T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO: ...
KARAR NO: ...
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : ...
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: ...
KARAR TARİHİ: ...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; şirketin mali müşavirinin şirket yetkililerine, defteri kebir ve envanter defterini dönem sonunda şirkete teslim edilmesi hususunda bilgi vermediğini, defterleri de şirket yetkililerine teslim etmediğnii, şirketin 2019 yılından beri e-defter mükellefi olduğunu, mali müşavirin intiharından sonra evinde, ofisinde ve arşivinde yapılan evrak taramaları sonrasında şirkete ait 2020 yılı envanter defteri, 2021 yılı envanter defteri-i kebirin bulunamadığını, anılan nedenle şirkete ait 2020 yılı envanter defteri ve 2023 yılı defter-i kebirin zayi olduğunu beyanla müvekkili şirkete ait 2021 yılı envanter defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, zayî belgesi verilmesi istemlidir.
Davanın yasal dayanağı 6102 Sayılı TTK'nun 82. maddesidir. TTK'nun 82/1 maddesine göre; "Defter tutmak mecburiyetinde bulunan kimse ve işletmeye devam eden halefleri defterleri son kayıt tarihinden ve saklanması mecburi olan diğer hesap ve kağıtları tarihlerinden itibaren on yıl geçinceye kadar saklamaya mecburdurlar."
TTK'nun 82/7 maddesine göre; "Bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kağıtlar; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin salahiyetli mahkemesinden kendisine bir vesika verilmesini istiyebilir. Mahkeme lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır."
6102 Sayılı TTK'nun 64/1. maddesinde; "Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makûl bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir." denilmek suretiyle ticari defter ve begelerin tutulma amacı açıklanmıştır. Üçüncü kişilere karşı bilgi vermenin yanı sıra devlete karşı sorumlulukların takibi, denetimi ve vergi güvenliğini de sağlamak amacını taşımaktadır. Ticari defterlerin son kaydın yapıldığı takvim yılının bitiminden itibaren 10 yıl süreyle saklanması gerekmektedir. Bu defterlerin ziyaı halinde mahkemeden zayi belgesi alınması gerekmektedir. Ayrıca bu defterler HMK'nun 222. maddesi hükmüne göre “takdiri delil” niteliğini haizdir.
Somut olayda ise, talep eden şirketin muhasebecinin 2023 yevmiye defterini şirkete teslim etmediğini, akabinde muhasebecinin intihar eylemi neticesinde vefat ettiğini, muhasebecinin vefatından sonra evinde yapılan aramada da defterin bulunamadığından bahisle 2023 yılı yevmiye defterini hakkında zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. Talep eden, tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlü olduğu (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) gibi, tacir olması nedeniyle basiretli davranma yükümlülüğü de bulunmaktadır. Davacı şirketin muhasebecisinin defteri şirkete teslim etmemesi ve muhasebecinin intihar etmesi sonrasında defterin bulunamaması durumu TTK'nın 82/7 maddesi kapsamında zayi nedeni olarak değerlendirilemeyeceği gibi dava dilekçesi ekinde sunulan ölüm belgesine göre ...'in 26/01/2025 tarihinde vefat ettiği eldeki davanın ise 05/03/2025 tarihinde açıldığı da gözetilerek davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle:
1-Davanın REDDİNE
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcı dava açılırken peşin harç olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan tüm yargılama giderlerinin davanın niteliği ve kararın mahiyeti gereği davacı taraf üzerinde bırakılmasına, lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
4-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
5-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/10/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır