T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: ...
KARAR NO: ...
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : ...
İFLAS İDARE MEMURLARI: 1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLİ: Av. ...
...
DAVA: Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: ...
KARAR TARİHİ: ...
KARAR YAZIM TARİHİ: 20/04/2023
KARAR SONUCU: KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı in üyesi olduğunu, kooperatif tarafından çıkarılmış olan kesin maliyet bedelini ödediğini, kooperatif tarafından kendisine dairenin teslim edildiğini, taşınmazın tapusunu aldığını ve taşınmazı teslim aldıktan sonra genel kurullara davet edilmediğini, hazirunlarda yer almadığını ,Daha sonra 2008 yılında haksız olarak kesin maliyet talebinde bulunulduğu için Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açıldığını, Resmi Gazetenin ... tarihli ... yevmiye sayısı ile ilan edilen ve yürürlüğe giren 7410 Sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2. Maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11.madde ile "...inşaatların etaplar halinde yapılarak teslim edilmesi, terkin edilmemiş olması, yapımı tamamlanan etapta bağımsız bölüm malikine kooperatifçe tahakkuk ettirilen bedelin ödenmiş olması, kooperatif tarafından üyeye konutunun tapu devrinin yapılmış olması şartlarının birlikte sağlanmış olması halinde konutun tapu devrinin yapılmasında sonraki dönemler için yapı kooperatifi tarafından yönetim giderleri hariç olmak üzere her ne ad altında olursa olsun yapılmış borçlandırmalar veya bu kapsamda üçüncü şahıslara kooperatif tarafından yapılan alacağın devrine ilişkin işlemler hükümsüzdür." şeklinde düzenlemenin yapıldığını, davalı kooperatif de etaplar halinde konutlarını yapıp kesin maliyet bedeli çıkarıp üyelerine tebliğ ettiğini ve kesin maliyet bedelini ödeyen üyelere ise tapu devri yapılmış olup bu sebeple yasa kapsamında davacının davalı kooperatife borcunun bulunmadığının tespitine, Kayseri ... Müdürlüğünün ...sayılı takibin iptaline, ödeme yapılan kısımlar için istirdat , devam eden takipler açısından ise menfi tespit taleplerinin kabulüne, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekilinin dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; Davacının taleplerinin haksız ve yersiz olduğunu, Yalınızca Kayseri iline özgü düzenlenmiş kanun hükmü hukuka aykırı olduğunu, Anayasanın 10. Maddesine belirtilen "Yasa önünde eşitlik ilkesine" açıkça aykırılık teşkil ettiğini, Müflis Kooperatifi etaplar halinde yapılmamış olup ilgili kanun maddesi S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi hakkında uygulanamayacağını, inşaatların etaplar halinde yapılarak teslim edilmesi şartı bulunmadığını, etapların ödeme planı, daire nitelikleri yapıldıkları bölge dahi farklı olabileceğini, müflis kooperatifte ilk kez çıkartılan kesin hesap maliyeti, tüm üyelere ayrım yapılmaksızın özel bir guruba özgülenmeksizin çıkartıldığını, müflis kooperatifte eşitlik ilkesine riayet edildiğini, açılan davanın haksız ve yersiz olduğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama Tek Hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri 500 Bin TL'nin altında olması nedeniyle 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Dava, davacının davalı kooperatife borçlu olmadığının tespiti ve fazladan ödediğini iddia ettiği bedellerin istirdadına ilişkindir.
Eldeki dava; ... tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7410 sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesi uyarınca açılmış menfi tespit davasıdır.
Anayasa Mahkemesi ...tarih ... esas ... karar sayılı ilamında; "24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na ... tarihli ve ... sayılı Kanun'un 2. maddesiyle eklenen geçici 11. maddenin birinci fikrasının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, kalan kısmının 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usûlleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince oy birliği ile iptaline" karar vermiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama kapsamında ... tarihli ön inceleme duruşmasında;
Davacı vekili "Dava dilekçemizi tekrar ediyoruz, her ne kadar ilgili madde iptal edilmiş ise de davalı kooperatif bu madde kapsamına giren kooperatiflerdendir dolayısıyla müvekkilin dava açmakta hukuki yararı vardır, aksi durumda dahi müvekkil tapusunu aldıktan sonra davalı kooperatif genel kurullarında kesin maliyet hesaplarını güncellemek suretiyle müvekkil dahil birçok üyeye borç ihtarı göndermektedir, genel hükümler kapsamında dahi dava açmakta hukuki yarar bulunmaktadır bu sebeple öncelikle davanın kabulü, aksi halde müvekkil aleyhine yargılama gideri hükmedilmemesine lehimize hükmedilmesini talep ederiz'' şeklinde,
Davalı vekili; Cevap dilekçemizi tekrar ederiz, Davacının Kayseri ... ATM ... Esas sayılı dosyada halen derdest itirazın iptali davası bulunmaktadır bu dosyada karar verilmiş ancak gerekçeli karar tebliğ edilmemiştir davacının iş bu menfi tespit davasını açmakta hukuki yararı bulunmadığından öncelikle usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir usulden redde ilişkin Kayseri ... ATM ... Esas sayılı dosyasında emsaldir, usulden reddine karar verilmeyecekse şayet davanın esastan reddine karar verilmesini, yine mahkemenin aksi kanatte olup karar verilmesine yer olmadığına dair karar verecek ise HMK 331 maddesi gereğince haklılık durumunu gözeterek lehimize vekalet ücreti verilmesini talep ederiz, zira ilgili kanun maddesi iptal edilmeseydi dahi müflis kooperatif etaptalar halinde bulunmadığından ilgili madde kooperatif ile ilgili uygulanamayacaktı, davanın reddini talep ederiz'', şeklinde,
Davacı vekili söz aldı: ''davalı koopereatif ek kesim maliyet adı altında genel kurulda karar alarak bu kesin maliyetin 24 eşit bununda taksitlere bölünmesi suretiyle alınmasına karar verilmiş, ... ATM deki dosya bu 24 taksitin 6 taksitine ilişkindin dolayısıyla müvekkilin kooperatife hiç borcu olmadığı ispat etmek adına zaten dava açacaktı, çünkü kalan 18 taksit yönünden yine dava açılacaktı kaldıki kalan konutların tamamlanması için ek kesin maliyet çıkarılmıştır, bu durumda yasaya kapsamına girmediği düşünülemez her halukarda müvekkilin hukuki yararı bulunmaktadır." şeklinde beyanda bulunmuşlardır.
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 138. maddesinde; "Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler."
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. Maddesinde; "Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir."
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331.maddesinde;" Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir eder."
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 30.maddesinde;" Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." denilmektedir.
Dava açıldıktan sonra ortaya çıkan bir olay nedeniyle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir. Böyle bir durum söz konusu olduğunda mahkemenin yargılamaya devam etmesine gerek yoktur. Bu durumda mahkemenin bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerekir. Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun ya da Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. (Hukuk Genel Kurulunun 2013/10-1860 Esas, 2015/1451 Karar ve 27.05.2015 tarihli kararı)
Yukarıda belirtildiği gibi derdest davaların konusuz kalması değişik şekillerde vuku bulabilir. Bu durum taraflardan birinin işlem ve eylemi nedeniyle gerçekleşmişse dava tarihindeki haklılık durumunu belirlemek nispeten kolaydır. Ancak somut dosyada görüldüğü üzere kanun koyucunun bir tasarrufunun (kanun) anayasaya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından kanunun iptal edilmesi nedeniyle gerçekleşmişse her iki tarafa da kusur izafe edecek bir durum söz konusu olamayacağından Anayasa'nın 138. maddesinde belirtilen ana ilke ve TMK’nın 4 maddesinde yer alan “ Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir” hükmü gereğince hakimin her bir tarafın yaptığı yargılama giderini kendi üzerinde bırakması keza tarafların leh ve aleyhine vekalet ücretine hükmetmesi hakkaniyete daha uygun düşecektir.
Öte yandan dava tarihindeki haklılık durumunun araştırılması bazen işin esasına yeniden girmeyi gerekli kıldığından, yargılamayı tekrar başa saracağı ve uzun süre derdest tutmak gibi arzu edilmeyen sonuçlar doğurur ki, bu durum HMK’nın 30. maddesinde “Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür”. şeklinde tarif edilen usul ekonomisi ilkesine de uygun düşmeyecektir.
Yasama organının çıkardığı Kanun'un Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi nedeniyle konusuz kalan davada yargılama giderlerinden sorumluluk ideal(tabi) hukuk açısından devlete ait ise de mer'i hukuk sistememizde bu yönde düzenleme bulunmamaktadır.
Tüm dosya kapsamına göre; ... sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesinin Anayasa Mahkemesi'nin ...tarih ... esas ... karar sayılı ilamı ile iptaline karar verildiğinden, eldeki davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Dava konusuz kaldığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 179,90-TL ilam harcının, dava açılışı sırasında tahsil edilen 170,78 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 9,12-TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-HMK'nun 331/3. maddesi gereğince davacı tarafın yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
5-TMK'nun 4. maddesi uyarınca hakkaniyet gereğince tarafların lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair davacı vekili ve davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. ...
Katip ...
¸E-imzalıdır
Hakim ...
¸E-imzalıdır