T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACILAR : 1-
2-
3-
4-
5-
6-
7-
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI :
VEKİLLERİ : Av.
DAVA : Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali)
DAVA TARİHİ : 29/09/2022
KARAR TARİHİ : 23/12/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 25/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Üye olanların KK 26. Maddesi gereği genel kurula katılma hakları ve KK 48. Maddesi gereği oy haklarının elinden alındığını müvekkillerinden ..., ..., ..., ... ve ... diğer yasaya aykırı bir şekilde ihraç edilen 47.000 üye gibi kooperatif genel kurulunun yapıldığı tarih olan 31/08/2022 tarihinden bir hafta öncesine kadar yani 24/08/2022 tarihine kadar kooperatifin kayıtlı üyeleri olduğunu, yaklaşık 47.000 kişiye olduğu gibi müvekkillerine de ihraç kararlarının KK 16. Maddesi anlamında tebliğ edilmediğini, ayrıca ihraç kararlarına dayanak olarak gösterilen bakanlar kurulu kararı 2009 yılına ait olduğu ve üzerinden 13 yıl geçmiş geçtiği bu karara uyulmadan defalarca genel kurul yapıldığını, usule aykırı olarak hazirun cetveli düzenlendiğini, ihraç edilen tüm çiftçilerin isimlerinin 31 Ağustosta yapılacak genel kurula katılmamaları için listeden silindiklerini, genel kurulun yok hükmünde olduğunu, 47.000 kişinin toplantıya katılması halinde toplantı ve karar nisaplarının tamamının etkileneceğini, üyelikten çıkarılmaya ilişkin ilanların içeriğinin yasaya ve Yüksek yargı kararlarına aykırı olduğunu,çıkarılan 47.000 ortağa gönderilen ihtarnamelerin Yüksek Yargının son emsal kararlarında belirttiği içeriklerin ve tebligat usullerinin hiçbirine uymadığını, haksız çıkarılma kararlarına istinaden 47.000 üyenin haksız ve hukuka aykırı olarak genel kurula katılma ve oy kullanma haklarının engellenmesi sebebiyle de genel kurul kararlarının ve genel kurulunu iptali ve butlanını talep ettiklerini, genel kurul hazirun cetvelini imzalayan ortak sayısı minimum 14105 kişi iken gerçek rakamın kooperatiften ve il tarım müdürlüğünden hazirun listelerinin celp edilerek belirlenmesini istediklerini gelen ortakların içeriye girmeleri engellendiğini, genel kurul oldu bittiye getirilerek sanki içeride 4500 kişi varmış gibi divan seçimi yapıldığını, yüzlerce kilometre uzaklıktan oy kullanmaya gelen köylünün en doğal ve yasal hakları olan genel kurula katılma ve oy kullanma hakları hiçe sayıldığını, tarım il müdür ile müştereken hukuksuz bir durum yaratılmak suretiyle genel kurul yapıldığını, bu konuda Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığına ... soruşturma numarası ile savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, Genel kurulun yapıldığı esnada, kayıtların ve girişlerin devam ettiği insanların tribünlere girmeye çalışırken en başta divan seçiminin oldu bittiye getirildiğine dair, emniyet, tarım il müdürlüğü, basın yayın organları tarafından gerek drone'larla, gerekse diğer ekipmanlarla yapılan çekimlerin ve resimlerin ilgili kurum ve kuruluşlardan istenilmesini talep ettiğini, genel kurula katılan ancak el kaldırmayan, hukuken çekimser olarak nitelenen oyların, Yüksek Yargı tarafından açıkça ret anlamına geldiği ve ret oylarının içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini, Sınırlı Sorumlu... Ekicileri Kooperatifinin 31/08/2022 tarihli 69.olağan mali genel kurulunun tüm kararlarının ve genel kurulun tamamının öncelikle yok hükmünde olduğunun tespiti ile birlikte, genel kurul da alınan kararların iptaline, yasaya, ana sözleşmeye ve yüksek yargı karalarına aykırı genel kurul karalarının teminatsız olarak öncelikle tedbiren durdurulmasını, SS... Ekicileri Kooperatifi'nin 31/08/2022 tarihli 69. Olağan mali genel kurulun tüm kararlarının ve genel kurulun tamamının öncelikle yok hükmünde olduğunun tespiti ile genel kurulda alınan kararların iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; 31.09.2022 tarihli genel kurulun seçimli genel kurul olmadığını, kooperatifin 69. olağan mali genel kurul olduğunu, davacıların dava dilekçesindeki beyanlarının mahkemeyi yanıltmaya yönelik olduğunu, dava konusunun yönetim kurulu kararınca üyelikten çıkarma işlemi olmadığını, kooperatifçe işlemlerin yasa ve yönetmeliğe uygun yapıldığını, 23.07.2009 tarihli 27297 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Bakanlar Kurulu 2009/15233 sayılı Kararı ile ''1163 Sayılı Kooperatifler Kanununa tabi kooperatiflerde, bir ortaklık payının değerinin 100 (yüz) Türk Lirasına yükseltilmesi; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın 3/7/2009 tarihli ve 5725 sayılı yazısı üzerine adı geçen kanunun 19 uncu maddesine göre Bakanlar Kurulu'nca 14.07.2009 tarihinde kararlaştırıltıştırıldığını, bakanlar Kurulu Karanına istinaden; S.S. Kayseri ... Kooperatifi Yönetim Kurulu tarafından 01.06.2022 tarih ve 68/06 sayılı kararı ile Ortaklık Pay bedeli, Sermaye Taahhüdünü ödemeye 1. Çağrı hakkında karar alındığını kararın usul ve yasalara uygun olarak, elektronik ortamda, gazete, muhtarlık, Kooperatif satış mağazalarında vs. ilan edildiğini, Yönetim Kurulu tarafından 23.08.2022 tarih ve 68/18 sayılı kararı ile 1. Sermaye yükümlülüklerini yerine getirmeyenler hakkında karar alındığını, davacının davası ve davanın içeriğinin alınan yönetim kurulu kararları ve uygulamaya ilişkin olmadığını ,üyeliğinin düşmesi ile ilgili işlemler usul ve yasalara uygundur. Bu nedenle davacının davasının reddi gerektiğini, 31.08.2022 tarihinde yapılan 69. Mali Genel Kurul, oldukça şeffaf, ilgili tüm resmi kurumların kontrolü ve denetiminde yapıldığını ,Bakanlık Temsilcisi raporu ve Toplantı Tutanağına göre, yapılan Mali genel Kurulun usul ve yasalara uygun bir şekilde tamamlandığının tespit edildiğini, yapılan Mali Genel Kurul, Yerel ve Ulusal basının canlı yayınları da ile şeffaf bir şekilde kamuoyuna yansıtıldığını, mali Genel Kurulun başlangıç saati ve gündem maddeleri usulünce ilan edilmiş, ilgili tüm üyelerin haber alması için ulusal basın ve sosyal medya üzerinden de bilgilendirmeler yapıldığını giriş ve çıkışların şeffaf bir şekilde yapıldığı ve hiçbir üyenin girişi engellenmediğini belirterek davacının davasının reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Davalı kooperatife, Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne, Kayseri Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne, Kayseri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne, Kayseri CBS'ye ve davalı kooperatife
Mahkememizce, davacıların kooperatif ortağı olup olmadığı, iptali istenen 31.08.2022 tarihli genel kurulda toplantı ve karar sayısına uyulup uyulmadığı, anılan kararın yok hükmünde sayılmasını gerektirir bir durum olup olmadığı, davacıların 31.08.2022 tarihli genel kurul toplantısına çağrılıp çağrılmadığı, toplantıya katılmışlar ise muhalefet şerhi olup olmadığı, 31.08.2022 tarihli genel kurul toplantısında alınan kararların kanun ve ana sözleşmeye aykırı olup olmadığı, 31.08.2022 tarihli genel kurul kararlarının iptalinin gerekip gerekmediği, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı hususlarında rapor tanzimi için dosya bir kooperatifler mevzuatından kaynaklı nitelikli hesap uzmanı ile bir mali müşavir bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.
Mahkememizce alınan 16/07/2024 tarihli bilirkişi heyeti raporundan özetle; Mali Müşavir bilirkişi incelemesi; Derdest dava 31/08/2022 tarihli genel kurulunda alınan gündemin 2., 4., 7-8-9-10. ve 11. maddelerinin öncelikle yok hükmünde olduğunun tespiti ve iptali istemiyle ikame edilmiştir. Söz konusu genel kurul kararları incelendiğinde mali müşavir bilirkişi olarak tarafımızcamali müşavir bilirkişi olarak tarafımızca davalı kooperatifin ticari defter ve belgelerinden yapılacak mali nitelikte bir karar gözükmemektedir. Ayrıca davacı tarafça tarafımızca tespiti istenilen somut bir iddia ileri sürülmemiştir. Bu bakımdan mali müşavir bilirkişi olarak tarafımızca herhangi bir tespit yapılamamıştır. Taraflarca ticari defterler üzerinden yapılacak somut bir iddianın ortaya konması durumunda bahse konu iddiaya yönelik tespit yapılabileceği yönünde rapor edilmiştir.
Nitelikli Hesaplama Uzamanı; Dosya içerisinde kooperatifin tüm ortaklar listesini gösterir kayıtların bulunmadığı fakat toplantı tutanağının incelenmesinde bakanlık temsilcisi tarafından ortaklar listesinde kayıtlı 28.724 ortağın olduğu belirtilmiş olup dosya içerisindeki cdnin incelenmesinde hazirun listesinde 8773 ortağın imzasının bulunduğu görülmekle kooperatif ana sözleşmesi 29. Maddesi gereği toplantı nisabının sağlandığı ,
-Genel kurul toplantı tutanağının incelenmesinde bakanlık temsilcilerinin toplantıda hazır bulunduğu imzalarının yer aldığı, genel kurul toplantı tutanağı ile kararların hazır bulunanların çoğunluğu ile alındığı belirtildiğinden ana sözleşme 31. madde gereği karar nisabının sağlandığı, davacı tarafından iptali ve yokluğu istenen gündem maddelerinde oy kullanma hakkının engellendiği, ihlal edildiği, oyunu kullanmalarına haksız yere izin verilmediği, genel kurul toplantısına giriş çıkışların engellendiği, ret ve çekimser oyların usulüne uygun sayılmadığı yönündeki itirazları yönünden dosya kapsamından herhangi bir tespite varılmasının mümkün olmadığı genel kurulun görüntülerini içeren cdlerin konusunda uzman bilirkişi tarafından çözümünün yapılması ile tespit edilebilecek hususlardan olduğu,
-Bir kısım davacıların ve 47.000 kişinin haksız ihraç edildiği böylece hazirun listelerinde isimlerinin silindiği, genel kurula katılamadığı için oy kullanamadığı ve kararlarda etkili olamadığı yönündeki iddiası yönünden ise davanın ihraç kararının iptali olmadığı bu sebeple haksız ihraç edildiği ve genel kurula davet edilmediği yönündeki iddialar yönünden inceleme yapılması mümkün olmadığı, ayrıca diğer 47.000 kişi yönünden de herhangi bir tespitte bulunulması mümkün olmayıp davacılar yedi kişi olup kararlara katılmaları halinde karar yeter sayısına etki edip etmeyeceğinin, oy sayımında usulsüzlük olup olmadığının tespitinin ise genel kurul toplantı tutanağına dair görüntüleri içeren cd çözümü olmadığından tespit edilememiş olduğu yönünde rapor edilmiştir.
Mahkememizce, Kooperatif bilirkişisine yerinde inceleme yetkisi verilerek kök rapordaki eksikliği belirlenen belgelerin (davalı kooperatifin tüm ortaklar listesini gösterir kayıtlar, 31/08/2022 taraihli genel kurula ilişkin dosya kapsamına sunulan hazirun cetvelinin eksik olup olmadığı belirlenemediğinden hazirun cetvelinin tamamı, 30.08.2022 tarihli genel kurul toplantısı ilanına ilişkin gazete ilanı ve 31/08/2022 tarihli 69. Olağan mali genel kurulunun varsa kamera kayıtlarını) yerinde inceleme yapılmak suretiyle incelenmesi ve kök rapora karşı itirazlar da dikkate alınarak davaya konu genel kurul kararlarının yokluk ve iptal durumlarının yeniden değerlendirilmesi, davacıların iptali istenen genel kurul hazirun cetvelinde yer alıp almadığı, muhalefetlerinin bulunup bulunmadığı, davacılar ..., ..., ... ve İrfan Yılmaz hakkında üyelikten ihraç kararlarının kesinleşip kesinlemediğinin belirlenmesi için kooperatifler mevzuatından kaynaklı nitelikli hesap uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş ancak celse arasında dosya kapsamındaki CD çözümünün yapılmadığı anlaşıldığından 27/03/2025 tarihli müteferrik karar ile bilirkişi heyetine CD çözümü yapılması için Bilgisayar Mühendisi bilirkişi de eklendiği ile ek rapor aldırılmıştır.
Mahkememizce alınan 29/05/2025 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; Bilgisayar Mühendisi bilirkişi incelemesi; Dosya arasında 2 adet CD bulunduğu, bunlardan 1 tanesinin Kayseri Ticaret Odası Ticaret Sicili Müdürlüğü tarafından gönderilen 12.10.2022 havale tarihli belge ekinde bulunan CD'nin hazirun listesinin taranmış halini (625 sayfa) içerdiği, 2. CD nin ise, Kayseri Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından gönderilen 07.03.2023 havale tarihli belge ekinde bulunan CD olduğu, bu CD içerisinde, Yönetim Kurulu Toplantı İlanı (5 sayfa), Toplantı tutanağı (3 sayfa), temsil kararı (2 sayfa), ticaret sicil tasdiknamesi (7 sayfa), Kayseri Pancar Ekicileri Genel Kurul Toplantı Tutanakları (987sayfa), Kayseri Pancar Ekicileri Ana Sözleşme (41 sayfa) belgelerinin bulunduğu bu belgeler dışında herhangi bir belge veya görüntü kaydı benzeri bir veri bulunmadığı yönünde rapor edilmiştir.
Nitelikli Hesaplama uzmanı bilirkişi incelemesi; Kök raporda da belirtildiği üzere dosyada yer alan 31.08.2022 tarihli genel kurul toplantı tutanağında ortaklar listesinde kayıtlı 28.724 ortaktan 9.119 ortağın asaleten 29 ortağın vekaleten katıldığı ve 9.148 ortağın hazır bulunduğu belirtilmiş olup genel kurula dair hazirun cetvelleri tek tek incelenmiş olup 8773 ortağın katıldığı ve hazirun listesinde ismi ve imzası olduğu tespit edilmiştir. Hazirun listesinde isim, soyisim, Tc kimlik no, ortaklık no gibi bilgilerin el yazısı ile yazılarak imzaların atıldığı , 8773 ortağında bizzat imzasının olduğu tespit edilmiş olup 8773 ortağın katılımı ile toplantı nisabının sağlandığı tespit edilmiştir. Dava dilekçesi ile 47.000 kişinin hakkında usulsüz ihraç kararı alındığı belirtilmekte olup dava dilekçesi ile haklarında ihraç kararı verilen ve böylece genel kurula katılması gerekirken davet edilmeyen üyelerin kimler olduğu ve isimleri belirtilmemiştir.Ayrıca isimlerin belirtilmesi halinde dahi eldeki dava genel kurulun iptali davası olup ihraç kararının iptali davası olmadığından bu yönde de eldeki dosyada bir inceleme yapılması mümkün değildir. Toplantı tutanağı incelenmesinde de üyelikten ihraç kararı erilen kişilere dair alınmış bir gündem maddesi yahut davacı tarafından iddia olunan haklarında ihraç kararı verilen üyelerin genel kurula itiraz ettiğine ve genel kurulda da bu itirazların incelendiğine dair bir gündem maddesi de yer almamaktadır. davacılar ..., ..., ... ve ... hakkında üyelikten ihraç kararlarının kesinleşip kesinlemediğinin belirlenmesi istenilmektedir. Davacılar hakkında verilen ihraç kararlarına yönelik tebligatlar, yönetim kurulu kararı, ihtarlar vs olmadığından ihraç kararı kesinleşip kesinleşmediği tespit edilememiştir. Davacıların iptali istenen genel kurul hazirun cetvelinde yer alıp almadığı, muhalefetlerinin bulunup bulunmadığı hususunun tespiti istenilmektedir. Dosyada yer alan genel kurul toplantısına ait hazirun listesi incelenmesinde davacıların isimlerinin yer almadığı tespit edilmiş olmakla davacılar da hazirun listesinden usulsüz çıkarıldıkları iddiasında bulunmaktadırlar.Toplantı tutanağı incelenmesinde 12 madde yer aldığı ve hiçbir maddesinde davacıların muhalefetleri bulunmadığı yönünde rapor edilmiştir.
Mahkememizce Şarkışla Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılmak suretiyle davalı tanıkları ...'ın beyanı alınmıştır.
Davalı tanığı .... beyanında; Ben sınırlı sorumlu... Ekicileri Kooperatifinde üyeyim aynı zamanda Mali Genel Kurul Divanında da görevli idim. Seçmenleri oy kullanma işlemlerinde bir engel olmadı. Oy kullanmak isteyen herkes rahatlıkla oyunu kullandı. Zeten devlet gözetmenleri de kurulda görevli idiler. Benim kooperatif üyelerinin üyeliklerinin iptal edilmesi ile alakalı bir bilgim yoktur. Başka bir bilgi ve görgüye dayalı bilgim yoktur, şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
Mahkememizce Boğazlıyan Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmak suretiyle davalı tanığı Semih Sezer'in beyanı alınmıştır.
Davalı tanığı .... beyanında; Kayseri .....Ekiciler Kooperatifinin çiftçi olmam sebebiyle üyesiyim oy kullanma hakkım vardır 31/08/2022 tarihli 69 olağan mali genel kurulu Kayseri Şehir Stadyumunda tüm üyelerin katılımıyla gerçekleşti, ben de oyumu kullandım, stadyuma girerken oy kullananlar imzalarını atarak stadyuma giriş yaptı, her şey usulüne uygun olacak şekilde yapıldı, ticaret bakanlığının hükümet komiseri de vardı, benim konuya ilişkin bilgim bundan ibarettir, şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
Mahkememizce davalı tanığı İbrahim Karagöz'ün beyanı alınmıştır.
Davalı tanığı..... beyanında; Bende davalı kooperatifin üyesiyim, ben davaya konu olan 31/08/2022 tarihli genel kurula katıldım, olağan dışı herhangi bir şey olmadı, içeri girerken kimlik kontrolü yapıldı, üye olmayanlar alınmadı, hükümet komiseri yerinde idi, bakanlık temsilcisi yerinde idi, o gün divan başkanı seçimi yapıldı, davacıların genel kurulda olup olmadığı konusunda bir bilgim yoktur, mualif taraf divan seçildikten sonra koşarak gelmek istediler fakat polisler gelip dışarı çıkarmak istedir, benim diyeceklerim bundan ibarettir, şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, davalı kooperatifçe yapılmış 31/08/2022 tarihli genel kurul toplantısında alınan 2 - 4 - 7- 8-9-10 ve 11 nolu kararların yoklukla malul olduğunun tespiti, olmazsa genel kurulda alınmış kararların iptali istemine ilişkindir.
İptali istenen genel kurulun 31/08/2022 tarihinde yapılması ve dava tarihinin ise 29/09/2022 olduğu görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmektedir.
Somut uyuşmazlıkta davacıların iddiası ..., ..., ..., ... ve İrfan Yılmaz'ın yasaya aykırı bir şekilde ihraç edilen 47.000 üye gibi kooperatif genel kurulunun yapıldığı tarih olan 31/08/2022 tarihinden bir hafta öncesine kadar yani 24/08/2022 tarihine kadar kooperatifin kayıtlı üyeleri olduğunu, yaklaşık 47.000 kişiye olduğu gibi müvekkillerine de ihraç kararlarının KK 16. Maddesi anlamında tebliğ edilmediğini, ayrıca ihraç kararlarına dayanak olarak gösterilen Bakanlar Kurulu kararının 2009 yılına ait olduğu ve üzerinden 13 yıl geçmiş bu karara uyulmadan defalarca genel kurul yapıldığını, usule aykırı olarak hazirun cetveli düzenlendiğini, ihraç edilen tüm çiftçilerin isimlerinin 31 Ağustosta yapılacak genel kurula katılmamaları için listeden silindiklerini, haksız çıkarılma kararlarına istinaden 47.000 üyenin haksız ve hukuka aykırı olarak genel kurula katılma ve oy kullanma haklarının engellenmesi sebebiyle de genel kurul kararlarının ve genel kurulunu iptali ve butlanını talep ettiklerini, genel kurulun yapıldığı esnada, kayıtların ve girişlerin devam ettiği insanların tribünlere girmeye çalışırken en başta divan seçiminin oldu bittiye getirildiği iddiasıyla 31/08/2022 tarihli genel kurul toplantısında alınan kararların yoklukla malul olduğunun tespiti, bu mümkün olmazsa genel kurulda alınmış 2 - 4 - 7- 8-9-10 ve 11 nolu kararların iptalini talep etmiştir.
Davacıların dava açma hakkı olup olmadığı, davalı kooperatifin 31/08/2022 tarihinde yaptığı genel kurul toplantısında alınan kararların yok hükmünde olup olmadığı, genel kurul toplantısında alınan ve davaya konu edilen kararların iptali koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca, genel kurulda alınan kararların, oyunu kullanmasına haksız yere izin verilmemesi, çağrılmama, çağrının usulsüzlüğü, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmemesi veya toplantıya ve karara yetkili olmayan kimselerin iştirak etmesi iddiaları dışında, yasa, anasözleşme ve afaki iyiniyet kurallarına aykırılık halleri ileri sürülerek iptalleri isteminde bulunabilmek için, toplantıya katılan üyenin red oyu vermesi ve karara muhalif kalarak keyfiyeti zapta geçirmesi ve davanın bu iddiaların tümü bakımından toplantıyı izleyen bir ayın içinde açılması gerekmektedir.
Dava açma koşulu olarak aranan muhalefetin, oylama öncesinde gündem ve görüşmelere yönelik düşünce açıklamak ve eleştiriyi getirmek suretiyle değil, oylama sonrasında ve oylama sonucuna yönelik olarak yapılması gereklidir. Ret oyu kullanılmasına rağmen, üyenin muhalefet şerhini oylama sonrasında yazdırmaması halinde, HMK.'nun 114/2. madde hükmü yollaması ile 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53. ve anasözleşmenin 36. madde hükmünde aranan dava şartlarının gerçekleşmediği gözetilerek, HMK.'nun 114/2. ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekeceği de tartışmasızdır (Yargıtay 23. H.D. 2014/2404 Esas, 2014/5673 Karar).
Yine Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 29/09/2014 T., E:2014/1847, K:2014/6026 sayılı kararında da da belirtildiği üzere; oylama öncesi yapılan görüşme sırasında sonradan alınacak karara esas olması muhtemel bir öneriye karşı olunduğunun belirtilmesi, alınan karara muhalif olunduğu anlamını taşımamaktadır. Muhalefetin, görüşülen öneriye değil, alınan karara karşı yapılması gerekmektedir. Diğer anlatımla, dava açma koşulu olarak aranan muhalefetin, oylama öncesinde gündem ve görüşmelere yönelik düşünce açıklamak ve eleştiri getirmek suretiyle değil, oylama sonrasında ve oylama sonucuna yönelik olarak yapılması gerekmektedir.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 53. maddesi hükmü uyarınca, genel kurulda alınan kararların, yasaya, anasözleşmeye ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğu iddiasıyla, toplantıda bulunan ortaklar red oyu kullanıp, alınan kararlara muhalif kalarak, keyfiyeti tutanağa geçirdikten sonra kararın iptali için toplantıyı kovalıyan günden başlamak üzere bir ay içinde dava açabilir. Bir üyenin iptal davasının bir aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra açılması, katılıp da genel kurulda yapılan oylamada red oyu vermemesi, muhalefet şerhini yazdırmaması halinde, HMK'nun 114/2. madde hükmü yollaması ile 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53. ve davalı kooperatifin anasözleşmesinin 68. madde hükmünde aranan dava şartlarının gerçekleşmediği gözetilerek, HMK'nun 114/2. ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir. Kooperatiflerde genel kurul toplantısına çağrının usulsüz yapılması veya yapılmaması halinin müeyyidesinin bu toplantıda alınan kararların yokluğu mu, yoksa iptal edilebilirliği mi olduğu hususu Türk ve yabancı doktrinde tartışmalı olup, çoğunluk düşüncesi, hukuki işlemlere güvenlik getirme amacı da dikkate alınarak bu nevi sakatlıkların müeyyidesinin iptal edilebilirlik olduğu yönündedir.
Yargıtay 23.Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasına göre, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 45/2. ve davalı kooperatif anasözleşmesinin 59. maddesi emredici nitelikte ise de, aynı Yasa'nın 53. maddesinde çağrıda usulsüzlük halinin genel kurula bu nedenle katılamayan ortaklara bu toplantıda alınan kararların iptali davası açma hakkı verildiğine göre, kanun koyucunun çağrıda usulsüzlük halinde bunun müeyyidesini butlan olarak kabul etmediği anlaşılmaktadır.
Çağrının usulsüzlüğünü iddia eden taraf, genel kurul toplantısında alınan kararların yasaya, anasözleşmeye veya iyiniyet kurallarına aykırılık iddialarından birine ya da hepsine dayanması ve iddiasını ispat etmesi zorunludur. Çağrıdaki usulsüzlük, alınan kararların salt bu nedenle iptali ya da butlanı sonucunu doğurmamaktadır.
Diğer yandan, genel kurul toplantısına çağrılması gereken ortakların çağrılmaması ve gelmemeleri halinde, toplantı ve karar nisabını etkiliyorsa bu durum, kararın batıl sayılmasını gerektirir. Bu nitelikteki kararların batıl olduğunun tespiti davası açabilmek için kararlara muhalif olmak gerekmediği gibi, açılacak dava da herhangi bir süreye tabi değildir.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 45/2. maddesi, "Genel kurul sözleşmede gösterilen şekil ve surette toplantıya çağrılır. Toplantı nisabı sözleşmede gösterilir. Ancak yapı kooperatiflerinin genel kurul toplantısında ortakların en az 1/4' ünün şahsen veya temsilen hazır bulunmaları şarttır." hükmünü; aynı Kanun'un 51/1. maddesi ise "Kanun veya anasözleşmede aykırı hüküm bulunmadıkça, genel kurul kararlarında ve seçimlerde oyların yarıdan bir fazlasına itibar olunur" hükmünü; anasözleşmenin 60. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesi ''Toplantının gerçekleştirildiği tarihten 3 ay evvel kooperatife kaydolmuş olan ortakların 1/4'ü, ortak sayısı 5.000’in üzerinde olan kooperatiflerde ortakların 1/50’sinin bulunduğu anlaşılınca başkanlık divanı seçimine geçilir.'' hükmünü; 62. maddenin ilk fıkrası ''Kararlar hazır bulunan ortakların çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde tekrar oylama yapılır. Vekaleten oy kullanılmaz. Ancak birliklere girme veya birlikten ayrılma, anasözleşme değişikliği, dağılma, birleşme ve ayrılma hakkındaki kararlarda hazirun listesini imzalayan ortakların 2/3 nisabı aranır.'' hükmünü; 2. fıkrasının ilk cümlesi ''Ortakların şahsi sorumluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümlükleri hakkında alınacak kararlar için bütün ortakların 3/4’ünün rızası gereklidir.'' hükmünü içermektedir. Anılan hükümler emredici nitelikte olup, bu hükümlere aykırılık teşkil eden genel kurul kararları, batıl olup, bu kararlar baştan beri hüküm ifade etmezler ve bunların batıl olduğunun tespiti için açılacak davalarda genel kurulda muhalefette bulunmuş olma şartı aranmayacağı gibi, bir aylık hak düşürücü süre içinde açılmış olmaları da dinlenmeleri yönünden zorunlu değildir.
Bu ilke ve olgular doğrultusunda dosyanın değerlendirilmesi sonucunda;
Dosyada yer alan 31.08.2022 tarihli genel kurulun 2. Maddesinin genel kurul divanının seçimine dair olduğu ve Hüseyin Akay ve bir grup tarafından divan önergesi ve .... vekili ... ve bir grup tarafından verilen divan önergelerinin ayrı ayrı bakanlık temsilcisi tarafından yapılan oy sayımı ile Hüseyin Akay ve grubu tarafından verilen önergenin 3.322 oy .... ve grubunun önergesinin 1335 oy aldığı tespit edilerek .... ve bir grup ortak tarafından verilen divan önergesinin seçildiği belirtilmiştir.
Yokluğu talep edilen 7. Maddenin incelenmesinde yapılan oylama sonucunda divana tutanağı imzalama yetkisi verildiğinin oy çokluğu ile kabul edildiği belirtilmiştir.
Yokluğu talep edilen 7. Maddenin incelenmesinde yönetim kurulu ve denetçi raporları bilanço gelir gider hesaplarının oylamaya sunulduğu yönetim kurulu ve denetçilerin ibrasının ayrı ayrı oyamaya sunulduğu ve oy çokluğu ile ibra edildikleri ve kendi ibralarında oy kullanmadıkları belirtilmiştir.
Yokluğu talep edilen 8. Maddenin incelenmesinde 2022 yılı faaliyet yılı ve 2023 yılı faaliyet yılına dair genel kurul toplantılarının birleştirilerek olağan genel kurul toplantılarının 2024 yılında yapılması hususunun oy çokluğu ile kabul edildiği belirtilmiştir. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulundurulacak Bakanlık Temsilcisi Nitelik ve Görevleri Hakkında çıkarılan 14.01.2022 tarihli yönetmeliğin 7. Maddesine göre üç yıl üst üste genel kurul yapılmaması halinde kanunen dağılmış sayılacağı düzenlenmiş olup yönetmelik gereği 2022 yılı ve 2023 yılı genel kurullarının birlikte yapılabileceği düzenlenmiştir.
Yokluğu talep edilen gündemin 9. Maddesinin incelenmesinde;2021 faaliyet yılı ve 2022 faaliyet yılı müspet gelir gider farkının ana sözleşme 19. Maddesi maddesi gereği yönetim kurulunun teklif ettiği şekilde tevzii edilmesinin oy çokluğu ile kabul edildiği yönünde karar alınmış olup kooperatif ana sözleşme 19. Maddesinin incelenmesinde kooperatif hesapları başlıklı 4. Bölüm 19. Madde müspet gelir gider farkının bölünmesi başlığı altında bilanço onaylandıktan sonra varsa geçen yılların zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmın paylaştırılmasına dair maddedir.
Gündemin 10. Maddesinin incelenmesinde; yönetim kurulu üyeleri ve denetçilerin ücret ve yolluklarının belirlenmesi hususu olup oy çokluğu ile kabul edilmiştir.
Gündemin 11. Maddesi ile 2022 yılı ve 2023 yılı faaliyetine ait iş programı ve bütçesinin oy çokluğu ile kabul edildiği görülmektedir.
Öncelikle davacıların aktif husumet ehliyetlerinin incelenmesi gerekmektedir. Davacılar ..., ..., ... ve.... hakkında davalı kooperatif tarafından 23/08/2022 tarihli yönetim kurulu kararı ile üyelikten ihraç kararı verildiği, eldeki davanın konusunun genel kurul kararının iptali olup ihraç kararının haksız olduğuna ilişkin savunmaların bu davada dinlenemeyeceği, ihraç kararının iptaline yönelik açılmış bir dava bulunmadığı açıktır. Bu nedenle davacılar ..., ..., ... ve İrfan Yılmaz'ın davalı kooperatifin üyesi olmadığı anlaşılmakla aktif husumet ehliyeti bulunmadığından adı geçen davacılar yönünden davanın reddine karar verilmiştir. ( Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/1597 E. 2023/1862 K. Sayılı ilamı da aynı yöndedir.)
Somut olayda dosyada yer alan davalı kooperatife ait ana sözleşmenin incelenmesinde 29. Madde ile toplantı nisabının kooperatifte toplantıdan üç ay önce kaydolmuş ortakların 1/50 sinden fazlasını varlığı anlaşıldıktan sonra toplantının açılacağı düzenlenmiş olup toplantı nisabı ana sözleşmeye göre 1/50 dir. Karar nisabı ise 31 . Madde ile kararların hazır bulunanların oy çoğunluğu ile alındığı belirtilmiş olup ana sözleşme değişikliği, birliklere girme, birleşme ek ödeme ve şahsi sorumlulukların ağırlaştırılması yönünden de farklı nisap kararlaştırılmıştır.
Kooperatif hukuku alanında uzman bilirkişi tarafından dosyada yer alan 31.08.2022 tarihli toplantı tutanağının incelenmesinde; bakanlık temsilcisi tarafından ortaklar listesinde kayıtlı 28.724 ortaktan 9.119 ortağın asaleten 29 ortağın vekaleten katıldığı ve 9.148 ortağın hazır bulunduğu ve toplantı nisabının sağlandığı belirtilmiştir. Dosya içerisindeki cd incelenmiş olup hazirun cetveli tek tek incelenmiş 8773 ortağın hazirun listesinde ismi olduğu tespit edilmiştir. Davalı kooperatifin ortaklar listesinde 28.724 ortak olduğu belirtildiğinden 8773 ortağın bulunması halinde dahi toplantı nisabının sağlandığı belirlenmiştir. Karar nisabı yönünden yasanın emredici hükümlerinden olup S.S. .. Ekicileri Koop. Ana sözleşmesi 31. Maddesine göre de kararlar hazır bulunanların çoğunluğu ile verilir. 30.08.2022 tarihli toplantı tutanağından anlaşıldığı üzere kararların oy çokluğu ile alındığı tutanak altına alındığından karar nisabı da sağlanmıştır.
1163 sayılı yasa 48. Maddesinde ‘ Genel Kurulda her ortak yalnız bir oya sahiptir. Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri hariç olmak üzere, ortak sayısı 500’den fazla olan kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının genel kurul toplantılarındaki yönetim ve denetim kurulu belirleme seçimleri, gizli oy açık tasnif esasına göre yapılır’ şeklinde düzenlenmiş olup Sınırlı Sorumlu Pancar Ekicileri Kooperatifi Ana sözleşme Yönetim Kurulu ve Denetçilerin Seçimi başlıklı 34. Maddesinde ‘Genel kurulca verilecek karara göre seçimler açık veya gizli oyla yapılır. …’ şeklinde düzenlenmiştir. Genel kurul toplantı tutanağında görüldüğü üzere yönetim kurulu ve denetim kurulu üyelerinin seçiminin gizli oy- açık tasnif ile yapılmasına oy çokluğu ile karar verilmiştir.
Davacılar genel kurula giriş çıkışın engellendiği ve çekimser, kabul ve ret oylarının usulüne uygun sayılmadığı yönünde iddiada bulunmakta olup toplantı tutanağının incelenmesinde bakanlık temsilcisinin olduğu ve tutanağın Tarım ve Orman Bakanlığı temsilcileri tarafından imzalandığı görülmektedir, davacıların bu iddiasının ispatlanmadığı açıktır. Hal böyle iken davacıların iptali istenen kararlar yönünden muhalefetlerinin bulunmadığı belirlenmiştir. Davacılar ..., ... ve ... yönünden tutanakta muhalefet şerhi olmaması, tutanağın aksi ispat edilinceye kadar delil niteliği taşıması genel ve muhalif oy kullanıldığı anlaşılmayan bir muhalefet şerhinin muhalefet şerhi olamayacağı gözönüne alındığında (Y. 23. H.D. 01/07/2019 tarihli 2019/412 E. 2019/3090 K. sayılı ilamı) davacılar ...., ... ve ... tarafından açılan davanın ise HMK madde 114/1-h, 115/2 gereğince hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davacılar ..., ..., ... ve ....'ın davalı kooperatifin üyesi olmadığı anlaşılmakla aktif husumet ehliyeti bulunmadığından adı geçen davacılar yönünden davanın reddine,
2-Davacılar ...tarafından açılan davanın HMK madde 114/1-h, 115/2 gereğince hukuki yarar yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
3-Aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilen dava yönünden her bir davacı yönünden alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından dava açılırken davacılar ..., ..., ... ve....'dan ayrı ayrı alınan 80,70-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 534,70-TL karar ve ilam harcının adı geçen davacılardan ayrı ayrı alınarak Hazineye Gelir Kaydına,
4-Usulden reddine karar verilen dava yönünden her bir davacı yönünden alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından dava açılırken davacılar .....ndan ayrı ayrı alınan 80,70-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 534,70-TL karar ve ilam harcının adı geçen davacılardan ayrı ayrı alınarak Hazineye Gelir Kaydına,
5-Davalı tarafça yargılama boyunca yapılan 234,00-TL yargılama giderinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya verilmesine,
6-Aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilen dava yönünden davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davalı lehine A.A.Ü.T. 7/2 Maddesi uyarınca 45.000,00-TL nispi vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacılar ..., ..., ... ve ....'dan alınarak davalıya verilmesine,
7-Usulden reddine karar verilen kısım yönündün davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davalı lehine A.A.Ü.T. 7/2. Maddesi uyarınca 45.000,00-TL nispi vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacılar ....'ndan alınarak davalıya verilmesine,
8-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
Dair davacılar vekili ve davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 23/12/2025
Başkan
¸E-imzalıdır
Üye
¸E-imzalıdır
Üye
¸E-imzalıdır
Katip
¸E-imzalıdır