T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/08/2023
KARAR TARİHİ : 04/03/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 12/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Müvekkili şirket tarafından Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından kıymetli evrak iptali için dava açıldığını, 28/07/2023 tarihli ara karar uyarınca istirdat davası açılması hususunda kesin süre verildiğini, süresi içerisinde davayı ikame ettiklerini, zira müvekkili şirket aleyhine Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyasından kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, keşideci firma ... tarafından Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında davalıya ve diğer cirantalara karşı menfi tespit davası açıldığını, müvekkilinin ... Otomotiv Lastik Yedek Parça Ltd. Şti'nin sahibi aynı zamanda çek keşideci olan ... A.Ş'nin sahibi olduğunu, müvekkili ... şiketinin Beykoz İstanbul adresinde faaliyet gösteren ... Sübap isimli iş yerine aralırndaki ticaretten dolayı QNB Finansbank Kayseri şubesine ait, ... seri nolu, keşidecisi ... Akü Lastik Otomotiv San. Tic. A.Ş cirantası ... Otomotiv Lastik ve Yedek Parça Ltd. Şti. Keşide yeri Kayseri olan, 05/07/2023 tarihli, 100.000,00-TL bedelli çekin 20/02/2023 tarihinde Sürat Kargo'ya verildiğini, ... Sübap isimli şirkete kargo teslim edildiğini, ancak kargonun içerisinden çekin çıkmadığını, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından zayi nedeniyle çek iptali açıldığını, işbu dosyadan ödeme yasağı kararı alındığını, müvekkilinin ciranta HMT 47 İnşaat şirketi arasında hiçbir ticari bağ bulunmadığını, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasından şikayette bulunduklarını, soruşturma dosyanın derdest olduğunu, ciranta ... ve davalı ... ve çeki bankaya ibraz eden ... isimli şahısların çeki ne şekilde ele geçirdiklerini, alacağın varlığını usule uygun ve geçerli delillerle ispat külfeti bulunduğunu,, dava konusu olayda çekin kargoda kaybolduğunun sabit olduğunu, cirantalar ile davacı şirket arasında irtibat bulunmadığını belirterek Kayseri Genel İcra Dairesi'nin... esas sayılı takibin durdurulmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; Öncelikle arabulucuya başvuru yapılmadan açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile işbu davanın ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin çekin yetkili hamili olduğunu, ticari ilişkileri neticesinde dava konusu çekin eline geçtiğini, davacı tarafın beyanlarının takibi sürüncemede bırakmaya ve borçtan kurtulmaya yönelik olduğunu haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı ilkesi gereği çekin ne şekilde dolaşıma sokulduğunun araştırılma zorunluluğunun bulunmadığını, takibe konu çeki kendisinden önceki cirantadan aldığını, keşidecinin çeki ne şekilde dolaşıma soktuğu konusunda bilgisi bulunmadığını, davacının anlatımlarının hayatının olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli 3. Şahıs olarak çeke sahip olduğunu ve alacağının tahsili için hukuki haklarını kullandığını, davacının borçtan kurtulmaya yönelik dayanaktan yoksun beyanlarına itibar edilmemesini, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu belirterek davacının kötü niyetli açmış olduğu davasının öncelikle usulden reddine, aksi halde esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Kızıltepe Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, Kayseri CBS'ye, Port Kargo ve Lojistik A.Ş'ye yazılan müzekkerelere cevap verildiği, ilgili kayıt ve belgelerin dosyamız arasına celp edildiği görüldü.
Mahkememizin 01/08/2023 tarihli müteferrik kararı ile davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile dava konusu çek hakkında başlatılan takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.
Mahkememizin tensip tutanağının 11 nolu ara kararı gereği takip çaktı miktarı olan 110.667,12-TL üzerinden harcın tamamlanması hususunda kesin süre verildiği, süresi içerisinde harcın ikmal edildiği görülmüştür.
Mahkememizce davacı tanığı Mustafa Kindik'in beyanı alınmıştır.
Davacı tanığı ... beyanında; Ben davacı şirkette pazarlamacı olarak çalışmaktayım, hatırladığım kadarı ile Mart ya da Nisan ayında davacı konusu çeki İstanbuldaki firmaya göndermek üzere kargoya verdim, kargoyu teslim alan şahıs beni arayarak kargo poşetinin içindeki zarfın yırtılmış olduğunu ve içerisinde hiçbirşey bulunmadığını söyledi, bunun üzerine şirketimiz avukatına bilgi verdik, bankayı da haberdar ettik, çekin vadesine yaklaşık 3 gün kala beni kendisini Kerem Taşkın olarak tanıtan bir şahıs aradı, davaya konu çekten bahsederek karşılığı olup olmadığını sordu, bende kendisinden çekin görüntüsünü bana göndermesini istedim, şahıs Whatsaptan çekin görüntüsünü attı, çek üzerinde Mardin'de yer alan HMT47 isimli şirketin kaşesi olduğunu gördüm, şahıs bana 65-70 bin e çek üzerinde anlaşabileceğimizi söyledi, bende kendisine mahkemeye başvurduğumuzu ilettim, araştırmama göre HMT47 diye bir şirkette mevcut değildir, olayla ilgili İstanbuldaki kargoyu teslim alan firma yetkilisi de karakola giderek suçduyurusunda bulunmuştur, tanıklık ücreti talebim yoktur, şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından Mali Müşavir bilirkişiden alınan 18/11/2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle; Davacı taraf 05.07.2023 keşide tarihli QNB Finansbank Kayseri Şubesine ait ... numaralı ve 100.000 TL bedelli, keşidecisi davacı ... Akü San. Tic. A.Ş; lehdarının ise ... Otomotiv Şirketi olduğu çek sebebiyle davalılara borçlu olmadığını ileri sürmektedir. Davacı taraf dava konusu çekin lehdar ... şirketi tarafından dava dışı ... Sübap şirketine ciro edildiğini ve bu çekin kargoda kaybolduğunu, davalıların eline kötü niyetli ve ağır kusurlu olarak geçtiğini ileri sürmektedir. Dava konusu çekin davalılara keşide edilmediği için ... şirketinden davalılara çıkışının olması zaten beklenemez. Bahse konu çekin davacıdan dava dışı ... şirketine, ... şirketinden de lehine ciro edildiği ileri sürülen ... Sübap şirketine çıkışının yapılması gerekir. Ancak gerek davacı şirketin gerekse dava dışı ... şirketinin ticari defterlerinde dava konusu çeke ilişkin ayrıntılı bir kayıt tespit edilememiştir. Zira ... şirketinin ticari defterlerinde çek giriş çıkış kayıtları vardır. Ancak dava konusu çeki açıklayan bir kayıt tespit edilememiştir. Ayrıca dava dışı ... şirketinin ticari defterlerinde ciro edildiği ileri sürülen ... Sübap şirketine de çekin çıkış kaydı tespit edilememiştir. Mahkemenin ara kararında dava dışı ... şirketi ile davalı HMT47 firması arasında ticari ilişki olup olmadığının tespiti talep edilmiştir. Dosyaya sunulan flash bellek içindeki kayıtlarda bu şirket ile dava dışı ... şirketi arasında herhangi bir kayıt tespit edilemediği yönünde rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, 6102 sayılı TTK’nun 792. maddesine dayalı çek istirdadı talebine ilişkindir.
Davaya konu olayda davacının zayi nedeniyle kambiyo senedinin iptali istemiyle açtığı davanın yargılaması sırasında hamilin bulunması üzerine davacıya verilen süre içerisinde iş bu davanın açıldığı görülmüştür.
Taraflar arasında uyuşmazlık konuları dava konusu çekin istirdadına ilişkin koşullarının bulunup bulunmadığı, çek istirdadı davasının arabuluculuğa tabi olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
6100 sayılı HMK’nun 114/1. maddesinde, dava şartları açıkça sayılmış ve yine HMK'nın 114/2. maddesi gereğince diğer kanunlarda sayılan dava şartlarına da atıfta bulunmuştur.
6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesinde (Ek:6/12/2018-7155/20 maddesi):"(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır..." şeklinde getirilen düzenleme ile arabuluculuk müessesesine başvurunun bir dava şartı olduğunu benimsenmiştir.
Öte yandan 05/04/2023 tarihli ve 32154 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7445 sayılı "İcra İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 31. Maddesi ile 6102 sayılı TTK’nın 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir.
Eldeki davanın İİK'nun 72/8. maddesine dayalı borçlu olmadığı halde icra takibine ödenen paranın istirdatı olmayıp, TTK'nun 792. maddesine dayalı dava konusu çekin istirdatı istemine ilişkin olmasına göre, eldeki davanın dava şartı arabuluculuğa tabi olmadığı gözetilerek davalı vekilinin bu yöndeki itirazının reddine karar verilmiştir.( Emsal nitelikteki Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2022/3016 E. 2023/2462 K. sayılı kararı ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/6031 E. 2021/3835 K. sayılı kararı aynı yöndedir.)
Davaya konu olayda davacının zayi nedeniyle kambiyo senedinin iptali istemiyle açtığı davanın yargılaması sırasında hamilin bulunması üzerine davacıya verilen süre içerisinde iş bu davanın açıldığı görülmüştür.
6102 Sayılı TTK'nun 757/1 maddesi uyarınca, iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Aynı yasanan 758/1 maddesi uyarınca poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkeme dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.
TTK'nun 790.maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır. Aynı yasanın 792.maddesi uyarınca çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Kıymetli evrakın yetkili hamili olduğunu ve istem dışı elinden çıktığını ileri süren davacı, halen kıymetli evrakın hamili konumunda olan kişilere karşı istirdat isteminde bulunabilir. Böyle bir iddiada bulunan davacının söz konusu davadaki kanıt yükü, kendisinin davaya konu ettiği kıymetli evrakın son yetkili hamili olduğu ve hali hazırda hamil konumunda olan davalının kıymetli evrakı iktisabında kötüniyetli yahut ağır kusurlu olduğunu ortaya koymak olmalıdır. Buna göre hali hazırda hamil durumunda olan davalının kötüniyet ya da ağır kusurunu ispat zımmında, ciro zincirindeki bir kopukluk, çalıntı olduğu bilinmesine rağmen kıymetli evrakın devralınması gibi unsurlar belirleyici olabilecektir. (Benzer Yargıtay 11.HD.12/12/2014 Tarih, 2014/13735 Esas 2014/19653Karar Sayılı Kararı)
Davacı lehtar çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur. Çekin ciro yoluyla devri için ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Ayrıca, davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu yoktur. Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez. Davalı tarafın ancak TTK’nın 792. maddesinde öngörüldüğü üzere, kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlandığı takdirde sorumlu olacağı kuşkusuzdur.
Tüm dosya kapsamı incelenmeke; davaya konu edilen ONB Finansbank A.Ş Kayseri Şubesi'ne ait, keşidecisi ... A.Ş. olan, 05/07/2023 keşide tarihli, ... çek nolu, 100.000,00-TL bedelli çek yönünden, davalıya karşı istirdat talebinde bulunulmuş olup, malum olunduğu üzere çekin kargoda çalınmış olması, davacının cirantalarla ticari ilişkisinin bulunmaması gibi hususlar davalının kötüniyetli olduğu hususunu ispatlamamaktadır. Hemen burada belirtmek gerekir ki Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasında yürütülen soruşturmada Sürat Kargo Yeni Sanayi Acentesi yetkilisi olan .....'e ilişkin yürütülen soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği görülmektedir. Taraflar tacir dahi olsa kambiyo senetlerinin deftere kayıt zorunluluğunun olmaması nedeni ile ticari defter incelemesine gerek görülmemiştir. Nitekim Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2015/8407 E. 2016/12396 K. sayılı ile Yargıtay 19.Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2016/17145 E. 2018/1865 K. sayılı kararında da açıklandığı üzere çekin ticari defterlere kaydedilme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Her ne kadar Kayseri 1. Ticaret Mahkemesi'nin ... E... K. Sayılı dosyasında davaya konu çeke ilişkin keşideci ... Akü Lastik Otomotiv San. Tic. A.Ş. Tarafından cirantalar ...,......, ... ve HMT47 İnşaat San Tic Ltd Şti'ye karşı menfi tespit davası açılmış ve mahkemece davanın kabulü ile davacının Kayseri Genel İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyası ve bu takibe konu 05/07/223 tarihli keşideci ...... A.Ş. Lehtarı ... ...Ltd Şti olan 100.000,00-TL bedelli çek nediyle davalılara borçlu olmadığının tespitine dair karar verilmiş ise de yukarıda açıklandığı üzere çekin ticari defterlere kayıt zorunluğu bulunmaması nedeniyle anılan dosyada bilirkişi incelemesi yapılarak ticari defterlere göre taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı sonucuna ulaşılması davanın esasını etkileyecek bir tespit değildir. Kaldı ki davalı ... çekin son cirantası olup Kayseri 1. Ticaret Mahkemesi'nin ... E... K. Sayılı dosyasında tarafta değildir. Ayrıca eldeki dosya kapsamında davalının kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlanamamış olup davalının taraf olmadığı Kayseri 1. Ticaret Mahkemesi'nin ... E... K. Sayılı karar da istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. (Kesinleşme şerhi düzenlenmemiş ise de Uyap Sistemi üzerinden yapılan incelemede süresi içerisinde istinaf dilekçesi verilmediği tetkik edilmiştir.)
Son olarak davacı tarafından yemin deliline başvurulmuş ise de HMK.226/1-c maddesi gereği yemine konu edilemeyecek vakalardan olduğu anlaşılmakla davalının kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlanamamış olup, buna göre dava konusu çekte ciro silsilesinde bir kopukluk da bulunmaması dikkate alınarak ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından dava açılırken davacılardan alınan 269,85-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 345,55-TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama harç ve giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılmış bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davalı lehine A.A.Ü.T. 13/1. Maddesi uyarınca 30.000,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 04/03/2025
Katip
¸E-imzalıdır
Hakim
¸E-imzalıdır