T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: /
KARAR NO: /
BAŞKAN: ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - [
DAVALILAR : 1- ... - ...
2- ... - ...
3- ... - ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVA: Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ: 26/12/2023
KARAR TARİHİ: 19/03/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 22/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Müvekkili ...'ün Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... ticaret sicil numarasına kayıtlı ...'nin ortağı ve aynı zamanda da tek başına temsile yetkili yönetim kurulu üyesi olduğunu, sicildeki kayıtlara göre ... ile şirketin %50'şer pay oranında ortakları olduğunu, şirketin son genel kurulunun 16/12/2020 tarihinde yapıldığını, yönetim kurulu üyeliklerine ... ile pay sahibi olmayan ...'in seçildiğini, her iki yönetim kurulu üyesinin de şirketi münferiden temsile yetkili olduğunu, ... yönetim kurulu üyesi, ...'in ise yönetim kurulu başkanı olarak görev dağılımı yapıldığını ve temsil yetkisinin 16/12/2023 tarihinde sona ereceğinin tescil ve ilan edildiğini, ...'ün Kemer Cumhuriyet Başsavcılığından ilişkin uzaklaştırma kararı aldığını, müvekkili ...'ün şirketi tek başına temsile yetkili yönetim kurulu üyesi olmasına rağmen yönetimden dışlandığını, şirkete erişiminin kapatıldığını, kar payı veya gelir ödemesi yapılmadığını, yönetim kurulu yetki süresi az kaldığından, genel kurula çağrı yapılması, bilgi alma ve inceleme hakkı kullandırılması, haksız fiillerin sona erdirilmesi için yönetim kurulu başkanı ... ve şirkete 28/11/2023 tarihinde Ankara 63. Noterliğinden ... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini, ... ve şirket adına vekilleri tarafından 05/12/2023 tarihli cevabi ihtarname ve mesaj ile bilgi alma ve inceleme hakkının şirket merkezinde kullanılabileceğinin bildirildiğini, ayrıca ...'e gönderilen mesajda yönetim kurulu toplantısının da 16/12/2023 saat 14.00'da şirket merkezinde yapılacağı bildirildiğinden, defter ve belgeler inceleme konusunda yetki verdiğini bildirdiği Mali Müşavir aynı binada bulunan ofisinde toplantı için hazır olunduğunu, ancak genel kurul toplantısının yapılamadığını, ...'ün tek başına temsile yetkili yönetim kurul üyesi olmasına rağmen, şirketi yönetme ve bilgi edinme hakkı engellendiğini, taraflar arasındaki anlaşmazlıktan sonra 22/11/2023 tarihinde ortağı ve müvekkili ...'ün eşi ... kardeşi ... tarafından aynı adreste, aynı faaliyet konusunda ... adı altında ... sicil numarası ile başka bir şirket kurulduğunu, bu şirketin yönetim kurulu başkalığına ...'in getirtildiğini, ...'ün pay sahibi ve yönetim kurulu üyesi olduğundan Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... sicil numarasına kayıtlı, A.Ş'nin yönetim kurulu üyesi ve şirket ortağı olarak ...'ninde şirket bünyesinde bağlı şirket olarak kabul edilerek her iki şirket yönünden, kuruluştan itibaren bilanço, gelir gider, finansal tablolar, banka hesap hareketleri vs örnek alma ve tüm defterleri inceleme hakkını da içerecek şekilde, bilgi alma ve inceleme hakkının mali müşavir vasıtasıyla kullandırılmasına izin verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; ... ... ile ... tarafından %50 ortaklık payı ile 20/06/2017 tarihinde kurulan bir şirket olduğunu, şirket ortakları arasında vuku bulan uyuşmazlıklar sebebiyle süresi içinde yönetim kurulu toplantısı yapılmadığından işbu davanın ikame edildiği tarih itibariyle yönetim organı bulunmayan bir şirket olduğunu, davacı ...'ün yönetim kurulu toplantısına kasıtlı ve kötüniyetli katılmadığından yeni bir yönetim organı teşkil edilemediğini, ...'nin ... tarafından tek ortaklı olarak 22/11/2023 tarihinde kurulan bir şirket olduğunu, davacının iddialarının aksine her iki şirketin bağlı şirket olarak nitelendirilmesi ve bu kapsamda davacının ... nezdinde bilgi alma ve denetim hakkının kullandırılmasının hukuken mümkün olmadığını, ...'nin tek ortağı ... olduğunu, şirket ortakları arasında bir başka şirket tüzel kişiliği bulunmadığında ve ... başka bir şirket tarafından bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla hakimiyeti altında tutulmadığından hukuken bir bağlı şirket niteliğinde olmadığını, davacı tarafın aksi yöndeki iddialarının hukuki bir dayanağının bulunmadığından ... yönünden husumet noksanlığı nedeniyle reddine, davacının kar payı ödemesi yapılmadığına ilişkin iddiasının gerçeği yansıtmadığını, Müvekkili şirket ... kuruluşunda yönetim kurulu üyeleri ... ve ... olarak belirlendiği ve ilk 3 yıl için her iki ortağın da münferiden temsile yetkili olduğu düzenlenerek ilan edildiğini, takip eden dönemde 16/12/2020 tarihli genel kurul toplantısı gerçekleştirildiğini ve bu toplantı kapsamında mevcut yönetim kurulu üyelerinin yetkisinin 16/12/2023 tarihinde sona ereceğinin kararlaştırıldığını, Genel Kurul toplantısının yapılacağı 16/12/2023 tarihinde davacının şirket merkezine gelmediğini, onun yerine vekilleri ve mali müşavirin katılım sağladığını, söz konusu kişilerin yasal olarak toplantıya katılmalarının mümkün olmadığından toplantı başlatılamayıp herhangi bir karar alınamadığını, davacı taraf herne kadar genel kurul dışında bilgi alma ve inceleme hakkını ileri sürerek müvekkili şirkete yönelik ihtarname keşide etmiş ise de davacının bu talebinin müvekkili şirket tarafından ret edilmediğini, bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması ve yönetim kurulu toplantısının da gerçekleştirilmesi bakımından yer ve tarih bilgisinin davacı tarafa bildirildiğini, ancak davacı tarafın kötüniyetli davrandığını, yönetim kurulu toplantısının yapılamaması müvekkili şirkette bir yönetim boşluğu oluşmasına sebep olduğunu ve şirketin ticari faaliyetlerini yürütmenin imkansız hale geldiğini, dava dışı ... tarafından 22/11/2023 tarihinde ... adlı şirketin kurulduğunu, ...'in bu şirkete yönetim kurulu başkanı olduğu ve buna dayanarak rekabet yasağının ihlal edildiğine ilişkin beyanların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, dava dışı ... tarafından kurulan ... isimli şirketin rekabet yasağına aykırı davranmasının mümkün olmadığını, davacının 16/12/2023 tarihi itibariyle yönetim kurulu üyeliği görevinin sona erdiğinden davayı açmakta taraf ehliyeti bulunmadığını belirterek, bilgi alma ve defter inceleme hakkının dava yoluyla kullanılabilmesi için pay sahibinin bu talebinin reddedilmiş olması gerektiğini, bu yöndeki talebinin reddinin söz konusu olmadığını, öncelikli husumet noksanlığı nedeniyle müvekkili ... firması yönünden davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne yazılan müzekkereye cevap olduğu, ilgili kayıt ve belgelerin dosyamız arasına celp edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, anonim şirket yönetim kurulu üyesi ve pay sahibinin bilgi alma ve inceleme istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir. Zira uyuşmazlık ticari niteliktedir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca davanın niteliği itibarı ile yargılama, mahkememiz heyeti tarafından tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Dosya kapsamına celp edilen ticaret sicil kayıtları incelenmekle; davacının ve dava dışı ...'ın davalı ...'nin %50 pay sahipleri olduğu, adı geçen şirketin yönetim kurulu başkanının davalı ... olduğu, davacının ise şirketin yönetim kurulu üyesi olduğu, her iki yönetim kurulu üyesinin de şirketi münferiden temsile yetkili olduğu açıktır. Diğer davalı ... ise dava dışı ...'a ait tek ortaklı şirket olup bu şirketin yönetim kurulu başkanının davalı ... olduğu görülmektedir.
Taraflar arasında uyuşmazlık; davacının bilgi alma ve inceleme hakkının ihlal edilip edilmediği, davacının bilgi alma ve inceleme isteminin haklı olup olmadığı, ...'nin ...'ne bağlı şirket niteliğine haiz olup olmadığı, davalının bu konudaki husumet itirazlarının makbul olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Davacının ...'nin hem ortağı hem yönetim kurulu üyesi olduğu gözetilerek talebin TTK'nın 392 ve 437. maddelerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
TTK'nın 392. maddesinde;
"(1) Her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir, soru sorabilir, inceleme yapabilir. Bir üyenin istediği, herhangi bir defter, defter kaydı, sözleşme, yazışma veya belgenin yönetim kuruluna getirtilmesi, kurulca veya üyeler tarafından incelenmesi ve tartışılması ya da herhangi bir konu ile ilgili yöneticiden veya çalışandan bilgi alınması reddedilemez. Reddedilmişse dördüncü fıkra hükmü uygulanır.
(2) Yönetim kurulu toplantılarında, yönetim kurulunun bütün üyeleri gibi, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişiler ve komiteler de bilgi vermekle yükümlüdür. Bir üyenin bu konudaki istemi de reddedilemez; soruları cevapsız bırakılamaz.
(3) Her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu toplantıları dışında, yönetim kurulu başkanının izniyle, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişilerden, işlerin gidişi ve belirli münferit işler hakkında bilgi alabilir ve görevinin yerine getirilebilmesi için gerekliyse, yönetim kurulu başkanından, şirket defterlerinin ve dosyalarının incelemesine sunulmasını isteyebilir.
(4) Başkan bir üyenin, üçüncü fıkrada öngörülen bilgi alma, soru sorma ve inceleme yapma istemini reddederse, konu iki gün içinde yönetim kuruluna getirilir. Kurulun toplanmaması veya bu istemi reddetmesi hâlinde üye, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkeme istemi dosya üzerinden inceleyip karara bağlayabilir, mahkemenin kararı kesindir.
(5) Yönetim kurulu başkanı, kurulun izni olmaksızın, yönetim kurulu toplantıları dışında bilgi alamaz, şirket defter ve dosyalarını inceleyemez. Yönetim kurulu başkanının bu isteminin reddedilmesi hâlinde başkan, dördüncü fıkraya göre mahkemeye başvurabilir.
(6) Yönetim kurulu üyesinin bu maddeden doğan hakları kısıtlanamaz, kaldırılamaz. Esas sözleşme ve yönetim kurulu, üyelerin bilgi alma ve inceleme haklarını genişletebilir.
(7) Her yönetim kurulu üyesi başkandan, yönetim kurulunu toplantıya çağırmasını yazılı olarak isteyebilir." şeklinde düzenleme bulunduğundan, TTK'nın 392. maddesinde yer alan inceleme hakkı Anonim Şirketin yönetim kurulu üyelerine verilmiştir. Davalı ...'nin kuruluşunda yönetim kurulu üyeleri ... ve ... olarak belirlenmiş ve ilk 3 yıl için her iki ortağın da münferiden temsile yetkili olduğu düzenlenerek ilan edilmiş, 16/12/2020 tarihli genel kurul toplantısı gerçekleştirilmiş ve bu toplantı kapsamında mevcut yönetim kurulu üyelerinin yetkisinin 16/12/2023 tarihinde sona ereceği kararlaştırılmıştır.
Eldeki davanın açılış tarihi 26/12/2023 olup dava tarihi itibariyle davacının yönetim kurulu üyesi olmaması nedeniyle TTK'nın 392. Maddesi kapsamında bilgi edinme ve inceleme talep etmesi mümkün değildir.
TTK'nun 437. maddesinde;
"(1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.
(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar.
....
(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir."şeklinde düzenleme yer almaktadır.
TTK'nın 437. maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede ise; davacı davadan önce yönetim kurulu başkanı olan ... ile ...'ne Ankara 63. Noterliği'nin 28/11/2023 tarih ... Yevmiye numaralı ihtarı ile ticari defterlerin, alım satım bilançolarının, banka ve hesap hareketlerinin incelenmesi için engellemelerin sona erdirilmesini bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırılmasını ve ihtarda belirttiği detaylı kayıtların kendisine verilmesini istemiştir. Bu ihtara karşı davalı ... ve ... de Ankara 40.Noterliği'nin 05/12/2023 tarihli ... yevmiye numuralı cevabı ihtarını göndermiş olup şirket ortaklarının her zaman için şirket faaliyet ve raporlarını inceleme yetkisine haiz olduğu bildirilmiştir. Davalılar vekilinin cevap dilekçesinde belirttiği üzere davacının 16/12/2023 tarihli toplantıya katılmak istediğini bildirdiği ve Yönetim Kurulu toplantısı öncesinde tüm ticari kayıtları incelemek istediğini belirttiği açıktır. Davacı tarafın iddiası; 16/12/2023 tarihli toplantı için bizzat şirket merkezine gittiği, avukatları ve mali müşavir ile toplantıya katılmak istediği ve toplantı öncesinde belgelerin incelenmek üzere hazır edilmesinin istenildiği ancak davalı tarafça mali müşavirin ve avukatların toplantıya katılamayacağını ileri sürerek toplantının yapılmadığı ve incelenmek istenen belgelerin ve talep edilen bilgilerin verilmediği yönündedir. Davalı taraf ise davacının toplantı gün ve saatinde bizzat bulunmadığı, avukatlarının toplantıya katılmalarına ilişkin yetki verildiğine ilişkin belge sunulmadığı gibi mali müşavir ...'ın şirkete ait kayıtları incelemesi için de yazılı yetki belgesi sunulmadığı yönündedir. Davalı taraf Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmelik'in "Vekaletnamenin unsurları ve geçerlilik süresi" başlıklı 21.maddesinde" (1) Vekaletnamede; şirketin unvanı, ait olduğu genel kurul toplantısının tarihi, vekilin adı ve soyadı, pay sahibinin pay adedi ile adı ve soyadı veya unvanı ve imzasının bulunması şarttır. Bu bilgilerden herhangi biri bulunmayan özel veya genel vekâletnameler geçersizdir. " hükmünün yer aldığı ancak mali müşavir ve avukatların bu yönde vekaletname sunmaması nedeniyle belge ve bilgilerin avukatlara ve mali müşavire verilmediği ileri sürülmüş ise de anılan Yönetmelikte 21 maddenin düzenlendiği 2. Bölümün " Genel Kurul Toplantılarına İlişkin Esaslar" başlığı altında düzenlendiği, bu şekilde toplantıya katılmaya ilişkin vekaletnamedeki esaslarının belirtilmiş olduğu açıktır, bilgi ve belge verme yönünde bu şekilde kısıtlayıcı bir düzenleme bulunmamaktadır. Kaldı ki davacı taraf 16/12/2023 tarihli uçak bilet suretini de dosyaya sunmuş olup bilgi edinme hakkının kısıtlandığı hususunda iddialarını ispatladığı sonucuna ulaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle davacının, davalı ...'ne yönelik bilgi alma ve inceleme isteminin kabulü ile "...'nin kuruluştan itibaren şirket bilançosu, kuruluştan itibaren gelir-gider tablosu, kuruluştan itibaren banka hesap hareketleri, şirketin Almanya'da bulunan şubesi ile ilgisi para transferlerini gösterir kayıt ve belgeler, kuruluştan itibaren vergi beyannameleri, şirket pay defteri, şirket yönetim ve genel kurul karar defterleri, şirkete ait taşınmaz ve araç kayıtları, şirket merkezine ait kira sözleşmesi ve şirket vergi levhasının incelenmesi konularında davacının bilgi alma hakkının kullandırılmasına" karar verilmesinin uygun olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.
Ancak eldeki davanın ...'nin yönetim kurulu başkanı olan ...'e yöneltilmesi hatalı olduğundan davalı ...'e yönelik açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir. Yine davacı tarafça ....nin, ....'ye bağlı şirket olması nedeniyle TTK'nın 437/2 maddesi uyarınca bu şirkete ilişkin de bilgi alma ve inceleme talebinde bulunulmuş ise de ticaret sicil kayıtlarının tetkiki ile ....nin tek ortağının dava dışı ... olduğu, dosya kapsamı itibariyle bağlı şirket iddiasının ispatlanamadığı gözetilerek ....'ye yönelik davanın da husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1- Davalı ...'ne yönelik bilgi alma ve inceleme isteminin kabulü ile "...'nin kuruluştan itibaren şirket bilançosu, kuruluştan itibaren gelir-gider tablosu, kuruluştan itibaren banka hesap hareketleri, şirketin Almanya'da bulunan şubesi ile ilgisi para transferlerini gösterir kayıt ve belgeler, kuruluştan itibaren vergi beyannameleri, şirket pay defteri, şirket yönetim ve genel kurul karar defterleri, şirkete ait taşınmaz ve araç kayıtları, şirket merkezine ait kira sözleşmesi ve şirket vergi levhasının YMM veya SMMM ya da muhasebeci eşliğinde incelenmesi konularında davacının bilgi alma hakkının kullandırılmasına"
2- Davalılar ... ve ...'ne karşı açılan davanın husumet nedeniyle reddine,
3-Alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından dava açılırken davacıdan peşin olarak alınan 269,85-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL karar ve ilam harcının davalı ...'nden alınarak Hazineye Gelir Kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 269,85 -TL başvurma harcı, 269,85-TL peşin harcın davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yargılama boyunca yapılan; 426,75-TL posta - tebligat - müzekkere giderinin davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalılar ... ve ... tarafından yargılama boyunca yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı taraf kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden davacı lehine A.A.Ü.T. 13/1 maddesi uyarınca 17.900,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin Davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalılar ... ve ... kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden işbu davalılar lehine A.A.Ü.T. 7/2 maddesi uyarınca 17.900,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacıdan alınarak işbu davalılara verilmesine,
9-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı, TTK'nın 437/5.maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.
19/03/2024
Başkan ...
¸E-imzalıdır
Üye ...
¸E-imzalıdır
Üye ...
¸E-imzalıdır
Katip ...
¸E-imzalıdır