T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : Esas
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI : 1-
VEKİLİ : Av.
DAVALILAR : 2-
3-
4-
VEKİLİ : Av.
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 09/12/2022
KARAR TARİHİ : 16/01/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 20/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; Dava dışı ... 'in Özel Güvenlik Görevlisi olarak 15/03/2017- 21/11/2016 tarihleri arasında Kayseri Şube Müdürlüğünde özel güvenlik işlerini yürüten çeşitli özel güvenlik şirketlerinde çalıştığını ve en son çalıştığı ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. - ... Güvenlik Hizm. Ltd. Şti. İş ortaklığı tarafından 21/11/2016 tarihinde iş akdinin feshedildiğini, ...'in kıdem, ihbar, fazla mesai, genel bayram tatili ve diğer işçilik alacakları tahsili talebiyle Bünyan Asliye Hukuk mahkemesinin... esas sayılı dosyası ile davacı kurum aleyhine alacak davası açtığını, Bünyan Asliye Hukuk Mahkemesinin... esas, 2020/543 karar sayılı kararı ile karar verildiğini, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin... sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun reddedildiğini, ... vekilince Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, davacı kurumca davacı kuruma yükletilen vekalet ücretini, stopaj kesintisini dosya hesabının tamamı İcra Müdürlüğü hesabına 20/01/2021 tarihinde yatırılarak dosyanın infaz edildiğini, davalı şirketlere yapılan yazılı bildirimlere rağmen işçilik alacakları olarak yapılan icra ödemesinden sorumlu oldukları parayı ödemediklerini, davacı kurum ile şirketler arasında imzalanan hizmet alım sözleşmelerine göre, davacı kurum bina ve eklentilerinin güvenlik hizmetleri için çalıştırılacak personelin tüm sorumluluğu firmaya ait olacak ve sözleşme konusu işlerin yapılması ve çalıştırılan işçiler bakımından İş Kanunu ve mevzuatın işverenlere yüklediği yükümlülükleri yerine getirmekten şirketlerin sorumlu olacağı, tüm işçilik alacaklarından yüklenici şirketlerin sorumlu olacağı hususu sözleşmenin eki sayılan teknik, idari ve genel şartnamelerde belirtildiğini, ayrıca firmalara sözleşme gereğince ödenen sözleşme bedelinin içerisinde tüm işçilik alacaklarının da yer aldığını yine sözleşmelerde belirtildiğini, bu nedenle dava dışı ...'e ödenen işçilik alacaklarının davalı şirketlerle imzalanan sözleşmeler gereği ödeme tarihinden itibaren uygulanacak sözleşme faiziyle, faiz belirtilmeyen sözleşmelerde ticari faiziyle birlikte davalı şirketlerden sorumlulukları oranında müştereken ve müteselsilen rücuan tahsilini dava ve talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. - ... Güvenlik Hizm. Ltd. Şti. ve ... Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Limited Şirketi vekilinin cevap dilekçesinden özetle; müvekkili şirket ile davacı arasında imzalanan hizmet sözleşmelerinde yetkili yerin belirlendiğini, yetkili yer sözleşmesi yapıldığını, buna göre taraflar arasında çıkacak herhangi bir uyuşmazlıkta yetkili yer mahkemesi olarak Ankara mahkemeleri belirlendiğini, yetkisiz yerde açılan iş bu davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesini, davacı dava dilekçesinde müvekkili şirketten talep ettiği ücretlerin hangi alacaklara ilişkin kısımlar olduğunu açıkladığını, müvekkili şirkete ilişkin talep sonuç kısmı belirsiz olduğundan davanın davanın reddine karar verilmesini, müvekkili şirketin davacıdan ihale ile iş aldığını, ihaleyi kazanan müvekkili şirket mevcut işçilerle çalışmaya devam ettiğini, ancak davacı, ihaleye çıktığı işçi sayısını zaman içerisinde düşürdüğünü, müvekkili şirket ve davacı arasında imzalanan sözleşmelerin ya da teknik ve idari şartnamelerin hiç birisinde asıl işverenin işçilik alacakları yönüyle müvekkili şirkete rücu edebileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığını,
ayrıca müvekkili şirket ihale ile iş aldığını ve ihale şartnamesinde yazmayan hiç bir kalemi işçilere ödemesi mümkün olmadığını, ihale makamı kıdem tazminatı yönünden müvekkili şirkete herhangi bir ödeme yapmadığını, bu nedenle söz konusu alacağın ihale makamı olan davacı tarafından ödenmesinin gerektiğini, aksi durum ihale şartnamesine de aykırılık oluşturduğunu,
müvekkili şirketlerin davacıdan ihale ile iş aldığını, ihaleyi kazanan müvekkili şirketler mevcut işçilerle çalışmaya devam ettiğini, ancak davacı kurumun, ihaleye çıktığı işçi sayısını zaman içerisinde düşürdüğünü, ayrıca depolar kapandığı için de işçileri işe iade almakta mümkün olmadığını, müvekkili şirketin işçinin işten çıkarılması veyahut işe iade alınmamasında herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ihale ile işçi sayısını azaltmakta ve depolarını kapattığını, bu durumdan müvekkili herhangi bir kusurunun olmadığını, bilirkişinin öncelikle kusur değerlendirmesi yapması gerektiğini, iş bu sebeplerle dosyanın kusur yönünden inceleme yapacak bilirkişiye gönderilmesini, açıklanan nedenlerle haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLER:Ticaret Sicil Kayıtları, Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosya, Bünyan Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) .... esas sayılı dosyası, Taraflar arasındaki sözleşmeler
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı olarak davacı nezdinde çalıştırılan işçiye ilişkin ödenen işçi alacakları ve tazminatlarının alt iş veren konumundaki davalılardan rucüen tahsili istemine ilişkin alacak davasıdır.
Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının dava dışı ..., borçlusunun ... Ofisi olduğu, 20.848,10-TL kıdem tazminatı, 100,00 TL ihbar tazminatı, 3.314,05 TL ihbar tazminatı, 3.007,23 TL ilam vekalet ücreti, 360,00 TL yargılama giderleri, 17.750,45-TL 21/11/2016 - 08/01/2021 işlemiş faiz, 36,69-TL 12/04/2018 - 08/01/2021 işlemiş faiz, 818,79-TL 12/04/2018 - 08/01/2021 işlemiş faiz, 686,64-TL 27/06/2018 - 08/01/2021 işlemiş faiz, 82,20-TL 27/06/2018 - 08/01/2021 işlemiş faiz, 481,25-TL harç, 109,88-TL 27/06/2018 - 08/01/2021 işlemiş faiz olmak üzere toplam 47.595,28-TL olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin 01/06/2023 tarihli ön inceleme duruşmasının 10 nolu ara kararında; Dosyanın işçi alacakları ve tazminatları konusunda nitelikli hesap uzmanı mahkemece resen seçilecek bilirkişiye tevdi ile; taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi ve şartnameler doğrultusunda davaya konu rücuya tabi işçi alacakları ve tazminatlarının belirlenmesi, işçi alacakları ve tazminatlar, bu alacak ve tazminatların ödenmesi nedeniyle oluşan dava ve takip giderleri ile harç ve vekalet ücretleri bakımından davalıların çalıştırdıkları dönemle sınırlı olmak üzere tamamından sorumlu olabilecekleri göz önüne alınarak, dava dışı işçiye ait dosya içeresine getirtilecek hizmet döküm cetvelleri incelenerek, işçinin her bir işverenin yanında çalıştığı dönemler berilenmek suretiyle davacının rücuya tabi alacağının belirlenmesi bakımından bilirkişiden rapor aldırılmasına karar verildiği, bilirkişi tarafından sunulan 28/08/2023 havale tarihli raporda özetle; davacı idare tarafından dava dışı işçiye yapılan toplam ödemenin, 20/01/2021 tarihinde 53.812,54-TL, 19/01/2021 tarihinde, 1.397,93-TL olmak üzere toplam 55.210,47-TL olduğu, davacı idare tarafından yapılan ödemenin 4857 sayılı iş yasası m2/6-6098 sayılı TBY m 62-hizmet alım işi sözleşmesinin 22 ve 23.madde hükümlerine göre davalılar tarafından hizmet sürelerine göre, rücuen davacı idareye 6098 sayılı TBY m 117 uyarınca ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesinin gerektiği, hizmet sürelerine göre davalıların sorumluluk miktarlarının, ... Limited Şirketinin 55.210,47-TL tazminat, sorumluğu olduğu gün 1.752 gün, sorumlu olduğu miktar 30.658,87-TL, Has Limited Şirketi 55.210,47-TL tazminat, sorumluğu olduğu gün 74, sorumlu olduğu miktar 1.294,85-TL, ... -....Limited Şirketinin 55.210,47-TL tazminat, sorumluğu olduğu gün 365 gün, sorumlu olduğu miktar 6.387,27-TL, ... Limited Şirketi 55.210,47-TL tazminat, sorumluğu olduğu gün 964 gün, sorumlu olduğu miktar 16.869,38-TL olmak üzere toplam sorumlu olduğu gün 3.155, sorumlu olduğu miktarın ise 55.210,47-TL olduğu, davacı tarafça ödeme tarihinden itibaren ticari faiz isteminde bulunulduğu, davanın rücu istemine dayalı olması sebebiyle davacı tarafın ticari faiz istemine katılmanın olanaklı olmadığı görüş ve kanaatinde olduğu bildirilmiştir.
Yapılan yargılama sonucu mahkememizce verilen 09/11/2023 tarih ... sayılı davanın kabulüne ilişkin hükmün davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine Kayseri BAM 6. HD'nin 01/02/2024 tarih ... sayılı gerekçeli kararı ile kararın kaldırılmasına karar verilmiş ve yargılamaya yukarıda belirtilen esas üzerinden devam edilmiştir.
BAM kaldırma kararında; "Davacı dava dışı işçiye ödenen kıdem ihbar tazminatları ve ferilerinin tahsili amacıyla eldeki davayı açtığı görülmüştür.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır.(23. HD 2019/2339 Esas 2021/225 karar,: 2019/2341 Esas 2021/197 Karar)
Öte yandan davalı iş verenin dava açılmadan önce temerrüde düşmediği, açılan rücuen tazminat davasıyla temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmalıdır. (23. Hukuk Dairesi 2017/2165 Esas 2020/3172 Karar 6. Hukuk Dairesi 2021/748 Esas 2021/1046 Karar)
Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar ; 2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)
Dava dışı işçi tarafından davacı ve davalı aleyhine Bünyan Asliye Hukuk Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasında dava açıldığı yapılan yargılama sonucu mahkemece... Esas .... Karar sayılı ilam ile davacı işli lehine 21.075,55 TL kıdem tazminatı 4.052 ,72 TL ihbar tazminatına hükm edildiği kararın Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin 29. Hukuk Dairesinin... sayılı ilamı ile kesinleştiği dava dışı işçi tarafından Kayseri Genel İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında ilamın icraya konulduğu, davacı tarafından icra dosyasına 20.01.2021 tarihinde 55.210 TL ödeme yapıldığı görülmüştür.
Kayseri Genel İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; Dava dışı işçinin davacı kurum hakkında 20.848,10 TL kıdem tazminatı 3.324,05 TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 47.595,28 TL talep ettiği görülmüştür.
Dava dışı işçinin davalı ... Şirketinde 01.01.2007 - 01.10.2011 tarihleri arasında çalıştığı dosya kapsamındaki belgelerden anlaşılmaktadır.
Davalı ... Şirketi son iş veren olmayıp ihbar tazminatından sorumlu olmayacağı gibi işçiye ödenen kıdem tazminatı ve ferileri yönünden de işçiyi çalıştırdığı dönemle orantılı olarak sorumlu olacaktır.
Mahkemece aldırılan raporun yukarıda belirtilen Yargıtay kararları doğrultusunda hazırlanmadığı sabit olup bu durumda bilirkişiden ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi amacıyla davalının istinaf talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir." şeklinde gerekçelere yer verilmiştir.
BAM kaldırma kararı sonrası; dosya mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydedilmekle yargılamaya devam edilmiş olup; mahkememizin 05/09/2024 tarihli duruşmasının 2 nolu ara kararı ile dosyanın önceki bilirkişiye tevdi ile BAM kaldırma kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda ve BAM kararındaki kaldırma gerekçelerini karşılayacak şekilde ek rapor aldırılmasına karar verildiği, bilirkişi tarafından sunulan ek raporda özetle; davalı şirketlerin sorumluluk oranlarının; ... Özel Güvenlik Eğitim Alarm ve Koruma Hizm. Tic. Ltd. Şti.'nin 28.266,40-TL, ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti'nin 1.195,95-TL, ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve ... Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'nin 5.898,93-TL, ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'nin 19.849,18-TL olmak üzere toplam 55.210,47-TL'den sorumlu oldukları bildirilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işçiye ödenen bu tazminattan hangi tarafın veya tarafların ne oranda sorumlu olduklarına ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine bakılmalı, aynı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkla ilgili verilmiş mahkeme kararları ve genel hukuk prensipleri dikkate alınarak bir sonuca gidilmelidir. Sözleşme ve eki şartnamelerde sorumluluğa ilişkin bir düzenleme bulunmadığı hallerde, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 01/06/2020 gün ve 2019/654 Esas - .... Karar sayılı ilamında ve diğer yerleşik uygulamalarında da belirtildiği üzere davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu, mahkememizce toplanmış usulüne uygun deliller olarak değerlendirilmiş buna göre; dosya kapsamına uygun maddi hesap hataları içermeyen son bilirkişi raporu çerçevesinde müteselsil borçlulukta taraflarca aksi kararlaştırılmamış ise müteselsil sorumluların aynı alacağa ilişkin eşit oranda sorumlu oldukları ilkesi gözetilerek ayrıca kanun ve sözleşme gereği davacının yapmış olduğu ödemenin rücuen davalılardan tahsilinin usule uygun olduğu, davalıların iç ilişkideki payları oranında sorumlulukları gözetilerek ve yine asıl alacaklı olan işçinin çalıştırıldığı dönem itibariyle yapılan ayrıma göre davalıların sorumlulukları kabul edilerek davanın adı geçen davalılar yönünden kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
DAVANIN KABULÜ İLE;
1- 28.266,40-TL'nin dava tarihi olan 09/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı ... Özel Güvenlik Eğitim Alarm ve Koruma Hizm. Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya ödenmesine,
2- 5.898,93-TL'nin 20/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalılar ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve ... Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
3- 19.849,18-TL'nin 20/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalılar ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
4- 1.195,95-TL'nin 20/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı ...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya ödenmesine,
5-Alınması gereken 3.771,42-TL karar ve ilam harcından, davacıdan peşin olarak alınan 942,86-TL harcın mahsubu ile eksik 2.828,56-TL karar ve ilâm harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine' ye gelir kaydına,
6-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; ilk dava açma gideri 1.035,06-TL, posta ve tebligat masrafı 331,00-TL, bilirkişi ücreti 4.000,00 TL olmak üzere toplam 5.366,06-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince taktir olunan 30.000,00-TL maktu vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davalıların yokluğunda, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.16/01/2025 10:21:36
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır