T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : Esas
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ : Av. -
Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Alacak (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 20/04/2018
KARAR TARİHİ : 15/05/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; davalı şirket ile iş makinesi kiralama sözleşmesi yaptıkları ve davalı şirketin işini yaptıklarını, kendilerinin şirketin işlerini layığıyla yerine getirdiklerini, davalı şirketin sözleşmeye aykırı olarak ücretini ödemediği, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin hak ediş tarihi olan 19/10/2017 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı tarafından herhangi bir cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşıldı.
DELİLLER: Makine kiralama sözleşmesi, yargıtay kararları, noterlik ihtarnamesi, bilirkişi,
GEREKÇE:
Dava, hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı operatörlü araç kiralama hizmet bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Yahyalı Asliye Hukuk Mahkemesinden alınan 20/02/2018 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; anılan sözleşme hükmüne göre ikinci ay kira bedelinin davalı tarafından davacıya ödenmesi gerekmektedir. Buna göre ödenmesi gereken kira bedeli: 1 adet ekakavatör. Aylık kirası 18.000,00 TL +KDV, 2 adet kamyonun her birinin aylık kirası 10.000,00 TL +KDV= 38.000,00 TL + (38.000,00 TL x%18 KDV=6.840,00 TL) Toplam 44.840,00 TL işlemiş faiz miktarı; 6098 / 117/2; borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlenmişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hallerde temerrüt için bildirim şarttır. Taraflar arasında iş kira ilişkisinden doğan sözleşmesel ilişki olup ticari iş niteliğinde olmadığından yasal faizin uygulanması gerekmektedir.
19/10/2017 -20/04/2018 dönem arası, 183 gün, 44.840,00 TL, faiz oranı %9, işlemiş faiz 2.023,33 TL dir. Sonuç olarak; 44.840,00 TL ödenmeyen ikinci ay kira bedeli ile işlemiş 2.023,33 TL faizin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi gerekmektedir." şeklinde raporunu sunmuştur.
Yahyalı Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucu verilen 26/02/2021 tarih ... esas ... karar sayılı gerekçeli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de davalının istinaf başvurusu üzerine dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucu Kayseri BAM 3.HD'nin vermiş olduğu 07/04/2022 tarih .... esas .... karar sayılı gerekçeli kararı ile davanın asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğinden bahisle esası incelenmeksizin kaldırılmasına karar verilmiş olup, kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonucu dosya görevsizlik kararı verilerek mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucu verilen 13/04/2023 tarih ve .... Esas .....Karar sayılı gerekçeli karar ile davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı tarafça istinafı üzerine Kayseri BAM 6. HD'nin 03/07/2024 tarih.... E, .... K. sayılı kararı ile kararın kaldırılmasına karar verilerek dosya yeniden mahkememize gönderilmekle yukarıda belirtilen esasa kaydedilmiştir.
BAM kaldırma kararında ;
Eldeki dava; 19.10.2017 tarihli hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan ücret alacağına ilişkindir.
Taraflar arasında 19.10.2017 tarihli iş makinası ve kamyon kira sözleşmesi" başlıklı hizmet sözleşmesi imzalanmış olunup sözleşmenin "ücret" başlıklı 3. Maddesinde 1 adet ekskavatörün (operatörlü minimum 30 ton ve kırıcılı ) 1 aylık hizmet bedeli 18.000,00 TL +KDV , 2 adet kamyonun her birinin aylık hizmet bedeli 10.000,00 TL+ KDV olmak üzere toplamda hizmet bedelinin 38.000,00 TL + KDV olarak belirlenip ücrette bir yıl artış olmayacağının düzenlendiği "sözleşme şartları başlıklı madde 4/a maddesinde" ücretin net olduğu ödemenin 2 ay süreli çek olarak önden peşinen alınacağı ve fatura kesileceğinin düzenlendiği 4/f maddesinde araçların arızası şöförlerin ve operatörlerin işi bırakması gibi sebeplerle işin 2 günden fazla durması halinde her gün için kiralık aracın 1 günlük ücretinin 1,5 katının kiraya veren tarafından kiracıya verileceğinin belirtildiği görülmüştür.
Davacı tarafça 20.10.2017 tarih 03816 sıra numaralı 44.840 TL meblağlı irsaliyeli fatura düzenlendiği buna karşılık davalı tarafça 29.12.2017 vade 20.000 TL meblağlı 30.01.2018 vade 24.840 TL meblağlı çeklerin verildiği çeklerin tahsil edildiği görülmüştür.
Davacı taraf davalıyla aralarında kurulan 19.10.2017 tarihli sözleşme uyarınca 19.10.2017 tarihinde hizmet vermeye başladığını davalının üzerine düşen ücret edimini yerine getirmemesi üzerine 30.11.2017 tarihinde sözleşmeyi fesih ettiklerini sözleşme uyarınca hak ettikleri ikinci ay hizmet bedelini talep etmiştir.
Davalı taraf davacının 23.11.2017 tarihinde sözleşmeyi fesih ettiğini ikinci ay hizmet vermediğini zaten kamyonunun 24.11.2017 tarihinde yandığını, davacının sözleşmenin 4/d maddesi gereği üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini davacıya 5.000 TL kapora verdiğini davacı tarafından 2500 TL iade edildiğini 2500 TL'nin iade edilmediğini beyan ederek eldeki davanın reddini talep etmiştir.
Taraflar arasında 19.10.2017 tarihinde hizmet sözleşmesi kurulduğu davacı tarafça ilk ay hizmet bedeli olarak 44.840 TL'nin önden peşinen ödendiği hususunda uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık sözleşmede ücretin peşin ödeneceğine dair düzenleme olup olmadığı sözleşmenin sona erme sebebinin ne olduğu, sözleşmenin sona erdiği tarihinin hangi tarih olduğu taraflar arasında düzenlenen ikinci ay hizmet bedelinin ödenmesi gerekip gerekmediği gerekiyorsa davacının alacağının ne olacağı konusunda toplanmaktadır.
Taraflar arasında "sözleşme şartları başlıklı madde 4/a maddesinde" ücretin net olduğu ödemenin 2 ay süreli çek olarak önden peşinen alınacağı ve fatura kesileceği kararlaştırılmasına davalı tarafça davacının 23.11.2107 tarihine kadar çalıştığının kabul edilmesine göre davacı 23.11.2017 tarihine kadar peşin olarak ödediğini ispat külfeti altıdadır.
Davalının dosyaya bu yönde deliller sunmadığı görülmüş olunup davacı sözleşmeyi fesih etmekte haklıdır.
6098 sayılı TBK'nun 125. Maddesinde "Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir.
Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.
Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Eldeki davada davacı hizmet bedeli alacağını talep etmekte olup davacının zarar ve ziyan talebi bulunmamaktadır. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmede hizmet alan firmanın işi haksız şekilde fesh etmesi halinde hizmet veren firmaya bir aylık ücretin ödeneceği yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bu durumda davacının 19.11.2017 tarihinde işe başladığı ilk ay ücretini peşin aldığı ikinci ay başlangıç tarihinin 19.11.2017 tarihi olduğu davalının ikinci ay ücretini peşin olarak ödediğine dair dosyaya delil sunmadığı davacının Yahyalı Noterliğinin 30.11.2017 tarih 06083 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi fesih ettiği hususu göz önüne alınarak davacının 19.11.2017 - 30.11.2017 tarihleri arası gerçekleşene süre için hizmet bedelinin karşılığını isteyebileceği dikkate alınması gerekirken mahkemece bu husus dikkate alınmadan bu yönde bilirkişiden ek rapor aldırılmadan davacı tam bir ay çalışmış kabul edilerek hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı görülmüştür.
Bununla birlikte davalı davacıda 2500 TL kaporası kaldığını iddia etmiş buna ilişkin fotokopi belge sureti sunmuştur. Mahkemece davacıya bu konuda isticvap edilerek gerektiğinde bu belgenin aslı istenerek davalının davacıya 5000 TL verdiğinin sabit olması halinde iade edilmediği belirtilen 2500 TL'nin de alacak hesaplamasında göz önüne alınarak son olarak oluşacak ispat durumuna göre davacının dava dilekçesinde yemin deliline de dayandığı gözetilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.
Şeklindeki gerekçelere yer verilmiştir.
BAM kaldırma kararı doğrultusunda mahkememizin 05/12/2024 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararında; dosyanın ve eklerinin önceki bilirkişi heyetine tevdii ile; BAM kaldırma kararında belirtilen sebep ve gerekçeleri karşılayacak şekilde ek rapor aldırılmasına karar verildiği, bilirkişi tarafından sunulan raporda özetle; BAM kaldırma kararı doğrultusunda 19/11/2017 - 30/11/2017 tarihleri arası gerçekleşen süre için hizmet bedelinin karşılığını isteyebileceği dikkate alınması gerekirken mahkemece bu hususun dikkate alınmadan bu yönde bilirkişiden ek rapor aldırmadan davacının tam 1 ay çalıştığını, kabul ederek hüküm kurulmasının aykırı olduğunu, ödenmesi gereken kira bedelinin 1 adet ekskavatör; aylık kirası 18.000,00-TL+KDV, 2 adet kamyonun her birinin aylık kirası 10.000,00-TL +KDV, 38.000,00-TL + (38.000,00-TL*%18 KDV= 6.840,00-TL) toplam 44.840,00-TL : 44.840,00*(11/30)=16.441,33-TL olarak hesaplandığını, BAM kaldırma 2.gerekçesindeki 2.500,00-TL'nin ise yapılacak yargılama sonucunda sübuta ulaşması halinde hesaplanan 16.441,33-TL'den mahsubunu gerekeceği bildirilmiştir.
BAM kaldırma kararı doğrultusunda, dosyaya davalı tarafça dava dilekçesi ekinde sunulan 5.000,00 TL kaporanın davacıya verildiğine ilişkin makbuz sureti davacı şirkete tebligat ekinde gönderilerek davacı şirket yetkilisinin isticvabına, belirlenen gün ve saatte gelip makbuz ve içeriği konusunda beyanda bulunması aksi taktirde teslim alan imzası ve makbuz içeriğinin kabul edilmiş sayılacağının ihtar olarak tebligat evrakına yazılmasına karar verilmiş, çıkarılan usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen davacı şirket temsilcisinin bir sonraki celse duruşmada hazır olmadığı anlaşılmıştır.
Davacı vekili duruşmadaki beyanında; davacı şirket temsilcisinin isticvap için hazır bulunmadığını, şehir dışında olduğunu, bir mazeret bildirmediğini, karşı tarafa yemin teklifinde bulunup bulunmayacaklarını, müvekkil şirket temsilcisi ile görüşerek mahkemeye bildireceklerini beyan etmiştir.
BAM kaldırma kararı doğrultusunda davacı tarafa, karşı tarafa yemin teklif edip etmeyecekleri hususu hatırlatılmak suretiyle kesin süre verilmiş ise de verilen kesin süre içerisinde karşı tarafa yemin teklifinde bulunulacağına ilişkin herhangi bir yazıl beyanda bulunmamakla davacının yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.
Toplanan deliller, BAM kaldırma kararı öncesi ve sonrası alınan bilirkişi raporları, mahkememizce toplanmış usulüne uygun deliller olarak değerlendirilmiş buna göre, taraflar arasındaki sözleşmenin konusunun 1 adet ekskavatör (operatörlü, minimum 30 tonluk ve kırıcılı) ve iki adet kamyon (şoförlü, en az 20 ton taşımaya elverişli) kiralanması işi olduğu, Yahyalı Noterliğinin 06083 yevmiye nolu 30/11/2017 tarihli ihtarnamesi, taraflar arasında akdedilen 19/10/2017 tarihli sözleşme ve görevsiz mahkemede alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının iki ay müddetince davalı tarafa bir adet ekskavatör iş makinesi ve iki adet kamyonu operatör ve şoförlü olarak kullandırdığı, 19/11/2017-30/11/2017 tarihleri arası gerçekleşen süre için hizmet bedeli karşılığının bir adet ekskavatör 16.441,33 TL olduğu, bir adet ekskavatör iş makinası ve iki adet kamyonun operatör ve şoförlü olarak aylık kira bedelinin 38.000,00 TL + KDV olmak üzere toplam 44.840,00 TL olduğu, davacının Yahyalı Noterliğinin söz konusu ihtarnamesinde bir aylık kira bedelini tahsil ettiğini ancak kalan bir aylık kira bedelini tahsil edemediğini ileri sürerek söz konusu iş makinesi ve iki adet kamyonun ikinci ay ödemesi yapılmayan kira bedeli tutarı olan 44.840,00 TL nin ödenmesini davalıdan talep ettiği, BAM kaldırma kararının aksine sözleşmeyi feshetmediği, sözleşmenin feshedileceğine ilişkin de herhangi bir beyan ve ifadede bulunmadığı ve söz konusu iş makinelerinin halen davalının işlettiği maden ocağında bulunduğunu beyan ettiği, taraflar arasında düzenlenen sözleşmede hizmet alan davalının işi haksız şekilde feshetmesi halinde hizmet veren davacıya 1 aylık ücretin ödeneceği yönünde bir düzenleme bulunmamakla birlikte ödemelerin ne şekilde ve nasıl yapılacağına ilişkin açık bir düzenleme bulunduğu, iki ay süreyle kira bedelinin peşinen alınacağının ve fatura kesileceğinin belirtildiği, davacının davalıdan kapora almak suretiyle işe başlamakla birlikte davalının yalnız bir aylık kira bedelini çek vermek suretiyle ödediği, ikinci ay kira bedelini ödemediği gibi ödediğini de cevap dilekçesinde ileri sürmediği aksine davalının cevap dilekçesinde ikinci ay kira bedelini ödemediğini kabul etmekle birlikte buna gerekçe olarak davacının ilk ay kira dönemi içinde sürekli olarak verimsiz çalışma yaptığını, ekskavatör ve kamyonların sürekli arıza yaptığını, davacının sürekli ikaz edilmesine rağmen eksikliklerini gidermediği gibi kavgacı ve uzlaşmaz bir tutum sergilediğini, davacının yaşanan gerginlikler nedeniyle kamyonlarını ve iş makinesini alarak çalışma sahasını terk ettiğini, dolayısıyla davacının ikinci ay çalışmasının söz konusu olmadığını savunmuş ise de davalının savunmasını deliller ile desteklenmediğini, aksine davacı tarafın bildirmiş olduğu ve söz konusu kiralama işinde şoför olarak çalışan tanıkların beyanı ile sabit olduğu üzere davacının hem birinci ay davalıya ait maden sahasında eksiksiz olarak çalıştığı hem de ikinci ayın ilk on beş günü çalıştığı çalışma yapılırken herhangi bir şekilde işte aksama yapılmadığı, iş makinesi ve kamyonların sürekli hazır bir şekilde bulunduğu, bir kamyonun yandığı yönündeki davalının savunması doğru olmakla birlikte bu yangın olayı sonrası yeni bir kamyonun davacı tarafından temin edilip davalının kullanımına sunulduğu, davacının kiraya veren olarak söz konusu ekskavatör ve iki adet kamyonun davalı kiracının kullanımına uygun ve hazır halde bulundurduğu, sözleşme ile kararlaştırılan edimlerini toplam iki aylık kira süresi kapsamında yerine getirdiği ve bu sebeple davacının iki aylık kira bedeline hak kazandığı, davacının 5.000,00 TL kapora aldığı ve bunun 2.500,00 TL sini davalıya iade ettiği, tamamını iade ettiğine ilişkin yemin teklifi hatırlatılmış ise de davacının yemin teklifinde bulunmadığı ayrıca 5.000,00 TL kaporanın davacıya verilmesine ilişkin makbuz içeriği konusunda davacı şirket temsilcisi isticvap olunmasına ve usulüne uygun isticvap davetiyesine rağmen davete icabet etmediği ve bu sebeple davalının sunduğu cevap dilekçesi ekindeki 5.000,00 TL kaporanın davacıya verildiğine ve bu tutarın 2.500,00 TL lik kısmının davacı tarafından davalıya iade edildiğine, davacının hak kazandığı kira bedeline ilişkin hesaplama bakımından davalının kapora bedeli olarak ödemiş olduğu 2.500,00 TL tutarın kira bedelinden mahsup edilmesi gerektiği ve bu suretle davacının söz konusu 2.500,00 TL lik kapora bedeli bakımından fazlaya ilişkin istemin yerinde olmadığı anlaşılmakla; davalının yapmış olduğu kısmi ödenme tutarı olan 2.500,00 TL düşüldükten sonra davacının 2.ay kira bedeli olarak hak kazandığı alacak tutarının 42.340,00 TL olduğu ve bu tutar üzerinden davacının dava dilekçesi ve ıslah dilekçesi doğrultusunda alacak talebinin kısmen yerinde olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın kısmen kabulü ile 7.500,00 TL nin dava tarihi olan 20/04/2018, 34.840,00 TL nin ıslah tarihi olan 26.03/2020 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin (2.500,00 TL alınan kapora bedeli )istemin reddine,
2-Alınması gereken 2.892,24-TL karar ve ilam harcından, 170,78-TL peşin harç ve 595,00 -TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 2.126,46-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak Hazine' ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça yatırılan 170,78-TL peşin harç ve 595,00-TL ıslah harcı toplamı 765,78-TL' nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; ilk dava açma gideri 41,10-TL, posta ve tebligat masrafı 736,52-TL, bilirkişi ücreti 2.300,00-TL olmak üzere toplam 3.077,62-TL yargılama giderinin davanın kabul red oranına göre belirlenen 2.905,88-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafça yargılama boyunca yapılan 228,16 TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre belirlenen 12,73 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesap ve taktir olunan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca reddedilen miktar üzreninden hesap ve taktir olunan 2.500,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Tarafların yatırmış olduğu gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin e duruşma yoluyla yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.
15/05/2025
Katip
¸E-imzalıdır
Hakim
¸E-imzalıdır