T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av.
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av.
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/02/2023
KARAR TARİHİ : 09/07/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 29/07/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; davalı ... Bilişim Plast. San. Tic. Ltd. Şti tarafından müvekkilleri aleyhine ... 30/10/2022 tarih ve ... seri nolu süresinde ibraz edilmeyen, çek vasfını kaybettiği iddia edilen belge dayanak gösterilerek 30/11/2022 tarihinde istanbul 33. İcra Müdürlüğünün 2022/31366 e sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, çekin tarihi 30/10/2022 olup müvekkili ... Sağlık Ür. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından kendinden sonraki ciranta olan ... metal ltd. şti'ne 31/10/2022 tarihinde ... seri nolu çek bedeli olarak 116,000,00 TL'yi kuveyt türk kanalı ile ödediğini, alacaklıdan önce cirosu karalanan optiplast plastik kimya ve tem.mal. san tic ltd.şti davalı
E Teknobil Bilişim Plast. San. Tic. Ltd. Şti ile aynı adreste göründüğünü, her iki firma da interaktif vergi dairesinden sorgulandığında maslak vergi dairesi kayıtlarında terk göründüğünü,
takibe konu belgenin çek vasfını taşımadığını, mevcut hali ile adi havale niteliğinde olduğunu, çekin çalınmasında müvekkillerinin bir kusurunun bulunmadığını, süresi içinde yetkili hamile ödeme yaparak borcunu ifa ettiğini, icra dosyası ve çek sureti incelendiğinde ilamsız takip olarak başlatıldığını, çek vasfı olmadığı, ayrıca ciro silsilesinin kopuk olduğunun görüleceğini, müvekkili şirketlere tebligat uets ile gönderilmiş ve uygulamanın yeniliği nedeniyle itiraz süresini kaçırdıklarını, bu nedenle menfi tespit davası açmak zarureti doğduğunu, İstanbul 33. İcra Müdüdürlüğünün 2022/31366 esas sayılı dosyasına dayanak gösterilen ... 30/10/2022 tarih ve ... seri nolu 116,000,00 TL bedelli çekin çalınmak sureiyle üçüncü şahıslara geçmesi, adi havale hükmündeki belgeye dayanarak takip başlatan davalının yetkili hamil olmaması , müvekkili Güneysan'ın süresinde kendisinden sonraki ciranta olan davalı ...'a çek bedelini ödemesi sebebiyle müvekkillerinin icra dosyasında borçlu olmadıklarının tespit edilmesini, takibin müvekkilleri yönünden iptalini, davalıların ciro silsilesinin bozukluğu, çalıntı çek nedeniyle haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile asıl alacağın % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancal cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, dava konusu çek nedeniyle davacıların davalılara borçlu olmadığının tespiti (menfi tespit) talebine ilişkindir.
Eldeki dosyanın Mahkememizin 2023/126 Esas sayılı dosyasından tefrik sonrası 2023/844 Esas numarasını aldığı görülmüştür.
İstanbul 33. İcra Dairesinin 2022/31366 E. Sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının ... Bilişim Plast. San. Tic. Ltd. Şti, borçluların Karnallar Su Arıtma Sistemleri Tekstil Kağıtçılık Limited Şirketi, ... Global Medikal Limited Şirketi, ... İnşaat Taahhüt Turizm İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, ... Sağlık Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, 116.000,00 TL çek bedeli, 348,00 TL Komisyon, 11.600,00 TL karşılıksız çek tazminatı olmak üzere toplam 127.948,00 TL üzerinden takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçlulara tebliğ edildiği, borçlu Santemol Global Medikal... Şirketine fili haciz uygulandığı anlaşılmıştır.
Eldeki davada davalının açılan menfi tespit davasında husumet ehliyeti bulunmadığı anlaşılmakla, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Mahkememizce 2023/844 Esas 2023/1051 Karar ile verilen ret kararı Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2024/364 Esas 2024/498 Karar sayılı ilamı ile kaldırılmakla 2024/205 Esas numarası üzerinden yargılamaya devam edilmiştir.
Kaldırma ilamında, tefrik kararının hatalı olduğu vurgulanarak dosyaların birleştirilmesi gerektiği tespit edilmiş ise de ana dosya olan Mahkememizin 2023/126 Esas sayılı dosyası 2023/796 Karar sayılı açılmamış sayılma ile karara bağlandığından bu dosyadan el çekildiğinden iki dosya yeniden birleştirilememiştir.
Davacılar dava dilekçesinde, İstanbul 33. İcra Müdürlüğü 2022/31366 E Sayılı dosyasına dayanak gösterilen ... 30/10/2022 tarih ve ... Seri Nolu 116,000,00 TL bedelli çekin çalınmak suretiyle üçüncü şahıslara geçtiğini, davalının yetkili hamil olmadığını, çekin ibraz süresinin geçtiğini adi havale hükmünde olduğunu, bu belgeye dayanarak takip başlatıldığını, takibe konu çekin Güneysan şirketi tarafından kendisinden sonraki ciranta olan davalı ...'a ödendiğini belirterek icra dosyasında borçlu olmadıklarının tespit edilmesini talep etmişlerdir.
Dava konusu takibe dayanak yapılan 30/10/2022 tarih ve ... Seri Nolu 116,000,00 TL bedelli çek incelendiğinde; ... Global Medikal Limited Şirketinin keşideci, ... İnşaat Taahhüt Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin lehdar, ... Sağlık Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin ilk ciranta, davalı ... Metal Mobilya Limited Şirketinin davacı Güneysan Şirketinden sonraki ciranta, dava dışı E Teknobil Bilişim Limited şirketinin son hamil olarak gözüktükleri, çekin vade tarihinin 30.10.2022 tarihi olduğu görülmüştür.
Davacı Güneysan Metal şirketi çeki 31.10.2022 tarihinde EFT yoluyla davalı ... Metal Mobilya Şirketinin Türkiye Halk bankası hesabına " ... Seri numaralı müşteri çeki ödemesi gönderen ... .....şti alıcı ... metal İBAN a para transferi" açıklamasıyla ödediğini beyan etmiş olup buna ilişkin makbuzu dosyaya sunduğu görülmüştür.
... A.Ş 07.04.2023 tarihli cevabi yazısı incelendiğinde, Davaya konu çekin 31.10.2022 tarihinde Ziraat Bankası takas sistemine ibraz edildiği ve muamelesiz iade talebi ile işlemsiz geri çekildiğinin bildirildiği görülmüştür.
Yargıtay 11. H.D 2023/4822 Esas 2023/6000 Karar sayılı ilamında süresinde ibraz edilmeyen çekler yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabileceğini ve alacaklının alacağını her türlü delille kanıtlayabileceğine, taraflar arasında temel ilişki bulunmaması halinde ise hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak talebinde bulunabileceğine hükmetmiştir.
İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/81 esas 2025/464 karar sayılı dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/7036 soruşturma sayılı dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Dava, dava konusu çek nedeniyle davacıların davalılara borçlu olmadığının tespiti (menfi tespit) talebine ilişkindir.
TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.
İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır.
Menfi tespit davalarında ise ispat yükü davalı alacaklıdadır. Davalı alacaklı davacıdan alacağı olduğunu ispatlamak durumundadır.
Somut olayda davacılar takibe konu çekin bedelini davalı ... Limited şirketine ödediklerini, davalının çek bedelini aldığı halde çekin 3. Kişilerin eline geçmesine neden olduğunu çekin son olarak dava dışı E Teknobil Bilişim Limited şirketine geçtiğini çekin çek vasfını taşımadığını çekten ve takipten dolayı borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.
Dosyamız arasına UYAP üzerinden celp edilen İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/81 Esas 2025/464 Karar sayılı dosyasında davacı Güneysan ve davalı ... şirketlerinin ticari defterleri incelenmiştir. Bilirkişi raporunda "dava dosyasında yer alan 31.10.2022 tarih ve 9562114 sorgu numaralı ödeme dekontundan davacı (Güneysan) firmanın davaya konu çek bedelini davalılardan ... Metal Mob. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. firmasına “9109140 Seri Numaralı müşteri çek ödemesi” açıklaması ile ödemiş olduğu tespit edilmiştir. Davalı ... Metal Ltd. Şti.' nin ticari defter kayıt ve belgelerine göre; davacı şirket ile aralarında 04.02.2022 tarihinden itibaren ticari ilişkinin var olduğu, dava konusu 116.000,00-TL bedelli çekin davacıdan tahsilat olarak kayıtlı olduğu, davacının 31.10.2022 tarihinde "... seri nolu müşteri çek ödemesi" açıklaması ile davalıya yapmış olduğu 116.000,00-TL ödemenin de davalı kayıtlarında davacıdan tahsilat olarak kayıtlı olduğu tespit edilmiştir." Bilirkişi raporlarındaki tespit dikkate alınarak davacının davalı ... Metal Mob. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ne davaya konu çek sebebiyle borcunun olmadığı kanaatine varılmıştır; Anılan mahkeme dosyasında yer alan taraflar eldeki dosyada da taraf olduğundan usul ekonomisi gereğince ayrıca ticari defter incelemesine gidilmemiştir. Mahkemece yapılan tespit gereği eldeki dosyada da mevcut olan davacılardan Güneysan'ın çek ödeme dekontu dikkate alınarak, bu dekontun her iki dosyada davalı olan ... şirketi ticari defter kayıtlarında da yer aldığı görülerek davacıların ödemeye dair iddialarını ispat ettiği, davalı tarafın ise ispat yükünü yerine getiremediği görülmüştür.
Eldeki davada davacılar Santemol, ... ve Güneysan şirketleri iken davalı ... şirketidir. Başlangıçta davalı olan ve icra takibini başlatan ... aleyhine açılan ana dosya 2023/126 Esas 2023/796 Karar sayılı ilam ile açılmamış sayılmıştır. Davacılardan ... şirketinin, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/81 Esas sayılı dosyasında davacı olduğu, ... Metal Mobilya Nak.san. Tic.ltd. Şti.'nin aynı dosyada davalı olduğu, dosyaların konusunun aynı olduğu görülerek bu davacı bakımından derdestlik dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Neticede yukarıda açıklandığı üzere davacıların; çek ödemeye dair dekont ibrazı, İstanbul 5. ATM 2023/81 Esas dosyasında yapılan ve usul ekonomisi gereği mükerrer inceleme yapılmayan ticari defter incelemesi neticesinde menfi tespit ve çekin ödendiğine dair vakıalarını HMK 190 maddesi gereğince ispat ettiği görülmekle sübut bulan davanın kabulüne, davacılardan ... İnşat. Ltd. Şti. ve ... Gobal Medikal Ltd.Şti.'nin takibe konu çek bakımından borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir. Davalı ... Metal Mobilya Nak.san. Tic.ltd. Şti takip başlatmadığından kötü niyet tazminatı talebinin tefrik dosyasındaki davalı ... aleyhine talep edildiği kabul edilerek, bu hususta karar verilmemiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın davacılardan ... Limited Şirketi yönünden DERDESTLİK dava şartı yokluğundan usulden REDDİNE.
2-Diğer davacılar yönünden ise davanın KABULÜ ile davacılardan ... İnşat. Ltd. Şti. ve ... Gobal Medikal Ltd.Şti.'nin İstanbul 33. İcra Müdürlüğünün 2022/31366 esas sayılı dosyasındaki takibe konu ...'a ait keşidecisi ... Global Medikal ltd. Şti. olan 116.000,00-TL bedelli ... seri numaralı çek sebebiyle davalı ... metal mobilya nak.san. Tic.ltd. Şti.'ne borçlu olmadıklarının tespitine,
3-Davacılar ... İnşat. Ltd. Şti. ve ... Gobal Medikal Ltd.Şti. tarafından açılan dava yönünden alınması gereken 7.923,96-TL karar ve ilam harcından, davacıdan peşin olarak alınan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 7.654,11-TL karar ve ilâm harcının davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4- Davacı ... Limited Şirketi tarafından açılan dava yönünden alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcının davacı ... Limited Şirketi'nden alınarak Hazineye gelir kaydına.
5-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; ilk dava açma gideri 643,70-TL, posta ve tebligat masrafı 424,00-TL, İstinaf Kanun Yoluna Başvuru Harcı 1.169,40-TL olmak üzere toplam 2.237,10-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılar ... İnşat. Ltd. Şti. ve ... Gobal Medikal Ltd.Şti.' ne verilmesine,
6- Davacı ... Limited Şirketi tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacılar ... İnşat. Ltd. Şti. ve ... Gobal Medikal Ltd.Şti. kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince taktir olunan 45.000,00-TL maktu vekâlet ücretinin davalıdan alınarak iş bu davacılara verilmesine,
8- Davacı ... Limited Şirketi tarafından açılan dava nedeni ile davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 7/2. Maddesi uyarınca 45.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacı ... Limited Şirketi'nden alınarak davalıya verilmesine,
9-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kanuni süre içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.09/07/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır