %19 oranındaki hissesi davalıya devredilmiş ve borcun 31.03.2024 tarihine kadar ödenmesi şartıyla teminat niteliğindeki bu hisselerin davacıya iade edileceği imza altına alınmıştır. Ek olarak, sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözüleceğine dair bir şart da protokolde yer almaktadır.
-Tapu kaydının incelenmesinde;
Dava konusu taşınmaz; Kayseri ili, Melikgazi ilçesi, ...sinde bulunmaktadır. Aktif durumda olan taşınmaz, ....ada ve ... parsel numarasına sahiptir. Ana niteliği arsa olan taşınmazın toplam yüzölçümü 2.002,73 metrekaredir ve 62. cilt, 6069. sayfada kayıtlıdır. Mülkiyet hakkı, yarı yarıya (1/2) oranında paylarla Hakkı oğlu Hakkı İlgü ile Hakkı oğlu ... adına kayıtlıdır.
-Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarının tespiti;
Davacı ..., yaklaşık 2.000.000 Euro tutarındaki borcun şirket içi sermaye artırımı ve alacak temliki işlemleri yoluyla ödendiğini iddia etmektedir. Dava dilekçesinde yer alan beyanlara göre davacı, 31/12/ 2022 tarihi itibarıyla şirketten olan 39.117.000,60 TL tutarındaki şahsi alacağını, borcuna karşılık olarak davalı ve ilişkili kişilere (...) temlik etmiştir. Bu işlem sonucunda davalı tarafın, şirkete dışarıdan herhangi bir nakdi ödeme yapmadan kendi adlarına sermaye artırımına katıldıkları (şirket sermayesinin 25.000.000 TL'den 125.000.000 TL'ye çıkarıldığı) ve davacının verdiği bu muvafakatnameler sayesinde borcun fiilen kapandığı savunulmaktadır.
Davalı ... ise söz konusu borcun bu mahsuplaşma veya sermaye artırımı işlemleriyle sona ermediğini ve hukuken halen devam ettiğini öne sürmektedir. Davalı taraf bu iddiasını desteklemek amacıyla, davacı ... tarafından 2023 yılında keşide edilen ihtarnameleri kanıt olarak göstermekte; taraflar arasındaki mali yükümlülüklerin sürdüğünü belirterek borcun ödenmemesine bağlanan sözleşme şartlarına dayanmakta ve teminat olarak alınan %19 oranındaki hissenin iadesi ile taşınmaz devri edimlerini yerine getirmekten kaçınmaktadır.
Davacı taraf dava dilekçesinde, şahsi alacaklarının davalı tarafa temlik edilmesine ilişkin işlemlerin ve muvafakatnamelerin fiilen 02.06.2023 tarihinde yapıldığını, ancak anlaşılarak 31.12.2022 tarihi itibarıyla yapılmış gibi geçmiş tarihli olarak düzenlendiğini iddia etmektedir.
-Davacı tarafından sunulan temliknamelerin incelenmesinde;
Belgelerde, ...'in ... İnşaat Reklam İç ve Dış Ticaret A.Ş.'ye yapı ve imalat harcamalarında kullanılmak üzere verdiği ve şirketin muhasebe kayıtlarında alacaklı olarak göründüğü toplam 78.234.001,19 TL tutarındaki bakiye üzerinden yapılan devir işlemleri düzenlenmektedir.
Düzenlenen 31/12/2022 tarihli evraklarrda göre ..., bu alacağının 15.000.000 TL'lik kısmını kendi borcuna karşılık olarak ortak ...'ye, diğer 15.000.000 TL'lik kısmını ise yine kendi borcuna karşılık olarak ortak Hakkı İlgü'ye kendi rızasıyla virman edilmesini talep etmiştir. Her iki belge de muvafakat eden sıfatıyla ... ve ilgili tutarları kabul eden sıfatıyla ... ile Hakkı İlgü tarafından karşılıklı olarak imza altına alınmıştır.
-22/09/2023 tarihli ihtarnamenin incelenmesinde;
Davacı, ... tarafından ...'ye gönderilen 22/09/2023 tarihli bu ihtarnamede, taraflar arasında akdedilen 02/06/2023 tarihli protokol gereğince yapılması gereken hisse ve taşınmaz devirleri konu edilmektedir. Belgede; ... ve ilişkili kişilere (..., Hakkı İlgü, Uğur İlgü) toplam %45 oranında şirket hissesinin emaneten devredildiği, ayrıca Kayseri ili Melikgazi ilçesinde bulunan bir taşınmazın ... adına devredileceğinin taahhüt edildiği ifade edilmektedir.
Davacı ..., emaneten verilen bu hisselerin geri alınması için gereken bedelleri ödemeye hazır olduğunu ve ödemenin hisse devir evraklarının taraflarca imza altına alınmasıyla eş zamanlı olarak yapılacağını beyan etmektedir. İhtarnamede muhataba, belgenin tebliğinden itibaren 7 iş günü süre verilerek söz konusu %45 hisse devrinin ve taşınmaz devrinin gerçekleştirilmesi talep edilmekte; bu edimlerin yerine getirilmemesi halinde hukuki işlemlerin başlatılacağı, mahkeme masrafları ile doğacak tüm maddi ve manevi zararların talep edileceği ihtar edilmektedir.
Dosyadaki beyanlar ve sunulan belgeler incelendiğinde, davacının iddiaları arasında kronolojik ve hukuki bir çelişki bulunduğu açıkça görülmektedir. Dava dilekçesinde davacı taraf, taraflar arasındaki borcun, fiilen 02.06.2023 tarihinde anlaşılarak ancak 31.12.2022 tarihi atılarak düzenlenen muvafakatnameler yoluyla ödendiğini ve borcun sona erdiğini iddia etmektedir. Bu iddiaya göre, davacının şirketten olan şahsi alacağı davalılara temlik edilmiş ve borç bu mahsuplaşma ile çoktan kapanmış durumdadır.
Buna karşılık, davacı tarafından aylar sonra, 22/09/2023 tarihinde keşide edilen ihtarnamede (2. Madde) "hisselerin karşılığı bedeller... ödenmek üzere hazır olduğunu" ve "Bedel hazır olmakla beraber tarafınıza ödemesi, hisselerin devrine ilişkin evrakların taraflarca imza altına alınması anında yapılacaktır" şeklinde beyanlarda bulunulmuştur.
Bu durum, uyuşmazlığın temelini oluşturan borcun ödenip ödenmediği hususunda davacı tarafın kendi belgeleri ve beyanları arasında bir tezat oluşturmaktadır. Bir yandan borcun önceki tarihlerde evrak üzerinden yapılan mahsuplaşmalarla ödendiği savunulurken, diğer yandan 22/09/2023 tarihli resmi ihtarnamede borç bedelinin henüz ödenmediği ve hisselerin iadesi anında ödeneceği taahhüt edilmektedir.
- Yemine ilişkin meselenin değerlendirilmesi;
Hukuk yargılamasında ispat araçlarından olan “Yemin” 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 225 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
Kanunun 225'nci maddesine göre, yeminin konusunu, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalar teşkil eder. Bir kimsenin bir hususu bilmesi onun kendisinden kaynaklanan vakıa sayılır.
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği vakıalar, bir işlemin geçerliliği için, kanunen iki tarafın irade açıklamalarının yeterli görülmediği hâller ve yemin edecek kimsenin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak konular yemin konusu olamaz (6100 sayılı Kanun Md. 226).
Somut olayda; davacı tarafa yemin delili hatırlatılmış ve davacı taraf yemin deliline dayanmamıştır.
-Esasa ilişkin değerlendirme ve nihai kanaat;
Davacının talebi, taraflar arasında tanzim ve imza olunan 02.06.2023 tarihli adi yazılı protokole dayalı olarak, sözleşmeye konu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili, işbu aynen ifa talebinin kabul görmemesi halinde ise terditli olarak taşınmazın rayiç bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir. Şirket hisselerinin iadesine yönelik talepler mahkememizce tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedildiğinden, işbu uyuşmazlığın ve kararın kapsamı dışında bırakılmıştır.
Bilindiği üzere, tapulu bir taşınmazın mülkiyetinin devrini öngören her türlü sözleşmelerin resmi şekilde yapılması geçerlilik koşuludur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 706; Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu madde 213; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 237; Tapu Kanunu madde 26; Noterlik Kanunu madde 60). Tapuda kayıtlı bir taşınmazın mülkiyetini devir borcu doğuran ve ancak yasanın öngördüğü biçim koşullarına uygun olarak yapılmadığından geçersiz bulunan sözleşmeye dayanılarak açılan bir cebri tescil davası kural olarak kabul edilemez. Yasa hükümlerinin öngördüğü biçimde yapılmayan sözleşmeler hukuken geçersizdir; burada öngörülen şekil, sözleşmenin geçerlilik koşulu olup, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenledir ki, gerek mahkeme gerekse Yargıtay tarafından doğrudan gözönünde tutulur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/23-308 Esas, 2016/195 Karar sayılı kararı )
Somut olayda, davacının talebine dayanak teşkil eden 02.06.2023 tarihli sözleşme adi yazılı şekilde akdedilmiş olup, yasanın öngördüğü geçerlilik şartını taşımamaktadır. Hukuken geçersiz (batıl) bir sözleşmeye istinaden tarafların birbirlerinden sözleşmenin aynen ifasını talep etmeleri kabil olmadığından, davacının tapu iptali ve tescil talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğu kanaatine varılmıştır.
Şekle aykırılık sebebiyle geçersiz olan sözleşmelerde tarafların, sebepsiz zenginleşme hükümleri dairesinde verdiklerini iade veya fer'i haklar kapsamında taşınmazın rayiç bedelini talep imkanı bulunmakta ise de; uyuşmazlığa konu protokolün 7. maddesi incelendiğinde, taşınmazın devri ve buna bağlı olarak bedelinin talep edilebilirliği, davacı tarafın uhdesinde bulunan yaklaşık 2.000.000 Euro tutarındaki borcun davalıya ifa edilmesi ön şartına bağlanmıştır.
Davacı taraf, mezkur borcun şirket içi sermaye artırımı ve geçmiş tarihli temliknameler yoluyla itfa edildiğini ileri sürmüş ise de; davacının bizzat keşide ettiği 22.09.2023 tarihli ihtarnamede borca karşılık gelen ödemenin "hisse devri anında yapılacağı" yönündeki beyanı, kendi iddiaları ile esaslı bir tezat teşkil etmektedir. Bununla birlikte, sunulan temlik evraklarının geçmiş tarihli düzenlendiği yönündeki iddialar, maddi gerçeği yansıtacak mahiyette somut, yazılı ve kesin delillerle ispat olunamamıştır.
Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlüdür. (TMK m. 6) İleri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı kanıtlaması gerekir. (HMK m.190) İşbu kural muvacehesinde, davacı taraf taşınmaz bedeline ilişkin talebinin muacceliyet kesbetmesi için zorunlu olan "borcun ifa edildiği" vakıasını kesin delillerle ispat edememiştir. Yargılama safahatında ispat yükünü yerine getiremeyen davacı tarafa, 6100 sayılı HMK'nun "Yeminin konusu" başlıklı 225. ve "Yemin teklifi" başlıklı 227. maddeleri delaletiyle son çare olarak davalı tarafa yemin teklif etme hakkı bulunduğu hatırlatılmış; ne var ki davacı taraf bu hakkından açıkça sarfınazar etmiştir.
Tüm dosya münderecatı, toplanan deliller ve taraf beyanları bir bütün olarak düşünüldüğünde; davacının dayandığı protokolün taşınmaz devri yönünden resmi şekil şartını taşımaması hasebiyle kesin hükümsüz olduğu ve aynen ifa talep edilemeyeceği, terditli talep olan taşınmaz bedelinin tahsili yönünden ise sözleşmede öngörülen ödeme ön şartının gerçekleştiğinin davacı tarafça usulüne uygun delillerle ispatlanamadığı, mahkememizce hatırlatılmasına rağmen HMK m. 225 ve 227 uyarınca yemin deliline de başvurulmadığı anlaşıldığından, ispat olunamayan davanın davacının muaccel bir alacağı olmadığından reddine karar vermek gerekmiştir.
-Vekalet ücretine dair değerlendirmede;
Dosyadaki uyuşmazlıkta mahkememiz heyeti, davacının asıl talebi olan tapu iptali ve tescil istemi yönünden sözleşmenin geçerliliğini incelemiş ve resmi şekil şartına uyulmadığı gerekçesiyle bu talebi esastan inceleyerek reddetmiştir. İkinci (terditli) talep olan taşınmaz bedelinin tahsili istemi ise alacağın henüz muaccel olmaması sebebiyle dava şartı (hukuki yarar) yokluğundan usulden reddedilmiştir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18.02.2022 tarihli ve 2019/5 E., 2022/1 K. sayılı kararında; ifa zamanı gelmemiş (vadesi gelmemiş, muaccel olmayan, müeccel) bir alacak için açılmış dava, erken açılmış dava niteliğinde olduğundan, bu davanın açılmasında henüz hukukî yarar bulunmadığı, o nedenle, HMK'nın 114/1-h bendinde dava şartları arasında sayılan hukukî yararın bulunmadığı durumda, davanın esastan değil, HMK'nın 115/2. maddesi gereği usulden reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. (Bu yönde bkz. Yargıtay 3. HD'nin 10/04/2023 tarih ve 2023/856 E., 2023/1011 K.; Yargıtay 13. HD'nin 25/06/2020 tarih ve 2020/1167 E., 2020/5321 K.; 10/02/2020 tarih ve 2017/639 E., 2020/1772 K.; 17/12/2019 tarih ve 2016/29039 E., 2019/12700 K. sayılı kararları).
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) hükümleri gereğince, konusu para olan veya parayla değerlendirilebilen (nispi harca tabi) davalarda davanın esastan reddi halinde, davalı lehine davanın harca esas değeri üzerinden nispi vekâlet ücretine hükmedilir. Sadece görevsizlik, yetkisizlik veya dava şartı yokluğu gibi nedenlerle davanın tamamen usulden reddedildiği durumlarda maktu vekâlet ücretine (AAÜT md. 7 gereği) hükmedilmektedir.
Somut olayda her ne kadar terditli talep usulden reddedilmiş olsa da, mahkeme davacının asıl talebi yönünden davanın esasına girerek nihai bir değerlendirme yapmış ve esastan ret kararı vermiştir. Uyuşmazlığın asıl kısmı esastan karara bağlandığı için, sadece usulden ret durumlarında uygulanan maktu ücret kuralı bu dosyada geçerli olmaz. Bu nedenle, davalı taraf vekili için davanın harca esas değeri (müddeabih) üzerinden nispi vekâlet ücreti hesaplanması ve buna hükmedilmesi gerekmektedir.
H Ü K Ü M : Yukarda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın reddine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 732,00-TL maktu karar ve ilam harcının dava açılırken davacıdan alınan 1.707,75-TL peşin harç ve 455.000,00-TL tamamlama harcından mahsubu ile hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde bakiye 455.975,75-TL'nin davacıya iadesine,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davacı taraftan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafça yapılan tebligat ve posta gideri olan 3.550,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
7-Kararın mahiyeti gereği davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına.
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 1.323.024,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra temyiz incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 13/04/2026
Başkan ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Katip ...
E-imzalıdır