T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/1163 Esas
KARAR NO: 2023/1274
BAŞKAN: ... ...
ÜYE: ... ...
ÜYE: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI: ... -
VEKİLİ: Av. ... - Seyitnizam Mah. Mevlana Cad. No:81-83 Ginza Plaza K:7 34015 Zeytinburnu/ İSTANBUL
DAVALI: 1- ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - Zübeyde Hanım Cad. No:16/2 Kükürtlü Osmangazi/ BURSA
DAVALI: 2- ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - Abidei Hürriyet Cad. Ömürlü Apt. No:109 K:3 D:5 Şişli/ İSTANBUL
DAVALI: 3- ... -
VEKİLİ: Av. ... - Konak Mah. Lefkoşe Cad. Gizemler Plaza No:12 Kat:2 D:6 Nilüfer/ BURSA
DAVALILAR: 4- ... - ...
5- ... - ...
6- ... - Bursa İhtisas Deri Organize Sanayi Bölgesi Dörteller Deri Sanayi ... Caddesi No:12 Nilüfer/ BURSA
7- ... - ...
8- ... - ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI: 9- ... -
VEKİLİ: Av. ... - Barbaros Mah. Alzambak Sok. No:40 D:230 Varyap Meridian Grand Tower A Blok Ataşehir Ataşehir/ İSTANBUL
DAVALILAR: 10- ... - ...
11- ... - ...
12- ... -
VEKİLİ: Av. ... - Gazcılar Cad. 2.Kocayunus Sk. No:19 K:1 D:2 Osmangazi/ BURSA
DAVALI: 13- ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - [16738-37684-37379] UETS
DAVALI: 14- ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - Milli Egemenlik Cd. No:15 Dost Apt. K:2 D:10 Muratpaşa/ ANTALYA
DAVALI: 15- ... -
VEKİLİ: Av. ... - Odunluk Mah. Akpınar Cad. Efe Towers A Blok No:15 K:14 D:48 16110 Nilüfer/ BURSA
DAVALI: 16- ... - ...
VEKİLLERİ: Av. ... -
Av. ... - Hacımutahir Mah. Üçgöz Cad. Latif Dirik İş Merkz. Kat:3 No:301 42320 Ereğli/Konya/ KONYA
DAVALILAR: 17- ... - ...
18- ... - ...
19- ... - ...
20- ... - ...
DAVA: Alacak (Kooperatif Yönetim Ve Denetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğundan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/10/2022
KARAR TARİHİ: 25/10/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Yönetim Ve Denetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacının Talebi: Davacı taraf dava dilekçesinde, davacının Bursa İhtisas Deri Organize Sanayi Bölgesi katılımcılarından olduğunu, davalıların da müteşebbis heyeti üyeleri olduklarını, görevlerini yerine getirirken özen ve sadakat yükümlülüğüne aykırı davrandıklarını, bu durumun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca hazırlanan raporla da ortaya çıktığını, rapora göre 6736 sayılı kanun hükümlerine göre yeniden yapılandırılmış borç taksitlerinin ana para ve faizi dışında kalan 13.951.298,00 TL'lik ek borç yükünden dolayı davalıların hukuki sorumlulukları olduğunu ileri sürerek bu bedelin faizi ile birlikte davalılardan tahsil edilerek BİDOSB'nin hesaplarına aktarılmasını ve bu zarardan kendi payına düşen 60.000,00 TL belirsiz alacağın davacı şirkete ödenmesini talep etmiştir.
Davalıların Cevabı: Davalılar ayrı ayrı verdikleri dilekçelerle öncelikle davacının katılımcı sıfatının bulunmadığını bu sebeple de dava hakkı olmadığını, kamusal makamların izin ve onayıyla gerçekleşen yapılandırma sebebiyle doğan zarardan müteşebbis heyetinin sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüşlerdir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava şirket veya kooperatif yöneticilerinin sorumluluğu biçiminde adlandırılarak organize sanayi bölgesi müteşebbis heyeti ve yönetim kuruluna karşı açılan tazminat davasıdır.
Davacı dava dilekçesinde davalıların organize sanayi bölgesine vermiş olduğu zararlar bakımından 13.951.298,00 TL tutarında uğratılan zararın faiziyle birlikte Bidosab Banka hesaplarına aktarılmasını talep etmiştir. Bu talep içeriği itibariyle bu tutarda alacağın Bidosab'a ödenmesi isteminde bulunmuştur.
Davacı aynı zamanda doğrudan doğruya zarar gördüğünü iddia ederek bu zarardan kendi payına düşen 60.000,00 TL'nin kendisine ödenmesini belirsiz alacak davası biçiminde istemiştir.
Mahkememizce daha önce davanın reddine karar verilmiş, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi tarafından harç eksikliğinin tamamlanması, davacının katılımcı sıfatının araştırılması, sonuca göre de Organize Sanayi Bölgesi Kanunu ve Yönetmeliği çerçevesinde katılımcıların bu davayı açıp açamayacağının değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekçesiyle mahkememize kararı kaldırılmıştır.
Kaldırma kararı sonrasında eksik harcın tamamlanması için davacıya süre verilmiş, dosya kapsamında eksik harç tamamlanmıştır.
Davacı taraf kaldırma kararı sonrasında katılımcı sıfatının bulunduğuna dair yazılı beyan dilekçeleri ve bir kısım belge ve deliller ibraz etmiştir.
Müfettiş raporlarında ve sunulan tüm kayıtlarda kendisinin katılımcı sıfatının bulunduğunu beyan etmiştir.
Çözümlenmesi gereken uyuşmazlık davalılar eliyle Bidosab'ın zararı uğratılıp uğratılmadığı, zararın miktarı, davacının doğrudan mı yoksa dolaylı mı bir zararının bulunduğu, 60.000,00 TL olarak talep ettiği belirsiz alacak isteminin kendisine ödenmesi talep edilmekle davacının doğrudan zarar görüp görmediği, davacının talep ettiği bu zararın Bidosab'ın zararına bağlı dolaylı zarar olup olmadığı, davacının katılımcı sıfatı ve katılımcıların mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde bu davayı açıp açamayacakları hususlarına ilişkindir.
Dosya kapsamı itibariyle sunulan bilgi ve belgelerden dava tarihi itibariyle ve hali hazırda davacın katılımcı sıfatının bulunduğunu ileri sürmüştür. Davacıya arsa tahsisi yapıldığı arsa tahsisinin de katılımcılara yapılacağı kanun ve yönetmelikte düzenlendiği görülmektedir.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 2009 yılında yürürlüğe giren yönetmelik 4/1-n maddesine göre; Katılımcı: OSB’lerde, bir işletmenin kurulması için parsel tahsisi veya satışı yapılanlar ile maliki bulunduğu parselde üretimde bulunan veya bulunmayı taahhüt eden ve 4562 sayılı Kanunun amacına uygun faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmektedir.
Yine Genel kurulda oy hakkı ve temsili düzenleyen 29. Madde de genel kurul yapma hakkını elde etmiş OSB’lerdeki her katılımcı, kendisi veya temsil ve ilzama yetkili bir temsilcisi ile genel kurulda temsil edileceğini hüküm altına almıştır.
Madde 104 arsa tahsisini düzenlemekte olup; bakanlık kredisi kullanan OSB'lerde, arsa tahsislerinde, OSB ile katılımcı arasında Bakanlık tarafından hazırlanan tip “Arsa Tahsis Sözleşmesi” düzenlenir.
Temel çözümlenmesi gereken uyuşmazlık sermaye şirketlerinde ve kooperatiflerde ortakların yöneticiler aleyhine açmasına olanak tanıyan sorumluluk davasına ilişkin hükümlerin eldeki davada katılımcılar bakımından da uygulanıp uygulamayacağı noktasındadır.
Zira Bidosab bir anonim şirket yahut kooperatif değildir. Mevzuat hükümlerinde anonim şirketlere bir kısım maddelerde atıf yapılmış ise de; bu atıf Bidosab'ı sermaye şirketi yahut kooperatif olarak nitelendirmeye yetmez. Organize Sanayi Bölgesi Kanunu ve Yönetmeliğinin TTK'ya atıf yaptığı hallerle sınırlı olmak üzere atıf yapılan mevzuat hükümleri uygulanabilirse de; bu Bidosab'ı sermaye şirketi yahut kooperatif olarak kabul etmeye neden olmaz. Nitekim limited şirketler bakımından da bazı maddelerin uygulanması hususunda anonim şirketlere atıf yapılmıştır, bu atfın yapılıyor oluşu limited şirketlerin anonim şirket olduğu sonucunu doğurmadığı gibi OSB Kanunu ve yönetmeliğinde TTK'da anonim şirkete yapılan atıflar davacıyı anonim şirket yahut kooperatif yapmaz.
Öyleyse doğrudan doğruya sermaye şirketlerinde ve kooperatiflerde yöneticinin sorumluluğu dolayısıyla tazminat davası açılmasını düzenleyen maddeler ve ortakların bu madde uyarınca açabilecekleri davalarda olduğu gibi doğrudan doğruya katılımcıların sorumluluk davası açabileceğini kabul etmek mümkün değildir. Zira TTK'daki bu maddeler özel düzenleme niteliğindedir. Bu maddelere atıf olmadıkça katılımcının böyle bir dava açma hakkından söz edilemez.
OSB Kanunu ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 22 Ağustos 2009 tarihli OSB Uygulama Yönetmeliği ve dava tarihinden sonra yürürlüğe giren ve önceki yönetmeliği ortadan kaldıran 02/02/2019 tarihli OSB Uygulama Yönetmeliği hükümlerinde TTK'ya yahut diğer kanunlara yapılacak atfa bakılmalıdır.
OSB Kanunu md. 25/son defterlerin tutulması ve genel kurulda Bakanlık temsilcisinin hazır bulundurulmasına ilişkin olarak anonim şirkete atıf yapmıştır. Anonim şirketlerde yöneticilere karşı açılacak sorumluluk davasına ilişkin atıf bulunmamaktadır. (OSB’lerde tutulacak defterler ve genel kurul toplantılarında görevlendirilecek Bakanlık temsilcisi konularında OSB mevzuatında hüküm bulunmayan hâllerde 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ilişkin hükümleri uygulanır. Md. 25/son)
Sorumluluğu düzenleyen 22. Maddede ise; OSB’lerin ve OSBÜK’ün organlarının üyeleri ile personeli, Bakanlığın talebi üzerine her türlü belge, defter, kayıt ve bilgileri ibraz etmek ve örneklerini noksansız, istenilen süre içerisinde ve gerçeğe uygun olarak vermek, para ve para hükmündeki evrakı göstermek, bunların sayılmasına ve incelenmesine yardımcı olmak, yazılı bilgi taleplerini karşılamak, denetimde her türlü yardım ve kolaylığı göstermekle yükümlüdür. OSB ve OSBÜK organ üyeleri ile personeli, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Bunlar, para ve para hükmündeki evrak ve senetler ile bilanço, tutanak, rapor, defter ve belgeler üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılırlar. Birinci fıkrada belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen OSB organ üyelerinden kamu görevlisi olmayanlar ile OSBÜK organ üyeleri, beş bin Türk lirası idari para cezasıyla, kamu görevlisi olanlar ilgili mevzuat hükümlerine göre cezalandırılır. Bu madde kapsamındaki idari para cezaları, Bakanlıkça verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir hükmüne yer verilmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan ve 22 Ağustos 2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan OSB Uygulama Yönetmeliğinin 159/4. Maddesinde Organların ibra edilmemesi ve sorumluluk davası düzenlenmiştir.
İlgili yönetmeliğin 159. Maddesine göre; yönetim veya denetim kurulu üyelerinin ibra edilmemesi halinde, görev süreleri sona ermiş sayılır ve gündeme seçim ilave edilmiş sayılarak bu kurulların yeniden seçimi yapılır. İbra edilmeyen yönetim veya denetim kurulu üyeleri, bu organlara aynı genel kurulda tekrar seçilemezler.
Ayrıca, ibra edilmemeye mesnet teşkil eden hususların incelenmesi amacıyla hesap tetkik komisyonu oluşturulur veya yeni seçilecek denetim kurulu, hesap tetkik komisyonu olarak görevlendirilir. Hesap tetkik komisyonu, raporunu en geç 3 ay içinde yapılacak olağanüstü genel kurulda üyelerin bilgi ve onayına sunar.
Söz konusu raporun bir nüshası ibra edilmeyen yönetim veya denetim kurullarına verilerek savunma hakkı sağlanır.
İbra edilmeyen yönetim veya denetim kurulu üyeleri aleyhine hukuki sorumluluk davası açılabilmesi için, bu konuda genel kurulda karar verilmiş olması gerekir. Hesap tetkik komisyonunun raporunda konusu suç teşkil eden bir tespitin yapılması halinde, denetim kurulu, genel kurul karar tarihinden itibaren 1 ay içinde ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunur.
İlgili yönetmeliğin başka herhangi bir maddesinde anonim şirketlere atıf bulunmamaktadır. Dava tarihinden sonra yürürlüğe giren 02/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan OSB Yönetmeliğinin 16/4. Maddesi anonim şirketlerde genel kurula atıf yapmıştır. Buna göre; Genel kurul toplantılarında görevlendirilecek Bakanlık temsilcisine ödenecek ücret dâhil OSB mevzuatındahüküm bulunmayan hâllerde, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ilişkin hükümleri ve 28/11/2012 tarihli ve 28481 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anonim Şirketlerin Genel KurulToplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Yine 2019 tarihli yönetmeliğinin 53/2. Maddesi anonim şirketlerde tutulan defterlere atıf yapmıştır. Buna göre; OSB’ler, pay defteri hariç olmak üzere, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda anonim şirket için öngörülen defterleri tutarlar. Müteşebbis heyet aşamasında olan OSB’lerde, müteşebbis heyet toplantılarında görüşülen hususlar ve alınan kararlar müteşebbis heyet toplantı ve müzakere defterine kaydedilir. Müteşebbis heyetin görevinin sona erdiği genel kurula geçen OSB’lerde ise, genel kurul toplantı ve müzakere defteri tutulur ve bu deftere genel kurul toplantılarında görüşülen hususlar ve alınan kararlar kaydedilir. OSB’nin muhasebesi ile ilgili olarak defterlere yapılacakkayıtlarda, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerinde yer alan usul ve esaslara uyulur.
97/2. Maddesi ise; yine defterlere ilişkin olup; OSB Üst Kuruluşunda, pay defteri hariç olmak üzere, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda anonim şirket için öngörülen defterler tutulur. Bakanlık, tutulacak defterlerle kullanılacak belgelere ve bunların düzenlenme esas ve şekillerine ilişkin zorunluluklar getirebilir.
Sayılan mevzuat hükümleri dışında anonim şirketler hakkında düzenlenen TTK hükümlerine yapılmış herhangi bir atıf yoktur.
Gerek her iki yönetmelik gerekse OSB Kanunu'nda Kooperatifler Kanununun herhangi bir maddesinin uygulanması hususunda hiçbir atıf yoktur. Bir başka deyişle OSB Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği kapsamında Kooperatifler Kanununda düzenlenen herhangi bir maddenin Bidosab bakımından uygulanması mümkün değildir. Yalnızca ilgili mevzuatlarda kooperatiflerin kurduğu OSB'ler ve ilgili kooperatiflerin katılımcı sıfatları ve bunların genel kurula katılmaları, bunlara yapılacak arsa tahsisleri gibi haller düzenlenmişse de; Kooperatifler Kanununa sorumluluk davasının katılımcı tarafından açılabilmesine olanak sağlayacak bir atıf yapılmamıştır. İlgili mevzuat hükümlerinde katılımcının sorumluluk davası açabileceğine dair yasal bir düzenleme de yoktur.
OSB'lerle ilgili tüm mevzuat hükümlerinde yalnızca OSB Kanununun 22. Maddesinde sorumluluğu düzenlemiş ilgili maddede bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir hükmüne yer verilmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 22 Ağustos 2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan OSB Uygulama Yönetmeliğinin 159. Maddesi sorumlular hakkında açılacak davayı ve ibrayı düzenlemiştir. Yukarıda da açıklandığı ve ilgili maddeye atıf yapıldığı üzere yönetmelik ibranın genel kurulda tartışılmasını, ibra edilmeyen yöneticilerin yönetici sıfatlarının kalkacağını, yeniden seçilemeyeceğini, yerlerine yenilerinin seçileceğini, ibra edilmeyen hususlarla ilgili hesap tetkik komisyonu kurulacağını, hesap tetkik komisyonunun raporunu en geç 3 ay içinde yapılacak olağanüstü genel kurulda üyelerin bilgi ve onayına sunulacağını, söz konusu raporun bir nüshasının ibra edilmeyen yönetim veya denetim kurullarına verilerek savunma hakkının sağlanacağını, ibra edilmeyen yönetim veya denetim kurulu üyeleri aleyhine hukuki sorumluluk davası açılabilmesi için, bu konuda genel kurulda karar verilmiş olması gerektiği kabul edilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere kanun koyucu Bidosab yöneticilerinin hakkında sorumluluk davası açılabilmesi halini bir takım şartlara tabi tutmuştur. Dava tarihinde yürürlükte bulunan OSB Kanunu 22. Maddesi ve atıf yapılan yürürlükteki yönetmeliğini 159. Maddesi uyarınca yöneticiler hakkında sorumluluk davasının ilgili prosedür işletilmek suretiyle Bidosab'ın yeni oluşturulan yasal temsilcileri eliyle açılabileceği anlaşılmaktadır.
Hiçbir mevzuat hükmünde katılımcıya doğrudan doğruya böyle bir dava açma hakkı tanınmamıştır. OSB'lerle ilgili yürürlükteki mevzuat hükümlerinde TTK'da düzenlenen şirketler ya da kooperatif ortağının yöneticileri hakkında sorumluluk davası açabilmesine olanak sağlayan herhangi bir TTK veya Kooperatifler Kanunu maddesine de doğrudan atıf bulunmamaktadır. TTK'ya atıf yukarıda sayılan maddelerle sınırlı yapılmıştır. Bu maddelerin ise katılımcının sorumluluk davası açabilmesi ile ilgisi bulunmamaktadır.
Dava açılabilmesinin ilk koşulu mevzuatta katılımcıların dava açabilmesine olanak sağlayan düzenleme bulunmasıdır. Bu koşul bulunmadığı takdirde davacının katılımcı sıfatının bulunup bulunmamasının sonuca etkisi yoktur. Bu koşul varsa katılımcı sıfatı bulunup bulunmamasına göre davacının eldeki davayı açıp açmama hakkı tartışılabilir.
Bu sebeple davacının katılımcı sıfatı bulunsa dahi eldeki davayı açabilmesine olanak yoktur. Bu sebeple davanın reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gerekli 269,85 TL harçtan başlangıçta alınan 5.172,74 TL peşin harç ile 238.253,29 TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 243.156,18 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... kendilerini vekaletnameli vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. 13/4. maddesine göre hesap ve takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile bu davalılara eşit oranda ödenmesine,
4-Davacı tarafça yapılan muhakeme masrafının kendi üzerinde bırakılmasına,
Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı şirket temsilcisi ve şirket vekili ile bir kısım davalılar vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yargı Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/10/2023
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır